Әлеуметтік жұмыстың әдіснамасы және оның маңызы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

НЕГІЗГІ БӨЛІМ

І. ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫСТЫҢ ӘДІСНАМАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ МАҢЫЗЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.1. Әлеуметтік жұмыс әдістерінің жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

IІ ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫСТЫҢ ҒЫЛЫМИ САЛАСЫНДА БОЛЖАУДЫҢ МЕТОДОЛОГИЯСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16
2.1. Болжам жасаудың негізгі қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.2. Болжамның категориялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.3. Әлеуметтік жұмыста болжаудың ерешеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32
КІРІСПЕ
Жер бетінде адамзат пайда болғаннан бастап “әлеуметтік жұмыс” қоғамдық құбылысқа айналды. Қоғам өз даму кезеңдерінде сол қоғам мүшелеріне әлеуметтік қамсыздандыру жолында түрлі көмек формаларын қолданған. Алғашқы рулық қоғамда көмек және өзара көмек түсініктері қолданысқа енді. Осыған сәйкес әрбір көмектің объектісі мен субъектісі дәстүрлік ұстанымдарға, түрлер формасына және қоғам мүшелерінің бір-біріне деген рулық көмек көрсетуімен анықталған.
Әлеуметтік жұмыс түсінігінің көптеген мағыналық түрлері бар. Осы түсініктердің ішінде базалық түсінік ол әлеуметтік жұмыстың болжау ерекшелігі.
Қазіргі менеджмент негізін қалаушылардың бірі Анри Файоль былай деген: “Басқару – бұл көріпкелдік, алдын ала көру, ал көру – бұл ендігі әрекет ету”. Яғни болжау болмай жоспар құрылмайды [1]. Болжаудың әлеуметтік салада жоспарлануы қазіргі таңда өге ауқымды мәселе.
Әлеуметтік жұмыстың ең бір маңызды міндеттерінің бірі ол қоғамдағы басты проблеманы анықтап, сол проблеманының шешілу технологиясы мен әдістерін дұрыс таңдай білу, соның ішінде болжау әдістерін дұрыс қолдана білу.
Әлеуметтік жұмыстың болжау әдістерін әртүрлі тұрғыдан қарастыру, оны ғылыми түрде дәлелдеу біздің осы жұмысымыздың алына қойған мақсаты болып табылады. Әлеуметтік жұмыстың болжау әдістерінің типологиясынын жасауда жұмыстың басты мақсатына енеді. Ауқымы кең, жан-жақты проблема болғандықтан оны әлеуметтанудың бір саласы деп қабылдауға болады.
Ғылым ретінде әлеуметтік жұмыстың дамуының ғасырлық тәжірибесі шетелдерде тек әлеуметтік ойлаудың классикалық парадигмаларын модернизациялау ғана ықпал етіп қана қоймай, сонымен бірге қоғамның әлеуметтік қайта құрылуындағы жаңа ағымдардың ғылыми негізін салды. Қазіргі уақытта әлеуметтік жұмыс теориясының дамуы дау туғызады. Оның ғылымдар жүйесіндегі орны туралы мәселе талқылануда. Әлеуметтік жұмыс теориясының ғылым ретінде қалыптасқандығы туралы болжам жасауға мүміндік беретін барлық құрылымдық белгілерге ие: оның өзіндік зерттеу объектісі, пәні, оған тән заңдылықтары, іс-әрекеттің арнайы түсініктері, категориялары, әдіс-тәсілдері бар. Осымен бірге оны қолданбалы ғылымдар тобына жатқызады және пәнаралық ретінде сипаттайды.
Курстық жұмыстың мақсаты - әлеуметтік жұмыс саласында қолданылатын болжау әдістерінің жіктелуін көрсету.
Курстық жұмыстың міндеттері – болжау ұғымына қатысты толық ақпараттар жинақтау, Қазақстан Республикасының заңдары, бағдарлама, болжау әдістері туралы мәселерді қарастырған ғалымдар еңбектерін қарастыру.
Жұмыстың зерттеу пәні - әлеуметтік жұмыстағы болжау әдістерінің жіктелу ерекшеліктерін көрсету.
Тақырыптың зертелу деңгейі – Қазіргі өтпелі экономикалық жағдайда дамуды келесі сатысына өту барысында еліміздегі ерекшеліктерді ескере отырып, шетелдік тәжірибелерді пайдалану керектігін мамандар көптеп айтып жүр. Ақпараттандыру ғасырында бұл жетістіктерге қол жеткізу қиындық тудырмайды. Осыған орай жұмысымда шетелдік ғалымдардың да көзқарастары беріледі. И.В.Романенко өз еңбегінде әлеуметтік және экономикалық болжаудың артықшылықтары мен ерекшеліктерін ашып көрсеткен. Сонымен қатар болжау әдістерінің жіктелуін ғылыми тұрғыда қарастырған.
Курстық жұмыстың құрылымы. Кіріспеден, екі тараудан, қорытынды бөлімнен, сілтемелер мен пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және үш кестеден тұрады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Агафонов А. Н. Социальная работа : введение в специальность.
Караганды, 2004.
2. Козлов А. А., Иванов Т. Б. Практикум социального работника.
М ., 2000.
3. Лифинцев Д.В. Современные модели организации
взаимодействия в процессе социальной работы . Автореф. дис...
канд.соц. паук . М., 1996 .
4. Основы социальной работы / Под ред. П. Д. Павленка. М.:
Инфра - М , 2001 .
5. Психология социальной работы / Под ред. М. А. Гулиной .
СПб.:Питер,2002.
6. Социальная работа: Введение в профессиональную
дечтельность / Под общ. ред. Козлова А . А . М., 2005 .
7. Социальная работа / Под общ. ред. В . И. Курбатова . Ростов
н/ Д., 2003 .
8. Социальная работа : теория и практика / Отв. ред. Е. И.
Холостова , А. С. Сорвина . М.: Инфра - М , 2003 .
9. Справочное пособие по социальной работе . М.: Юрист , 1997 .
10. Теория и методология социальной работы / Под ред. С. И.
Григорьеиа. М.: Наука, 1994 .
11. Теория социальной работы./Под ред. Е. И. Холостовой . М., Юрист, М, 2000 .
12. Словарь - справочник по социальной работе /Под ред. Е. И.
Холостовой . М, 2000 .
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...........................................3
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
І. ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫСТЫҢ ӘДІСНАМАСЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ
МАҢЫЗЫ......................................................................
.............................4
1. Әлеуметтік жұмыс әдістерінің жіктелуі
..............................................6
IІ ӘЛЕУМЕТТІК ЖҰМЫСТЫҢ ҒЫЛЫМИ САЛАСЫНДА БОЛЖАУДЫҢ
МЕТОДОЛОГИЯСЫ...............................................................
...........................16
2.1. ... ... ... Болжамның
категориялары.............................................................
......16
2.3. Әлеуметтік жұмыста болжаудың
ерешеліктері..................................26
ҚОРЫТЫНДЫ
..........................................................................
....................31
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
............................................32
КІРІСПЕ
Жер бетінде адамзат пайда болғаннан ... ... ... ... айналды. Қоғам өз даму кезеңдерінде сол ... ... ... ... ... көмек формаларын
қолданған. Алғашқы рулық қоғамда көмек және өзара көмек ... ... ... ... ... ... объектісі мен субъектісі
дәстүрлік ұстанымдарға, түрлер ... және ... ... ... рулық көмек көрсетуімен анықталған.
Әлеуметтік жұмыс түсінігінің көптеген мағыналық түрлері бар. ... ... ... ... ол ... ... болжау
ерекшелігі.
Қазіргі менеджмент негізін қалаушылардың бірі Анри ... ... ... – бұл ... ... ала ... ал көру – бұл ендігі
әрекет ету”. Яғни болжау болмай ... ... [1]. ... ... ... қазіргі таңда өге ауқымды мәселе.
Әлеуметтік жұмыстың ең бір маңызды міндеттерінің бірі ол қоғамдағы
басты проблеманы анықтап, сол ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде болжау әдістерін дұрыс қолдана
білу.
Әлеуметтік жұмыстың болжау әдістерін әртүрлі тұрғыдан қарастыру, оны
ғылыми түрде ... ... осы ... ... ... ... болып
табылады. Әлеуметтік жұмыстың болжау әдістерінің типологиясынын жасауда
жұмыстың басты ... ... ... кең, ... ... оны ... бір саласы деп қабылдауға болады.
Ғылым ретінде әлеуметтік жұмыстың дамуының ғасырлық тәжірибесі
шетелдерде тек ... ... ... ... ғана ... етіп қана ... ... бірге қоғамның
әлеуметтік қайта құрылуындағы жаңа ... ... ... ... ... ... ... теориясының дамуы дау туғызады. Оның
ғылымдар жүйесіндегі орны туралы ... ... ... ... ... ... қалыптасқандығы туралы болжам жасауға мүміндік
беретін барлық құрылымдық белгілерге ие: оның өзіндік ... ... оған тән ... ... ... ... әдіс-тәсілдері бар. Осымен бірге оны қолданбалы ғылымдар
тобына жатқызады және пәнаралық ретінде сипаттайды.
Курстық жұмыстың ... - ... ... ... ... ... жіктелуін көрсету.
Курстық жұмыстың міндеттері – болжау ұғымына қатысты ... ... ... ... заңдары, бағдарлама, болжау
әдістері туралы мәселерді қарастырған ғалымдар еңбектерін қарастыру.
Жұмыстың зерттеу пәні - әлеуметтік жұмыстағы болжау ... ... ... ... ... – Қазіргі өтпелі экономикалық жағдайда
дамуды келесі сатысына өту ... ... ... ... шетелдік тәжірибелерді пайдалану керектігін мамандар көптеп айтып
жүр. Ақпараттандыру ғасырында бұл жетістіктерге қол ... ... ... орай ... шетелдік ғалымдардың да көзқарастары
беріледі. И.В.Романенко өз ... ... және ... ... мен ... ашып көрсеткен. Сонымен қатар
болжау әдістерінің жіктелуін ғылыми тұрғыда қарастырған.
Курстық жұмыстың құрылымы. ... екі ... ... ... мен ... ... ... және үш
кестеден тұрады. Жұмыстың көлемі – 39бет.
Негізгі бөлім
І Әлеуметтік жұмыстың әдіснамасы және оның ... ... ... еліміз үшін салыстырмалы түрде ғылыми-
тәжірибелік іс-әрекеттің жаңа аймағы болып ... және де оның ... ... ... әлі де ... “даулы” мәселе күйінде қалуда.
Сондықтан да әлеуметтік жұмытың әдістерін анықтау, оның классификациясы
және мазмұнды сипаты үнемі ғалымдар мен ... ... пәні ... ... ... ғылыми мағынада әдіс – философиялық және ғылыми ... ... мен ... ... ... қатар болмыс, шындықты
меңгерудің теориялық және тәжірибелік операциялары мен ... ... ... ... әдіс адамның практикалық қызметінен
туындайды, оның тәсілдері шындықтың зыңдарына тиесілі болуы керек. Таным
барысында ойлау әдісінің ... мен ... әдіс ... ... ... алып келді. Әдіснама – теориялық және тәжірибелік іс-әрекетті
құру мен ұйымдастырудың тәсілдері мен принциптер ... ... ... жүйе ... ілім.
Әдіснамалық ғылымның негізінде практикалық іс-әрекетті жүзеге
асырудың және білім алудың ... ... ... әдіс ... ... Әдіснамалық талдау объект туралы білім алу қалайша мүмкін, объект
туралы қорытындылардың ... мен ... ... ... ... ... объектінің табиғатына білім алудың қанай поцедуралары
адекватты деген сұрақтарға ... ... ... негізделген.[1]
Әрине, әлеуметтік жұмыс әр аспектіде әртүрлі сапада көрінеді және
әртүрлі әдістер мен көзқарастар, ... - ... ... ... Егер ... ... ғылыми пән ретіндегі басты мақсаты -
әлеуметтік шындықты тану ... онда ол ... ... ... ... ... ... әдіснамалық талдау ғылымның объектісі мен ... ... ... ... және жалпы заңдылықтарды,
зерттеуді ұйымдастырудың принциптері мен әдістерін анықтауды ... ... мен пәні ... ... ... ... басқа ғылымдардың жүйесіндегі орнын анықтайды. ... да ... ... деп ... беріліп отырған ғылым бағытталған
ақиқаттың ( табиғи және ... ) бір жағы ... ... ... ... ... өзінің объектісін түрлі себептерге ... ... ... ... ... көптеген нақты ғылымдар өзінің
қарастыратын сферасын ... ... Кез - ... ... объектіге ол
қалыптасқан дәстүрге қатысты ... - ... ... ... ... пәнді ажыратады. Ғылымда зерттеу объектісі қай
қырынан көрсетілген, соған орай, сол ... пәні ... ... қабылданған пікір бойынша, әрбір ғылымның пәні - ол,
таңдамалы түрде алынған объективті қүбылыстың бір ... ... ... ... -сол ... ... ... жеткен
дәрежесіне және әлеуметтік практикасының дамуымен байланысты. Егер ... ... ... ... ал пән сол ғылыммен бірге ... ... ... жүйесінде тіркелінеді.
Осыған сәйкес, ғылымның объектісі мен пәнінің таңдалуы элеуметтік
жұмыстың теориясы мен практикасының мазмүнына әсерін тигізеді. Әлеуметтік
жұмыстың ... үшін оның ... ... ... ... ... тән болып табылады.
В «Словаре-справочнике по ... ... ( 2000г ... ... ... ... является процесс
связей, взаимодействий способов и средств регуляции ... ... и ... в ... ... ... работы как
самостоятельной науки являются закономерности, обусловливающие характер ... ... ... ... в обществе.
«Основы социальной работы» ( 1999г ) /3/ ... ... ... ... объектісі - басқа адамның көмегіне
мұқтаж адамдар, қарттар, зейнеткерлер, мүгедектер, ауыр ... ауыр ... ... ... адамдар, теріс жолға түскен
жасөспірімдер және т.б. .».
Әлеуметтік жұмыстың объектісі мен пәні, бір ... ... ... ... негізделген, екінші жағынан, әлеуметтік
жұмыстың теориясы мен практикасының ... мен ... ... ... пен пән ... алынған түрлі құрылымдарға қарамастан
бұлар бір - ... ... ... ... ... жұмыс көмекке аса
мұқтаж адамдарға әлеуметтік көмек шегінен шығып, адам туралы теориялық
білімді игеріп, сол ... ... ... ... ... жұмыста объектіні тану үшін ... ... ... ... ... ... ғылымдарда қолданылатын тәріздес.
Ғылымда білім алу жолдарына қатаң қатынас бар. ... ... ... бар. ... ... ... ғылыми талаптарын
қанағаттандыру үшін, ғылымда әдістен тыс білім ... : егер ... ... әдіс болмаса, ол туралы ғылыми білімнің де болмағаны.
Әлеуметтік жұмыстың технологиясы деп - ... ... ... қойылған мақсатына жеткізетін әдістері мен
амалдардың ... ... ... ... ... қарапайым ( арнайы мамандығы жоқ адамдар да жүргізетін),
күрделі ( мамандықты қажет ететін) және ... ( ... ... ... ... ... жұмыстың жалпы технологмясымен бірге ( ... ... ... ... ... ... нақты
әдістері мен үлгілерін көрсетуге болады.
Әлеуметтік технологиялар іске асқан кезде бірнеше түрлерге бөлінеді:
диагностика технологиясы, ... және ... мен ... ... бейімделу мен әлеуметтік ағарту ( реабилитация) технологиялары.
Диагностика кезінде әлеуметтік экспертиза ... ... осы ... ... ... ... тәжірибелі әлеуметтік
жұмыскер болуы мүмкін. Әлеуметтік экспертиза төрт функцияданан тұрады:
диагностикалық ( ... ... ... ... бақылау ( клиент
туралы ақпарат анықталады), прогноздық ( клиенттінің болатын жағдайы
анықталады), жобалылық ( ... ... ... ... ... ... ... бірнеше жаңалықтар ( инновациялар)
енгізіледі, мысалы сенім телефоны.
Әлеуметтік жұмыстың принциптері деп, - оның ... ... ... ... ... ... ... принципі
адамды аса бағалы деп түсінуді талап етеді. Латын тілінен ... ... - « ... ... ... болып жатқан
процестерге қарағанда, бірінші орынға адамның назарын қояды. Мысалы, егер
адамдар жақсы өмір сүре ... онда ... ... ... ... сөз. Ал ... керісінше, адамдар нашар өмір сүрсе, онда реформа қате
жүргізілді деген сөз.
Әлеуметтік жұмыста гуманизм адамгершілікті, ... ... ... ... ... ... ... ( эгоизмге) қарама-қарсы.
«Альтруизм» латын ... ... « ... ... ... ... ... мен христиан заманында моральдық принцип ретінде ... ... өзін ХIX ... О. Конт « ... адам үшін өмір сүру » ... деп ... ... әлеуметтік жұмыста адамға адал,
риясыздық, жанкештілік көмек дегенді білдіреді.
« ... ... ... сізге адамның айткан құпия сырларын,
ауруларын тарихын кімге болса, соған ... ... ... ... Демократизм» мен « толеранттық» қағидалары кез-келген адаммен
дұрыс қатынаста ... оның ... ... ... ... білдіреді.
Демократиялық әлеуметтік қызметкер өзінің клиентінің ойлау құқығын
құрметтейді.
Адам ... мен ... ... - ... жұмыстың қағидалары, ол
мемлекеттің саясатын білдіретін заңдарды ... ... ... ... Әлеуметтік жұмыс әдістерінің жіктелуі
Қазіргі кездегі ғылыми әдістер жүйесінің көп ... ... ... білімдер жүйесінің көптігіне байланысты болып отыр.
Осыған сәйкес классификацияның негізіне ... ... ... ... ... ... қолдану ортасы, қызметтің мазмұны
мен мінезі т.с.с. Әлеуметтік жұмыста әдістердің орны мен рөлі маңызды орын
алады, классификация бірлестік ... ... ... ... ... ... ... Осының негізінде әдістер жалпы (
философиялық ) әдіс, жалпы ғылыми және арнайы ... ... деп ... ... немесе философиялық әдіс ~ субъектінің ... ... ... және ... ... ... ... әдістердің тарихи танымда екі түрі бар:
диалектикалық және ... Бүл ... ... әдістер. 19
ғасырда метафизикалық әдіс диалектикалық әдіспен ығыстырыла бастайды.
Сонымен қатар ... ... пен ... ... ... мен ... ... Жалпы ғылыми әдіс қызметтің көп саласында қолданылады. Сонымен
қатар әлеуметтік жұмыста да. Олар барынша кең ... ... ... Жалпы ғылыми әдістердің классификациясы ғылыми таным
деңгейімен ... ... ... екі ... ... жэне теориялық деп
ажыратылады. Ғылыми танымның ... ... шын ... ... ... зерттеумен ерекшеленеді. Осы деңгейде түрлі
бақылаулар мен ... ... ... туралы ақпарат жинақталады.
Барлық қабылданған ақпараттарды кесте, графика, сызба ... ... ... ... ... екі ... әдістерді айқындау
қабылданған : бақылау жэне эксперимент.
Бақылау.
Ғылыми таным ақиқатты бейнелеудің ... ... адам іс ... аясы мен ... ... ... қабылдау
қарастырады. Кең мағынада айтар болсақ, әрбір эмпирикалық зерттеудің кез -
келген әдісі объектінің өзгешелігі мен ... ... ... бақылаудың элементтерін құрайды. Алайда, ... ... ... : ол ... ... ... ... ол өзін - өзі
бақылау мен бақылауды біріктіреді. Әлеуметтік ... ... ... жеке ерекшеліктерінің зерттелуі және олардың көрінуі жатады.
Эксперимент - ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
жэне психологиялық зерттеулердің себеп - ... ... жэне ... жүргізуге қолайлы жағдайдың орнатылуы. Бақылауға
қарағанда эксперимент шындықты танудың ... ... Оның ... кез - ... ... ... араласа алады. Егер пассивті
бақылау мынадай сұрақтарға жауап ала алса ... ... ... ал
экспериментте «неге осылай болып жатыр?» деген сұраққа жауап аласыз.
Ғылыми зерттеудің теориялық деңгейінде ... ... ... Бұл ... зерттеу құбылысының терең заңдылықтарын ашуға ... ... ... ... ... ... құбылыстардың
дерексізденуін және процестің терең маңызын анықтайды. Осы әдіс негізінде
танымның екі ... ... ... ... бен эмпирикалық материалды алудан басталады.
Мұнда жалпы ғылыми түсініктерді, анықтамаларды бөліп көрсетеді.
танылған құбылыстардың ... жаңа ... ... ... Бұл ... ... шығудың жолы.
Анализ бен синтез әдісі.
Талдау арқылы зерттелініп отырған қүбылыс, ... ... ... ... жеке дара ... Анализ нәтижесін
жалпылай қарастырып, синтез арқылы әлеуметтік процесс туралы бірыңғай
ғылыми портрет ... мен ... ... ... дара ... ... ... қорытындыларға
ауысу қамтамасыз етіледі. Дедукция арқылы ... ... ... ... ... ... алғанда өзіне әлеуметтік
даму процесінің теориясын, әдістердің бірыңғайлылығы мен ... ... ... ... ... болу мен ... тарихи уақыт
контекстіндегі әлеуметтік заңдылықтарын көрсетіп қана қоймай, ... етіп ... ... ... мен ... анықтау болып
табылады.
Қарапайымнан күрделіге өту әдісі Әлеуметтік процестер күрделі жэне
қарапайым әлеуметтік кұбылыстардың ... ... ... ... құбылыстар жоғалмайды, олар күрделі жүйенің элементтеріне
айналады. Күрделі әлеуметтік құбылыстар ғылыми ... ... ... одан да айқын анықтама алады. Осыған орай қарапайым әлеуметтік
процестен күрделі процеске айналу, ... ... ... ... және ... ... ... әлеуметтік қатынасты тану әдісі болып табылады. Әлеуметтік
теориялар әлеуметтік ... ... ... ғана ... Олар ... ... да ... және танылған
әлеуметтік ... ... ... ... түрде көрініс табады.
Мысылы, процестер құрылымының өлшемі әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
Математикалық есептеулермен алынған ақпараттың дұрыстығына көз ... ... ... әдістер - шынайы өмірдің жеке облыстарының
өзгерулерін танудың спецификалық ... ... ... ... ... Мысылы, әлеуметтануда - ... ... ... анализ т.с.с. Осы әдістер сәйкестендіріліп ... ... ... ... айтуы бойынша, отандық және шетелдік әлеуметтік
жұмыс практикасында ғылыми зерттеудің тәсілдеріне жеке ... ... ... ... бір ғана іс-әрекеттің жүйесін әдіс
деп атайды, басқалары техникасы, кейбіреулері-әдістеме, кейде әдіснама деп
атайды /14/.
Танымал әлеуметтанушы В.А.Ядов бұл терминдердің мәнін ... ... ... - ... ... ... жолы; техника - әдісті қолдану
барысындағы ... ... ... ... әдістеме -техникалық
тәсілдердің қолдануы және олардың ретімен ... ... ... ... ... және ... жалпы
жүйесі. Мысалы, қоғамдық пікірді әлеуметтанушы зерттеу барысында ... ... ... ... қолданады. Түрлі себептерге байланысты
сұрақтардың бір бөлігін ашық түрде, бір бөлігін ... ... ... екі ... ... ... ... құрайды. Сұрақ парағы яғни
алғашқы мәлімет жинау құралы, ... ... ... бұл ... ... ... көмегімен практик-мамандар олар қолданған әдістер
өз нәтижесін беруде ме, қойылған мақсаттарына жетуде ме, соны ... ... ... жұмыскердің өзімен де ... де ... ... та әлеуметтік жұмыскерлер зерттеуді
өз күштерімен жүргізуді тиімді деп ... ... ... ... типі қай ... нәтижелі болады.
Әлеуметтік жұмыс пәнаралық білімнің облысында пайда болып дамуда,
жаратылыстану (медицина, биология ... ... ... ... антропология) әрқайсысында жеке
әдістер қолданылады. Олардың мақсаттарына байланысты әдістер мен
техникалар қолданылады. Жеке ... ... ... ... эксперттік әдістер, тестілеу, фокус— группа әдісі және осы
әдістердің өнімділігін зерттеу жатады.
Әлеуметтік ... ... ... ... ... тұрғысынан қарағанда күрделі және аз зерттелген ... ... - ... ... ... - әлеуметтік жұмыстың ... ... ... ... ... ... мен сипаттау,
олардың мазмұнды дифференциациясы арнайы әдебиеттерде тек ... Егер ... ... анализі білімнің ғылыми жүйесі
ретінде гуманитарлы танымның әдіснамасына сүйенетін болса, онда ... іс - ... ... ... ... басқа
бағыттар мен жағдайларды қажет етеді.
Кез - келген ғылыми ұйымдастырылған теориялар мен ... ... ... бірі ... табылады. Ғылымда әрқашан
кәсіби қызметте қойылған мақсаттар мен соған жету ... ... ... Егер ... ... ... әдістер мен құрамдас пәндерде
қолданылатын әдістер ұқсас болса, онда қызмет әдістері мүлде басқа сапалық
типте болады. Дәл ... ... мен ... жету жолдарының өзі
әлеуметтік жұмысқа дербес мамандық статусын береді.
Ғылымда қызмет әдісі осы ... іске ... жолы ... ... мақсатқа жеткізеді. Адамзатпен түрлі қызмет
әдістері жиналған. ... та ... ... күрделенуі жаңа
түрлерінің пайда болуы, оларды шешу әдістерін жаңартуға соғады. Бұл ... ... ... ... ғылымда әлеуметтік жұмыстың келесі әдістері қалыптасқан :
1. Социологиялық әдістер алғашқы ... ... ... ... ... ... анализ жасау мүмкін емес.
2. Әлеуметтік жүмыстың педагогикалық ... ... ... ... әдісі;
Қолдау мен сөгу әдісі;
Тұлғаның ұжымдық қызметке ену әдісі;
Уақыт өте ... ... ... ... түзету әдісі;
3. Психологиялық әдістері
Психодиагностика әдісі;
Психологиялық кеңес әдісі;
Психологиялық таңдау ;
Әлеуметтік - психологиялық тренинг, аутотренинг ;
Жүріс — ... ... ... ... ... ... ;
Осы классификацияда әлеуметтік ... ... ... педагогикалық практикаға сіңісіп кеткенін байқаймыз.
Әлеуметтік жұмыстың әдістерін классификациялауда түрлі пікірталастар
жүріп, кейінірек әлеуметтік жүмыстың әдістерінің үш тобын ... ... ... ... ... ... ... беру
әдістері топтастырылды :
Әлеуметтік - экономикалық ;
Әкімшілік — ұйымдастырушылық;
Психо — педагогикалық ;
Әлеуметтік—экопомикалық әдістерге әлеуметтік жұмыстағы көрсетілетін
барлық ... ... ... ... Олар ... әлеуметтік жұмыс
тарапынан рухани - материалдық, ұлттық, отбасы және басқа да әлеуметтік
қажеттіліктермен қамтамасыз етеді. Бұл ... ... жэне ... ... тағайындау, жәрдемақы, потранаж, тұрмыстық қызмет, ... беру ... ... ... ... негізінде әлеуметтік қызметтің ұйымдастырушылық,
басқарушылық регламентті, нормативті -құқықтық актілер ... ... ... Әлеуметтік басқарушы мекемелердің міндеттерін
айқындайды. ... ... ... ... шешуде жедел түрде шешім
табуға көмектеседі. Осы топтың ... ... : ... ... - ... әсер ету жолы, ұйымдастыру
жағдайларына кіріспе жасау, әлеуметтік ... ... ... , ... ... ... мен ... ережелерін
бекітеді.
Нормаландыру - жоғарғы және төменгі шектерде қалыпты ... Бұл ... ... ... қызметінде бағыт-бағдар
қызметін атқарады. Оларға : клиентке қызмет көрсету нормативтері, қызмет
көрсетудің уақыт нормативі т.с.с.
Инструкциялық - ... әсер ... ең бір ... түрі ... Маңыздылығы бойынша тапсырмаларды түсіндіру, мүмкіндіктерді,
қиыншылықтар мен ... ... ... ... беру және
басқа да проблемалардың алдын алу ... ... ... табылады (
ақпараттандыру, кеңес беру ).
Психо – педагогикалық әдістер.
Клиентке түрлі әлеуметтік - психологиялық және ... ... ... ... әлеуметтік жай-күйін, іс —әрекеттерінің
өзгеруіне әсер ету болып табылады. Бұл топтағы ... әдіс - ... ... ... кеңес беру, аргуметтермен дәледеу, ұсыныс жасау,
ықпалды мысалдар келтіре білу, әлеуметтік зерттеулер негізінде әлеуметтік
- психологиялық диагноз жасай білу, психологиялық ... ... ... ... ... ... мен тәрбиелеудің
әдістерін қолдана білу, әлеуметтік ... ... ... ... ... нәтижелі әдіс бұл әлеуметтік терапия болып табылады.
Әлеуметтік терапия ~ бұл жүйеленген және де ... жеке ... ... ... ... ... мен қарым-қатынасын ретке
келтіру әдісі болып табылады.
Әлеуметтік терапияның қызметтері:
Түзетушілік
Мінез - құлықты түзету
Дисфункцияны ... ... ... ... ... ... ... индивидуалды жэне
топтық жұмыстар формалары көрсетіледі :
Отбасы терапиясы
Еңбек ... және ... ... көп ... мына ... атайды :
1 . Бихевиористік көзқарас
2. Гешталът терапия
З. Когнитивті терапия
4. ... ... ... ...... ... ... процесі әлеуметтік жұмыстың батыстық моделінде
кездеседі. Әлеуметтік жұмыстың түрлі ... ... ... ... ... АҚШ және ... ... қызмет түрі және де
басқа ... ... ... ... қызмет екенін білеміз.
Әлеуметтік ... ... ... пән ... ... ... білімді таза алуға бағытталған.
Әлеуметтік жұмыстың теориялық ... сол ... ... ... беріп нәтижеге жетуімен бағаланады.
Бұл классикалық академиялық теория «түрлі объектілер ортасында». Бұл
кәсіби қызмет теориясы «объектімен жұмыс».
Сәйкесінше, әлеуметтік жұмыс әдісінің проблемасы да ... ... Онын ... ... ... ... ... түсінігі
мынадай сұрақтың жауабын қамту керек : әлеуметтік қызметкер мақсаттың
бастапқы кезеңінен бастап оған жету ... оң ... ... ... ... Осы көзқарас тұрғысымен қарағанда, ... ... ... ... ... ... басқа да үлкен
қауымдастықтармен қалай және қандай мақсатта өзара әрекеттестік ... ... Осы ... әркеттестіктің сипаты және оның
негізінде жатқан әлеуметтік - психологиялық ... ... ... ... кіші топ ... ... қауымдастығы болуына
байланысты айтарлықтай өзгешеленеді. Осының негізінде шетелдегі ... ... тән ... ... ... ... ... шет мемлекеттерде ... ... ... ... ... ... жылдары
психологиялық және социологиялық теорияның қарқынды даму ... ... ... мамандандарылуы біржолата қалыптасты
(индивидуалды, топтык әлеуметтік жұмыс және қауымдастықпен жұмыс ). Үш
дәстүрлі әдістерді жақтаушылардың әрқайсысылары өз ... ... ... ... ... мен ... шеберліктерін байланыстыруға
мүмкіндік алды: «индивидуалды» жұмыскерлер тұлға және ... ... ... «топтық» - адамдардың өзара әрекеттестігін
әлеуметтік -психологиялык түсуіне иек артты; ал қауымдастықты ... ... ... ... ... ... ... бағдарланудың өкілдері өзара сәйкестенуі қиын
түсініктер мен ... ... ... ... іс - ... түрлі жүйелерінде ұғына бастады. Әрине, осы үш ... ... ... ... жұмыскердің не істейтінімен ... ... ... санымен байланысты. Басқаша айтқанда, іс -әрекетті
емес, жұмыс түрін немесе қызмет бағытын сипаттайды. Осындай ... іс ... ... мен мазмұнын толық ашпай, әлеуметтік жұмыскердің клиенттің
проблемасының маңызын есепке алмай және соған сай шешімнің ... ... ... ... шектейтіндігі үшін кәсіби бірлестік
тарапынан осы уақытқа дейін сынға ... ... ... ... ... ... жақындауына қарамастан, әлеуметтік жұмыстың
индивидуалды әлеуметтік жұмыс, топпен әлеуметтік ... ... ... ... ... деп бөлінуі қазіргі кезге
дейін сақталуда.
Индивидуалды әлеуметтік жұмыс.
Индивидуалды әлеуметтік жұмысқа ... ... ... ... ... мен ... жағдайлардың реті
бойынша айрықшаланады. Психоаналитикалық бағыт әлеуметтік жұмыскерден
клиентттің интрапсихикалық динамикасының анализін және ішкі ... ... ... көрсетуді талап етеді. Психоәлеуметтік бағыт «
тұлға - элеуметтік ортада » тәрізді кешенді проблемалы жағдаятты жан ... ... және ... ... ... жұмыскердің көмек
көрсетудегі тиімді әрекетінің шарты ретінде қойылуына ... ... ... ... ... көзқарасқа қарсы шыға отырып,
тұлғаға да, ... да ... ... ... ... емес ... ... әлеуметтік жұмыскер ... ... ... ... ... әлеуметтік қызмет немесе ... ... ... ... ара ... белгілеу үшін көмектесу
керек. Проблеманың шешілуіне негізделген бағыт ... ... ... ... күш жігерін оның проблемалы жағдайына байланысты
нығайтуға және оны ... ... ... өз ... жол табуға
үйретуге аударады. Бихевиористік бағыт ... ... ... өз ... ... ... - ... дезадаптивті моделдеріне және
олардың коррекциясына тұрақтандырады. Жоғарыда ... ... іс ... ... ... өзгешелігі, сонымен қатар диагностикалық және
әдістемелік процедураларды қолдануда өзара бірін - бірі жоққа ... ... ... ... ... олардың
барлығы әлеуметтік жұмыскер мен клиенттің өзара әрекеттестігінде :
алғашқы ... ... ( ... және
интеллектуалды байланыс );
проблемалы жағдаятты зерттеу мен талдауды ;
бірлескен жұмыстың мақсаты мен міндеттерін анықтауды ;
4) ... ... ... және / ... өз - ... - ... түр ... ;
5) бірлескен жұмыстың нәтижесі мен дамуының ... ... ... ... ... ... , мәселен , жоғары
мамандандырылғац психо - педагогикалық көмек талап ететін жерлерде жүзеге
асырылады. Психосоциалды және « ... ... » ... ... ... олардың маңыздылығын айқындай
түседі.
Топпен әлеуметтік жұмыс топтың іс - әрекетінің басымды мақсаттарына
байланысты ... ... жэне ... ... кең ... ... ... бағытталуы мүмкін. Бұл жағдайда әлеуметтік жұмыскер топтың
сыртқы байланыстарының координаторы жэне ұйымдастырушысы ғана ... ... оның ... ... және ... ... әсерінен жеке тәжірбиелері мен өзіндік сана аясының кеңеюі болуы
мүмкін. Бұл жерде топ « ... ... » ... ... ... ... іс -эрекеті топтық дискуссия немесе тренингті
жүргізуші мен ұйымдастырушы ретінде топішілік ... ... ... ... топ ... ... кызығушылықтары мен
ұмтылыстары бар адамдармен мәнді қатынасқа енгізудің шынайы тәсілі ... ... ... ... осы ... ... ... жетудің құралы және индивидуалды өзіндік даму мен ... ... та ... (топпен жұмыстың кешенді моделі). Әлеуметтік
жұмыскер топтың сыртқы белсенділігі ... да және ... ... ... де ... ... ... топпен әлеуметтік жұмыс :
топтық іс - әрекет тәжірбиесі мен ортақ ... ... ... ... ... ... ... ;
интенсивті және рефлексивті қарым -қатынаста өзіндік сана мен индивидуалды
тәжірбиенің аясының кеңеюі;
топтың продуктивті,шығармашыл жэне ... ... ... ... ... әлеуметтік жұмыс әлеуметтік ... ... ... ... ... жергілікті, географиялық шектеулі бірлестігінің
дамуы бойынша ешбір ортақ маңызды мәселелермен салыстырғанда жеке ... ... ... мен ынталандыру арқылы ;
• әлеуметтік жоспарлау , ... ... ... ... ... ... ... стратегияларын жасау және денсаулық
сақтау мен қорғау бойынша ;
... осал ... ... азаматтық құқықтарының
жүзеге асуына кедергі келтіретін ... заң ... ... тәжірбиенің өзгеруіне бағытталған қоғамдық компаниялар мен
көпшілік әлеуметтік акцияларды ұйымдастыру
бойынша;
Әлеуметтік жұмыстың әдістерін анықтауға байланысты тағы бір ... ... ... ... салушылардың бірі Мэри Ричмонд
идеяларына негізделеді. Ол ... ... ... ... ... ... өзара қарым —қатынаста жауапты және саналы түрде
қолдануы әлеуметтік ... ... ... ... керек деп есептеді. Осы
өзара әрекеттестіктің нәтижесінде әлеуметтік ... ... ... әрі ... Әлеуметтік жұмыстың әдісі клиенттің бағасын
және әрекеттің сәйкес жоспарын жасауды, жүйелік бақылауды меңзейді. Бұл
анықтаманың негізінде ... ... тура және тура емес ... ... - бұл ... ... ... бетпе-бет
әрекеттестікте « осында және енді » тікелей проблемаларын ... ... Тура емес ... - бұл ... ... мен ... ... әлеуметтік шарттардың өзгеруіне багытталган үзақ мерзімді
мақсаттармен іс —әрекет. Тура әдістер, қағида ... ... ... ... ... және психологиялық теориялар саласынан
хабардарлықты талап ... Тура емес ... ... ... ... ... сонымен қатар, олар
әдетте әртүрлі қоғамдық топтардың іс - әрекетінің ... ... ... ... үшін жасалатын іс әрекеттердің
жоспары мен баяндамасы түрінде байқалады.
Соңғы жылдары ... ... ... кең ... және ... ... ... әлеуметтік көмек көрсетудің
екі әдісінің төңірегінде оның практикалық интеграциясына байланысты
тенденция бой көрсете бастады. ... орыс және ... ... аудармасы
әзірге тұрақталған жоқ, сондықтан алуан түрлі болып айтылуы ... ... ... ( сазе ... ) , немесе ... ... ... жэне ... ... ... ... менеджмепт индивид деңгейінде қызмет көрсету мен
көмекті координациялау жэне ұйымдастыру стратегиясы ... ... ... ... ... мақсаттарға әлеуметтік жұмыстың
басты міндеттерін шешу, дәлірек айтқанда, алдын ала ... ... ... ... ... ... ... негізделген. Соңғы жылдары
барлық дерлік индивидуалды әлеуметтік жұмыскерлерді ... деп атау ... ... ... Бұл осы ... ... көмек сферасында кеңінен танылуын байқатады ( СоиізһесІ В.,
1991 ). Индивидуалды ... ... ... ... ... ... көмек пен қолдауға қол жеткізуге жэрдемдеседі. Аталған
жағдайдағы пациеттің таңдауы бойынша көмекті қарапайым ресми мекеме ғана
емес, кез - ... ... ... ... компетентті кәсіпқой да көрсете
алады .
Индивидуалды менеджменттің моделдері өзінің ... ... ... мен бағыттары бойынша айтарлықтай өзгешеленеді. Олар
клиенттің тілек - сұрауына және ... ... ... бағытталып,
ұсынылатын қызмет көрсету бағдарламасын басқаруда ... ... ... рөл ... ... Индивидуалды менеджмент бағдарламасының кейбір
нұсқалары тек қызмет көрсетуді координациялайды, ал басқалары-дағдарысты
килігуді, ... және ... ... .
Әзірге индивидуалды менеджменттің әдісін сипаттайтын ортақ
қабылданған көзқарас жоқ. ... ... ... ... ... оның ... арасында жүзеге асырылуында толық
келісімге қол жеткізілді. Бұл ... : ... ( ... ) ... көрсету пакеттерін анықтауда; проблеманың шешілуіне бағытталған
процедуралардың координациясы; процесс мониторингі; ұсынылатын ... ... ... ... ... ... ұсынылатын
қызмет көрсету пакеттерінің қажеттілігі жағдайындағы ... ... ... ... ... келесі
міндеттерді шешеді:
проблеманы табу әдісне клиентпен байланысты орнату ;
клиенттің өтініштерін орындау ;
бірлескен әрекеттерді ... ;
4) ... ... ... байланысын орнату
және
координациялау ;
қызмет көрсетуді орындау мониторингі;
клиент мүддесін коргау ;
Пайдананушы жетектеуші ... оның ... ... ... ... ... мекемелермен келіссөз жүргізеді. Қажеттілікке қарай ол
басқа ... ... ... ... ... ... ... мамандар жеткілікті үлкен жүктемені атқаруға
тиіс болады.
Әлеуметтік қолдау желілерін ұйымдастыру.
Бұл әдіс белгілі бір ... ... ... ... ... ... үлес қосқан жүйелер теорияларының
ықпалымен туындаған. Әлеуметтік жүйелер теорияларының тұрғысынан ... ... ... ... ... ... осы ... байланыстарды біртұтас ретінде пайдалануға мүмкіндік
беретін адитивті қасиеттер тән ... ... ... ... бір жиыны » (Міісһеіі, 1969).
Анағұрлым түсінікті терминдерде желіні спецификалық мағынасы бар
нүктелер арасындагы байланыстардың үлгісі немесе жүйесі ... ... ... ... бүл :
адамдар
адамдар кездесетін жерлер
адамдар орындайтын әрекеттер
Байланыстар адамдар бір - ... ... ... ... бару ... бірлескен ортақ әрекетке қатысу үшін ... ... ... ... желі ... ... - ... өмірін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді жоне әлеуметтік көмек
көрсету ... үшін ... емес ... ... ... ... әлеуметтік жұмыстың тәжірбиесі үшін маңызды мәнге ие.
Табиғи әлеуметтік желілерді формалды әлеуметтік көмекті қолдау және
толықтыру үшін ... ... ... Бұл ... негізгі техника -
бұл әлеуметтік жұмыскерлердің клиенттің айналасын немесе оның анағұрлым
кең социумындағы «орталық фигураларды» анықтау мен ... Бұл ... ... оған ... ... ... ... жеткілікті
психикалық және эмоцианалды ресурстарға ие болуы керек. «Орталық фигура»
мәселен, клиентке өзінің уақьты мен ... бір ... бөле ... бар клиенттің көршісі немесе жақын арадағы дүкеннің сатушысы
бола алады. ... ... ... ... ... ... тереңірек түсінуге көмек бере алады және ... ... оның ... ... ... мен әлеуметтік көмек
сферасын ауқымды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Әлеуметтік ... рөлі - ... ... күштерін және олардың өз эмоционалды
немесе физикалық ресурстарын әлсіретіп алуы мүмкін қаупінің алдын алып,
клиенттермен әріптестікке талпыныстарына ... ... ... ... ... ҒЫЛЫМИ САЛАСЫНДА БОЛЖАУДЫҢ МЕТОДОЛОГИЯСЫ
2.1. Болжам жасаудың негізгі қағидалары
Әлеуметтік болжам - әлеуметтік теорияға көзқарас, онда бірқатар ... ... ... ... ... белгілеу әрекеттері жасалады.
Мұның классикалық мысалы Даниель Беллдің “The coming of Post ... (1973) атты ... онда “A Venture in Social ... ... бар. Белл ... ... ойларын жекелеген әлеуметтік іс жағдайы
жөнінде болжам айту ... ... бір ... беру ... ... Ал әлеуметтік болжам тек ықтималдықты нобайлауға тырысады және ... және ... ... ... бар ... ғана ... бағыты
“статистикалық уақыт серия шеңберінде анықталуы мүмкін” тенденциялар бар
жерде немесе “олар тарихи тенденциялар ретінде ... ... ... ... ... ... тарапынан парасаттылықтың жоғары дәрежесін
топшылауға болатын жерде” мүмкін болады. Бұл ... ... бір ғана ... деп ... ... ... ... көбінесе жасалатын
қысымды дәлелдей түсумен шектеледі, оның шеңберінде белгілі бір ... ... ... кейбір саяси шешімдерді ғана тиімді қабылдауға
болады. ... ... аша ... ... ... ... алу қажет.
Әлеуметтік болжау процесі өз бойына институционалдық жобалауды, болашақтағы
даму мен оның салдарынан болатын ықпалды бағалауды жинақтаған.
Әлеуметтік жұмыстағы ...... ... жүргізіліп, жағдай
барысында баға беруді, орындау ... ... мен ... ... ... қамтып отыруы қажет. Ол кез-келген ... ... ... ... ... және бағдарлама келешек жайлы ақпаратар
тасқынын реттеу әдістері арқылы ажыратылады. ... ... ... ... жұмыстың болжау әдістері әлі толық зерттелмеген.
2.2. Болжамның категориялары
Болжау ... ... ... ... ... ... ... (келесілер)
болып табылады.
1) Болжам нұсқасы – болжау объектісін болуы мүмкін ... ... ... бірі.
2) Болжау әдісі – болжам жасауға бағытталған, болжау объектісін ... ... ...... ... ... өңдеу әдістері мен
ережелер жиынтығы.
4) Болжау объектісі – болжау ... ... ... ... және ... Объектінің табиғатына қарай
әлеуметтік ғылыми-техникалық ... ... және ... ... ... ... ... оған әсер ету
мүмкіндігіне байланысты басқарылатын және басқарылмайтын объектілер.
5) Болжам ...... ... мекеме немесе болжамның
нәтижелерін қолданушы жеке тұлға, ол кейбір жағдайларда болжамға деген
тапсырманы беруші. Кейде ... ... ... ... ... ... ... (тәсілі) – болжам жасау процесінде нақты нәтиже алуға
бағытталған бір немесе бірнеше матеметикалық, логикалық және ... ... а) ... баға ... ... ... есептеу: б) Сарапшының біліктілігін анықтау в) Қозғалыс ретін
теңестіру және т.б.
7) Болжамдық үлгі – ... ... ... оны ... болашақта және
оларды іске асыру мерзімдері мен жолдарында объектінің жағдайы туралы
ақпарат алуға мүмкіндік береді. Кесте түріндегі ... үлгі ... ... - үлгісі» немесе «кесте үлгі» деп аталады.
8) ... ... ... (фон) – ... ... шешу үшін ... объетісіне қатысты сыртқы жағдайлар (факторлар) жиынтығы.
9) Болжау жүйесі – болжау әдістерінің және ... ... ... ... ол болжаудың негізгі принциптерімен сәйкес қызмет етуші.
10)Іске асыру құралдары – ... ... ... ... ... және т.б. табылады. Болжау жүйелері автоматталған және
автоматталмаған болуы және басқарудың түрлі деңгейлерде өңделуі ... ... – осы ... ... ... кәсіпорын, мекеме
немесе жеке тұлға.
12)Болжау кезеңі - өзінің міндеттері әдістері мен ... ... ... ... ... Кезеңдерге бөлу, болжау
субъектілерін жүйелі сипатының құрылу ерекшелігімен болжам ... ... ... және ... үлгілерін құру, болжам
верификациясымен байланысты. Болжауға қатысты ... ... ... ... орын алады.
Болжау принциптері.
Болжамдарды жасауда келесі талаптарды ұстану маңызды болып табылады.
1) ...... ... ... мақсатты қоюдан
(нормативті болжауда) және болжамды қабат (фон) нұсқаулардан шыға ... ... ... ... ... – үздіксіздік – болжау объектісі ... ... ... ... ... ... түзеуді қажет ететін
болжау принципі. 3) ...... ... экономикалық
әсердің, болжамды жасауға деген шығыннан көбеюі, жоғарылауы. 4) Жүйелілік –
болжанушы ... ... ... ... ... ... ... 5) Келісу (келіскендік) – түрлі табиғаты бар нормативті
және іздеу болжамдарының келісуін ... ... ... ... ... және ... түрлерін түрлі жіктеу белгілері бойынша топтастыру 1-ші кестеде
берілген.
1-ші кесте.
Болжамдар түрлері.
|№ ... ... ... түрі ... ... |
| | | ... оның мазмұны) |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... ... ... ... |
| | | ... анықтау болып |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | ... |-мүмкін жағдайлардың |
| | | ... мен ... |
| | | ... ... | | ... |
| | ... ... және |
| | | ... ... | | ... ... | | ... |
|2 ... ... ... ... |
| ... сипаты | ... |
| | | ... ... | ... ... |
| | | ... |
| | ... ... ... |
| | | ... көрсету; |
|3 |Нәтиже көрінісінің ... ... ... ... |
| ... | ... болжам: |
| | | ... іске ... |
| | | ... ... берілген |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | ... ... интервал |
| | | ... ... |
| | | ... сипаттаудың |
| | | ... мәні ... |
|4 ... ... ... |Болжау объектілері үшін|
| | | ... ... бар, |
| | | ... |
| | | |- 1 айға ... |
| | ... ... |- 1 айдан 1 жылға |
| | | ... |
| | ... ... |- ... 5 ... |
| | | ... |
| | ... ... |- 5 ... 15 жылға |
| | | ... |
| | ... ұзақ ... |- 15 ... ары ... |
|5 ... |Бір ... |Болжам мыналардан |
| ... саны | ... |
| | | ... объектісінің |
| | | |бір ... ... |
| | | ... ... |
| | |Көп ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... сипаты. |
|6 |Мемлекет ареалы, ... ... ... |
| ... | ... |
| ... | |-осы ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | ... |Осы ... |
| | | ... |
| | ... |- осы ... |
| | | ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... мемлкеттерге |
| | ... ... ... және |
| | | ... |
|7 ... шаруашылығының |Салалық ... ... |
| ... | ... |
| | | ... бір ... |
| | ... |- ... салаларға |
| | ... |
| | |тік ... |
| | | ... ... өлшемдері.
Болжамдардың негізгі өлшемдері мыналар болып табылады.
1) Болжамның сенімділігі – ... ... ... үшін ... мүмкіндігін бағалау. 2) Болжам қателігінің қайнар көзі – ... ... ... ... 3) ... ... дәлелдігі -
әдістер мен бастапқы ақпараттың объектке, ... және ... ... болу ... 4) Болжам қателігі – апостериорлы ... а ... ... ... қуушы», a priory «алдыңғыға»
қарағанда) болжамның объекттің шын ... ... оны іске ... ... ... ауытқу көлемі. 5) Болжамды негіздеу кезеңі – уақыт
аралығы, оның негізінде ... ... 6) ... ...... ... ... болжамның уақыт аралығы.7) Болжамдық көкжиек –
болжамды бекітудің максималды ықтимал кезеңі.8) Болжамның ... ... ... ... оны іске ... берілген ықтималдылығы үшін
бағалау.
Болжау кезеңдері.
Болжау процесі жалпы түрде 8 кезеңнен тұрады.
1) ... ... ...... және оған кіретіндерге деген
тапсырманы орындаудан алдыңғы, шаруалар жиынтығы: а) ... б) ... ... мен ... в) негіздеу кезеңі
және г) болжамды бекіту кезеңі. 2) Болжамға деген тапсырманы, ... ... мен ... ... және оны өңдеудің
тәртібін белгілейтін ... ... ... ...... және ... ... (фон) даму тарихын олардың
жүйелі сипатын алу ... ... 4) ... ...... және ... ... (фонның) жүйелі сипатын олардың
даму тенденцияларын білу, ... ... ... ...... ... нәтижелері бойынша болжамды жасау. 6)
Болжам верификациясы – болжамның ... және ... ... оның ... ... 7) Болжамды түзету – болжамды, оның
верификациясы және қосымша деректер негізінде нақтылау, айқындау. ... ...... ... ... ... ... объектісінің сипаттамалары.
Болжау объектісінің қандай-да бір қасиетінің сапалы немесе сандық
бейнесі ... ... ... ... ... жасау процесінде
мынадай ұғымдар қолданылады. 1)Болжау объектісінің ауыспалысының базистік
мәні – болжам негізі мен бекіту кезеңдерін ... ... ... ... объектісінің ауыспалысының мәні. 2)Бас, ... ... ...... ... өлшенген сипаттамаларының иерархиялық
(сатылық) жүйесі, ол оның сапалы суреттеуін ... ... ... ... ...... объектісінің ауыспалысының
бұрынғы және болшақ мәндерінің уақытша жүйелілігі. 4)Болжау объектісінің
мәнді ауыспалысы (яғни ... ... ... болжау міндетімен сай
суреттеу үшін маңызды болып ... оның ... а) ... ... ... ... және б) экзогенді (сыртқы ... ... ... ... ... ... объектісінің өлшемдері
– болжау объектісінің сандық сипаттамалары, ол тұрақты немесе тұрақты деп
болжамды негіздеу және ... ... ... ... ... (ұдайы) құраушысы – динамикалық қатармен берілген, оның дамуның
негізгі тенденциясын ... ... ... және болашақ
мәндерінің бір қалыпты өзгеруші ... ... ...... объектісінің элементтерінің, қасиеттерінің,
қатынастарының түрлілігін анықтайтын сипаттама. ... ... ... құрамы- динамикалық қатардың құра ушысы, оған ... ... және ... ... ... ... ... объектісінің құралымы – болжау ... ... ... және ... ... ... туралы бастапқы ақпарат және оны дисконттаудың
заңдылығы. Болжау ... ... ... ... ... ... ... (болжам тапсырмасын шешу үшін қажетті нақты мәліметтерден
тұратын қайнар көзден алынған, мысалы ... есеп ... ... озық ... ... ... ... жаңалықтарды іске
асырудан озық тұратын ғылыми-техникалық ақпарат; оған жататындар – жаңалық
ашуға және ... ... ... ... және ... 2) сараптық (сараптық бағалаудан тұрады).
Болжау объектісі туралы мәліметтер жиынтығы болжаудың мақсаттары мен
әдістерімен сәйкес жүйеге ұйымдастырылғын, ... ... ... оның ... екі ... арқылы сипатталады:
1.бастапқы ақпараттың толықтығы (сенімді бастапқы ақпаратпен болжам
міндеттерін қамтамасыз ету ... ... ... болжау объектісінің
ауыспалысының ақпараттылығы.
Болжау объектілерінің ауыспалысының мәнін өлшеу сәттерінің өткен шаққа
кетуіне қарай, ... ... ... ... яғни ... объектісі
туралы ақпаратты дисконттаудың заңдылығы бар.
Болжау объектісін, оның көкжиегін және фонын талдау.
Болжау объектісін талдау келесі принциптерден құрылады: 1) ерекшелік,
өзгешелік ... ... ... талдау процесін есептегенде),
2) ұтымдылық, оңтайлылық (болжау объектісінің сипаттамаларының ... ... ... ... ... ... ... рационалды
қолдану), 3) талдаудың үздіксіздігі (болжам жасаудың барлық кезеңдерінде
талдауға бейім зерттеулерді өткізу).
Болжау объектісінің талдауын, ... ... іске ...... тобы, маман. Болжамға деген тапсырмаға сәйкес талдауға ... 1) ... ... ... ... ... ... және өзара байланысы); 2) ... ... ... (оның
дамуының сипаттамаларын көрсету және бағалау); 3) ... ... ... ... ... ... ... пен
дәлдігіне сай келу деңгейі).
Болжамға деген тапсырманы жасау процесінде іске асырылатын ... ... – бұл ... ... талдау, ал бекіту кезеңінен
кейінгі талдау, оның процесінде болжау объектісінің болжамды мәндерін ... ... ... ... ... ... кейінгі
талдау.
Болжау объектісін талдаумен қатар, мыналар іске асырылады: 1) болжау
объектісінің болжамдары көкжиегін талдау (болжамның берілген ... ... үшін ... ... ... ... шекті мәндерін
анықтау); 2) болжау объектісінің болжамды фонының талдауы ... ... және ... ... ... ... етуші сыртқы
объектілер мен әсерлер жиынтығының талдауы).
Болжау аппараты
Болжаудың фактографиялық әдістері.
Болжаудың фактографиялық әдісі – бұл ... ... ... ... және ... ... қолданылатын
негізгі фактографиялық әдістер, осы әдістердің қысқаша сипаттамалары 2-
кестеде ... ... ... ... ... қысқаша сипаттамасы |
|1 |2 |3 |
|1 ... ... және ... қатардың мәндерінің |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... стационарлы |
| | ... ... ... ... |
|2 ... ... ... ... осы ... |
| | ... ... сызық кесінділерін |
| | ... |
|3 ... ... ... ... бөлшектік |
| ... ... ... ... қызметінің түрлері |
| | ... ... |
|4 ... ... ... ... ... және |
| |(болжамдық) ... ... алу ... іске ... |
| | ... ... таңдау болатын, |
| | ... ... |
|5 ... ... ... ... аналогиясы оның дамыған |
| | ... ... ... ... ... ... |
| | ... қолдану. |
|6 ... ... ... ... даму процесінің |
| |аналогия ... ... ... ... |
|7 ... ... ... ақпараттың қасиеттерін қолдану |
| | ... ... ... |
| | ... іске асырудан озық болу. |
|8 ... ... ... ... және ... ... |
| | ... ... ... бойынша) және |
| | ... ... ... |
|9 ... ... ... қызметті қолдану, оның түрі мен |
| |қызметі бойынша |өлшемдері көптеген ықтимал қызметтердің ... |
| ... ... ... ретроспективті талдау |
| | ... ... ... ... ... объектісі туралы жарияланымдарды бағалау |
| | ... ... ... ... зерттеу. |
|11 |Регрессионды |Ауыспалы – аргументтер мен ... |
| | ... ... ... тұрақты |
| | ... ... ... және ... ... ... |Болжау объектісінің сипаттамаларының және олардың |
| | ... ... ... динамикалық |
| | ... құру және ... ... ... ... санақтық талдау аппаратын немесе оның |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... ... аумақтарды өлшеу. |
|14 |Марков шынжырлары ... ... бір ... ... өту |
| | ... ... және ... ... ... ... ... ... ... |
| |кішті ... ... ... және ... |
|16 |Экспоненциалды ... және оның ... |
| ... ... азаюын қолдану арқылы |
| ... ... ... |
| |). | ... |Экстраполяциялар |Апроксимиляциялық қызметті таңдау болжау |
| | ... даму ... мен ... есепке |
| | |ала ... ... ... іске |
| | ... ... ... әдістері.
Сарапшы – болжау объектісіне қатысты бағалауды қалыптастыру үшін
тартылатын ... ... ... топ – ... бір ереже бойынша
қалыптасқан сарапшылар ұжымы. ... ... ... айтылатын
сарапшының немесе сарапшы топтың пайымы, ... ... ... ... ... ... ... сараптық (болжамдық) бағалау», ал екіншіде
«ұжымдық ... ... ... ... ... ... білім, интиуция және тәжірибе негізінде болжау объектісіне қатысты
сенімді, нақты бағалаулар жасау ... оның ... ... ... ... деп аталатын сандық өлшемі бар. Сарапшы
тобына қатысты да әділ: сараптау тобының құзырлылығы – бұл ... ... ... ... ... ... ... нақты бағалаулар
жасау қабілеті; сараптау тобының құзырлылығының ... ... ... ... ... ... ... жалпылау негізінде анықталады.
Болжаудың сараптық әдісі – сараптау ақпаратына ... ... ... ... ... ... қолданудың құқыққа сай
екендігі әдістемелік дұрыс алынған сараптық ... ... ... ... кез-келген жаңа білімнің сенімділігін қанағаттандыру арқылы
дәлелденеді»[1]. 3-кестеде әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... және қысқаша
сипаттамалары берілген.
3-кесте
Болжаудың сараптау әдістері.
|№ ... ... ... ... |
|1 |2 |3 |
|1 ... ... ... сарапшыларға тәуелсіз, жасырын сұрақ |
| | |қою ... ... ... ... ... |
| | ... ол сарапшыларға алдыңғы турдың нәтижелерін |
| | ... ... |
|2 ... ... ... көзі ... бір сарапшының бағалауын |
| |бағалауы |қолдану. |
|3 ... ... ... ... ... ... |
| | ... әңгімесі негізделген сараптық бағалаудың |
| | ... |
|4 ... ... бір ... ... ... ... |
| |ұжымдық |бірлесіп шешу жолымен сарапшылардың шығармашылық |
| ... ... ... ... |
| | ... бағалауға тыйым салу; |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... дамытушы сарапшының баяндауының |
| | ... |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... Идеяларды ұжымдық |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... ... салыстырылған бағалау, |
| | ... ... және т.б. ... |
|5 ... |Топқа енетін ... ... ... жеке |
| ... ... ... арқылы сарапшы тобының |
| ... ... ... ... |
|6 ... |Жеке аспектілердің байланыстарының сараптау |
| | ... ... ... |
|7 ... |Морфологиялық әдісті қолданатын болжаудың матрицалық|
| |матрица ... |
|8 ... ... ... құрылымын айқындау және оның |
| | ... ... ... осы мәндердің кейінгі|
| | ... ... ... мен ... |
|9 ... |Фонның түрлі ... ... ... |
| ... құру |жағдайының жүйелілігін орнату. ... ... ... үлгісінің эвристикалық амалдарымен логикалық |
| |болжам ... ... ... ... ... ... |
| | ... құру және кесу. ... ... ... жеке ... ... ... |
| ... |сарапшы тобының бағалауына сай жасалған бүтін |
| | ... ... ... ... ... ... ... – бұл
болжамдардың сенімдікті, дәлдікті және ... ... ... ... ... |Оның қысқаша сипаттамасы |
|1 |2 |3 |
|1 ... |Бұл мына жол ... ... ... |
| | ... ... ... болжамдық үлгінің |
| | ... ... |
|2 ... ... ала болжамдардан болжамды аналитикалық немесе |
| | ... ... |
|3 ... ... жасаушылар алған болжамдармен салыстыру. |
|4 ... ... ... ... сыни ... жоққа |
| | ... |
|5 ... ... |- ... ... ... |
|6 ... тура |- оны басқа әдіспен ... ... |
|7 ... |- ... ... ... көздерін табу және |
| ... ала ... |
| ... | |
|8 ... ... ... ... бағалауларымен |
| | ... ... ... ... ... жасау.
Макроэкономикалық сценарий жасаудың блок-сызбасы.
Әлеуметтік-экономикалық дамудың болжамын жасау объектісінің дамуының
макроэкономикалық ... ... ... Сценарий болжаудың барлық
кезеңдерінде жасалады және ... ... ... ... ... ... ... жасаудың блок-сызбасы.
|№ |Болжау кезеңдері |Макроэкономикалық сценарий жасаумен байланысты |
| | ... |
|1 |2 |3 |
|1 ... ... ... және ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| | ... таңдау. |
|2 ... ... | |
| ... жасау | |
|3 ... ... ... ... |
| ... | |
|4 ... ... |Математикалық аппаратты таңдау, даму |
| | ... ... |
|5 ... ... сандық сипаттамаларын алу, |
| ... ... ... |
|6 ... ... ... ... |
| ... | |
|7 ... түзеу | |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
|8 ... синтезі | ... ... ... ... ... ... дамуының көрсеткіші.
Негізгі әлеуметтік индикатор – адам ... ... (АДК) ...... деңгейінің, кірістердің және өмір сүру ұзақтығының
көрсеткіштерінің орташа арифметикалығын ... өмір ... ... АДК-ның жоғарғы көрсеткіштері бар (Ресей, Қытай және
Үндістаннан басқа) әлемнің бірнеше елдері ... ... ... ... а) АДК=0,960 (Канада); б) Өмір ұзақтығының ... =0,91 ... в) ... білім деңгейінің көрсеткіші = ... г) Шын ... адам ... ... индексі = 0,99 (Австрия,
Австралия, ... ... ... ... ... ... АҚШ, ... Франция, Швейцария, Швеция, Жапония)[1].
Адам дамуының көрсеткішін қалыптастырушы көрсеткіштер.
Өмір ұзақтығының көрсеткіші. Негізгі көрсеткіштері;
1) Халықтың үй жағдайлары: а) халықтың үймен ... ... ... м ... б) Үй ... (Мысалы, елдімекендерді су құбырымен
қамту деңгейі); в) Үй алуға есепте ... ... ... таза салмағы оның
ішінде жыл аяғындағы отбасы саны (пайызбен алғанда);
2) денсаулық ... а) ... және ... ... ... б) ... амбулаториялық жәрдем беруші дәрігерлік мекемелер саны
және осы мекемелердің қуаты; в) ... ... беру ... балалар емханаларының саны; г) аурухана мекемелерінің ... ... ... ... ... е) ... - орнының қорын
мамандандыру ... ... және ... ... ... ... ... з) еңбекті қорғауға, қоршаған ортаны қорғауға
қатысты іс-шараларға деген шығындар; и) ... ... ... ... к) ... бақылауда тұрған адамдар саны; л) уақытша
жұмысқа қабілетсіз (жеке себептерге байланысты); м) халықтың ауру ... ... ... ... ... н) ... мен ... (санаторийлер, демалыс пен туризм мекемелерінің, жазғы сауықтыру
лагерлерінің, адамдарға арналған ... ... ... ... саяхаттық таныстыру сызығында тасымалдау; спорттық ... ... ... халықтың азық-түлікті қолдану және тамақтың құндылығы;
4) қоғамдағы ... ... ... ... көрсеткіші. Негізгі көрсеткіштер:
1) мектепке дейінгі мекемелер саны;
2) балаларды мектепке дейінгі ... ... ... ... ... саны;
4)мектепке дейінгі мекемелердегі балаларды орынмен қамтамасыз ету;
5) білім беру ... ... ... орта ... ... ...... оқу орындары; г)мемлекеттік орташа арнайы
оқу орындары; д)мемлекеттік жоғарғы оқу орындары; ... ... ... ... бері ... ... саны;
7) білім беру мекемелеріне абсолютті мәнмен; 10000 халық қабылдау;
8) мамандар шығару (абсолютті мән; 10000 халық).
Шын ВВП деңгейінің халық ... ... ... Негізгі көрсеткіш –
шын ВВП-ның көлемі.
2.3. Әлеуметтік жұмыста болжаудың ерешеліктері
Болжамның типологиясы әлеуметтік болжаудың мақсатына, ... ... ... ... бекітілген кезеңіне,
әлеуметтік жұмысты болжау әдістерін ұйымдастыру әдісіне құрылуы ... ... ... ойымызша, екі болжамнан: нысандардың жай-күйін, әлеуметтік
болжам негізі: болжаудан және себеп-салдарлық ... ... ... ... және басты мақсатына тәуелді қосалқы міндеттер
сатысын айқындау ... Оны қай ... ... құру ... ... құрылымына сәйкес көлбеу бағытпен бе, салалар бойынша тікелей
тәуелді ме дегн сауалдардан тұратын ... ... ... табылады. Басқаруды нақтылау сипаты критерийі бойынша
болжамдардың мынадай қосалқы типтері ... ... ... ... ... ... ... – болашақтағы әлеуметтік жұмыс
субъектісінің мүмкін болатын жай-күйін ... ... ...... ... ... әлеуметтік жұмыстың ыққтимал ісі қандай
болады?” – дегн сауалына жауап ... ... ...... тұрғысында қабылданатын құбылыс ретіндегі әлеуметтік жұмыс
субъектісінің мүмкін болатын жай-күйіне жетудің ... мен ... ... ... ... және сырттай орнықты әлеуметтік қызмет
субъектісін қалыптастыру ... ... ... ... ...... жауап береді.
Алдын алу кезеңі – болжам есептелген ... ... ... ... ... – орта – ұзақ ... және алыс ... мерзімдік
(өзге ұзақ мерзімдік) болжамдар ажыратылады.
Болжамдардың уақыттық градациясы түр-типтеріне, ... ... шама ... ... және сол болжамның сипаты мен мақсатына тәуелді
болады.
Әлеуметтік жұмыс объектісін болжау құралы. Әлеуметтік жұмыс объектісін
болжамдау негізінде болашақ туралы ақпараттың ... әсер ... үш ... Әлеуметтік жұмыс объектісінің болашақтағы ... ... даму ... ... ... баға ... ... және қазіргі даму заңдылығы жеткілікті ... ... ... ... жалғасы
(экстрополяциясы).
• Әлеуметтік жұмыс объектісінің болашақтағы жай күйінің моделі.
Осыған сәйкес әлеуметтік ... ... ... әзірлеу тәсілінің
үш түрі болады:
• Анкеталау (сұхбаттасу, сауалдама жүргізу) – болжамдық сипаттағы
субъективтік баға берулерді ... ... ... халыққа сұрақ беруі.
• Экстрополирлеу және интерполирлеу (әлеуметтік жұмыс субъектісі
жай күйінің белгілі бір екі тұсы ... ... ...... ... жұмыс объектісі
көрсеткіштерінің динамикалық қатарын ... ... ... өн ... құру және болашақтағы
болжамдардың ... алу ... ... ретроспекциясы мен
проспекциясы).
• Модельдеу – болжанатын әлеуметтік жұмыс объектісін ықтимал
немесе қалаулы ... ... ала ... ауқымдар мен
өзгерістер бағыты туралы қолда бар тура немесе ... ... ... ... алу ... арнап
ізденістік немесе нормативтік моделдерді құру.
Модельдер түрі: ... ... ... ... ... көрсеткіштер топтамасы.
Бейресми әдістер. Ауызша таралатын ақпарат. Жазбаша және ауызша
ақпараттар көзі ... ... ... ... бір ... мен ... өңдеуде, әрине, басшылыққа алынады. Талдау барысында ауызша
әдістер ... ... ... ... жиі ... ортада қолданылады.
Мұнда радио және телебағдарлама тұтынушылар, жеткізушілер, бәсекелестер
сауда кеңестерінде, кәсиби мекемелерде (бұларға ... ... ... ... ... заңгер, бухгалтер, қаржылық
тексеруші,кеңесшілерден алынған ақпараттардың жеткізілуі ... ... ... ... ... ... ортадағы мекемелерге
қызығушылық танытатын негізгі факторларға қатты әсер ... Ол ашық ... оны алу оңай және одан ... ақпарат алу мүмкіндігі бар.
Бірақ кейде мәліметтер ішінде ... ... әрі ... ... ... де ... Егер мұндай жағдай орын алғанда,
яғни басшылық ... ... ... ... ... ... саны едәуір көлемді болуы мүмкін. Әрине, зиянды. Мәселен, 1980
жылы Москвада өтетін олимпиялық ... ... ... ... ... шығарды. Ең жас саналған ауызша таралған мәліметтер ақпараттар АҚШ-тың
ойынға қатысатыны туралы ... ... ... ... ... ... ... болатын сапарынан бас тартып жоспарын өзгерткен. Содан
компания милиондаған шығын жұмсалған өнімдерді ... жол ... ... ақпарат. Жазбаша ақпараттар көзі ақпараттық бюлетендер, кәсіби
журналдар, жылдық есептер болып есептеледі және бір жазбаша ақпарат көзі,
яки бәсекелес ... 10К. Бұл ... ... есеп құнды қағаздар, ... ... ... ... ... ... мен барлық колледж, университеттерде 10К есебі қолданылады.
Тағы да қайталаймыз: бұл ақпараттың да ... ... ... ... ... тән белгілер. Нақтырақ айтқанда, бұл ... ... әрі ... ... ... “Хитачи” және “Митцубиси” әлемдегі электрондық өкілі,
компьютер және оның жабықтарын ... ... Оның 18 рет ... ... ... ... негізінде “Ай Би Эм” фирмасының ... үшін ... ... “Ай Би Эм” ... жаңа заман талабына сай
компьютерлік технологиясын, ... ... ... ... ... ... ... үстінде айыпталған.
Тыңшылық (шпионаж) – бұл корпорациялық бірлестіктердегі алғашқы
жаңалық емес. Бұл кейде бәсекелестердің мәліметтерін ... ... ... ... Және бұл ... мақсат – жоспарын қайта қалыптауда пайдаға
асады. Біз бұл жерде құнды мәліметтер, сондай-ақ сіздің ... ... ... ... жөнінде естеріңізге саламыз.
Мақсаттылық осы.[3]
Болжаудағы сандық әдістер. Сандық ... ... ... ... Ол тек ... ... уақытта анықталған тенденция
(негізгі ой) менінде болып, болашақта да жалғасын апса және ... ... ... ... әрі ... ... ... сандық модельдерді қалай қолдану керектігін міндетті ... ... ... ... ... ... ... пайдасы қалып құрауға
кеткен шығындардың ... басу ... ... ... ... бұл түрі ... болжамға
негізделген. Өткен іс-әрекет тәжірибесі болашақ істің бағасына ықпалы бар.
Бұл сараптау ... ... және ... ... ... ... Оны ... болмаса графикалар көмегімен координаттық
жүйе нүктесімен жүре отырып көруге болады. Яғни бұл өткен мен ... , ... ... ... қызмет, қажеттіліктер бағасы, болжамдар
құрылымының өтімділігі, маусымдық комбинация ( тербеліс) мінездемелуінің
болмаса кадр ... ... ... жиі ... ... ... Кинг” атты ресторан директоры колбрлік гамбургерге сұраныс тапсыру
үшін, ол өзіні шешімін ... ... жылы ... Қайырымдылық күніне орай
ноябрь айында 10% төмендеді деп сараптама шешімі дәлелдеуі мүмкін. Болмаса
жалпы соңғы төрт жылда оның ... ... ... 19% ... жылына қосып отыруы.
өткен мен болашақтың үндестігі болжамның дәлдігін ұсынады. Егер де
бәрімізге ... ... ... ... ... ... ... маңызы болмайды. Мысалы “Бюргер Кинг” ... ... ... ... ... күндері ресторанының
жанынан ресторанын ашса, ол ноябрьге гамбургерге ойланбастан ... ... ма еді. ... жоқ ... да ... телефон компаниясы болашақта
“Иелбу пейдж” анықтама телефонындағы ... ... ... болып,
стабильділік деңгейінің қай шамада болатынын болжау үшін осы ... ... осы ... ... ... ... да жұмыс істемеске:
Ерлер көйлегінің жаңа түрлерін болжамдап, талғамы жыл сайын ... ... ... ... ... ... ... киімдердің
бәсекелестері дәлірек айтқанда, жоғары.
Себепті қалыптау. Себепті қалыптау – бүгінгі таңдағы атифметикалық әрі
ұжымдық жоғын көздейтін ... ... ... әдісі. Ол көбіне
ситуациялық жағдайларда қолданылады. Жеке ... ... ... ... актілеріндегі басым ... ... жаңа ... ... ... белгілері.
Себепті қалыптау – бұл ситуациялық жағдайларда нендей ... ... ... яғни ... ... ... ... қарастырылып отырған факторлар мен басқа да ауытқуларды
бақылау.
Статистика ... бұл ... ... ... деп ... ... ... сайын болжам жарамдылығы арта түседі, ... ... ... (1000) ... ... болса, өткен
тәуелділік қашан да шын болады. Егерде түрлі-түсті теледидарға ... 10%-ға ... ... азық ... ... 4%-ға ... , мұндай
жағдайда “Форнинг Гласс” фирмасының Каузалдық моделін өзінің ... ... ... ... ... ... ... қалыптаудағы ең күрделі тип – экономикалық
модель. Әсіресе бұл экономикадағы ... ... ... ... ... ... Бұл болжаммен Пенсильвак университетінің ... ... ... Мықты компьютерлер арқылы шешілген бұл модель
өзінен мыңдаған теңестірулер ... ... ... бағалығы сонша,
тіпті ірі компаниялардың ... ... жеке ... ... осы ... шешімдеріне жүгінеді. Сондықтан оның құндылығы да
осында. Алайда осындай қиын, күрделілігіне ... , ... ... ... ... бере бермейді. Ол анық ... ... ... ... ... ... зерттеп – тануға қабілетсіздігін
куәләндырады.
Болжаудың сапалық әдістері.
Ақпараттардың жеткіліксіздігі, жетекші мүмкін қиын әдісті түсінбейді,
мүмкін сандық әдіс шектен тыс ... ... ... ... ... жүгінуі ақиқат. Бұл уақытта болашақты болжау эксперттер көмегімен
жүзеге асырылады. Сапалық ... ... көп ... төрт ... әдісі
бар: 1) қазылар пікірі, 2) өткермешінің ... ... 3) ... ... 4) эксперт бағаларының әдісі.
Қазылар пікірі (Мнение жюри). Бұл әдіс болжамы ремвантты сферадағы
эксперттердің ... ... ... ... жаңа модельді
компьютердің рентабельділігін (пайдалылығын) арттыру ... ... ... өз ... ең басты-басты ақпараттармен қамтамасыз
етіп, маркетингтер мен ... ... ... өтімді болуы жөнінде
пікір, көзқарастарын сұрап ... Бұл ... ... ... ... ... сол жүзеге асыруға ықпал етеді. Бейресми әдістің бұл түрі
“ми әрекеті” (мозговой ... деп ... ... бұл ... ең ... ... ... сіңіріп меңгеру керектігін ойлайды және соған
тырысады. Процесс аяқталғаннан кейін ғана ... ... ... ... ... Бұл көп ... алуы мүмкін, алайда пайдалы нәтиже
береді, әсіресе мекеменің жаңа идеялар мен альтернативті ... ... Бұл осы ... аса ... маңызды да.
Өтемшінің жиынтық пікірі. Тәжірибелі сауда агенттері негізінде болашақ
сұраныстың шамасын ... ... ... ... ... ... өткен әрекеттердің барлығына есептеп, сапалық модельді
құрауда ненің тиімділігін жоспарлайды. Одан ... ... ... агенті
анықталған мерзімді кесіндіде нарықты “сезініп”, іс ... ... ... ... күту ... Өзінің аты көрсетіп тұрғандай тұтынушыларды
күту болжамы болып табылады. Өйткені мекеменің клиенттермен жүргізген сұрақ-
жауап (опрос) барысында ешнәрсе ... ... ... тек нәтиже арқылы
көрінеді. Олардан болашаққа деген қажеттіліктерін бағалау сұралады, ... ... ... Осы жолмен жиналған барлық мәліметтерді ... өз ... ... ... де енгізіп, жиынтық қажеттілік
есебін шығарады.
Эксперттік бағалар әдісі. Бұл – коллективті ... ... Әдіс ... рет ... ... фирмасының әскепилерге
қызығушылық тудырған оқиғаны ьолжауында қолданылды. Эксперттік баға ... ... келу ... ... ... ... ... әрекетіндегі облыстардан жиналған эксперттер қарастырғалы отырған
мәселе төңірегінде сұрақтар толтырады. Әр ... ... соң ... жиынтық жауаптарын алады. Жиынтық жауаптар жинастырылып,
шешуші болжам жасалады. Сонымен қатар олар өз ... ол ... ... ... арналған ситуация.
“Метро Стадиума” сынды басшы ... Кэти ... ... ... ... ... ... Кэти, мәселен, киоскілер
ашып, қақпашылар мен дүкеншілерін жұмысқа шақыратынын ай тып жауап берген.
Ол жиі салтанатты кеш ... ... ... ... ... ... арқылы хабарласып, олардан бағасын беруді
өтінген. Жыл өткен соң ... ... ... ... ... ... негізгі басты себебі – адамдардан баға алу үшін өте көп мөлшерде уақыт
жұмсалған. Ол ылғи да бағаны көтеріп отырған ... ... ... ... ... ... ... кейін Кэти болжаудың тиімді тәсілдерін үйренуге көшкен. Оның
тоқталған шешімі ... ол әдіс екі ... ... белгі-мінездермен
болуы керек:
1) әдіс тез әрі жағдайға тәуелсіз қарапайым ... ... ... ... ... уақыты қалғанда ақпараттарды толығымен
пайдалана алу мүмкіндігі бар. Кэти ескі оқулығын ... ... ... ... ... ... сай келетінін байқап, таң
қалған. Ол математикалық кесінділерге тәуелді түрде:
A=C
А- қатысу болжамы, барлық х- құбылмалы; қатысуға ... ... ... ... шама), өткен жағдайларды анықтайтын статистикалық мәлімет
әдістері. Егер де каузалдылық өзгерістерді (барлық х) қабылдаса ... ... ... ... үшін (А) ... ... ... : әр түрлі кешке сай келуі үшін әр түрлі типті
модельді пайдалану керек. Ол өз жұмысын ... ... ... ... ... ... ... құбылыстардың барлығын моделіне енгізу
үшін теңестірген. Бұл зерттеу негізінде ойынға 24 сағат қалғандағы билеттер
саны айқын болатын болған.
Болжамды ... ... ... ... ... ... келіп тіреледі:
1) Болжам арасындағы бағдар. Болжам жасау тапсырмаларын анықтау:
сипаты, ... ... ... мен ... алу ... пен ... тұжырымдау, жұмыс гипотезасының
тпроблемаларын, құрылымды ... ... ... ... ... ... объектісінің бастапқы (базалық)
моделін жүйелі анализ тәсілімен құру.
3) Жоғарыда аталған әдістермен болжамдық аяны ... ... ... ... ... – динамикалық
қатарын экстрополяция әдісімен құру.
5) Ең аз, ең көп жіне ... ... ... ... ... және ... ... іздестіру әдісі арқылы
болжанатын әлеуметтік жұмыс объектісінің гипотетикалық (алдын-
ала) моделін құру.
6) Болжанатын әлеуметтік жұмыс ... ... ... сериясын құруды ... ... ... ... ... ... абсолюттік (яғни болжамдық ая шеңберімен
шектелген) және (яғни сол шеңберден шықпайтын) оптимумды
нақтылай отырып ... ... ... ... ... ... мен ... сондай-ақ негізділігін
(верификациясын) бағалау гипотетикалық модельдерді ... ... ... беру ... ... ... және нормативтік модельдерді шеңдестіру негізінде
басқару саласындағы шешімдерге арналған ұсыныстарды ... ... ... түсу үшін ... ... ... мүмкін. Осыған орай ықтималдықтан кейінгі
болжамдық модельдердің – оларды ары қарай нақтылай түсу үшін
әзірленген ұсыныстарды ... ... ... ... сценарийлердің құрылуы мүмкін.
9) Болжамдар мен ұсыныстардың ... ... ... ескере отырып оларды жетілдіре түсу.
10) Болжамдық аяның жаңа мәліметтері бар әлдеқашан әзірленген
болжам материалдарын ... ... ... ... болжам бағдары және зерттеулердің жаңа циклы.
Қорытынды
Қазіргі кездегі ... ... ... көп ... ... ... ... жүйесінің көптігіне байланысты болып отыр.
Осыған сәйкес классификацияның ... ... ... ... ... таңдалады. Олар: қолдану ортасы, қызметтің мазмұны мен
мінезі т.с.с. Әлеуметтік жұмыста әдістердің орны мен рөлі ... ... ... бірлестік деңгейі әлеуметтік жұмыс теориясы ... ... ... ... ең бір ... міндеттерінің бірі ол ... ... ... сол проблеманының шешілу технологиясы мен
әдістерін дұрыс таңдай білу, ... ... ... ... дұрыс қолдана
білу.
Әлеуметтік жұмыстың болжау әдістерін әртүрлі тұрғыдан қарастыру, ... ... ... ... осы ... ... қойған мақсаты болып
табылады. Әлеуметтік жұмыстың болжау әдістерінің типологиясынын жасауда
жұмыстың ... ... ... ... кең, ... проблема болғандықтан
оны әлеуметтанудың бір саласы деп қабылдауға болады.
Мәселені мәнін аша отырып, түсінік ... ... алу ... болжау процесі өз бойына институционалдық жобалауды, болашақтағы
даму мен оның салдарынан болатын ... ... ... жұмыстағы болжау – жоспарлау алдында жүргізіліп, жағдай
барысында баға ... ... ... ... мен ... ... ... қамтып отыруы қажет. Ол кез-келген уақыт аралығын
қамтуы мүмкін. Болжам, жоспар және ... ... ... ақпаратар
тасқынын реттеу әдістері арқылы ажыратылады. Алайда, өтпелі экономика
жағдайында әлеуметтік ... ... ... әлі ... зерттелмеген.
Әлеуметтік жұмыстың түрлі анықтамаларын келтіре отырып, біз әлеуметтік
жұмыстың АҚШ және Европада ... ... түрі және де ... ... ... асырушы қызмет екенін білеміз. Әлеуметтік
жұмыстың теориясы ... пән ... ... Яғни ... ... ... бағытталған.
Кез - келген ғылыми ұйымдастырылған теориялар мен тәжірбиесіндегі
әдіснамалық талдауда негізгілердің бірі ... ... ... ... қызметте қойылған мақсаттар мен соған жету әдістерін айқындап алған
жөн. Егер ... ... ... ... мен ... ... әдістер ұқсас болса, онда қызмет әдістері мүлде басқа сапалық
типте болады. Дәл ... ... мен ... жету ... ... ... ... мамандық статусын береді.
Ғылымда қызмет әдісі осы әдісті іске асыру жолы ретінде қарастырылып,
қойылған мақсатқа жеткізеді. Сондықтан да, қандай да ... ... ... сол ... теориясын, технологияларын білудің маңыздылығын
ескеруіміз қажет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Агафонов А. Н. Социальная работа : введение в
специальность.
Караганды, 2004.
1. ... А. А., ... Т. Б. ... ... ... ., 2000.
2. Лифинцев Д.В. Современные ... ... в ... социальной работы . Автореф. дис...
канд.соц. паук . М., 1996 .
3. Основы социальной работы / Под ред. П. Д. ... ... - М , 2001 .
4. ... социальной работы / Под ред. М. А. ... ... ... ... ... в ... / Под общ. ред. Козлова А . А . М., 2005 .
6. Социальная работа / Под общ. ред. В . И. ... . ... Д., 2003 .
7. ... ... : ... и практика / Отв. ред. Е. ... , А. С. ... . М.: ... - М , 2003 .
8. ... ... по ... работе . М.: Юрист , 1997 .
10. Теория и методология социальной работы / Под ред. С. ... М.: ... 1994 ... ... ... ... ред. Е. И. ... . М., Юрист,
М, 2000 .
12. Словарь - справочник по социальной работе /Под ред. Е. ... . М, 2000 ... ... объектісін болжауды әзрілеу тәсілдері
Анкеталау
Экстрополирлеу
Модельдеу (үлгілеу)

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбекке бағаның қалыптасуы6 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Ойынның психологиялық ерекшелігі7 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы қатынастар14 бет
Қылмыстың түсінігі және белгілері107 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь