Кәсіпорын табысының қалыптасуы мен бөліну жүйесі


Кіріспе
1 Көрсеткен қызметтен және орындалған жұмыстан алынған табыстар
2 Корпорация табыстарының қалыптасуы және бөлінуі
Кәсіпорын табысының қалыптасуы және оның бөлінуі оның кәсіпкерлік қызметінің ерекшеліктерімен және стратегиялық мақсаттарымен анықталады. Кәсіпорынның табысы сол кәсіпорынның «табыстар және шығындар есебінде» көрсетіледі. Оның ағымды кезеңдегі негізгі, қаржылық, инвестициялық қызметтерден, төтенше жағдайлардан алған табыстарының жиынтығынан қалыптасады. Жыл бойы негізгі және негізгі емес қызметтерден алынған табыс жылдық жиынтық табысты құрайды. Табыс, сондай-ақ тауарлы-материалдық қорларды сатқаннан, қызмет көрсеткеннен, кәсіпорынға жататын активтерді пайдалануға беруден, пайыздардан, роялтиден және дивидендтерден алынуы мүмкін. Жалпы табыстың құрамында кәсіпорынның барлық қызмет түрлерінен алынған табыстары кіреді. Бірінші кезекте жалпы табыс өнімді өткізуден, яғни негізгі қызметтен алынған табысты қамтиды. Бұл табыс жалпы өнімді өткізуден түскен сомадан қосылған құн салығы мен акциздерді және өнімді өндіруге, өткзуге кеткен шығындарды шегеріп тастау арқылы анықталады.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 8 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Кіріспе

Кәсіпорын табысының қалыптасуы және оның бөлінуі оның кәсіпкерлік
қызметінің ерекшеліктерімен және стратегиялық мақсаттарымен анықталады.
Кәсіпорынның табысы сол кәсіпорынның табыстар және шығындар есебінде
көрсетіледі. Оның ағымды кезеңдегі негізгі, қаржылық, инвестициялық
қызметтерден, төтенше жағдайлардан алған табыстарының жиынтығынан
қалыптасады. Жыл бойы негізгі және негізгі емес қызметтерден алынған табыс
жылдық жиынтық табысты құрайды. Табыс, сондай-ақ тауарлы-материалдық
қорларды сатқаннан, қызмет көрсеткеннен, кәсіпорынға жататын активтерді
пайдалануға беруден, пайыздардан, роялтиден және дивидендтерден алынуы
мүмкін. Жалпы табыстың құрамында кәсіпорынның барлық қызмет түрлерінен
алынған табыстары кіреді. Бірінші кезекте жалпы табыс өнімді өткізуден,
яғни негізгі қызметтен алынған табысты қамтиды. Бұл табыс жалпы өнімді
өткізуден түскен сомадан қосылған құн салығы мен акциздерді және өнімді
өндіруге, өткзуге кеткен шығындарды шегеріп тастау арқылы анықталады. Табыс
дайын өнімдерден, сатып алынған тауарлардан және көрсетілген қызметтерден
алынады; олардың сатылу құны тараптар аясында жасалған келісім-шартта
анықталады. Ал мәміледен шығатын табыс сомасы бағасынан немесе сату кезінде
қолданылатын жеңілдіктерін ескере отырып, олардың (мәміленің) құндарын
өлшейді. Сатып алушылардың алған активтер үшін төлеген сомасын сату құны
деп атайды. Тауарды сатқаннан кейін түскен табыс келесі жағдайды сақтаған
кезде ғана табыс деп саналады: табыс сомасын жоғары деңгейдегі дәлдікпен
бағалағанда, яғни екі тарап та мәмілеге қатысқан кезде, сатушы қандай
соманы сұрап отырғанын және кандай соманы сатып алушы төлейтіндігін білген
жағдайда; мәмілемен байланысты экономикалық олжаны және соны субъектінің
алу ықтималдығы бар болуы мүмкін. Ал бұл сатушының сатқан тауары үшін
келісімшартта көрсетілген (айтылған) соманы сатып алушының төлейтіндігі
туралы сенімін білдіреді. Келесі шарт сатушыдан сатып алушыға өтетін меншік
құқығы болып табылады, бұл әдетте өнім берілген кезден басталады, ал егер
сатушы меншік иесі ретінде құқығын және міндеттемесін сақтаған болса, онда
ол сатылған болып табылмайды және табыс болып та танылмайды; мәміле бойынша
күтілетін шығын мүмкіншілігіне қарай ең төмен деңгейдегі бағалауды қажет
етеді.

КӘСІПОРЫН ТАБЫСЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН БӨЛІНУ ЖҮЙЕСІ

Көрсеткен қызметтен және орындалған жұмыстан алынған табыстар, мына
жағдайларды қоспағанда, тауарды сатқаннан алынатын табыс ретінде танылады:
• есеп беру күніне мәміленің аяқталу кезеңі жоғары деңгейдегі
дәлдікпен анықталса;
• мәмшені жүргізу кезінде жұмсалған шығындары да, мәмілені аяқтау үшін
қажет шығындары да жоғары деңгейдегі дәлдікпен бағаланса.
Егер ол мәмілеге қатысушылармен төлем жағдайы және оның тәсіліне,
күтілетін өтеліміне әрбір тараптың құқығына қатысты мәселелер бойынша ортак
шешімге келген жағдайда қол жеткізе алатын болса, онда субъект барынша
жоғары дәлдік деңгейде табысын анықтай алады. Мәміленің сипатына қарап оның
аяқталу кезеңін анықтаған кезде мына әдістердің бірін пайдаланады:
• белгілі бір күнге жалпы мәміле бойынша жасалған төлемдердің пайыздық
қатынасы;
• белгілі бір күнге жалпы мәміле бойынша орындалған қызметтің пайыздьщ
қатынасы;
• орындалған жұмысты талдау.
Алдын ала төленген төлемдер, яғни сатып алушылардан алынған аванстар
табыс болып танылмайды. Қызмет көрсетудің, яғни мәміленің нәтижесінде
жоғары деңгейдегі дәлдікпен табысты анықтау мүмкін болмаған жағдайда табыс
жұмсалған шығын мөлшерінде танылады, яғни ол сол шығынның орнын жабады.
Кәсіпорынның жылдық жиынтық табыс түрлеріне келесілер кіреді: - тауарларды
(жұмысты, қызмет көрсетуді) сатудан түскен табыстар; - үйлерді,
ғимараттарды, құрылыстарды, сондай-ақ амортизацияға жатпайтын активтерді
сатқандағы бағаның өсуінен түскен табыстар; - міндеттемелерді есептен
шығарудан түсетін табыстар; - Күмәнді міндеттемелер бойынша түсетін
табыстар; - Мүлікті жалға беруден түсетін табыстар; - Банктер жасаған
провизиялардың мөлшерін азайтудан түсетін табыстар; - Борышты талап етуді
басқаға беруден түсетін табыстар; - Кәсіпкерлік іс-әрекетті шектеу немесе
тоқтатуға келіскеннен түскен табыстар; - Ішкі топтағы құндық теңдестіктегі
бағадан істен шыққан активтердің бағасының жоғары болуынан түскен табыстар;
- Кен орындарын игеру зардаптарын жою жөніндегі нақты шығындар сомасынан
кен орындарын игеру зардаптарын жою қорына аударылган соманың асып түсуінен
алынатын табыстар; - Ортақ меншіктен түсетін табысты бөлу кезінде алынатын
табыстар; - Бұрын негізсіз ұсталып, бюджеттен қайтарылған айыппұлдардан
басқа, борышкерге жазалау шаралардың басқа да түрлері, егер бұрын осы
сомалар шегеріліп тасталмаған болса; - Бұрын жасалган шегерімдер бойынша
алынган өтемдер; - Тегін алынган мүлік, орындалган жұмыстар, көрсетілген
қызметтер; - Дивидендтер; - Пайыздар түріндегі табыс; - Оң бағамдық айырма
сомасының теріс бағамдьқ айырма сомасынан асып кетуі; - Ұтыстар; - Роялти;
- Әлеуметтік сала нысандарын пайдалану кезінде алынған табыстардың
шығындардан артығы да табыс болып саналады. Кәсіпорынның қарамағында
қалатын жалпы табысы әрі қарай үлестіру объекті ретінде қарастырылады. Оны
үлестіруді табыстың бір бөлігін мемлекеттік бюджетке және басқа да
міндеттемелерді өтеуге, ал қалған бөлігін кәсіпорынның стратегиялық
мақсаттарына сәйкес мүдделеріне бағыттау деп түсінуге болады. Табысты
үлестіру заңдылығы – салықтар мен басқа да міндетті төлем шарттары түрінде
түрлі деңгейдегі бюджетке түсетін бөлігі. Содан кейін қалатын табысты
үлестірудің бағытын анықтау кәсіпорынның құзіретіне жатады. Табысты
үлестірудің негізгі принциптері келесілер: • кәсіпорынның өндірістік-
шаруашылық, қаржылық және инвестициялық қызметтерден алынған табысы
шаруашылық субъектісі ретінде мемлекет пен кәсіпорын арасында бөлінеді; •
мемлекет қазынасына түсетін табыстың бөлігі салықтар және алымдар ретінде
мемлекеттік бюджетке түседі. Салықтардың құрамы, мөлшерлемелері және сәйкес
деңгейдегі бюджеттердің есебіне түсу тәртібі заңды түрде белгіленеді; •
салықтардан кейін шаруашылық субъектінің қарамағында қалатын табыс мөлшері
өндіріс көлемінің арттыруға және өндірістік-шаруашылық, қаржылық,
инвестициялық қызметінің жақсаруына, сонымен қатар, кәсіпорынның қаржы
қызметінің жақсаруына мүдделілігін арттыруға жетерліктей болуы керек; •
шаруашылық субъектінің қарамағында қалатын табыс әуелі кәсіпорынның әрі
қарай дамуын қамтамасыз ететін қорларға, ал қалған бөлігі тек тұтыну
қорларына кетеді. Кәсіпорын қарамағында қалатын табыс (пайда) екі бөлікке
бөлінеді. Бірінші бөлігі тұтыну қорларына, екінші бөлігі жинақтау қорларына
бағытталады. Тұтыну қорларына бағытында қолданылатын табыс кәсіпорынның
мүлкін арттыру мақсатында өндірістік активтерді, жаңа технологияларды
енгізуге, сондай-ақ, қосымша еңбек ресурстарын тартуға жұмсалады.
Кәсіпорынның капиталын ұлғайтуға орналастырылған табыс өндірілген өнімнің
көлемін арттыруға, өнімнің өзіндік құнын төмендетуге, түптеп келгенде
шаруашылық субъектінің келешектегі әлуетті табыстылығын арттырудың
алғышарты болып табылады. Сондай-ақ, табыстың бөлінуі тек өндіріс
процессіне орналастырылып қана қоймай, сонымен қатар, жұмысшылар мен
қызметкерлердің әлеуметтік мұқтаждықтарын қамтамасыз етуге, олардың
біліктілігі мен жауапкершілігін арттыруға, оларға қосымша сыйақылар
төлеуге, басқа да әлеуметтік сала объектілерін қаржыландыруға жұмсалады.
Бұл, өз кезегінде, қызметкерлер тарапынан еңбекке деген ынтасын арттыруға
септігін тигізеді.

Корпорация табыстарының қалыптасуы және бөлінуі

1. Кәсіпкерліктің дамуындағы табыстың орны. Корпорацияның нарықтық
экономика жағдайында қызмет етуінің экономикалық пайдалылығы табыс табумен
анықталады. Корпорацияның табыстылығы абсолютті және салыстырмалы
көрсеткіштермен сипатталады. Табыстылықтың абсолютті көрсеткіші – бұл
табыстар мен ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын факторлық талдау
Сенім серіктестігі салымшыларының серіктестік ісін баскару жөнінде толық серіктестердің әрекеттеріне дау жасауға кұқығы жок
Тұрғындардың табысы және оның құрылымы
Қаржылық талдау
Қазақстанда кәсіпкерліктің қалыптасуы
Тұрғындарды мемлекеттік реттеу саясаты
Салықтың мәні мен түрлері
Аймақтардың дамуын мемлекеттік реттеуді жетілдіру жолдары
Нарықтық қатынастардың тереңдеуі жағдайында салық салудың әлеуметтік салдары
Қаржылық менеджмент
Пәндер