XX ғасырдың басындағы Ирактын әлеуметтік-экономикалык жағдайы


І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
І тарау. ХХ ғасырдың басындағы Ирактың әлеуметтік . экономикалық жағдайы.
1.1 Саддам Хүсейннің өмірімен қызметке араласуы.
1.2 Саддам Хүсейн билік басында.
ІІ тарау. ХХІ ғасыр басындағы Ирак мемлекеті.
2.1 Ирак мемлекетіндегі АҚШ тың саясаты.
2.2 Саддам Хүсейіннің өлімі және оның әлемдік рөлі.
ІІІ Қорытынды
ІV Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Саддам Хусейн 1937 жылы 28 сәүірде Тикриттің өңтүстік округіндегі аль-Авджа ауылында дүниеге келген.Әкесі Мажиджедей шаруа,бүкіл өмірін осы кәсіпке арнаған еді.Әкесі дүние салғаннан кейін жас Саддам нағашы ағасы аль-хадж Ибраһималь-Хасан отбасында тәрбиеленді.Ағасы өлімінен соң Саддам жергілікті салт-дәстүрге орай оның әйеліне үйленеді.1947 жылы Саддам өз ауылынан қашып кетіп,оқу мақсатында Тикрит қаласына келді.Ол жерде нағашы ағасы Хейруллах Тульфахтың қолында тәрбиеленеді.Ол жерде антиколониялык қозғалыстың басшысы аль-Гайлани(1941)дың қолына шәкіртікке кіреді.Ол жерде ұлттандыру саясатың үстап,және шетел басшылығына карсы идеологиямен дәріс алды. 1954 жылы 17 жастағы Саддам Бағдад қаласына барып,аль-Карх мектебіне оқуға түсті.Бүл мектеп сол кездегі үлттандыру мен панарабизмнің орталығы болатын.1952 жылы 23 шілдедегі Мысырдағы революция,Ирак өмірінде ерекше роль ойнады.
1. Родригес. Новейшая история стран Азии и Африки. 1945-2000
Москва 2001, 60 бет.
2. www islam.ru.
3. www nasledia.
4. www east. ru
5. Түркістан № 1-2, 11 қаңтар 2007 ж.
6. Түркістан 8 тамыз 2002 ж.
7. Саясат// №5, 2003ж

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге
Таңдаулыға:   
Тегін:  Антиплагиат

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






XX ғасырдың басындағы Ирактын әлеуметтік-экономикалык жағдайы

1.1 Саддам Хусейннің өмірі мен кызметке араласуы.

Саддам Хусейн 1937 жылы 28 сәүірде Тикриттің өңтүстік округіндегі аль-
Авджа ауылында дүниеге келген.Әкесі Мажиджедей шаруа,бүкіл өмірін осы
кәсіпке арнаған еді.Әкесі дүние салғаннан кейін жас Саддам нағашы ағасы аль-
хадж Ибраһималь-Хасан отбасында тәрбиеленді.Ағасы өлімінен соң Саддам
жергілікті салт-дәстүрге орай оның әйеліне үйленеді.1947 жылы Саддам өз
ауылынан қашып кетіп,оқу мақсатында Тикрит қаласына келді.Ол жерде нағашы
ағасы Хейруллах Тульфахтың қолында тәрбиеленеді.Ол жерде антиколониялык
қозғалыстың басшысы аль-Гайлани(1941)дың қолына шәкіртікке кіреді.Ол жерде
ұлттандыру саясатың үстап,және шетел басшылығына карсы идеологиямен дәріс
алды. 1954 жылы 17 жастағы Саддам Бағдад қаласына барып,аль-Карх мектебіне
оқуға түсті.Бүл мектеп сол кездегі үлттандыру мен панарабизмнің орталығы
болатын.1952 жылы 23 шілдедегі Мысырдағы революция,Ирак өмірінде ерекше
роль ойнады.Панарабистік идеология бойынша Саддам Абдель Насерді өзінің
кумирі деп есептеді. 1957 жылы Саддам -жиырмаға келгенде бүкіларап партиясы
Баас(ПАСВ)тың Ирактағы филиалына мүше болды.1958 жылы 14 шілдедегі елдегі
революция процесі нәтижесінде мемлекеттің тарихы күрт өзгерді.Нәтижеде Ирак
Республика деп жарияланды.
1959 жылдың көктемінде мемлекет ішінде екі партияның текетіресі жүріп
жатты.Бұл партиялар:
1)Ирак коммунистік партиясы.(ИКП)
2)Баас. Дегенмен,Баастың ел ішінде беделі жоғары болды.Өйткені олар бүкіл
арабтардың басын біріктіру.олардың басты мақсаттарының бірі болды.Осы
мақсатта Абдель Керім Қасымға қарсы 6 қазан 1959 жылы үйымдастырылған
қозғалыс сәтсіздікке үшырап,Саддам аяғын жаралап алады.Сөйтіп.әрең аль-
Авджаға кайтып келеді.Ол жерден Сирияға аттанып.Баасистердің орталығы болып
табылатын Дамаск қаласына барды.1960жылы 21 акпанда Каирге келді.Осы
процесс нәтижесінде Саддамның өмір жолы жаңадан басталды.Каир араб
үлттарының-орталығы болатын.Ол жерде Каср ан-Нил мектебін бітіріп.Каир
университетінің-заң факультетіне окуға түсті.Ол жерде екі жыл оқиды.1963
жылы 8 ақпанда Әлеуметтік блокяғни баасистер басшылығы Бағдад қаласында
тоңкеріс жасап.билікті тоғыз ай басқарды.Осы алғашқы күндерде Саддам
Бағдадқа қайтып оралды. Сол кездегі арабтардың көпшілігі армия офицері
болуды армандайтын,өйткені өзіндік билік қүру үшін бүл жол бірден бір жол
болатын. Саддамда өз кезінде армия сапында офицер болуды армандаған
болатын.Алғашында ол күшті билік орнатуына сол кездегі мемлекеттік
талас-тартыс тағы баска жағдайлар кедергі жасады.Оның басты мақсаты
болыневиктік Кеңес елі мен фашисттік Германияның саясаты кызықтырды және
сол елдер сияқты мықты армия қүрып.ел ішінде жалғыз партия билік сүрүін
қалады. Саддам осы елдердегі коммунистік козғалыстың барысын және
мемлекеттің ішкі әлеуметтік басқару органдарын,сонымен катар сталиндік
метод аркылы партия және мемлекеттік ақпаратқа жеке билігін мүкият
бақылап,одан дәріс алды.
УІ-Бүкіларабтык съездде ПАСВ(Дамаск,қазан 1963ж) Хусейн Ирактағы ПАСВнын
генералдық секретары Али Салих ас-Саадиге карсы сөз
сөйлеп,онытерістеді.Мүның өзі сол кезде бір ерлік болып табылатын.Хусейн
Бағдадқа келгенде оны тұткынға алмак болыіі әрекет жасады.1963жылы і!
қарашада бүкіларабтық съезддің шешімі бойынша ас-Сааадиді мемлекет
билігінен алып тастады.Съезд барысында С.Хусейн назардан тыс калған
кок,кайта оның карьерасы Мишель Афлякты да (партияның негізін салушы.бас
секретары)қызықтырды.Саддам онымен 1963 жылы казан айына яғни еліміне дейін
онымен жақсы байланыс жасады.Съезд өткеннен бірнеше аптадан соң 19 караша
күні генерал Ареф басшылығында баасистерді билік басынан құдалады.Осы
уакытта Саддам Хусейн жаңадан партия қуруды көздеді.Ол бүкіл араб ұлттарын
басын біріктіре білді. ПАСВның жаңа әлеуметтік структурасын қайта құру
саясатын ұстап нәтижеде 1964 жылы каңтар айыида құрамына 5 адам енген жаңа
ПАСВ Ирак мемелекетінде пайда болды.Мүшелердің ішінде өте атақты генерал
Ахмет Хасен аль-Баер және Саддам Хусейн болды. Қиын қыстау кезге қарамай
басистер С.Хусейн басшылығында Бағдад қаласына карсы екі сәтсіз көтеріліс
жасады.С.Хусейн түткынга алынып, жеке камераға отырғызылды. 1966 жылы
кыркүйек айында жасырын жиналыс өткізіліп партия басшысы аль- Бакр, оның
орынбасары С.Хусейн болды.
С.Хусейнге аль-Жихаз аль-Хас атты арнайы аппарат күру жүктелді.
Оны баскаша Жихаз Ханин деп атады. Бұл мақсат жолына Хусейн 1964
жылы түскен болатын. Бүл баскару аппарат қауымы мемлекетте құпия
аппарат болып, барлау, бақылау, орталық бақылау жүмыстарымен
айналысты. Қүрамында өте мықты мамандар жұмыс атқарды. 1968 жылы 17
шілде де ПАСВ сәтті әрекет жасап, Арефті биліктен түсірді. Мемлекет билік
Революциялық Кеңес басқармасы (СРК) отті. Аль- Бакр мемлекеттің
президенттік лауазымын альш, ал Саддам Хусейн ішкі.қауіпсіздікті бақылау
жүмысын аткарды.
Мемлекет басына келген жаңа режим иелёрі Баасбасшылығы мен ең алдымен
курдтар мәселесін және патриоттық фронт күштерін даярлау басты етіп
койылды. йрактың солтүстігінде орналасқан курдтардың әскери шерулері
тоқтатылды. Дегенмен, Баас тың ең басты қарсыласы ИКП болды. Арап-израиль
соғыстары нәтижесінде 1967 жылы ол екіге бөлініп кеткен болатын.
І.Орталык Басқару -Азиз аль-Хадж. Олар Баастарға құпия шабуыл жасады.
2.0рталық Комитет (ЦИК)
1970 жылы шілде де Хусейннің инициативасының арқасында ПАСВ-тың
бірқатар шарттары қозғалды. Дғни, Орталық Комитеттің, Ұлттык прогрессивтік
фронтка кіруіне жол аштуына мүмкіндік берді. 1968 жылы 17 шілде дегі
революцияның прогрессивтік тарихи мәнін ашу
- жалпы үйымдар мен фрнттарда ПАСВ өкіметінің жетекшілік рөлін тану
Бұл шарттар 1973 жылы шілдеде қабылданды. Үлттық Қозғалыстың Хартиясы
(ХНД)ПАСВ-тың бас хатшысы президент аль-Бакр және ИКП-ньш орталык
комитетінің бірінші хатшысы Азиз Мухамметтің кол коюымен бекітілді.
Қурдистанның демократиялық партиясы оған қарсы шықты. Дегенмен,Революциялық
Кеңес Баскаруының(СРК) қабылдаған Курдистанның автономиясы туралы заңына
орай оған келісүге мәжбір болдьі. Сонымен С.Хусейн ИКП мен ДКП-ның арасына
шикілік салып,ең басты қарсылыкты Баас аркылы бермек болды. Бірақ ПАСВ мен
СРК арасйнда келіспеушіліктер пайда болып отырды. Баасистердің армиясын
Хардан ат-Тикрити басқарды. Тағы бір Баас-тың офицері-Салих Махди Аммаш
(ішкі істер министірі,бүкіл араб партиясының мүшесі) болды.
1976 жылы 3 сәүір күні екі басшыда вице-президент болды. Ат-Тикрити
шетел сапарында жүргенде аяқ астынан оның бүкіл билік жүмыстарынан
алыстатылғандығы туралы мәлімет алды. Арадан бірнеше ай өткен соң Кувейтте
белгісіз төрт қісі тарапынан өлтірілді. Ал Аммаш бүкіл мемлекеттік биліктен
аластатылып.Финляндияға посол етіп тағайындалды. Жоғарыды аталған екі
кісінің ортақ дүшпаны аль-Бакр болды. Президент аль-Бакр Саддам Хусейнді
көп іс шараларда қолдап отырды. Өйткені олар ең алдымен жерлес болатын.
Сонымен қатар олар бір рудың адамдары және немере ағасы Аднан Хейр Аллах
президенттің қызына үйленген болатын.
Басс партиясы ең басты міндеятерінің бірі мемлекеттегі армияны басқару
және негізгі араптандыру идеологиясын жүргізу болатын. Әскери акдемияларға
және колледждерге тек қана ПАСВ-ның өкілдері,жоғары билікке тек қана
Хусейн, Тикритимен байланысы бар адамдар ғана келді.
Баасистер мемлекеттік қаүіпсіздікті хақтап,өзінің армиясын
кеңейтіріп,мемлекет ішінде жеке партиялык биліктің үкім сүру жүйесін
қүруға ат салысты. Уакыт өте келе билік генерал аль-Бакрден 25 жас кіші
болған Саддам Хусейн қольша өте бастады. 1977 жылға қарай бүкіл мемлекеттік
құпия қызметтері, армия басшылары және министрлер өзінін болашақтағы
жоспарлары жөнінде Саддамға есеп беріп отырды. Саддам мемлекет ішінде
әлеуметтік және экономикалық реформалар жургізе бастады. Мұнайдан түскен
пайда мелшері күннен күнге жоғарылай берді. Халықтың өмір сүру жасы
үлғайды. Уакыт оте келе,ол езінің имиджін өзгерте отырып,халық
лидеріне айналды. Басистер бүкіл мемлекеттік билікті өз қолына алды. 1975
жылы Иран мен жасалған келісім шарт бойынша этникалық қүрамы аз болған
үлттарды арабтандыру саясатын, соның ішінде,күрдтарға арнайы көңіл бөлінді.
1975-1978 жылдар аралығында Курдистаннан 300 мыңнан 350 мыңға дейін
қурдтарды депортациялады. Қурдтардың 250 мынға жуык ауыл-аймағын ертеп
жіберді. Келесі тағы бір үлкен күш Ирак территориясындағы шииттерге және
шииттік орталықтарға бағытталды. Мемлекет ішіндегі шиитер (55-60%)
экономикалық және әлеуметтік жағдайларда екінші сатыдағы адамдар ретінде
қарастырылды. 1977 жылы шиитерге өте көптеген қарсылықтар үйымдастырылып,
елдің өңтүстігіне армия сарбаздарыя жіберіп отырды. Осы процесстер
нәтижесінде ПАСВ ИКП мен одақтас болуды каламады. ПАСВ-ның жеке гегемон
бгілуына тек қана ИКП партиясы кедергі жасап түрды. Ел ішіндегі
коммунистердің беделі күн сайын түсе берді. 1978 жылы 31 коммунист мүшесі
армияда өзіндік ошак күрды деген жалған жала жабылып,өлім жазасына
кесілді. Хусенйн барлык
коммунистерді шетел агенттері,немесе Ирак отанының сатқындары деп
жариялап.олардың барлығын тұткынға альіПіОлардың билігін шектеді.
Нәтижеде ИКП өз жұмысын тоқтатуға мәжбір болды. Осы уақыттан бастап
Иракта жеке партия, тоталитарлық жүйе,ПАСВ-нын монополиялық билігі
орнады. Осы процесстер нәтижесінде Саддам Хусейн мемлекет ішіндедегі
озінің жеке билігі мен саясатына қол жеткізгенін көруімізге болады. Ал бул
дегені әкесі өз орнын балсына беру уақыты келгенін білдірді.

1.2 Саддам Хусейн билік басында

1979 жылы 17 шілдеде мемлекет басшысы аль-Бакр барлық жоғары билік
орындарынан алыныпдүтқындалды. Бірак бүны ақпарат көздеріне аль-Бакр
денсаулык тағы баска жағдайларға байланысты биліктен кетті деп
жариялады. Нәтижеде Саддам Хусейн президент болды. Хусейн өзінің
билікке келуін қарсыластарын тазалаудан бастады. СРК,көптеген
министрлер,Баас-тың үнемі бақылау жуйесі, әр түрлі үйымдардың лидерлері
турлі себептермен ату жазасына үкім етілді. Саддам әсіресе Ирактың арап
елдеріндегі және үшінші әлемдегі өзіндік рөлін айқындағысы келді. 1979
жылы Гаванадағы конференцияға' қатыспаған мемлекеттерге Саддам Хусейн
еш қандай өсімсіз мұнай және мүнай өнімдерінен түскен пайданы беріп
отыруға сөз берді. Шынымен-ақ 41 млрд АҚШ долларын берді. 1979 жылы
ақпан айындағы Иран мемлекетіндегі революция процесстері Ирак
басшылығына ғана емес жеке Баас-тың тағдырына қауіпсіздік туғызды.
Ежелден тарихи,ұлттық,діни идеологиялардың ерекшеліктері нәтижесінде
бүл екі елді ажыратып отырды. Сол кездегі жағдайдың шиеленісүіне екі
лидердің текетіресінің болуы себеп болды. Олар: Рухолла Хомейни және
Саддам Хусейн болатын. 1964 жылы Ираннан қашып келген Хомейни шииттердің
қасиетті қаласы Неджефке келіп бекінеді.

XXI ғасыр басындағы Ирак мемлекеті
2.1 Ирак мемлекетіндегі АҚШ-тың саясаты.

Әлем елдерін алаңдатып отырған ортақ мәселе болса, ол казір - АҚШ-тьщ
Ирак мемлекетіне шабуыл жасау мүмкіндігі. Уакыт өте келе Америка тарапынан
Ирак басшылығына жасалынған ескертулер көптеп барады. Күн сайын мемлекет
басшылыгының бір өкілі Ирактағы саяси билікті күлату қажеттігін сөзбен
дәлелдеп әуре. Иракқа әскери күш қолдану туралы сөз қайдан шыккан? Әуелі
үстіміздегі жылдың акпан айында вице-президент Дик Чейни Президент Иракка
қысым жасауға ... және одан жаппай қырып жою қаруларын шығаруды токтатуды
талап етуге ниетті. Біз бүл үшін өз күзырымыздағы әдіс-тәсілдерді, мейлі
әскери,дипломатиялық немесе барлау болсын, пайдалануға дайынбыз деп
мәлімдеген болатын. Ал, маусым айының аяғында Ныо -Йорк Таймс газеті АҚШ-
тың Иракқа шабуылының жалпы жоспарын жариялады. Газет мәліметіне
сенсек.Ирак 3 багыттан - солтүстіістен, оңтүстіктен және батыстан кыспаққа
алынбақ. Он мыңдаған жаяу әскер Кувейттен ктөнсе, Туркия және Катар секілді
сегіз мемлекет Америка әуе күштері орналасады. Операцияға жалпы шамамен 250
мың §дам катысуы мүмкін. Бірак әскери шабуылды егжей-тегжейлі сипаттаған
газеттің ақпарат көздері операцияның болатын уакыты мен қаншаға созылатынын
хабарламаған көрінеді. Бірақ Анқара өзінің әскери базаларын Иракқа қарсы
қолдану үшін АҚШ-ка беруден бас тартты. Қалай дегенмен де, АҚШ өзінің
Бағдатты бомбалау ниетін халыкаралық қауымдастық алдында амалсыз қадам деп
көрсетуге жанталасуда. Американын Мемлекеттік хатшысы Колин Пауэлл 15
шілдеде Эй-би-си телекомпаниясына берген сүхбатында мүндай шабуыл
жоспарының бар екендігін жоққа шығарған. Американдық демократияның
екілдері Саддам Хусейннің тақтан тайдырылуын әлемдегі тыныштыктың
сақталуының және Ирактағы адам кұкығының бүзылмауының кепілі деп санайды.
АҚШ Қорғаныс министрі Дональд Рамсфельдтің сөзімен айтсақ, әр бір жаңа күн
Ирактың қару-жарақ бағдарламаларының алға жылжуына берілген жаңа мүмкіндік
Бірақ Пентагонның ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
XX ғ басындағы өлкенің әлеуметтік-экономикалық жағдайы
ХХ ғасырдың басындағы өлкенің әлеуметтік-экономикалық жағдайы
Қазақстанның ХХ ғасырдың басындағы әлеуметтік – экономикалық жағдайы
XX ғасырдың басындағы іс қағаздар
XX-ғасырдың басындағы қазақ әдебиетіндегі ұлт зиялылары
XХ ғасырдың басындағы қазакстаннын,әлеуметтік- экономикалық дамуы
XIX ғ мен XX ғасырдың басындағы Қазақстанның әлеуметтік – экономикалық және саяси дамуы
XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасыр басындағы социология
XX ғасырдың басындағы қазақ зиялыларының атқарған қызметтеріне саяси талдау
Англия XX ғасырдың басында
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь