Қазақстан Республикасының қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

I. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚАРЫЗ АЛУШЫНЫҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІН БАҒАЛАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Жеке тұлғаның төлем қабілетін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2. Заңды тұлғаның несиелік қабілеттіліктерін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.3. Қарыз алушы кәсіпорынның несиелік қабілетін бағалау көрсеткіштер ... 8

II. ЕКІНШІ ДЕҢГЕЛІ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІН ТАЛДАУ («БТА БАНКІ» КӨРСЕТКІШТЕРІН ТАЛДАУ) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2.1. «БТА Банкі» АҚ.ның нарықтағы қаржылық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ...11
2.2 «БТА Банкі» АҚ.ның несие беру көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ...15

ІІІ. НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТТІ БАҒАЛАУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ. НЕСИЕ БЕРУ, ҚАЙТАРУ ЕСЕБІ ЖӘНЕ ПАЙЫЗДЫ ЕСЕПТЕУ ... ... ..21
3.1. Несие беру және қайтару есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
3.2. Несие бойынша пайыздарды есептеу және алу есебі ... ... ... ... ... ... ... ... .23
3.3. Несиелік қабілетті бағалауды жетілдіру жолдары. Шетел тәжірибесімен салыстыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
КІРІСПЕ

Қазіргі несиелеу жүйесі қарыз алушының несиелік қабілетін анықтау әдістерінде де негізделеді. Айта кету керек, қарыз алушының несиелік қабілеті - бұл коммерциялық банк балансының өтімділігін қолдау әдісі болып табылады.
Несиелеу процесі белгіленген мерзімде сауданың қайтарылмай қалуға себепкер болатын көптеген тәуекел факторлардың іс-әрекетімен байланысты болып келеді. Сондықтан да, банк ссудасының берілуі алдын-ала ықпал ететін факторларды оқып-үйрену арқылы несиелік қабілетті оқып үйренуге жағдай жасайды.
Тақырыптың өзектілігі. Банктер несие тәуекелділігінен сақтанудың сан алуан түрлерін қарастырып, тәжірибеде қолдануда, соның ішінде коммерциялық банктердің несие тәуекелділігін төмендету мен алдын алудың бірден-бір жолы - қарыз алушы тұлғаның төлем және несие қабілеттілігін дұрыс анықтау. Несие қабілеттілік кешегінің ескірген немесе бүгінгі күннің жаңадан шығарылған проблемасы емес, ол несие-қарыз операцияларының пайда болуымен туындады және несиелік қатынастар орындалған орынның барлығында қолданылып, үнемі жаңартумен, толықтыруды талап ететін іс деп санаймыз.
Қарыз алушының несиелік қабілеті - бұл қарыз алушының өзінің қарыздық міндеттемелерді бойынша толық және уақтылы есеп айырысу қабілеті.
Курстық жұмысымның міндеті. Несие қабілеттілікті анықтауда әр түрлі қарыз бойынша барлық клиент үшін (сала ерекшелігіне) бір ғана әдісті қолдану үлкен қателік, осы аталғандарға байланысты қарыз алушының несие қабілеттілігін талдаудың теориялық-әдістемелік және ұйымдастырушылық-әдістемелік тәртібін одан әрі өңдеп және жетілдіруге байланысты іздену, зерттеу қажеттілігі туындады. Жасалған зерттеулер мен ізденістерге қарамастан қарыз алушының несие қабілеттілігі несие операцияларының күрделілігі мен сантүрлілігіне байланысты несие қабілеттілікті талдаудың тиімділігін арттыруға байланысты жаңа әдістер мен тәуекелдердің алдын алу мен төмендету жөніндегі нақты ұсыныстар әзірлеуді қажет етеді.
Қарыз алушының несиелік қабілетінің, оның төлем қабілетінен бір айырмашылығы - онда өткен кезеңдегі немесе қандай да бір күндегі төлемсіздікті есепке алмайды, яғни мұнда алдағы уақыттардағы қарызды өтеу қабілетін болжанады. Өткен уақыттардағы қарыз алушының төлем қабілетсіздігінің дәрежесі клиенттің несиелік қабілетін бағалау барысында иек артатын ең бір формальды көрсеткіш болып табылады. Егерде қарыз алушының мерзімі өткен қарызы болып, ал балансы өтімді және меншікті капиталдың мөлшері жеткілікті болса, онда банкке өткен уақыттағы төлемдердің бір рет кешіктірілуі, клиенттің несиелік қабілетсіздігі туралы қорытынды үшін негіз болып табылмайды. Несиелік қабілетті бар клиенттер банкке жабдықтаушыларға, бюджетке ұзақ төлемсіздіктің болуын жібермейді. Қарыз алушының несиелік қабілетінің ең негізгі критерийлерінің бірі - оның қарыз өтеу үшін ағымдағы қызметінің жүргізілуі барысында қаражат табу қабілеті болып табылады. [1, 181]
Курстық жұмысымның мақсаты-клиенттің несиелік қабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз алушыға беретін нақты ссудасымен байланысты қарапайым (жеке) тәуекелдерінің дәрежесін көрсету. Қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын объективті бағалау және несиелік операцияларға байланысты мүмкін болар тәуекелдерді есепке алу банкке несиелік ресурстарды тиімді басқаруға және пайда табуға мүмкіндік береді. Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау оның қаржылық жағдайына баға беруді сипаттайды. Қаржылық жағдайына баға беруде клиенттің қаржылық құжаттары қолданылады.
Курстық жұмысымды жазу барысында өзіме деген қаржылық институттан, екінші деңгейлі банктердің қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау туралы көптеген жаңалықтар ашамын деп ойлаймын.
Курстық жұмысымның құрылымы кіріспе, үш бөлім, қорытынды және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Курстық жұмыстың бірінші бөлімінде қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау теориялық әдістемесі қарастырылды. Екінші бөлімде коммерциялық банктердегі қарыз алушының несиелік қабілетін талдау жүргізілді, ал үшінші бөлім қазіргі кезеңде несиелік қабілетті бағалауды жетілдіру жолдары ұсынылады
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:

1. Мақыш С.Б., Ильяс А.Ә. «Банк ісі» - оқу құралы. Алматы. Қаз.университеті 2004ж. 181-192 беттер.
2. Сейтқасымов Г.С. Ақша, несие, банктер – Алматы, 2001ж. 185-200 беттер.
3. Лаврушин О.И. Москва. «Финансы и статистика» 2000 ж. 320-334 беттер.
4. “ҚР-ғы Ұлттық банк туралы” ҚР заңы 30.03.1995ж.
5. /под.ред. И.Т.Балапанов/ Банки и банковское дело. Учебное пособие спб:Питер, 2001г. 201-265 беттер.
6. www.bta.kz
7. «БТА Банкі» АҚ-ның жылдық есебі 2008-2009ж.
8. Мақыш С.Б. «Банк ісі» оқу құралы. Алматы: Жеті жарғы 2009ж. 277-290беттер.
9. Колесников В.И. Москва. «Финансы и статистика» 2002ж. 183-289 беттер.
10. Давлетова М.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстане. Учебное пособие /КазГАУ. Алматы./ Экономика 2001ж. 156-177 беттер.
11. «ҚР-ның банктердегі клиенттердің банктік шоттарын ашу, жүргізу және жабу тәртібі туралы» ҰБ Басқармасының № 266 нұсқаулық 13.11.2002ж.
12. Нурсеитов Э.О. кредиты, займы, ссуды /Банковская бухгалтерия предпринимателя -2000ж. №8.
13. Панова Г.С. Кредитная политика коммерческого банка. ИКЦ ДИС, 1997ж. 100-120 беттер.
14. /Под ред. Г.С. Сейткасымова/ «Банковское дело» // Алматы “Қаржы-Қаражат” 2008ж. 116-130 беттер.
15. www.zakon.kz
16. Мақыш С.Б., Ильяс А.А. Банковское дело: Учебное пособие. Алматы. Қазақ университеті, 2006ж. 150-200 беттер.
17. Моисеев С.Р. Денежно-кредитная политика: теория и практика:учебная пособие. Юнити,2005ж. 205-232 беттер.
18. /под ред. В. Платонова, М. Хиггниса./ «Банковское дело: стратегическое руководство» “Консалтбанкир”, 2008ж. 46-60 беттер.
19. Ширинская Е.Б. Операции коммерческих банков и зарубежный опыт. «Финансы и статистика» 1997ж. 270-300 беттер.
20. / под ред. Тавасиева А.М. Банковское дело: учебник. Юнити 2002 ж. 76-120 беттер.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
............................................3
I. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚАРЫЗ АЛУШЫНЫҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІН
БАҒАЛАУ................................................................5
1.1. Жеке тұлғаның төлем қабілетін
бағалау........................................................5
1.2. Заңды тұлғаның несиелік қабілеттіліктерін
бағалау....................................6
1.3. Қарыз алушы кәсіпорынның ... ... ... ... ... ДЕҢГЕЛІ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІН ТАЛДАУ («БТА БАНКІ»
КӨРСЕТКІШТЕРІН ТАЛДАУ)...........................................11
2.1. «БТА ... ... ... қаржылық
жағдайы...............................11
2.2 «БТА Банкі» АҚ-ның несие беру көрсеткіштерін
талдау...........................15
ІІІ. НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТТІ БАҒАЛАУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ. НЕСИЕ БЕРУ, ҚАЙТАРУ
ЕСЕБІ ЖӘНЕ ПАЙЫЗДЫ ЕСЕПТЕУ..........21
3.1. Несие беру және ... ... ... ... есептеу және алу
есебі.................................23
3.3. Несиелік қабілетті бағалауды жетілдіру жолдары. Шетел ... ... ... ... алушының несиелік қабілетін анықтау
әдістерінде де ... Айта кету ... ... ... ... - бұл ... банк балансының өтімділігін қолдау әдісі болып
табылады.
Несиелеу процесі белгіленген мерзімде сауданың ... ... ... ... ... ... ... байланысты
болып келеді. Сондықтан да, банк ссудасының берілуі алдын-ала ... ... ... ... ... ... оқып үйренуге жағдай
жасайды.
Тақырыптың өзектілігі. Банктер несие тәуекелділігінен сақтанудың сан
алуан түрлерін қарастырып, тәжірибеде ... ... ... коммерциялық
банктердің несие тәуекелділігін төмендету мен алдын ... ... ... ... ... ... ... және несие қабілеттілігін дұрыс анықтау. Несие
қабілеттілік кешегінің ескірген немесе ... ... ... ... ... ол ... ... пайда болуымен туындады
және несиелік қатынастар орындалған орынның барлығында қолданылып, үнемі
жаңартумен, толықтыруды талап ... іс деп ... ... ... ... - бұл ... ... өзінің қарыздық
міндеттемелерді бойынша толық және уақтылы есеп айырысу қабілеті.
Курстық жұмысымның міндеті. Несие қабілеттілікті анықтауда әр ... ... ... ... үшін ... ... бір ғана ... үлкен қателік, осы аталғандарға байланысты қарыз ... ... ... ... және ұйымдастырушылық-
әдістемелік тәртібін одан әрі ... және ... ... ... ... ... Жасалған зерттеулер мен ізденістерге
қарамастан қарыз ... ... ... ... операцияларының
күрделілігі мен сантүрлілігіне байланысты несие қабілеттілікті талдаудың
тиімділігін арттыруға байланысты жаңа ... мен ... ... ... төмендету жөніндегі нақты ұсыныстар әзірлеуді қажет етеді.
Қарыз алушының несиелік қабілетінің, оның төлем қабілетінен ... - онда ... ... ... қандай да бір күндегі
төлемсіздікті есепке алмайды, яғни ... ... ... ... ... болжанады. Өткен уақыттардағы ... ... ... ... ... ... ... бағалау барысында
иек артатын ең бір формальды ... ... ... ... ... ... өткен қарызы болып, ал балансы өтімді және меншікті
капиталдың мөлшері ... ... онда ... ... ... бір рет ... ... несиелік қабілетсіздігі туралы
қорытынды үшін негіз болып табылмайды. ... ... бар ... жабдықтаушыларға, бюджетке ұзақ төлемсіздіктің болуын жібермейді.
Қарыз алушының несиелік қабілетінің ең негізгі критерийлерінің бірі - ... өтеу үшін ... ... ... ... ... табу
қабілеті болып табылады. [1, 181]
Курстық жұмысымның мақсаты-клиенттің несиелік қабілетінің деңгейі,
банктің нақты ... ... ... нақты ссудасымен байланысты қарапайым
(жеке) тәуекелдерінің ... ... ... ... ... ... ... және несиелік операцияларға байланысты
мүмкін болар тәуекелдерді ... алу ... ... ресурстарды тиімді
басқаруға және пайда табуға ... ... ... ... несиелік
қабілетін бағалау оның қаржылық жағдайына баға беруді сипаттайды. Қаржылық
жағдайына баға беруде ... ... ... ... ... жазу барысында өзіме деген қаржылық институттан,
екінші деңгейлі банктердің қарыз ... ... ... ... ... ... ашамын деп ойлаймын.
Курстық жұмысымның құрылымы кіріспе, үш бөлім, ... ... ... ... ... ... жұмыстың бірінші бөлімінде
қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау ... ... ... ... ... банктердегі қарыз алушының
несиелік қабілетін талдау жүргізілді, ал үшінші бөлім ... ... ... ... ... жолдары ұсынылады
I. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚАРЫЗ АЛУШЫНЫҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІН ... Жеке ... ... қабілетін бағалау
Қазіргі кезде екінші ... ... жеке ... ... ... және ипотекалық несиелер жатады. ... ... ... қолданылуда:
• автомобильдік несие;
• ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарлар сатып алуга берілетін несие;
• тұрғын үйді жөндеу жұмыстарына ... ... ... ... қажеттіліктерге (оқу, емделу, демалу және т.с.с)
берілетін несие.
Мұнда автомобильдік несие бойынша жаңа және жүрілген ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын тауарларға мыналар жатады:
• жиһаз;
• сантехника;
• аудио-видио-және тұрмыстық техникалар;
• компьютер және оргтехника;
... да ... ... үйді ... жұмыстарына: үйдің ішінде және сыртында құрылыс
және басқа да жөндеу жұмыстарын жүргізу ... ... ... ... ... ... ... төмендету үшін бірнеше факторларды ескерген жөн:
- экономикадағы өзгерістерге ... ... да бір ... ... қызметінің араласу деңгейін;
- қиындықты айтарлықтай сезінетін клиенттерге тиесілі болатын
несиелер мен басқа да банктік мәмілелердің үлес салмағын;
- жаңа, ... ... аз ... ... ... ... ... ұсыну, банктің бағалы қағаздар портфелін қалыптастыру
бойынша саясатқа жиі өзгертулер мен толықтырулардың жасалуын;
- жаңа және жақында ... ... үлес ... аз ... ... ... жаңа қызметтердің неғұрлым мол
түрін енгізуін;
- тез ... ... ... ... ... ... басқаруға байланысты айтарлықтай қиындықтарға
әкелетін кемшіліктер деп келесілерді атауға болады:
- несиелік ... ... ... ... ... ... ... несиелік портфель концентрациясына қатысты шектеу қойылмауы;
- несиелік ... ... ... ... ... жеткіліксіз талдауы;
- қарыз алушыны үстіртін талдау;
- кепілзатының асыра бағалануы;
- клиентпен байланыстың жиі ... ... ... ... ... ... ... (кәсіпорындарды несиелеуде) немесе
тіптен жүргізілмеуі;
- құжаттарға байланысты жеткіліксіз бақылау;
- қарыз қаржыларды шектен тыс қолдану;
- несиелік құжаттар ... ... ... ... ... ... ... тиімді бақылап, уақытында ... ... және ... ... ... ... ... мынадай ақпарат көздерінің
маңызы зор[2, 192]:
- өтініш жасаушымен тікелей сұхбаттасу, яғни банк ... ... ... ... ... біле ... өтініштің
банктің несиелік саясатынан туындайтын талаптарына жауап
бермейтіндігіне мән ... ... ... ... ... ... қызметінің сипаты, шикізат көздері,
жұмыскерлерінің біліктілігі туралы ақпараттар жинайды;
- ... ... ... ... ... ... ... шоттардағы қалдықтары және т.б. туралы
ақпараттардан тұратын банк картотекасын жүргізу.
- орнында инспекция жүргізу
- қаржылық ... ... ... банктермен контракт арқылы, қарыз алушының
жабдықтаушылары арқылы сырттай ... ... ... ... ... ... бағалау
Әлемдік және отандық банктік ... ... ... ... мынадай критерийлерін бөліп қарайды: ... ... ... ... алу қабілеті; ағымдағы қызметі барысында
қарызды өтеу үшін қажетті қаражатты табу ... ... ... ... ... ... несиелік мәміле жасалатын жағдай,
бақылау ... ... ... ... негізі, банк стандарты мен
қадағалау ұйымдарына ссуданың сипатының дәл келуі).
Қарыз алушының мінездемесі деп оның заңды тұлға ... ... ... ... қарызды қайтарудағы жауапкершілігі және несиенің
мақсатының банктің ... ... сай ... ... ... ... ... ретінде беделі оның сол аяда ұзақ уақыт
қызмет етуенен, экономикалық көрсеткіштерінің орташа салалық көрсеткіштерге
сай ... оның ... ... оның ... ... ... ... берушілері) іскерлік әлеміндегі
беделінен тұрады. Менеджерлерінің беделі ... ... ... ... ... ... ... жеке қаржылық және жанұялық
жағдайына, оның басқаратын ... мен банк ... ... байланысты негізделеді.
Қаражатты қарызға алу қабілеті қарыз алушының несиеге ... ... ... қол ... ... келіссөздер жүргізуге құқының
болуын, яғни кәсіпорынының немесе фирманың ... ... ... ... бір ... ... ... алушының несиелік қабілетінің ең негізгі критерийлерінің бірі —
оның қарыз өтеу үшін ағымдағы қызметінің жүргізілуі барысында ... ... ... табылады.
Қарыз алушының капиталы оның несиелік қабілетінің біршама ... ... ... Оны ... төмендегідей екі шарттың маңызы
зор:
1) оның жеткіліктілігі, яғни ... ... ... жарғылық қордың
ең төменгі мөлшеріне қойылатын талабы және қаржы ... ... ... ... ... меншікті капиталдың жұмсау дәрежесі,
яғни ол банк пен ... ... ... ... бөлінуін
куәландырылады. Қаншалықты меншік капитал жұмсалымы көбірек болса, соғұрлым
қарыз ... ... ... ... ... факторларды қадағалап
отыруға мүмкіндік туады.
Несиенің қамтамасыз етілуі - қарыз алушының активтерінің құны ... ... - ... ... ... ... екінші қосымша
көздердің болуы. Мұндағы қосымша көздер қарыз ... ... ... туу барысында, олардың банк алдындағы міндеттемелерін уақтылы
орындауына кепілдік береді. ... ... ... ... ... ... ... болуы, қарыз алушының ақшалай ... ... аса ... [3, 320]
Несиелік операциялар жасалатын жағдайларға елдегі, аймақтағы,
салалардағы ағымдық немесе болжанған экономикалық ... ... ... Бұл ... ... ... ... дәрежесін анықтайды.
Соңғы критерий - бақылау, бұл мынадай сұрақтарды ескертеді: қарыз
алушының ... етуі және ... ... ... ... үшін ... ... негіз бар ма? Заңдағы күтілетін өзгерістер (мысалы салық
заңы) қарыз алушының қызметінің нәтижесіне ... әсер ... ... ... ... ... және ссуда туралы мәліметтер, банктің
несиелік саясаты туралы құжатта белгіленген банктің стандартына, сол ... ... ... ... ... ... ұйымдарының
стандарттарына қаншалықты сәйкес келеді?
Аталып өткен, банк клиентінің ... ... ... ... ... ... тәсілдерінің мазмұнын анықтайды. Ондай тәсілдер
қатарына жататындар:
• іскерлік тәуекелді бағалау;
• менеджментті бағалау;
• қарыз алушының ... ... ... ... ... ... ақша ... талдау;
• қарыз алушы туралы ақпарат жинақтау;
• орналасқан жеріне бару арқылы, қарыз алушының жұмысын ... ... ... ... алушының несиелік қабілетін
бағалаудағы басты факторға оның қаржылық жағдайы жатады. Ол ... ... ... ... ... ... ете ... меншікті және
заңдық қаражаттарды орналастыру және пайдалану құрылымдарымен, сондай-ақ
пайданы алу, бөлу, және ... ... ... ... алушы кәсіпорынның несиелік қабілетін бағалау көрсеткіштері
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау оның қаржылық жағдайына баға
беруді ... ... ... баға ... ... қаржылық
құжаттары қолданылады.
Қарыз алушының қаржылық жағдайы оның мынадай төлем қабілетінен
байланысты:
1) ... ... ... ... ... уақтылы
қанағаттандыру;
2) несиені қайтару;
3) жұмыскерлер мен ... ... ... ... төлемдерді және салықтарды төлеу.
Қарыз алушының қаржылық жағдайы жақсы болса, ол барлық міндеттемелері
бойынша есеп айырыса алады.
Қарыз алушының несиелік қабілетін банктік ... ... және ... ... ... ... ... қабілетін талдау үшін оның
тиімділігін, төлем қабілетілігін, шаруашылық-қаржылық қызметін жан-жақты
бағалауға мүмкіндік ... ... ... ұсынатын көптеген
әдістемелер қолданылады. ҚР-да ҚР ... ... ... ... дайындап, ҚР Ұлттық банк Директоратының 27 ... ... № 26 ... ... ... ... алушының несиелік
қабілетін банктердің талдауына байланысты әдістемелік нұсқауы», сондай-ақ
АҚШ-та және ... да ... ... ... де біршама танымал.
[4]
Кәсіпорынның қаржы-экономикалық жағдайын талдау үшін негізгі көздер
ретінде қаржы ... ... ... ... бухгалтерлік есеп
формалары қызмет етеді: «Кәсіпорын балансы» (№1 форма); «Қаржы нәтижелері
және ... ... ... ... (№2 ... «Кәсіпорын балансына
қосымша бет» (№3 форма); ... ҚР ... есеп ... ... ... қызметінің негізгі көрсеткіштері туралы
есебі» (№1-Ф-мерзімді - ... ... және ... ... ... ... қызмет) кеткен шығындары туралы есебі» (№5-з
- мерзімді - тоқсандық - жылдық формалары).
Өтімділік деп кәсіпорынның ... ... ... бойынша өз
міндеттемесін орындай алу қабілетін түсіндіреді. Өтімділік жалпы қарыз және
өтімді қаражаттар көлеміне байланысты болып ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігіне байланысты
топтастырылған қаражаттарды, ... ... ... мерзіміне қарай
топтастырылған міндеттемелермен салыстыру арқылы анықталады.
Баланс активінің баптары олардың өтімділік дәрежелеріне қарай үш топқа
бөлінеді:
1) ... ... ... айырысу шотындағы және банктегі басқа да
шоттардағы қаражаттар қалдығы; касса; басқа да ... ... ... ... ... қаржы жұмсалымдарына пайдаланылмаған
қаражаттар қалдықтары);
2) жеңіл іске ... ... ... ... жетпеген. жөнелтілген
тауарлар және тапсырылған жұмыстар; берешектермен есеп айырысулар; өзінің
жүйесіндегі кәсіпорындардан оларға ... ... ... ... бойынша есеп айырысу; банк ссудалары және кәсіпорынның арнайы
қорларынан берілген ссудалар бойынша жұмысшылары және қызметкерлерімен ... ... іске ... талаптар қатарына мерзімінде төленбеген
жөнелтілген тауарлар мен ... ... ... есеп ... ... үш айға ... ... есепке
алынбайды. Мұнда «өзінің жүйесіндегі кәсіпорындармен оларға қаржылай көмек
ретінде берілген қаражаттар бойынша есеп ... ... ... ... ... ішінде қайтарылатын қарыздар есепке алынады.
3) жеңіл іске асырылатын тауарлы-материалдық құндылықтар (арзан ... ... ... ... ... өндірістік қорлар; аяқталмаған
өндіріс; алдағы уақыт шығыстары; дайын өнім; басқа да айналым қаражаттары).
Қарыз ... ... ... ... өтімділік
коэффицентінің біршама оңтайлы мәні 1,2 мен 1,5 аралығын ... ... 1-ден ... ... жарамайды. Өтімділік коэффиценті
қарыз алушының қарызды өтеу үшін жедел түрде шаруашылық айналымынан ақшалай
қаражаттарды босатуын сипаттайды. Қаншалықты бұл ... мэні ... ... қарыз алушы тұрақты келеді. [ 5, 206]
Бірақ та алашақ қарыздың сипатын ескеру қажет. ... ... ... ... ... алушының жағдайына әсер етуіне баға беруге және
сондай-ақ жүргізілген несиелік ... ... ... ... коэффициенттін таңдау барысында мынадай факторларды есепке
алу қажет:
• қызметінің көлемі (қаншалықты ... және ... сату ... ... соғұрлым тауарлы - материалдық құндылықтар қоры көп
болады);
• өнеркәсіп және өндіріс саласы (өнімге сұраныс және оны ... ... ... өндіріс циклінің ұзақтығы (аяқталмаған өндіріс көлемі);
• материалдар ... ... үшін ... уақыт (өтімді
қаражаттардың айналысы),
• жұмыстың маусымдылығы.
Өтімді қаражаттардың мөлшерінің төмендеуіне ықпал етушілерге мыналар
жатады:
• ағымдағы қызмет ... ... ... және ... оқиғалардың нәтижесінде болған
зияндар;
• өтімді қаражаттар бағасының төмендетілуі;
• күрделі қаржы жұмсалымдарға иммобилизациялануы.
Өтімді қаражаттардың артық болғаны қажет ... Егер де ол ... ... активтерінің жұмыс тиімділігі азаяды. Өтімді қаражаттардың артық
болу себептері: күрделі қаржы ... ... ... ... обьектілердің ауыстырлмауының нәтижесінде
амортизацияның жинақталып қалуы.
II. ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТІН ТАЛДАУ («БТА
БАНКІ» АҚ ... ... «БТА ... ... нарықтағы қаржылық жағдайы
«БТА Банкі» акционерлік қоғамының қалыптасу тарихы 1925 жылғы қазанның
15-інен басталады. Ол кездегі Қазақстан халық шаруашылығы ... ... ... ... ... ... банк ... ашылды.
Өндіріс Банкі туралы (1925-1991). Уақыт өте келе ... ... ... ... ... ... жылдың 7 маусымында Республикалық Халық комиссарлары Кеңесінің
«Қазақстан аумағында арнайы ұзақ мерзімді салымдар ... ... ... сәйкес, Алматы қаласында Өнеркәсіпбанкінің базасында КСРО
электр шаруашылығын және құрылысты қаржыландыру мақсатында ... ... ... ... [ 6 ... ... 11 ... Министрлер Кеңесінің қаулысымен Алматы
облысаралық конторасы КСРО Өндірісбанкінің ... ... ... ... ... ... КСРО Құрылысбанкінің Қазақ республикалық
конторасы болып өзгертілді. 1987 жылдың 17 ... СОКП ОК мен ... ... ... ... ... ... және олардың
экономикасының тиімділігін арттыруға жасайтын ықпалын күшейту туралы» №821
бірлескен Қаулысына ... үш ... ... ... Құрылысбанкі, КСРО
Мемлекеттік банкі, Сыртқы сауда банкі) негізінде 6 банк ... КСРО ... ... КСРО ... ... КСРО ... экономика банкі;
• КСРО Агроөнеркәсіп банкі;
• КСРО Тұрғын ... ... КСРО ... ... ... 4 наурызында КСРО Мемлекеттік ... ... ... № 126 ... бойынша Қазақ республикалық КСРО Өнеркәсіп-
құрылыс банкі - «Тұранбанк» Қазақ республикалық ... ... ... ... ... туралы (1991-1997). 1991 жылдың 24 шілдесінде ҚазКСР
Министрлер Кабинетінің 1991 ... 24 ... №444 ... ... Қазақ акционерлік банкі болып құрылды. Акционерлер жиналысында
«Тұранбанк» ҚАБ-нің ... ... ... ... Ораз Мақайұлы
тағайындалады. «Тұранбанк» ҚАБ филиалдар желісі 66 филиалдан ... ... 23 ... ... КСР ... ... мен КСРО Сыртқы
экономикалық банкінің арасында жасалған 1989 жылғы 11 желтоқсандағы келісім
негізінде, КСРО Сыртқы ... ... ... ... ... КСРО ... ... банкінің Қазақ республикалық банкі
ашылды.
ӘлемБанк туралы (1992-1997). 1992 ... 14 ... ... №3 ... ... Республикасы Министрлер Кабинетінің
1992 жылы 28 тамыз айындағы № 710 Қаулысы бойынша Қазақстан Республикасының
Сыртқы ... ... ... «ALEM BANK ... Қазақстан
Республикасының Сыртқы экономикалық қызмет ... деп ... ... ... болып Ырысов Берлин Кенжетайұлы тағайындалды. "Alem Bank
Kazakhstan" ... ... ... ... ... ... ... шетел несиелерін тартуда Қазақстан Республикасы
Үкіметінің агенті болды. "Alem Bank Kazakhstan" ... ... ... ... қамтыды.
ТұранӘлем Банкі туралы (1997-2008). 1997 жылдың 15 қаңтарында
Қазақстан Республикасы Үкіметінің «ТұранБанк» ... ... ... ... акционерлік банкін қайта ұйымдастыру туралы ... ... ... «ТұранӘлем Банкі» Жабық Акционерлік Қоғамы құрылады.
Осы Қаулының ... ... ... Қаржы министрлігіне
«ТұранӘлем Банкінің» акциясын қолдануға және ... ... ... ... ... және банк ... ... қалыптастыруға
мүмкіндік берілді. Акционерлердің жалпы отырысында «ТұранӘлем Банкі» ЖАҚ-
ның Басқарма Төрағасы қызметіне Тәтішев ... ... ... ... 1 қазанында «ТұранӘлем Банкі» Жабық Акционерлік Қоғамы
«ТұранӘлем Банкі» Ашық Акционерлік Қоғамы болып өзгертілді.
2003 жылдың 26 қыркүйегінде ... ... ААҚ ... ... ... ... ... Қоғамы болып өзгертілді.
2009 жылдың 2 ақпанындағы дағдарысқа қарсы шаралардың ... ... ҚР ... ... мен ... ұйымдарын реттеу мен қадағалау
агенттігінің 75,1 пайыз көлемінде «БТА ... ... ... ... ... ... пакетін сатып алу жайындағы ұсынысын
қабылдады. ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асты. Соның
нәтижесінде банк 251 319 485 ... ... ... капитал алды.
2009 жыл бойына БТА Банкі ҚР Үкіметінің нақты ... ... ... ... ... ... ... мен ипотекалық
займдарды қайта қаржыландыру мен тұрғын үй құрылысын аяқтауды ... ... ... белсенді түрде жүзеге асыруға қатысты. Шағын
және орта бизнес субъектілерін кредиттеу бағдарламасы бойынша банк ... ... ... Қазына-ІІ және Қазына-ІІІ транш ... ... ... ... БТА ... Әлемдік Банкпен бірлесе отырып, Ауыл
шаруашылық министрлігінің «байқау гранттарының ... атты ... ... 2009 жыл ... БТА ... ... қаржыланған грант сомасы
1,7 млрд. теңгені құрады.
2009 жылы БТА тобы ипотекалық кредиттерді қайта қаржыландыруды табысты
аяқтап, 37 млрд. теңгеден аса ... ... 10 300 ... келісімшартты
қайта жасады.
Банк секторындағы ипотекалық займдарды қайта қаржыландыру ... ... 120 ... ... сомасынан БТА-ның үлесі 37 млрд. теңге
немесе жалпы сомадан 31 ... ... ... Астана, Ақтөбе, Қарағанды,
Атырау және ... ... ... ... көп ... ... 18 ... БТА Банкі Қазақстан Республикасының
Қаржылық қадағалау агенттігіне (ҚҚА) банк ... ... ... мен ... ... ... және ... қайта капиталдандыру
туралы шешімін ұсынды.
2009 жылдың 21 қырқүйегінде қаржы ... ... ... ... ... ... түсінушілілік Меморандумына және
«БТА Банкі» АҚ мен «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қоры АҚ ... ... ... Меморандумына қол қойды.
2009 жылдың 25 қыркүйегінде ҚР ҚҚА ... БТА ... ... ... банк ... ... ... жылдың 16 қазанда Алматы қаласының мамандандырылған қаржылық соты
«БТА ... ... ... ... ... ... толық қанағаттандыру
туралы шешім қабылдады. Қазақстан Республикасының «Банк және банк ... ... ... Банктің қайта құрылымдау туралы шешімі негізделген
заңнаманың барлық талаптарына сәйкес деп ... жылы 7 ... ... БТА ... ... жүргізген
негізгі келіссөздердің кезеңі аяқталды. ҚҚА белгілеген ... ... ... ... ... ... ... «Негізгі коммерциялық
талаптар»-ға (Principal Commercial Terms Sheet) қол ... ... 18 ... ... байланысты талаптандырылған қайта
құрылымдау жұмысының негізгі шетелдік сот ісін жүргізу Ұлыбританияда деп
танылуы Алматы ... ... ... ... ... ... Англия мен Уэльстің Жоғарғы сот төралығының ... ... ... Заңының Трансграниттік Дәрменсіздік туралы 2006
жылы Трансграниттік Дәрменсіздік ... ... ... деп ... ... 17 ақпанында Киевтің Соломенский аудандық соты БТА Банктің
қайта құрылымдау жұмысына байланысты 2009 ... 16 ... ... ... ... соты Украина аймағында заңды ... ... ... ... 2010 ... 23 ... ... күшіне енді.
2010 жылдың 2 наурызында АҚШ –тың Нью –Йорк штатының оңтүстік округі
қаржылық дәрменсіздік ... ... соты БТА ... ... байланысты Алматы қаласының Мамандандырылған қаржылық сотының
банктің ... ... ... ... ... ісін ... сот ... ішіндегі негізгі ісі деп танылды.
2010 жылдың 18 сәуірінде БТА Банкі Кредиторлар ... ... ... Terms relating to ... of ... of JSC BTA Bank) ... қол қойды. Аталмыш келісім банктің
кредиторларына ұсынып отырған барлық опцияларын қамтып, құқықтық, ... ... ... ... және ішкі корпоративті басқару
нұсқауларынан тұрады.
2010 жылдың 28 мамырында «БТА Банкі» АҚ ... 2 442 млрд ... ... АҚШ ... ... қаржылық берешегінің жалпы мөлшерінің 92,03
пайызын құрайтын 2 247,4 млрд тенге шамасындағы банктің міндеттеріне иелік
ететін ... ... ... ... ... ... ... сыртқы және ішкі облигациялары бойынша, екі жақты
және синдикацияланған займдар бойынша, ... және ... ... ... ... ... ... құралдардың барлық
түрлері бойынша кредиторлар қатысты.
2010 ... 9 ... №83 ... сәйкес Қазақстан
Республикасының Қаржылық ұйымдар мен нарықты қадағалау және ... (ҚҚА) БТА ... ... ... құрылымдау Жоспарын бекітті.
Банктің қайта құрылымдау саласында ... ... Deloitte ... ал ... ... Baker&McKenzie компаниясы болып табылады.
1 кесте
«БТА Банкі» АҚ-ның қаржылық көрсеткіштері
(млн.тг)
|Көрсеткіш |2009 ... 31 ... ... қапитал |511 281 ... ... |1 748 960 ... жиынтығы |1 740 787 ... ... |-82 452 ... ... құны |-52 026 ... ... |67.605 ... Республикасының БТА Банкінің сайты http:/www.bta.kz
БТА Банкі «Самұрық-Қазына»Ұлттық әл-ауқат қорының акцияларының 75,1
пайыз көлемінде бақылау пакетін сатып алды. ... ... ... қосымша
эмиссиясы арқылы жүзеге асты. Соның нәтижесінде банк ... ... ... ... ... отырғанымыздай қаржылық жағдайы біршама тұрақтанды.
2.2 «БТА Банкі» АҚ-ның несие беру көрсеткіштерін талдау
БТА тобы ипотекалық кредиттерді ... ... 10 ... ... ... жасау кезінде 37 млрд теңгеден аса сома
игерді.
Банк секторындағы ипотекалық займдарды ... ... ... бөлінген 120 млрд. теңге сомасынан БТА-ның үлесі – 37 млрд.
теңге ... 31 ... ... ... АҚ ... ... секторларға несие берді
(млн.тг)
| |2009 жыл |2008 жыл ... ... |536.224 |435.188 ... | | |
| | | ... үй ... |492.138 |415.536 ... ... |471.537 |505.517 |
| | | ... ... |382.103 |314.970 ... ... |359.531 |298.573 ... ... |274.311 |206.066 |
| | | ... ... |153.401 |142.819 ... |68.895 |84.266 ... ... |49.552 |62.116 |
| | | ... ... |64.452 |62.783 ... өнеркәсібі |41.037 |40.152 ... |39.453 |51.087 ... ... |38.991 |35.580 ... |33.940 |25.244 ... ... |28.534 |25.374 ... үй ... |16.102 |13.903 ... және былғары өнеркәсібі|12.514 |11.241 ... және ... |9.136 |12.259 ... | | |
| | | ... ... |8.896 |12.968 ... |81.213 |75.928 ... ... ... |
*Қазақстан Республикасының БТА Банкінің сайты http:/www.bta.kz
БТА Банктің акционерлік капиталына «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ ... ... ... және ... ... өзгеріп кетті. БТА Қазақстанда
сенімді рентабельді жобаларды инвестициялау мен корпоративті және бөлшектік
клиенттерге сапалы қызмет ... ... ... ... ... жобаларды
кредиттеуді тоқтатты.
Нақты экономика секторын ҚР Үкіметінің қолдауы ... ... ... ... Шағын және орта бизнес субъектілерін қаржыландыру;
2. Агроөнеркәсіп кешенінің субъектілерін қаржыландыру;
3. Ипотекалық займдарды қайта қаржыландыру;
4. Тұрғын үй ... ... ... БТА ... 1,2 ... жуық жеке және 132 мың ... ... Қазақстан бойынша 22 филиалдық желілер мен 227 бөлімшелер;
• Украинада, Ресейде, БАӘ және Қытайда халықаралық өкілдіктері бар;
• БТА-ның банк желісі ... ... ... еліне, Қырғызстанға,
Арменияға, Грузияға және Түркияға тарайды.
БТА Банкі Қазақстандағы ... ... ... бірі ... оның ... ... – 81,48 ... топтамасы бар «Самұрық-
Қазына» ұлттық әл-ауқат қорының тарапынан Қазақстан Республикасының Үкіметі
болып ... ... ... ... ... ... ... пайыздық
қойылымы
Бұл диаграммадан банктің қай экономикалық секторға қанша көлемде несие
берудің пайыздық қойылымын көріп отырмыз.
3 кесте
«БТА» АҚ несие беру ... түрі |2009 жыл |2008 жыл ... ... ... ... ... және орта бизнесті |216.445 |256.833 ... | | ... ... ... |471.537 |505.517 ... ... ... брутто |3.164.181 |2.834.341 |
|Барлығы ... ... ... ... БТА Банкінің сайты http:/www.bta.kz
ШОБ субъектілерін қаржыландыру. Банк шағын және орта ... ... ... ... ... көрсетілген экономика
секторларымен айналысатын ШОБ субъектілеріне бағытталды.
4 кесте
«БТА» АҚ клиенттерге несие беру құрылымы
(млн.тг)
| |2009 жыл |2008 жыл ... ... ... ... ... тұлғалар |471.537 |505.517 ... ... |7.574 |7.353 ... |227 |199 ... ... ... |
*Қазақстан Республикасының БТА Банкінің сайты http:/www.bta.kz
Кестеден ... ... ... әсірінен жеке тұлғалардың
несие алу сомасы 2009 ... ... ... ... ... ... бұл кемшіліктерді жою мақсатында банк келесі саясатты жүзеге
асыруда:
• Қаржыландыру құнының төмендігі.
• Пайыздық ... ... ... ... ... ... ... Несие алуға берілген өтініштер жедел түрде қаралады.
• Аймақтарды қаржыландыру.
Қарыз алушының несиелік ... ... ... ... пайдаланылады. [ 8, 277 ]
Егер де кәсіпорынның қаржылық жағдайы жақсы болса, ол кез-келген есеп
айырысу операциялардан ... ... ... ... ... ... несиелік қабілеттерін талдау үшін 4 түрлі коэффицент
қолданады:
1. Өтімділік коэффиценті. Өтімділік коэффицентінің өзі 2 ... ... ... ... коэффиценті (1)
- тез өтімділік коэффиценті (2)
Ағымдағы өтімділік коэффиценті
Ағымдағы өтімділік коэффиценті қарыз алу ... 1,2% ... онда ... ... ... ... көбірек
қолданады, ол дебиторлық қарыздың жоғарлағанын көрсетеді, ал ... ... ... несие коэффицентінен төмен болатын болса,
онда мекеменің төлем қабілеттілігі ... ... ... ... өз ... ... ... белгілейді:
I, II, III класс үшін-2,0
IV класс үшін-1,5
V, VІ класс ... ... ... = ... ... ... несие алу қабілетін 0,4% немесе 0,6% болғаны
дұрыс. Ал егер де тез өтімділік коэффиценті жоғары ... онда ... ... ... коэффиценті. Қаражат көздерін тиімді ... ... ... коэффиценті. Бұл топтың коэффиценттерін
талдау қарыз алушының меншікті ... ... ету ... ... ... ... көздеріне жалпы тәуелділігіне баға беруге мүмкіндік
жасайды. [9, 190] ... ... ... ... ... ... активке қатыстылығы (3)
- міндеттеменің капиталға қатыстылығы (4)
Міндеттеменің активке қатыстылығы (3)
Міндеттеменің капитал қатыстылығы
Міндеттеменің капиталға қатыстылығы коэффиценті 2-ге тең ... ... ... ... пайызын қайтаруға мүмкіндік алады.
І класс-0,66
ІІ класс-1,00
ІІІ класс-1,10
IV класс-1,25
V класс-1,75
VІ класс-2,00
3. Пайдалылық коэффиценті. Пайдалылық ... 2-ге ... ... ... ... (5)
- Таза пайда нормасы (6)
Жалпы пайда нормасы (5)
Таза пайда нормасы (6)
4. Айналымдылық коэффиценті. Айналымдылық ... 3-ке ... ... ... айналымдылық ұзақтығы (күнмен) (7)
- Кредиторлық қарыздың айналымдылық ұзақтығы (күнмен) (8)
- Тауарлы-материалдық запастың айналымдылық ұзақтығы (күнмен) (9)
Дебиторлық қарыздың айналымдығы ... ... ... ... ұзақ болған сайын оны
қайтармау тәуекелі туындайды. Сондықтын бұл көрсеткішті талдағанда әрбір
заңды және жеке ... ... ... ... ... мен ... ... болу себептері мен қайтарылу жағдайына басты назар аудару ... ... ... ... ... ... ... дебиторлық қарызды
епестеумен ұқсас. Бұл жерде дебиторлық қарыздың ... мен ... ... ... ... ... компанияның ақшалай
қаражаттарының түсуі мен жұмсалуының орташа жылдамдығын бағалауға ... ... ... көрсеткіштің мәні өскендігі ТМЗ-дың артқанын, яғни ... ... ... жиналып қалғанындығын және оны сақтау
шығындарының артатынын сипатттайды. ... оның өсуі ... ... ... уақыттары бағаның өсуімен де байланысты болуы мүмкін.
Ал оның мәнінің төмендігі, ТМЗ-дың ... оның ... ... көрсетеді.
ІІІ. НЕСИЕЛІК ҚАБІЛЕТТІ БАҒАЛАУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1. Несие беру және қайтару есебі
Несие бөлу туралы несиелік комитеттің шешімі негізінде ... ... ... бірігіп несиелік келісім мен кепіл келісімін дайындайды.
Несиелік бөлім қажетті ... ... оны ... қуәландырады.
Несиелік келісім, кепіл келісімі және басқа да құжаттар толығымен
рәсімделіп, мемлекеттік ... ... ... ... алу үшін немесе
ҚРҰБ талаптарына сай ... ... ... ... немесе несиені
қайтаруды қамтамасыз ету бойынша ... ... ... үшін заң
бөліміне беріледі. Несиелік ... ... ... ... қамтамасыз ету құжаты бойынша несие бөлімі ... ... ... өкім ... Яғни оған Банк ... ... несие бөлімі басшысының қолы қойылуы ... ... ... ... ... рәсімделуі талап етіледі. ... ... ... үкім ... ... және мерзімді міндеттемелердің
бизнес жоспары мен келісімге келген тапсырма сай екенін тексеру үшін ... ... ... ... ... қолындағы төлем тапсырмасы
керек. [10, 160]
Клиенттердің несиелік шотын ашу және жабу ішкі ... ... ... асырылады. Несие толық сомада немесе бөлшектеп беріледі:
• несиелік немесе арнайы несиелік шоттан ... ... ... бенефициар төлем құжаттары бенефициар мекенжайына төленеді (төлем
тек бағалы заттарды тиеуге болады деген шартқа сәйкес ... ... ... орындалады);
• аккредитив қою жағдайында несиелік шоттан аккредитив ... ... ... ... есеп ... шотына несие сомасын аудару;
• қарыз алушыға қолма-қол ақша ... ... ... ... ... шотына несие сомасын аудару;
• басқа да жолдармен.
Қызмет көрсетіп отырған банк ... ... ... ... мынадай
корреспонденттік шоттар құрылады [11]:
Дт 1411, 1417 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді
қарыздар»
Кт 1010 «Кассадағы қолма-қол ... ... ... ... ... бір ... ... тыс шотқа келіп түседі -
«Әр түрлі құндылықтар және құжаттар» (7339).
Басқа банк қызмет көрсететін клиенттерге несие беру ... ... жазу ... 1411 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар»
1417 «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар»
Кт 1050 ... ... ... ... ... несие берген кезде келесідей жазу
жасалады:
Дт 1411, 1417 «Клиенттерге ... ... және ұзақ ... ... 1858 ... шетел валютасы бойынша валюталық қысқа позициясы»
2858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ позициясы».
Сонымен бір уақытта теңгемен:
Дт 1859 ... ... ... көрсетілген қарсы құны (валюталық
ұзақ позициясының)»
2859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық
қысқа ... 1010 ... ... ... ... ... есепшоттары»
1050 «Банктің корреспонденттік есепшоттары».
Несиені қайтару кезінде өткізбелер керісінше жасалады. ... ... ... ... 1010 «Кассадағы қолма-қол ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»
1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»
Кт 1411 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді ... ... ... ұзақ мерзімді қарыздар».
Шетел валютасында берілген несиені қайтарғанда:
Дт 1010 «Кассадағы қолма-қол ақша»
2203 ... ... ... 1050 ... ... Кт 2858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық
ұзақ позициясы».
Бір уақытта теңгемен берілген:
Дт 1859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны ... ... ... ... ... ... қарсы құны (валюталық
қысқа позициясының)»
Кт 1411 «Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар»
1417 «Клиенттерге ... ұзақ ... ... ... ... сомасын қайтармаған кезде, ол кешіктірілген қарыз деп есептеледі:
Дт 1424 «Банк қарыздары ... ... ... ... ... 1411 ... берілген қысқа мерзімді қарыздар»
1417 «Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар».
Болашақта клиент кешіктірілген қарыздарын төлеген кезде:
Дт 1010 ... ... ... ... ағымдағы есепшоттары»
1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»
Кт 1424 «Банк қарыздары бойынша клиенттердің мерзімі өткен берешегі».
3.2. Несие бойынша пайыздарды есептеу және алу ... ... бірі - ... болып табылады, яғни клиент
несиені пайдаланғаны үшін белгіленген ... ... ... Осы ... ... отырып банктер делдалдық қызметі үшін өтемақы алады, ... ... ... ... төленбеуінің тәуекелін өздеріне алады, өйткені
банктің салымшылар алдындағы өзінің міндеттемелерін ... ... Банк ... ... түрі ... қаражат тарту және
басқаларға несие беру болып табылады. Бұл ... ... ... ... тартылған қаражаттың пайыздық мөлшерлемесі банк өзі берген несиеге
қарағанда едәуір төмен.
Банктік ... ... ... ... факторларға байланысты:
• несиелік қаражатқа деген сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... нарықта сұраныс несиелік қаражат ұсынысынан жоғары
болады және керісінше;
• ҰБ саясатының ... ... ... ҰБ екінші деңгейдегі
банктердің пайыздық саясатын анықгауға ... ... ... ... ... ... ... жоғарылату,
ынталандыру, міндетті резерв нормасын, қайта қаржыландыру
мөлшерлемесін ... ... ... [ ... берілген несиенің көлемі және мерзімі (несиенің ... ... ... ұзақ ... онда ... мөлшерлеме де жоғары
болады);
• несиелік капиталдың өзіндік құны (яғни тартылған ... ... ... түседі);
• қарыз алушының несиеқабілеттілігі. Банк қарыз алушының қаржылық
қатынасы тұрақты, сенімді болса пайыздық ... ... және ... егер ... ... ... болса
банк жоғары пайыздық мөлшерлеме белгілейді;
• қамтамасыз ету сипаттамасы (кепілдік сенімділігі, ... ... ... ... ... ... ... пайыздык мөлшерлемесі деңгейіне әсер ететін тағы да
бір қажетті фактор - сол ... ... ... ... ... мөлшерде қалыптаспаған банктің табыстық деңгейі жоғары емес және
күтілмеген жағдайлар ... ... ... немесе шығындылығы
агрессивті пайыздық саясат ұстанғаннан басқа ... ете ... ... ... бойынша тиісті деңгейде болса, онда либералды пайыздық
саясатты ұстануларына жол береді. ... ... ... ... ... әсер ... ... несиенің пайыздық мөлшерлемесі де
инфляцияның өсуіне сәйкес өседі. Бұған мысал ретінде мына ... ... 1993-94 ... ... өсу қарқыны өте жоғары болғандықтан,
республикамыздың коммерциялық банктері несиені 360 жылдық пайызбен берген.
Жоғарыда айтылғандардан мынадай қорытынды алуға ... ... ... жоғары шегін нарықтық жағдай анықтайды, ал төменгі шегі несиелік
ұйымның өзінің қызмет жағдайына тәуелді.
Несиені беру ... ... ... қалқымалы пайыз бекітілуі мүмкін.
Тұрақты пайыз несие шартының әрекет ету уақытында өзгермейді. Қалқымалы
пайыз банктің қалауы ... ... шарт ... ету уақытында өзгеруі
мүмкін. Банктегі бухгалтерлік есепшот бойынша пайызды аудару және олардың
көрсетілу тәртібі ҚРҰБ ... ... ... ... ... ... аудару және олардың көрсетілуі туралы ережесіне сәйкес
жүргізіледі. Бұл ережеге сәйкес ... ... ... пайызды аудару
үшін, банктерде әр есепшот үлесіне: объектілер, несиені пайдалану мерзімі
және пайыздық мөлшерлеме ... ... шот ... ... ... шешім бойынша пайыздық ... ... ... пайыздық аудару мерзімдері және төлету тәртібі
анықталады. Бұл шешімді ... ... ... ... ... ... болып табылады және банктің келісімшартында көрсетіледі.
Несиелік келісімшартта ... ... және ... ... бұндай жағдайда пайыздарды аванспен аударуға және төлеуге жол
берілмейді. Шотты жапқан кезде дербес шотты бір ... ... ... ... ... дәл жабылған күніне аударылады. [13, 107] Шот
жабылғаннан ... одан ... ... ... ... ... ... тиімді етіп және банк өзіне тиімді етіп одан пайыздық мөлшерлемесін
алады. Алынған ... ... ... сол ... пайдасы деп
саналады. Несиелер бойынша пайызды төлеу және ... үшін ... ... ... ... ... ... берілсе, пайыздық аударымдар бойынша:
Дт 1740 «Клиенттерге берілген ... және ... ... ... кірістер»
Кт 4411, 4417 «Клиенттерге берілген қысқа, ұзақ ... ... ... ... ... ... ... шетел валютасымен берілген жағдайда, ... ... 1740 ... берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша
есептелген кірістер»
Кт 1858 ... ... ... ... ... қысқа позициясы»
2858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ позициясы».
Бір уақытта теңге түрінде:
Дт 1859 «Шетел валютасының ... ... ... құны ... позициясының)»
2859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген ... құны ... ... 4411, 4417 ... ... қысқа, ұзақ мерзімді қарыздар
бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер».
Есептелген пайызды төлеу кезінде:
Дт 1010 «Кассадағы ... ... ... ағымдағы есепшоттары»
1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»
Кт 4411, 4417 «Клиенттерге берілген қысқа, ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... сәйкес пайызды ай сайын төлесе, онда банк шетел
валютасымен берілген несие ... ... ... ... 1010 «Кассадағы қолма-қол ақша»
2203 «Клиенттердің ағымдағы есепшоттары»
1050 «Банктердің корреспонденттік есепшоттары»
Кт 1858 «Банктің шетел ... ... ... қысқа позициясы»
2858 «Банктің шетел валютасы бойынша валюталық ұзақ позициясы».
Бір уақытта теңгемен берілсе былай жазылады:
Дт 1859 ... ... ... ... ... ... ұзак позициясының)»
2859 «Шетел валютасының теңгемен көрсетілген қарсы құны (валюталық
қысқа позициясының)»
Кт 4411, 4417 ... ... ... ұзақ ... ... сыйақы алуға байланысты кірістер».
Кешіктірілген пайыз сомасына:
Дт 1741 «Клиенттерге берілген қарыздар және ... ... ... ... сыйақы»
Кт 1740 «Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі ... ... ... ... ... ... ... Шетел тәжірибесі.
Шетелде клиенттердің несиелік қабілеті туралы ... ... және олар ... ... ... ... ... немесе
агенттіктер жұмыс жасайды. Бұл тәуелсіз ұйымдар банктерге ... ... ... Мысалға, фирма «Дан энд Брэд форд» 3 млн. ... ... ... фирмалары туралы ақпараттар жинақтап, жалпы
ұлттық және ... ... ... ... ... зиянға ұшырауының өсуіне біршама әсер
ететін факторларға жасалған талдау, батыстың банкирлеріне мынадай қорытынды
жасауға ... ... ... ... ... мәліметтеріне сәйкес,
несиелер бойынша банктердің зиян ... ... ... 67% - ... ал 33%-ы ... ... үлесі келеді.
5 кесте
Несиелеу барысындағы банктің зиян шегуіне әкелетін ... ... |67% ... факторлар |33% |
|Қамтамасыз етудің |22% ... ... ... | | | ... ... ... ... ... ... |11% |
|үйрену барысында ақапаратты| ... ... етуі | ... ... | | | ... ала ... ... ... |6% |
|кеш көңіл ... және | ... | ... ... | | | ... | | | |
* ... С.Б. ... ісі» оқу құралы. Алматы: Жеті жарғы 2009ж.
Несие ... ... зиян ... себеп болатын сыртқы факторлар
қатарында бірінші орында компаниялардың банкноттығының тұруы тегін ... ... ... ... ... ... басынан кешуі мүмкін.
Сондықтан да қарыз ... ... ... ... ... ... міндетті түрде оның қаржылық жағдайын толық анықтап білуге
тиіс. [15] ... ... ... ... ... ... ақпараттар жүйесінің болмауы, нарық ... мен ... ... ... өз ... ... ... кетуі, яғни ресустардың жоқтыгына қарамастан компанияның жылдам
кеңеюі, акционерлік капиталдың ... және ... ... жоғарылығы жатады.
Несиелерді қамтамасыз ету құнына, барлық ... ... ... ... ... ... ... жіктейді:
• Ең төменгі тәуекел бар несиелер (жіктеуге жатпайтын несиелер);
• Ең жоғары тәуекел бар ... ... ... бар ... ... шығу ... ... несиелер (стандартты емес
несиелер).
Әр тәуекел кластарына өтелмеген тәуекелдер үшін, өтелмеген несиелердің
өзіндік үлесі белгіленеді.
Несиелік ... ... ең ... ... - ... ... ... жатады. Қарыз алушының қаржылық жағдайын талдауда және
оның алған қарызды банкке уақтылы ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесінде қарыз алушының несиелік қабілетін
бағалау несиелік тәуекелді төмендетудегі басты шара болып ... ... ... ... ... ... ағылшынның клирингтік
банктерінде кеңінен пайдаланып келетін әдістердің ... PARSER ... ... ... болады.
PARSER:
Р — Person — патенциалдық қарыз алушы туралы ақпарат, оның беделі;
А — Amount — сұрайтын ... ... ......... ... мүмкіндігі;
S — Security — қамтамасыз ету құралы;
Е — Expediency — несиенің мақсатылығы;
R — Remuneration — ... беру ... үшін ... ...... ... беделі;
А — Ability — қарыз алушының бизнесін бағалау;
М — Means — ... ... ... ... — Purpous — ... ... — Amount — ... сомасының незделуі;
R — Repayment — несиені қайтару мүмкіндігі;
I — Insurance — несиелік тәуекелден сақтандыру әдісі.
Американдық банктер тәжірибесінде потенциалды қарыз ... ... ... (алты си ережесі) қолданылады:
• Сhаrасtеr (қарыз алушының сипаты);
• Сарасitу (қаржылық мүмкінділігі);
• Саsh (ақшалай қаражаты);
• Соllаtеrаl (қамтамасыз етуі);
... ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы оның несиені қайтару қабілетін
сипаттайды. Ол оның ... мен ... және ... ... өзгеру перспективаларын нақты талдау көмегімен анықталады.
Ақшалай қаражаты. Жалпы қарыз алушының алған несиені қайтаруының үш
көзі болады:
1. ... ... ... ... ... ... кез ... несиені қайтаруға арналған
қаражаттың қалдық сомасын қамтамасыз ете алады. ... та ... ... ... көзі ... ... ақшалар тасқынын маңызды санайды,
себебі активтерді сату қарыз алушының балансын нашарлатып ... ... ... ал ... ... ... банктің кредитор ретіндегі позициясын
бәсеңдетеді.
Нақты ақашалардың ... ... ... ... ... ... басты көрсеткіш болып табылады.
Нақты ақашалар тасқыны мынадай түрде анықталады (10):
Нақты ақшалар =Таза пайда + ... ... + ... ... ... құндылықтар қоры және дебиторлық қарыз. (10)
Бұл формуланың ... - оның ... ... ... ... ... ... және тәжірибесін, сол сиякты қарыз
алушының жұмыс жасайтын нарығының жағдайын анықтай алады.
Қамтамасыз етуі, сондай-ақ банк қарыздың ... ... ... ... ... және ... ... жағдайында оның
өтімділік дәрежесіне мән береді.
Экономикалық жағдай. Несиеге деген өтінішті қарау барысында банк ... ... ... ... ... және оның банк жұмысына, сол сияқты
қарыз ... ... ... ... ... экономикалық
конюктуралық жағдай, бәсекелестерінің болуы, ... баға және ... [ 19, ... сапасына қарай топтау және талдаудың маңызы бар. Несиенің
сапасы деп сол ... ... ... ... ... ... ... көрсеткішінің деңгейі несиелік ... ... ... ... келеді. Бұл жерде несиелік тәуекелдің көрсеткіштерінен
несие ... ... ... ... ... ... - бұл ... берген несиелері бойынша анықталатын ... ... ... ... байланысты несиелік портфель
құрылымын және несиенің әр категориясы бойынша ... ... ... ... біле отырыпғ банк несиелік операциялар бойынша зияндарды
төмендетуге бағыталаттын шаралар қатарын жүзеге ... ... ... ... зиян шегу - кез ... банк ... ... үлесі. Оларды толық жою мүмкін емес, бірақ ең төменгі
мөлшерге жеткізуге болады.
Шет елдерде ... ... ... бойы жинақталған ақпараттар
табылатын болса, бізде несиелік ... ... кеше ... ... ... ... ... дайындалған әдістемелік
нұсқаулар жоқтың ... ... ... шет елдер ... ... ... ... ... ... жағдайға
ықшамдау қажет. Қазақстан банктері көп жағдайда, ... ... ... ... ... ... мен олқылықтарға көп назар
аударады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Несиелеу процесі белгіленген мерзімде сауданың ... ... ... ... ... факторлардың іс-әрекетімен байланысты
болып келеді. Сондықтан да, банк ... ... ... ала ... ... оқып-үйрену арқылы несиелік қабілетті оқып үйренуге ... Бұл ... ... банкті сақтандыра отырып, мерзімі ... ... ... ... ... ... болуын анықтап ... ... ... ... ... банктердің күмәнді несиелерді
анықтау және жою жұмысы әр ... ... ... ... банк және қарыз алушы нағыз серіктестер ретінде әрекет
етеді. Олар жаңаша келісім жасай отырып, қарыз алушыға ... ... ... ... беріледі.
Несие бойынша банктердің зиян шегуіне себеп болатын сыртқы факторлар
қатарында бірінші орында компаниялардың банкноттығының ... ... ... ... қарыз алушысы мұндай факторларды басынан кешуі мүмкін.
Сондықтан да қарыз алушының ... ... ... ... ... міндетті түрде оның қаржылық жағдайын толық анықтап білуге
тиіс.
Несиенің қамтамасыз етілуі - қарыз алушының ... құны ... ... - ... ... ... ... екінші қосымша
көздердің болуы. Мұндағы ... ... ... ... ... ... туу барысында, олардың банк алдындағы міндеттемелерін ... ... ... ... ... ... ... кепілдемеші
мен сақтандырушының тұрақты болуы, қарыз алушының ақшалай қаражатының
жеткіліксіздігі жағдайында аса маңызды.
Егер ... ... ... ... ... яғни ... алушының
қаржылық жағдайы жақсармаса және ссуданың өтелуіне көз жеткізу мүмкін
болмаса, онда банк ... ... - ... ... көшеді. Бірақ бұл жерде
көптеген кедергілер де болу мүмкін. Өйткені, қамтамасыз ету мүлкінің ... ... ... ... ... ... операциялар жасалатын жағдайларға ... ... ... ... ... ... жағдай, саяси факторлар
жатады. Бұл жағдай банктің сыртқы тәуекел дәрежесін ... ... оны ... ... ... есепке алып жүргізілуі
тиіс. Егер қамтамасыз ету құралы, проблемалық несиені қайтаруға толық
мүмкіндік бермесе, ... ... - ... сот ... іздеу жұмысы
жалғасады.
Сот шешімінің ... банк әр ... ... таңдап жүзеге асырып
алады. Бұл ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Сонымен, таңдау жолдары келесідей: [20, 80]
1.Борышқордың мүлкін тәркілеу туралы сот шешімінің орындалуы жолында
қарызды ... ... ... ... ... ... ... үшінші бір тұлғадағы қаражаттарына арест жасау.
4.Банкке тұрақсыз борышқордың мүлкін басқарушы тұлға ... ... ... ... жасалатын банк жұмысының нәтижесі
борышқордың банкроттығы болып табылады. Бұл бесінші кезең. ... - ... ... ... ... ... ... таңда, банк жүйесі үшін клиенттің ... ... ... әдістер мен жолдарды дұрыс таба білу ... ... ... ... ... ... тәуекелдерді басқарудың бірдей
әдістемесін қолдану мүмкін емес. Қазақстанның коммерциялық ... ... ... ... ... ... қабілетін талдау әдістемесін таңдау
мәселесі тұрады. Бұл ... ... ... несие қабілеттілікке
талдау жүргізетін несиелік қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... ақпараттың жалаңдығы.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Мақыш С.Б., Ильяс А.Ә. «Банк ісі» - оқу ... ... 2004ж. 181-192 ... Сейтқасымов Г.С. Ақша, несие, банктер – Алматы, 2001ж. 185-200
беттер.
3. Лаврушин О.И. ... ... и ... 2000 ж. ... ... Ұлттық банк туралы” ҚР заңы 30.03.1995ж.
5. /под.ред. И.Т.Балапанов/ Банки и ... ... ... ... 2001г. 201-265 ... ... «БТА ... АҚ-ның жылдық есебі 2008-2009ж.
8. Мақыш С.Б. «Банк ісі» оқу құралы. Алматы: Жеті жарғы 2009ж. 277-
290беттер.
9. Колесников В.И. ... ... и ... 2002ж. 183-289
беттер.
10. Давлетова М.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстане. Учебное
пособие /КазГАУ. Алматы./ Экономика 2001ж. 156-177 ... ... ... ... ... шоттарын ашу, жүргізу
және жабу тәртібі туралы» ҰБ Басқармасының № 266 нұсқаулық 13.11.2002ж.
12. Нурсеитов Э.О. кредиты, займы, ссуды /Банковская бухгалтерия
предпринимателя -2000ж. ... ... Г.С. ... ... ... ... ИКЦ ... 100-120 беттер.
14. /Под ред. Г.С. Сейткасымова/ «Банковское дело» // Алматы “Қаржы-
Қаражат” 2008ж. 116-130 ... ... ... С.Б., ... А.А. ... дело: Учебное пособие. Алматы.
Қазақ университеті, 2006ж. 150-200 беттер.
17. Моисеев С.Р. Денежно-кредитная политика: теория и
практика:учебная пособие. Юнити,2005ж. 205-232 ... /под ред. В. ... М. ... ... ... ... “Консалтбанкир”, 2008ж. 46-60 беттер.
19. Ширинская Е.Б. Операции коммерческих банков и зарубежный опыт.
«Финансы и ... 1997ж. 270-300 ... / под ред. ... А.М. Банковское дело: учебник. Юнити 2002 ж.
76-120 беттер.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау18 бет
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау туралы32 бет
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау. Қарыз үшін пайыздың экономикалық мәні24 бет
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалаудың теориялық негізі69 бет
Казкоммерцбанк АҚ-дағы қарыз алушының несиелік қабілетін талдау31 бет
Коммерциялық банктердегі несие саясатына талдау жүргізу (АҚ «БТА» банк тәжірибесінде)65 бет
Қарыз алушының несие қабілеттілігін бағалау34 бет
Қарыз алушының несиелік қабілеті73 бет
Коммерциялық банктерде қарыз алушы клиенттің несиелік қабілетін талдау тәжірбиесі («Қазақстан халық банкі» ақ-ның мәліметтеріне сүйене отырып)75 бет
Несие тәуекелділігін басқару жүйесіндегі қарыз алушының несие қабілеттілігін талдау29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь