Қазақстан Республикасы кеден органдарының құқық қорғау қызметінің мәні мен мазмұны


М А З М Ұ Н Ы

К І Р І С П Е

1.тарау. Қазақстан Республикасы кеден органдарының құқық қорғау қызметінің мәні мен мазмұны
1.1. Қазақстан Республикасы кеден органдарымен жүзеге асырылатын құқық қорғау қызметi;
1.2. Кеден ісі саласында орын алатын негізгі қылмыстар және түрлері;
1.3. Контрабанда және басқа да кедендiк құқықбұзушылықтармен күрес және ол үшін жауапкершiлiк;

2 . ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ КЕДЕН ОРГАНДАРЫМЕН ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛАТЫН ЖЕДЕЛ . IЗДЕСТIРУ ҚЫЗМЕТI.
2.1. Кеден органдарының жедел . iздестiру қызметi және оның негiзгi бағыттары;
2.2. Құқықтық қорғау қызметінің қылмыстық құқықтық формасының әлемдік тәжірибесі;
2.3. Кеден Органдарының жедел бөлiмшелерiнiң жедел.iздестiру қызметтерiн мәлiметтермен қамтамасыз ету және жеткiзiлiмдi бақылау әдiсi;

3 . ТАРАУ. ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ КБД ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ ҚЫЗМЕТІНІҢ ТӘЖІРИБЕСІ
3.1. Контрабанда және кеден ережелері және қылмыстармен күрес жүргізу қызметіне талдау;
3.2. Контрабанда және кедендiк құқықбұзушылықтармен күрестiң проблемалары және жетiлдiру жолдары

Қорытындылар мен ұсыныстар

Пайдаланылған нормативті.құқықтық актілер мен негізгі әдебиеттер
1-ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КЕДЕН ОРГАНДАРЫНЫҢ ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ ҚЫЗМЕТІНІҢ МӘНІ МЕН МАЗМҰНЫ
1.1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КЕДЕН ОРГАНДАРЫМЕН ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛАТЫН ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ ҚЫЗМЕТI.

Мемлекет пен оның органдарының қызметінде басым бағыттардың бірі ретінде адамның және азаматтың құкықтары мен бостандықтарының үстемдігін, Қазақстан Республикасының егемендігін қамтамасыз етуге, қазакстандық қоғам мен мемлекеттің тұрақты әрі дәйекті дамуын, халықаралық аренада Қазақстанның қызметін құқықтық қамтамасыз етуге бағытталған ұлттық зандарды қалыптастыру орын алатыны белгілі.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 1-бабында "Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы - адам және адамның өмірі, кұқықтары мен бостандықгары" деп айқын жазылған. Бұл мемлекеттің мемлекеттік және өзге де органдар атынан өз қызметін құқыктық нормалар, Заңның үстемдігін қамтамасыз ету, жеке адамның кұкықтары мен занды мүдделерін қорғау, мемлекет пен азамат арасында өзара заң жауапкершілігін белгілеу негізінде жүзеге асыратынын айғақтайды.
Көптеген мемлекеттік органдар үшін олардың қызмет аукымы, әрине, аталғандарды, аса маңызды болса да, бірақ нақты шектелген міндеттер - құқық тәртібі, адамның кұкықтары мен бостандықтарын қорғау, қылмыстар мен өзге құкық бұзушылықтарға қарсы күрес міндеттерін шешумен бітпейді, құқық тәртібі мен заңдылықты қорғау жөніндегі кейбір функцияларды олар өздерінің негізгі міндеттерімен қатар жол-жөнекей орындайды. Құқық тәртібі мен заңдылықты қамтамасыз етумен арнаулы органдар тобы айналысады. Оларды құқық тәртібін қорғау органдары, яғни ҚР Конституциясымен, басқа да заңнамалық және құқықтық ұйғарымдармен жалпы мемлекеттің өмірі мен қызмет тәртібін күзетуге арналган органдар деп атайды.
Құқық тәртібін қорғау органдары үғымына қүкык корғау органдары үғымы өте жақын келеді. Бұл ұғымдар өте ұқсас, бірак бірдей емес. Олар білдіретін органдар тобы сай келмейді. Құқық тәртібін қорғау органдарынын барлығы бірдей құқық қорғау деп есептелмейді. Дәл осылайша құқық қорғау қатарына кейбір кұқық тәртібін қорғау органдарын жатқызуға болмайды.
Кейбір авторлар құкық қорғау қызметі ұғымын кең және тар мағынада қарастырады. Кең мағынада - бұл азаматтардын құқықтары мен бостандықтарын сақтауды, олардың іске асырылуын, заңдылығы мен күкык тәртібін камтамасыз ететін барлық мемлекеттік органдардың кызметі.
Тар мағынасында - бұл сол немесе өзге органның құзыретіне сәйкес заңнамада белгіленген нысанда жүзеге асырылатын бұзушылықтардан құқықтық қорғау жөніндегі арнайы уәкілетті органның қызметі.
Алайда, сол немесе өзге мемлекеттік органдарды құқық қорғау қатарына жатқызу кезінде басшылыққа алынуға тиіс өлшемдердің мәнін айқын игеру үшін белгілі шамада шартты түрде алынған, бірақ "құқық қорғау қызметі" атауы сіңісті болған қызмет белгілерін анықтау аса маңызды.
ҚР заңдарына сәйкес құкық қорғау қызметінің бірқатар белгілері бар:
Пайдаланылған нормативті-құқықтық
актілер мен негізгі әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 1995 жыл 30 тамыз.
2. Қазақстан Республикасының Кеден кодексі, 2003 жыл 5 сәуір.
3. Қазақстан Республикасының Кеден ісі туралы Қазақстан Республикасының Заңы, 1995 жыл 20 шілде №2368 (өзгертулермен толықтырулар келесі Қазақстан Республикасы заң актілермен енгізілген: Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар жарлықтары 21.12.1995 жыл №2703 және 26.01.1996 жыл №2824; Қазақстан Республикасы заңдары 22.11.1996 жыл №47-1; 09.06.1997 жыл №139-1 және 16.07.1999 жыл №426-1; 13.11.2000 жыл №98-ІІ;
4. Қазақстан Республикасының құқық қорғау қызметін жетілдіру жөніндегі шаралар туралы Қазақстан Республикасының Президентінің Жарлығы 2001 жыл 22 қаңтар №536;
5. Лауазымды адамдардың Қазақстан Республикасының кеден органдарында қызмет өткеруі туралы ережені бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2000 жыл 12 тамыз №1238;
6. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік кіріс министрлігі Кеден комитетінің төрағасы туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2002 жыл 30 қаңтар №133;
7. Әкімшілік құқықбұзушылық туралы Қазақстан Республикасының Кодексі 2001 жылғы 30 қаңтар №155-ІІ;
8. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі;
9. Алибеков “Таможенное дело в Республике Казахстан” Алматы 1997 год;
10. Алибеков “Таможенное право” Алматы 1997 год;
11. Драганов В.Г. “Основы таможенного дела” Москва 1998 год;
12. Сәрсенбаев М.А. “Таможенное право” Алматы 1998 год;
13. Мадиярова Д.М. “Кеден ісін ұйымдастыру және басқару” Алматы 2000 жыл;
14. Российское таможенное право: учебник для вузов. / руководитель авторского коллектива Б.Н.Габричидзе – Москва 1997 год;
15. Садықов Е. “Ішкі экономикалық қатер” Ақиқат журналы 1, 1998 жыл;
16. М.Шабанбаев “Қауіпсіздік бәрінен де қымбат” Егеменді Қазақстан / 13 желтоқсан / 2000 жыл;
17. Ү.Құланбай “Кеден – мемлекеттің шекарадағы сенімді қалқаны” Егеменді Қазақстан / 16 ақпан / 2000 жыл;
18. Н.Назарбаев “Қауіпсіздікке мән бермеу – нақты қатерді бағаламаумен тең” Егеменді Қазақстан / 25 ақпан / 2000 жыл;
19. С.Мұса “Еуразиялық Экономикалық Қауымдастық” Егеменді Қазақстан / 11 қазан / 2001 жыл;
20. Қазақстан Республикасының Президенті Жарлығы “Қазақстанның 2001-2005 жылдарға арналған экономикалық қауіпсіздік стратегиясы” Егеменді Қазақстан / 27 ақпан / 2001 жыл;
21. Е.О.Алауханов “Есірткіні ауыздықтау қауіпсіз қоғамға жол ашу” Үкімет жаршысы, 1,2001 жыл;
22. М.Нүркенов “Экономикалық қауіпсіздік күзетінде” Егеменді Қазақстан / 30 қараша / 2001 жыл;
23. В.Пресняков “Экономическая безопасность: таможенные методыи средства обеспечения”. Внешняя торговля 1995 жыл, 12.
24. Ершов А.Д. Управление экономической безопасностью в таможенном деле: материалы научно-практической конференций «Таможенная деятельность и обеспечение экономической безопасности государства» Ростов на-Дону: 1998 жыл;
25. Кисловский Ю.Г. Контрабанда: история и современность. М.Автор 1999 жыл;
26. Беляшов В.А. “Таможенный энциклопедический справочник” Минск 1999 жыл;
27. Бекбосунов И. “Ответственность за нарушение таможенных правил” Внешнеэкономическая деятельность, 2001 жыл, 1;
28. Л. Матақбаева "Қазақстан Республикасының Тәуелсiз Ммелекеттер Достастығындағы интеграциялық саясаты турал". Ақиқат журналы, 3, 1999 жыл.
29. М. Нүкенов "Экономикалық қауiпсiздiк күзетiнде". Егемен Қазақстан, 2001 жыл.
30. Ә. Дүйсенбек "Бiрiккен Ұлттар Ұйымы және Қазақстан". Егемен Қазақстан/06.02.2001 жыл./
31. В. Пресняков "Экономическая безопасность: таможенные методы и средства обеспечения". Внешняя торговля, 1995 год, 12.
32. Аграшенков А.В. Психология в таможенном деле. СПб.: «ПиК», 1995 год.;
33. Асанов А.М. Циклическое развитие управленческой мысли. – В кн.: Материалы V Международной конференции «Циклы природы и общества». Ч. 1. Ставрополь, 1997 год. С. 382.;
34. Бякин Г.И., Воронин Ю.Н., Кулешова А.В., Нарышкин Е.М. Перемещение товаров физическими лицами через таможенную границу РФ. СПб., С.- Петербургский филиал РТА, 1998. С. 67-69;
Венская конвенция о договорах международной купли-продажи

Пән: Кеден ісі
Жұмыс түрі:  Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1200 теңге
Таңдаулыға:   




М А З М Ұ Н Ы
К І Р І С П Е
1-тарау. Қазақстан Республикасы кеден органдарының құқық
қорғау қызметінің мәні мен мазмұны
Қазақстан Республикасы кеден органдарымен жүзеге асырылатын
құқық қорғау қызметi;
Кеден ісі саласында орын алатын негізгі қылмыстар және
түрлері;
Контрабанда және басқа да кедендiк құқықбұзушылықтармен күрес
және ол үшін жауапкершiлiк;

2 - ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ КЕДЕН ОРГАНДАРЫМЕН ЖҮЗЕГЕ
АСЫРЫЛАТЫН ЖЕДЕЛ - IЗДЕСТIРУ ҚЫЗМЕТI.
2.1. Кеден органдарының жедел – iздестiру қызметi және оның
негiзгi бағыттары;
2.2. Құқықтық қорғау қызметінің қылмыстық құқықтық формасының
әлемдік тәжірибесі;
2.3. Кеден Органдарының жедел бөлiмшелерiнiң жедел-iздестiру
қызметтерiн мәлiметтермен қамтамасыз ету және жеткiзiлiмдi
бақылау әдiсi;
3 - ТАРАУ. ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ КБД ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ
ҚЫЗМЕТІНІҢ ТӘЖІРИБЕСІ
3.1. Контрабанда және кеден ережелері және қылмыстармен күрес
жүргізу қызметіне талдау;
3.2. Контрабанда және кедендiк құқықбұзушылықтармен күрестiң
проблемалары және жетiлдiру жолдары
Қорытындылар мен ұсыныстар
Пайдаланылған нормативті-құқықтық актілер мен негізгі
әдебиеттер

Êiðiñïå.
²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû åãåìåíäiãií àë¹àííàí êåéií ¼ç áåòiíøå ìåìëåêåò
áîëûï êåòói ¾øií ê¼ïòåãåí ºûçìåò ò¾ðëåði º½ðûëäû.Ñîíû áiði áîëûï
ìåìëåêåòòi iøêi æ¸íå ñûðòºû ñàÿñàòûí æ¾çåãå àñûðó áàðûñûíäà ²àçàºñòàí
Ðåñïóáëèêàñûíû ýêàíîìèêàëûº ì¾ääåëåðií åãåìåíäiãi ìåí ºàóiïñiçäiãií
ºîð¹àó ìàºñàòûíäà êåäåí ºûçìåòi º½ðûë¹àí áîëàòûí.ιàí ê¼ïòåãåí àóûð
ìiíäåòòåð æ¾êòåëãåí åäi. ´éòêåíi êåäåí îðãàíäàðû áiðíåøå îðãàííû
º½çiðåòòiëiãiíå æàòàòûí ºûçìåòòåðäi ºàìòèäû. Êåäåí îðãàíû º½ðûë¹àííàí áåði
îñû óàºûòºà äåéií ê¼ïòåãåí îäû ê¼ðñåòêiøòåðãå ºîë æåòêiçäi. Îñûíû
íåãiçiíäå àëûñ-æàºûí øåòåëìåí ýêîíîìèêàëûº, ñàóäà ºàòûíàñòàðû àðòà ò¾ñòi.
²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû ºàçiðãi óàºûòòà ê¼ïòåãåí ä¾íèåæ¾çiëiê ýêîíîìèêàëûº
½éûìäàð¹à ì¾øå áîëûï òàáûëàäû. ʼïòåãåí åëäåðìåí òû¹ûç áàéëàíûñòà,
äîñòàñòûºòà. °ðèíå á½ëàðäû ¸ði ºàðàé äàìè ò¾ñóiíäå ìåìëåêåòòi iøêi æ¸íå
ñûðòºû ñàÿñàòûí æ¾ðãiçóäå áåëãiëi ð¼ëi áàð êåäåí îðãàíäàðûíû ºûçìåòiìåí
òû¹ûç áàéëàíûñòû. Æî¹àðûäà àéòûï ¼òêåíiìiçäåé êåäåí îðãàíûíû íåãiçãi
ºûçìåòiíi áiði ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñûíû ýêîíîìèêàëûº ì¾ääåñií ºîð¹àó
áîëûï òàáûëàäû. Ä¸ë ºàçiðãå äåéií Ðåñïóáëèêàìûçäà ýêñïîðòòàí èìïîðò áàñûì
áîëóäà. Ýêñïîðòòû èìïîðòòàí ò¼ìåí áîëûï êåëói áiçäi ¸ëiãå äåéií äàéûí
¼íiì ¼íäiðóäå ¸ëñiç åêåíäiãiìiçäi ê¼ðñåòåäi. Àë ýêñïîðòòû áàñûì á¼ëiãií
øèêiçàò º½ðàéäû. Îñûíû á¸ðií øåêàðàäà áàºûëàï, º½ðàìûí, ê¼ëåìií áåëãiëåï
îòûðàòûí êåäåí îðãàíäàðû áîëûï òàáûëàäû. Àë êåäåí îðãàíäàðûíû º½ºûºòûº
ºûçìåòiíå êåëåð áîëñàº, îë êåäåí ñàëàñûíäà îðûí àëàòûí ºûëìûñòàð æ¸íå
º½ºûºá½çóøûëûºòàðìåí ê¾ðåñòi æ¾çåãå àñûðàäû. °ãiìå îñû ò½ð¹ûäà àðû ºàðàé
¼ðáèòií áîëàäû.Êåäåí îðãàíäàðû êåäåí iñi
ñàëàñûíäà¹û ºûëìûñòàð ìåí º½ºûºá½çóøûëûºòàðäû æ¾çåãå àñûðà îòûðûï
ìåìëåêåòiìiçäi ýêàíîìèêàëûº, ºî¹àìäûº æ¸íå ½ëòòûº ºàóiïñiçäiãií ºàìòàìàñûç
åòåäi. Àë á½ë åëiìiçäi êåäåíøiëåði ¾øií ¸ðèíå îàé øàðóà åìåñ. Êåäåíøiëåð
îñû ò½ð¹ûäà ê¼ïòåãåí æà¹äàéëàðìåí êåçäåñiï æàòàäû. ²àçiðãi óàºûòòà àºøàíû
å ê¼ï àéíàëàòûí æåði êåäåí áîëóäà. Ñî¹àí áàéëàíûñòû êåäåí ñàëàñûíäà
ºûëìûñòàð ìåí º½ºûºá½çóøûëûºòàðäû ò¾ð-ò¾ði îðûí àëûï æàòàäû. Ìåìëåêåòòi
êiðiñ á¼ëiãiíi åä¸óið á¼ëiãiíi êåäåí îðãàíäàðû º½ðàéäû.
Æàëïû ìåíi äèïëîìäûº æ½ìûñûì ¼çiíi òàºûðûáûíà ñàé ê¼ïòåãåí
í¸ðñåëåðäi ºàìòèäû. ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèåàñû Êåäåí îðãàíäàðûíû º½ºûº ºîð¹àó
ºûçìåòiíi ì¸íi ìåí ìàçì½íûí. Îíû ºàëàé äàìûòûï, æåòiëäiðiï ä½ðûñ æîë¹à
ºîþäû. Êåäåí iñi ñàëàñûíäà¹û ê¾í ñàíàï ¼ñiï êåëå æàòºàí ºûëìûñòàðäû àëäûí-
àëó,îíû ºàëàé æ¾çåãå àñûðó. Òîëû¹ûðຠàéòºàíäà êåäåí îðãàíäàðûíû êåäåí iñ
ñàëàñûíäà¹û ºûëìûñòàðäû ºàëàé àøûï,ºàëàé iñ ºîç¹ûéòûíäû¹û òóðàëû æ¸íå òà¹û
ñîë ñåêiëäi ì¸ñåëåëåðäi ºàðàñòûðûëäû. Ñîíûìåí ºàòàð, Êåäåí îðãàíäàðûíû
àíûºòàìà æ¾ðãiçó æ¸íå æåäåë-içäåñòiðó ºûçìåòiíi ºàëàé æ¾çåãå àñàòûíäû¹û
òóðàëû. Ñîíäàé-ຠá½ë æ½ìûñ ¼çiíi º½ðàìûíäà Êåäåí îðãàíäàðûíû Êîíòðàáàíäà
æ¸íå êåäåí iñi ñàëàñûíäà¹û º½ºûûºá½çóøûëûºòàðìåí ê¾ðåñi áîéûíøà íåãçãi
ì¸ëiìåòòåð æ¸íå íàºòû iñ-ò¸æiðèáåëiê ìàòåðèàëäàðìåí òîëûº ºàìòûë¹àí.Àë
ìåíi á½ë òàºûðûïòû òàäàï àëó ìàºñàòûì îñû ñàëàäà¹û íåãiçãi ì¸ñåëåëåðäi
àéºûí àøûï ê¼ðñåòiï,ñîë ì¸ñåëåîåðãå ºàòûñòû òèiìäi ½ñûíûñòàð æàñó áîëûï
òàáûëàäû.
1-ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КЕДЕН ОРГАНДАРЫНЫҢ ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ ҚЫЗМЕТІНІҢ
МӘНІ МЕН МАЗМҰНЫ
1.1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КЕДЕН ОРГАНДАРЫМЕН ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛАТЫН ҚҰҚЫҚ
ҚОРҒАУ ҚЫЗМЕТI.

Мемлекет пен оның органдарының қызметінде басым бағыттардың бірі
ретінде адамның және азаматтың құкықтары мен бостандықтарының үстемдігін,
Қазақстан Республикасының егемендігін қамтамасыз етуге, қазакстандық қоғам
мен мемлекеттің тұрақты әрі дәйекті дамуын, халықаралық аренада
Қазақстанның қызметін құқықтық қамтамасыз етуге бағытталған ұлттық зандарды
қалыптастыру орын алатыны белгілі.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 1-бабында "Қазақстан Республикасы
өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде
орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы - адам және адамның өмірі, кұқықтары
мен бостандықгары" деп айқын жазылған. Бұл мемлекеттің мемлекеттік және
өзге де органдар атынан өз қызметін құқыктық нормалар, Заңның үстемдігін
қамтамасыз ету, жеке адамның кұкықтары мен занды мүдделерін қорғау,
мемлекет пен азамат арасында өзара заң жауапкершілігін белгілеу негізінде
жүзеге асыратынын айғақтайды.
Көптеген мемлекеттік органдар үшін олардың қызмет аукымы, әрине,
аталғандарды, аса маңызды болса да, бірақ нақты шектелген міндеттер - құқық
тәртібі, адамның кұкықтары мен бостандықтарын қорғау, қылмыстар мен өзге
құкық бұзушылықтарға қарсы күрес міндеттерін шешумен бітпейді, құқық
тәртібі мен заңдылықты қорғау жөніндегі кейбір функцияларды олар өздерінің
негізгі міндеттерімен қатар жол-жөнекей орындайды. Құқық тәртібі мен
заңдылықты қамтамасыз етумен арнаулы органдар тобы айналысады. Оларды құқық
тәртібін қорғау органдары, яғни ҚР Конституциясымен, басқа да заңнамалық
және құқықтық ұйғарымдармен жалпы мемлекеттің өмірі мен қызмет тәртібін
күзетуге арналган органдар деп атайды.
Құқық тәртібін қорғау органдары үғымына қүкык корғау органдары үғымы өте
жақын келеді. Бұл ұғымдар өте ұқсас, бірак бірдей емес. Олар білдіретін
органдар тобы сай келмейді. Құқық тәртібін қорғау органдарынын барлығы
бірдей құқық қорғау деп есептелмейді. Дәл осылайша құқық қорғау қатарына
кейбір кұқық тәртібін қорғау органдарын жатқызуға болмайды.
Кейбір авторлар құкық қорғау қызметі ұғымын кең және тар мағынада
қарастырады. Кең мағынада - бұл азаматтардын құқықтары мен бостандықтарын
сақтауды, олардың іске асырылуын, заңдылығы мен күкык тәртібін камтамасыз
ететін барлық мемлекеттік органдардың кызметі.
Тар мағынасында - бұл сол немесе өзге органның құзыретіне сәйкес
заңнамада белгіленген нысанда жүзеге асырылатын бұзушылықтардан құқықтық
қорғау жөніндегі арнайы уәкілетті органның қызметі.
Алайда, сол немесе өзге мемлекеттік органдарды құқық қорғау қатарына
жатқызу кезінде басшылыққа алынуға тиіс өлшемдердің мәнін айқын игеру үшін
белгілі шамада шартты түрде алынған, бірақ "құқық қорғау қызметі" атауы
сіңісті болған қызмет белгілерін анықтау аса маңызды.
ҚР заңдарына сәйкес құкық қорғау қызметінің бірқатар белгілері бар:
- біріншіден, құқык қорғау қызметі әртүрлі қылмыстың түрлері бойынша
мәжбүрлеу және өндіру сияқты зандык ықпал ету шаралар қолдана отырып, тек
заңның негізінде жүзеге асырылады.
Бұл жерде құқыққа қарсы әрекеттердің алдын алу шаралары ерекше орын
алады;
екіншіден, қолданылатын заңдық ыкпал ету шаралары заң-дар мен нормативтік
күкыктық актілерге қатаң сәйкес келуге тиіс;
үшіншіден, құқық қорғау кызметі заңның негізінде белгілі бір рәсімдер
сақтала отырып жүзеге асырылады. Мысалы, қылмыс жасағаны үшін ешқандай жаза
алдын ала қаралмастан қолданылмайды.
төртіншіден, қүқық қорғау қызметін іске асыру сауатты және дайындалған
қызметкерлерден түратын арнаулы және уәкілетті мемлекеттік органдарға
жүктеледі.
Айтылғандарды ескере отырып, қуқық ңоргау қызметі ұғымын айқындауға
болады - бұл заңдылыкты, құқық тәртібін, қоғамның, мемлекеттің, коғамдық
және өзге де бірлестіктердің, азаматтардың қүқықтары мен занды мүдделерін
қорғауды, адамның және азаматтың кұкықтары мен бостандықтарын қорғауды
қамтамасыз ету, заңда белгіленген тәртіппен заңға қатаң сәйкестікте заңдық
ықпал ету шараларын (соның ішінде мемлекеттік мәжбүрлеу шаралары) қол-дану
арқылы жүзеге асырылатын қылмыстар мен басқа да қүқық бұзушылықтарға қарсы
күрес бойынша мемлекеттің оның арнаулы уәкілетті органы атынан жүзеге
асырылатын қызмет.
Өз мазмұны бойынша құқық қорғау қызметі күрделі болып табылады. Оның көп
жоспарлығы осы мемлекеттік қызмет түрінің негізгі бағыттарымен мазмүны
айқындалатын әлеуметтік функциялардың әр түрлігіне қатысты айқындалады.
Мұндай бағыттардың катарына мыналарды жатқызуға болады:
* конституциялық бақылау;
* сот төрелігі;
* соттарды ұйымдық қамтамасыз ету;
* прокурорлық қадағалау;
* қылмыстарды анықтау және тергеу;
* заң көмегін көрсету және қылмыстық істер бойынша қорғау.
Осы бағыттардың әркайсысы нақты нәтижелерге қол жеткі-зуге бағытталған: ҚР
Конституциясының үйғарымдарын бұзуды жою, азаматтық, қылмыстық және өзге де
істерді әділ талқылау және шешу, соттардың қалыпты жүмыс істеуі үшін жағдай
жасау; прокурорлық ден қою қүралдарының көмегімен заңды бүзуды анықтау және
жою, қылмыс жасауға кінәлі адамдарды әшкерелеу және ашу, сотта нақты
істерді қарау үшін материалдар дайындау, кімге қажет болса, барлығына
білікті заң көмегін үсыну. Осы нәтижелерге кол жеткізу, ең аяғында, нақты
функ-цияларды іске асыру процесінде пайдаланылатын әдістердің әртүрлігі мен
өзгешелігіне қарамастан, кұқық қорғау қызметінің жоғарыда аталған
міндеттердің орындалуын камтамасызетеді.
Құқық қорғау органдары: жалпы сипаттамасы және жүйесі
Құқық қорғау қызметінің негізгі бағыттарын (функцияларын) орындау үшін
нақты құқық қорғау органдары жұмыс істейді. Заң ғылымында қүқық қорғау
органдарының тобы туралы бірдей пікір жоқ: біреулері олардың қатарын
көбейтіп, ал екіншілері азайтып көрсетеді. Бұл алақұлалық осы мәселенің
заңдық тәртіппен реттелмегендігімен түсіндіріледі, сондай-ақ заң
актілерінде де құқык қорғау қызметіне түсінік берілмеген. Бір автор,
қылмысқа қарсы тікелей күрес жүргізетіндерді қүқық қорғау органдары десе,
екіншілері - қылмыстар мен өзгеше қол сұғуларды түбірімен жояды десе,
үшіншілері - қоғамдык орындарда тәртіпті кадағалайды дейтіндер.
* Ғылымда сот кұкык қорғау органы болып табылатындығы туралы пікір
қалыптасқан. Алайда, біздің ойымызша, соттарды құқық қорғау органдарына
жатқызу дүрыс емес, ойткені сот қүқық қорғау органдарынан қүкыктық
мәртебесімен ерекшеленетін айрықша мемлекеттік орган болып табылады. Сот
жүйесі туралы Конституциялық заңның 1-бабының 2-тармағына сәйкес соттардың
міндеті "азаматтар мен ұйымдардың құқықтарын, бостандықтарын және заңды
мүдделерін қорғау, Конституция мен заңдардың, өзге де нормативтік құқықтық
актілердің, республика халықаралық шарттарының орындалуын қамтамасыз ету"
болып табылады.
Құқық қорғау қызметінің анықтамасын, оның функцияларының (бағыттарының)
сипаттамасын және қалыптасқан тәжірибені ескере отырып, қүқық қорғау
органдарына мына-ларды жаткызуға болады:
* соттардың қызметін ұйымдық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын органдар (ҚР
Жоғарғы Сотының жанындағы Сот әкімшілігі жөніндегі комитет және оның
облыстардағы, Астана мен Алматы қалаларындағы әкімшілері);
* прокуратура органдары;
* қылмыстарды анықтауды, жолын кесуді және тергеуді жүзеге асыратын
органдар (ҚР ІІМ, ¥ҚК, ӘдМ, Қаржы полициясы агенттігінің кейбір алдын ала
тергеу және анықтау органдары);
* құқыктык көмек пен құқықтык қамтамасыз етуді ұйымдастыруды қамтамасыз
ететін органдар (адвокатура, нотариат).
Соттар (аудандық және оларға теңестірілгендер, облыстық және оларға
теңестірілгендер, ҚР Жоғарғы Соты) бізше, құқық қорғау органдарына жатады.
Àíûºòàìà æ¾ðãiçó - àëäûí àëà òåðãåó íåìåñå àëäûí àëà iñòi ºàðàó
ôîðìàëàðûíû áiði áîëûï êåëåäi. Àëäûí àëà iñòi ºàðàó - á½ë àíûºòàìà æ¾ðãiçó
îðãàíäàðû ìåí òåðãåó îðãàíäàðûíû ä¸ëåëäåìåëåðäi æèíàó, òåêñåðó æ¸íå
áà¹àëàó ºûçìåòòåðiíåí ò½ðàäû.
Àíûºòàìà æ¾ðãiçó í¸òèæåñiíäå àëûí¹àí ä¸ëåëäåìåëåð æ¸íå àëäûí àëà
òåðãåó êåçiíäå àëûí¹àí ä¸ëåëäåìåëåð ñîò àëäûíäà áiðäåé ìàûç¹à èå.
Êåäåí îðãàíäàðû ìûíà iñòåðäå àíûºòàìà æ¾ðãiçåäi:
1) Êîíòðàáàíäà.
2) Òåõíîëîãèÿëàðäû çàñûç ýêñïîðòû, ºàðó æàðàº, ¸ñêåðè òåõíèêà æ¸íå
æàïïàé ºûðûï æîÿòûí ºàðó æàñàó¹à ºîëäàíûëàòûí, ¹ûëûìè-òåõíèêàëûº
èíôîðìàöèÿëàð ìåí ºûçìåòòåðäi çàñûç ýêñïîðòû êåçiíäå.
3) ²Ð-íû òåððèòîðèÿñûíà õàëûºòû ê¼ðêåì ¸äåáè øû¹àðìàëàðû, òàðèõè,
àðõåîëîãèÿëûº æ¸íå ê¼ðêåì ñóðåò øû¹àðìàëàðû ºàéòûï îðàëìàóû
êåçiíäå.
4) Øåòåëäåí øåòåë âàëþòàëàðûíû ºàéòûï îðàëìàóû êåçiíäå.
5) Êåäåí ò¼ëåìäåðií ò¼ëåóäåí æàëòàð¹àíäà.
²Ð-íû Êåäåí îðãàíäàðûíû êåäåí åðåæåëåðiíi á½çóøûëû¹ûí òàáó ¾øií,
êåäåí îðãàíûíû º½ðûëûìûíäà "Êîíòðàáàíäàìåí æ¸íå êåäåí ò¸ðòiáií
á½çóøûëûºïåí ê¾ðåñó" æ¼íiíäåãi Áàñºàðìà º½ðûë¹àí. Ñîíûìåí ºàòàð, êåäåí
åðåæåëåðií á½çóøûëûºïåí ê¾ðåñó æ¼íiíäåãi àéìàºòûº êåäåí áàñºàðìàñû
º½ðûë¹àí.
Àíûºòàìà æ¾ðãiçó îðãàíû - á½ë îíû áàñºàðóøûñû æ¸íå îë àíûºòàìà
æ¾ðãiçó º½çûðåòiíå æàòºûçûë¹àí êåç êåëãåí iñêå àíûºòàìà æ¾ðãiçå àëàäû.
Àíûºòàìà æ¾ðãiçåòií ò½ë¹à - á½ë àíûºòàìà æ¾ðãiçóãå º½çûðåòi áàð ëàóàçûìäû
ò½ë¹à. Êåäåí îðãàíäàðûíäà àíûºòàìà æ¾ðãiçóäi ìûíàäàé ëàóàçûìäû ò½ë¹àëàð
iñêå àñûðàäû, îëàð: Êåäåí îðãàíû áàñòû¹ûíû íåìåñå áàñòûº îðûíáàñàðûíû
á½éðû¹û áîéûíøà à¹à èíñïåêòîð àíûºòàìà æ¾ðãiçåäi.
Àíûºòàìà æ¾ðãiçó ºûëìûñòûº iñòi ºîç¹àëóûíà àëûï êåëåäi. ²ûëìûñòûº
iñòi ºîç¹àó¹à º½ºûºá½çóøûëûº òóðàëû ì¸ëiìåòòåð íåãiç áîëàäû. ̽íäàé
ì¸ëiìåòòåð íåãiçiíåí êåäåí áàºûëàóûí iñêå àñûð¹àíäà, î¹àí: äîêóìåíòòåðäi
òåêñåðãåíäå, æ¾êòåð ìåí òðàíñïîðòòû òiíòó êåçiíäå, æåêå òiíòó êåçiíäå
àëûíàäû.
Êåäåííi ëàóàçûìäû ò½ë¹àñû îñûíäàé ì¸ëiìåò àëûñûìåí àë¹àí
ì¸ëiìåòòåðäåãi ôàêòiëåðäi 3-ê¾í iøiíäå òåêñåðåäi. Êåéáið æà¹äàéëàðäà á½ë
ìåðçiì 10-ê¾íãå ½çàðòûëóû ì¾ìêií. ²ûëìûñòûº iñòi ºîç¹à¹àí¹à äåéií æåäåë -
içäåñòiðó ºûçìåòòåðií æ¾ðãiçóãå áîëàäû.Åãåð êîíòðàáàíäà íåìåñå áàñºà äà
ºûëìûñòàð êåäåíäiê áàºûëàó íåìåñå êåäåíäiê ðåñiìäåó êåçiíäå òàáûëñà,
ñîëàðäû òàïºàí ëàóàçûìäû ò½ë¹à ïðîòîêîë æàñàéäû.
Îñû êåçäå êåäåí îðãàíûíû áàñòû¹û íåìåñå îíû îðûíáàñàðû ìûíàäàé
øåøiìäåðäi áiðií ºàáûëäàéäû:
1) ²ûëìûñòûº iñòi ºîç¹àó æ¼íiíäå øåøiì.
2) ²ûëìûñòûº iñòi ºîç¹àóäàí áàñ òàðòó æ¼íiíäå øåøiì.
3) Ïðîòîêîë æ¸íå êîíòðàáàíäà íåìåñå áàñºà äà ºûëìûñòàð òóðàëû
ìàòåðèàëäàðäû òåðãåóãå æiáåðó æ¼íiíäåãi øåøiì.
Êåäåíäiê ºûëìûñòàð àóûð ºûëìûñòàð êàòåãîðèÿñûíà æàòºûçûë¹àí. Êåäåíäiê
ºûëìûñòàð áîéûíøà ìiíäåòòi ò¾ðäå àëäûí àëà òåðãåó æ¾ðãiçiëåäi. Àë êåäåíäiê
ò¼ëåìäåðäi ò¼ëåóäåí æàëòàðó àóûð åìåñ ºûëìûñòàð êàòåãîðèÿñûíà æàòºûçûë¹àí.
Êåäåí îðãàíûíû ëàóàçûìäû ò½ë¹àñû ºûëìûñòûº iñòi ºîç¹àï, êåéiíãå
ºàëäûðó¹à áîëìàéòûí òåðãåó iñ-¸ðåêåòòåðií æ¾ðãiçåäi. Êåéiíãå ºàëäûðó¹à
áîëìàéòûí òåðãåó iñ-¸ðåêåòòåðiíå æàòàòûíäàð: ä¸ëåëäåìåëåðäi òàáó æ¸íå
áåêiòó æ¼íiíäåãi iñ-¸ðåêåò, òåêñåðó, òiíòó, êó¸ëàíäûðó, ºûëìûñêåðäi ½ñòàó,
ê¾äiêòåíóøiëåðäi ½ñòàó æ¸íå òåðãåó, çàðäàï øåãóøiëåðäi æ¸íå êó¸ëàðäû
òåðãåó. Òåðãåó ïðîöåñiíäå ¹èìàðàòòàðäû, òàóàðëàðäû æåêå á½éûìäàðäû
äîêóìåíòòåðäi òåêñåðó ºàæåòòiëiãi òóûíäàéäû. Òåêñåðó - ºûëìûñ içäåðií òàáó
ìàºñàòûíäà æ¸íå áàñºà äà çàòòàé, ä¸ëåëäåìåëåðäi òàáó ¾øií æàñàëàäû. Êåäåí
ºûëìûñòàðûíû iøiíäå òåêñåðó ê¼áiíåñå êîíòðàáàíäàìåí áàéëàíûñòû æ¸íå
êîíòðàáàíäàëûº çàòòàðäû òàáó ¾øií æ¾ðãiçiëåäi, òàóàðëûðûíû ñàïàñûí àíûºòàó
¾øií æ¾ðãiçiëåäi. Òàóàðëàðûíû ñàïàñûí àíûºòàó ¾øií ôàáðèêàëûº
ìàðêèðîâêàñûí æ¸íå áàñºà äà åðåêøå áåëãiëåðií àíûºòàó ¾øií àðíàéû ìàìàí
øàºûðûï, òåêñåðó æ¾ðãiçiëåäi.
Òiíòó æ¾ðãiçó ¾øií áåëãiëi áið ì¸ëiìåòòåðãå íåãiçäåëó ºàæåò. Òiíòóäi
Ïðîêóðîðäû ñàíêöèÿñûìåí àíûºòàìà æ¾ðãiçóãå º½çûðåòòi ëàóàçûìäû ò½ë¹à
æ¾ðãiçåäi. Àë êåéáið æà¹äàéëàðäà, òiíòó ïðîêóðîðäû ñàíêöèÿñûíñûç
æ¾ðãiçiëói ì¾ìêií áiðຠîñû òiíòó òóðàëû ì¸ëiìåòòi 24 ñà¹àò iøiíäå
ïðîêóðîð¹à æiòêiçó ºàæåò. Çà áîéûíøà æåêå òiíòóäi æ¾ðãiçóãå áîëàäû.
Ïðîêóðîðäû ñàíêöèÿñûç ìûíàäàé æà¹äàéëàðäà æåêå òiíòó æ¾ðãiçiëåäi:
1) ²ûëìûñêåðëåðäi ½ñòàó êåçiíäå.
2) Òiíòó æàñàëûï æàòºàí ¹èìàðàòòà¹û ìåêåìåäåãi ò½ë¹à îñû iñêå ºàæåòòi
äîêóìåíòòåð ìåí çàòòàðäû ¼çiíå òû¹ûï ò½ð äåãåí òîëûº ì¸ëiìåò
êåçiíäå.
Æåêå òiíòó òiíòiëiï æàòºàí ò½ë¹àíûíû æûíûñûìåí áiðäåé àé¹àºòàð
ºàòûñóûìåí æ¾ðãiçiëåäi. Æåêå òiíòó êåçiíäå: êèiìi, àÿº êèiìi, ºîëûíäà¹û
çàòòàðû æ¸íå äåíåñi òiíòiëåäi.
Òåêñåðó, òiíòó êó¸ëàíäûðó êåçiíäi êåì äåãåíäå 2-àé¹à ºàòûñóû ºàæåò.
Êåäåíãå àíûºòàìà æ¾ðãiçó îðãàíû ðåòiíäå ºûëìûñêåðëåðäi ½ñòàó¹à º½ºûº
áåðiëãåí. Á½ë øàðà ºûëìûñòûº - ïðîöåññóàëäûº ìiíäåòòåìå íåãiçiíäå æ¸íå
ê¾äiêòåíóøi ò½ë¹àíû ºûñºà ìåðçiìãå áîñòàíäû¹ûíàí àéûðàäû æ¸íå ê¾äiêòåíóøi
ò¾ðií àíûºòàó ¾øií, áåëãiëi áið ºûëìûñºà ºàòûñû áàðëû¹ûí àíûºòàó ìàºñàòûíäà
æ¾ðãiçiëåäi.
µñòàó¹à íåãiç áîëàòûí ì¸ëiìåòòåð:
1) ²ûëìûñ ¾ñòiíäå íåìåñå ºûëìûñ æàñàï áîë¹àííàí êåéií ½ñòàë¹àí ò½ë¹à.
2) Êó¸ãåðëåðäi ì¸ëiìåòi áîéûíøà.
3) ʾäiêòåíóøiäå, íåìåñå îíû êèiìiíäå, íåìåñå îíû ¾éiíäå
ºûëìûñ içi òàáûëñà.
Åãåð ½ñòàë¹àí ò½ë¹à øåòåë ò½ë¹àñû áîëñà, îíäà àíûºòàìà æ¾ðãiçó
îðãàíûíû áàñòû¹û îñû ì¸ëiìåòòi êîíòðàáàíäàìåí æ¸íå êåäåí åðåæåëåðií
á½çóìåí ê¾ðåñó æ¼íiíäåãi áàñºàðìà¹à õàáàðëàéäû. ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñûíû
Êîíñòèòóöèÿñûíà ñ¸éêåñ ñîò øåøiìiíå äåéií ò½ë¹à 48 ñà¹àòòàí àðòûº ½ñòàëìàóû
òèiñ. Àë êåéáið æà¹äàéëàðäà 72-ñà¹àòòàí àðòûº ½ñòàìàóû òèiñ. ʾäiêòåíóøi
åãåð áîñòàíäûºòà áîëñà, îíäà îíû òåðãåóãå ïîâåñòêà àðºûëû øàºûðûëàäû. Åãåð
ñåáåïñiç æà¹äàéëàðìåí ê¾äiêòåíóøi òåðãåóãå êåëìåñå, îíäà îíû ê¾øïåí
¸êåëåäi, òåðãåó àëäûíäà ê¾äiêòåíóøiãå ºàíäàé ºûëìûñòà ê¾äiêòåíãåíi òóðàëû
àéòûëàäû. Òåðãåó æ¾ðãiçiï æàòºàí ò½ë¹à, ê¾äiêòiíóøiãå îíû º½êûºòàðûí
ò¾ñiíäiðåäi: ê¾äiêòåíóøiíi ºîð¹àóøû¹à º½ºû¹û áàð, íåäå ê¾äiêòåíiï æàòºàíûí
áiëó º½ºû¹û, ò¾ñiíiêòåìå áåðó, ä¸ëåëäåìåëåð áåðó; ìiíåçäåìå áåðó, òåðãåó
ïðîòîêîëûìåí òàíûñó¹à º½ºû¹û áàð æ¸íå àëäûí àëà òåðãåó æàñà¹àí ò½ë¹àíû
øû¹àð¹àí øåøiìiíå øà¹ûì æàñàó º½ºû¹û. ²ûëìûñ îðíûíû êó¸ëàðû áîëûï
àçàìàòòàð æ¸íå êåäåí ºûçìåòêåðëåði áîëà àëàäû, ñåáåái: ñîë ñàëàäà êåäåí
ºûëìûñòàðû æàñàëûï æàòºàíäà, êåäåí îðãàíäàðû æ¸íå ò.á. º½ºûº ºîð¹àó
îðãàíäàðû ñîë ºûëìûñòàðäû òàáàäû.
Êåäåí îðãàíäàðû àíûºòàìà æ¾ðãiçó êåçiíäå ºûëìûñòûº æàóàïêåðøiëiêêå
òàðòûë¹àí ò½ë¹àëàðäû ºàðæûëûº îïåðàöèÿëàðûí æ¸íå áàíêòåãi øîòòàðûí òåêñåðå
àëàäû. Á¾ë iñ-¸ðåêåòòåð. Áàíêòåð æ¸íå Áàíê ºûçìåòòåði òóðàëû çà¹à ºàéøû
êåëìåéäi.
Êåäåí îðãàíäàðû àíûºòàìà æ¾ðãiçó êåçiíäå ºûëìûñòûº æàóàïêåðøiëiêêå
òàðòûë¹àí ò½ë¹àíû àºøà ñàëûìäàðû, ì¾ëêiíå àðåñò ñàëûíáàéäû. Á½ë º½ºûº
êåéiíãi òåðãåóäi æ¾ðãiçåòií òåðãåóøiãå áåðiëãåí. Àëäûí àëà òåðãåó iñòåði
ìiíäåòòi êåçiíäå, àíûºòàìà ºûçìåòiëåðií æ¾ðãiçó ºûëìûñòûº iñòi ºîç¹à¹àí
ê¾ííåí áàñòàï 10-ê¾í iøiíäå àÿºìàëóû ºàæåò. Êîíòðàáàíäà æ¼íiíäåãi iñêå
àíûêòàìà ºûçìåòií æ¾ðãiçiï áîë¹àííàí êåéií, îñû iñòi iøêi iñòåð
òåðãåóøiëåði, ïðîêóðàòóðà òåðãåóøiëåði æ¸íå ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñûíû
½ëòòûº ºàóiïñiçäiê Êîìèòåòiíi òåðãåóøiëåði ºàðàéäû. ²àðó-æàðàº, ¸ñêåðè
òåõíèêà æ¸íå æàïïàé ºûðûï æîéòûí ºàðó æàñàó¹à ºîëäàíûëàòûí: ¹ûëûìè-
òåõíèêàëûº èíôîðìàöèÿëàð ìåí ºûçìåòòåðäi çàñûç ýêñïîðòûìåí áàéëàíûñòû
ºûëìûñòàð ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñûíû ½ëòòûº ºàóiïñiçäiê Êîìèòåòiíi
òåðãåóøiëåðiìåí ºàðàëàäû. Øåòåëäåí øåòåë âàëþòàëàðûíû ºàéòûï êåëìåóiìåí
áàéëàíûñòû ºûëìûñòàð iøêi iñòåð îðãàíäàðûíû òåðãåóøiëåðiìåí ºàðàëàäû. Àë
Êåäåí ò¼ëåìäåðií ò¼ëåóäåí æàëòàðóìåí áàéëàíûñòû ºûëìûñòàð òîëû¹ûìåí êåäåí
îðãàíäàðûìåí ºàðàëàäû, ñåáåái: á½ë ºûëìûñ àëäûí àëà òåðãåóãå, ìiíäåòòi
åìåñ, ñîíäûºòàí á½ë iñòåð æ¼íiíäå ê¸äiìãi òåðãåó æàñàëàäû.

2. КЕДЕН ІСІ САЛАСЫНДА ОРЫН АЛАТЫН НЕГІЗГІ ҚЫЛМЫСТАР ЖӘНЕ ТҮРЛЕРІ

Қазақстан Республикасы Кеден Органдарының құқық қорғау қызметі
мемлекеттің кедендік құқықтық қатынас сферасының ішкі және сыртқы
функциясында көрініс беретін мемлекеттік қызмет. Бұл қызметтің мақсаты
болып мемлекеттік, қылмыстық, әкімшілік, азаматтық және кеден органдарының
қызметі сферасындығы басқа да құқық саласы.
Қазақстан Республикасы Кеден органдарының құқық қорғау қызметі
Қазақстан Республикасы кеден кодексінде бекітілген. Кеден органдарының
негізгі функциялары мен мақсаты болып, басқа құқықтық нормаларды қорғауда
кеден органдарымен қолданылатын, жүзеге асырылатын, сақталатын құрал
ретіндегі нормалар.
Қазақстан Республикасы кеден кодексіне сәйкес кеден органдары:
- Қазақстан Республикасы кеден заңдылығын және басқа да заңдардың
сақталуын қамтамасыз етеді, яғни кеден ісін жүзеге асыру барысындағы
азаматтар мен ұйымдардың заңды құқықтары мен қызығушылықтарын қорғап,
бақылауды жүзеге асырады;
- Өз құзіреті шегінде Қазақстан Республикасы экономикалық қызығушылығын
және қауіпсіздігін сақтау;
- Сауда экономикалық қатынастарды реттеуде кедендік құралдарды қолданады;
- Қазақстан Республикасы кеден шекарасы арқылы тауарлар мен көлік-
құралдарының өтуі барысында рұқсат беру тәртібінің салты сақталуын
қамтамасыз етеді;
- Мемлекеттік қауіпсіздікті қорғауда, халық қызығушылығын, адамдардың
өмірі мен денсаулығын қорғауда, табиғи қоршаған ортаны қорғауда,
республика тұтынушыларының әкелінетін тауарлардағы қызығушылығын
қорғауда әрекеттеседі;

Кеден iсi саласында орын алатын негiзгi қылмыстардың түрлерi:
Àíûºòàó áîéûíøà êåäåí îðãàíû º½çiðåòiíäåãi ºûëìûñòàð¹à êåëåñiëåð æàòàäû.
1) êîíòðàáàíäà
2) ¸ñêåðè òåõíèêà æ¸íå ºàðó æàðàº, ¹ûëûìè-òåõíèêàëûº àºïàðàò ïåí
ºûçìåòòåðäi çàñûç ýêñïîðòû
3) øåòåëäiê æ¸íå ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû õàëºûíû àðõåîëîãèÿëûº æ¸íå
òàðèõè, ê¼ðêåì çàòòàðûíû Қазақстан Республикасы òåððèòîðèÿñûíà ºàéòïàóû
4) øåòåë âàëþòàñûíäà¹û º½ðàëäàðäû øåòåëäåí ºàéòïàóû æ¸íå êåäåí
ò¼ëåìäåðiíåí áàñ òàðòó

Êîíòðàáàíäà

ʼïòåãåí åëäåðäi ò¸æiðèáåñiíäå êîíòðàáàíäàíû (èòàëüÿí ñ¼çi contro
-ºàðñû, bando- ìåìëåêåò ºàóëûñûíà) ìåìëåêåò øåêàðàñû àðºûëû çàñûç ò¾ðäå,
ºûëìûñ äåï òàáûëàòûí òàóàðëàð ìåí áàñºà äà º½ðàëäàðäû ¼òói ò¾ñiíiëåäi.
²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñûíû êîíòðàáàíäà ¾øií æàóàïêåðøiëiê ºûëìûñòûº
êîäåêñòi 209-250 áàáûíäà áåëãiëåíãåí. Îñû áåðiëãåí áàï áîéûíøà
êîíòðàáàíäà¹à êåëåñiëåð æàòàäû;
1) ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû êåäåí øåêàðàñû àðºûëû êåäåíäiê áàºûëàóäàí
æàñûðûï, íåìåñå æàë¹àí º½æàòòàðäû ºîëäàíûï, íåìåñå äåêëàðàöèÿëàмаó æîëûìåí;
à) òàóарëàð ìåí áàñºà äà çàòòàðäû;
á) åñiðòêi çàòòàðäû, ïñèõîòðîïòû, ê¾øòi ¸ñåð åòåòií, óëû, óëàíäûð¹ûø,
ðàäèîàêòèâòi íåìåñå æàðûë¹ûø çàòòàðäû;ºàðó æàðàº, ºîïàð¹ûø º½ðûë¹ûëàð,
ºàðó æàðຠæ¸íå îº ä¸ðiëåð, ÿäðîëûº, õèìèÿëûº, áèîëîãèÿëûº æàïïàé æîþ
ºàðóëàðû; æàïïàé æîþ ºàðóëàðûí æàñàéòûí ìàòåðèàëäàð ìåí º½ðûë¹ûëàð;
ñòðàòåãèÿëûº ìàûçäû øèêiçàò ïåí ì¸äåíè º½íäûëûºòàðäû ²àçàºñòàí
Ðåñïóáëèêàñû êåäåí øåêàðàñû àðºûëû çàñûç ¼òói
2) ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû ²Ê 209-áàïòû 1-øi æ¸íå 2-øi á¼ëiêòåðiíäå
(òàðìàºòàðûíäà) ºàðàñòûðûë¹àí ¸ðåêåòòåðäi ëàóàçûì èåñi ºûçìåò áàáûí
ïàéëàíûï íåìåñå êåäåíäiê áàºûëàóäû æ¾ðãiçóøi ò½ë¹à¹à ºûñûì ê¼ðñåòó
æîëûìåí æàñàó;
3) ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû ²Ê 209-áàïòû 1 æ¸íå 2 òàðìàºòàðûíäà
ê¼ðñåòiëãåí ¸ðåêåòòåðäi ½éûìäàñºàí òîïòûº æàñàóû
Êîíòðàáàíäà îáüåêòiñi - ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû êåäåí òåððèòîðèÿñû
àðºûëû òàóàðëàð ìåí º½ðàëäàðäû çàñûç ¼òói êåçiíäå, ¼çiíå æàëïû, àë
òàóàðëàð ìåí º½ðàëäàð æåêå ºàòûíàñûíäà øåêàðàäàí àðíàéû ¼òó ò¸ðòiái
æèûíòû¹ûí º½ðàéòûí ñûðòºû ýêîíîìèêàëûº ºûçìåòòi ìåìëåêåòòiê ðåòòåó
åðåæåñi á½çûëàäû. Êîíòðàáàíäàìåí áàéëàíûñòû ºûëìûñòàðäû æàñàëóû çèÿíäû
¸ñåðií òèãiçåäi;
1) ýêîíîìèêàëûº ºàóiïñiçäiêêå (ñòðàòåãèÿëûº ìàûçäû øèêiçàò òàóàðëàðûí
çàñûç ¸êåòóäå);
2) ºî¹àìäûº ºàóiïñiçäiêêå (åñiðòêiçàòòàðûí, ïñèõîòðîïòû, ºàðó æàðàº
çàòòàðûí çàñûç àëûï æ¾ðó êåçiíäå);
3) ²àçàºñòàííû ½ëòòûº ºàóiïñiçäiãiíå, ¸ëåìäiê ºàóûìäàñòûº
ºàóiïñiçäiãiíå (æàïïàé æîþ ºàðóëàðû æ¸íå îíû æàñàó¹à ºàæåòòi ìàòåðèàëäàð
ìåí º½ðûë¹ûëàðäû, æàáäûºòàðäû çàñûç ¸êåëó ìåí ¸êåòó);
4) ì¸äåíèåò º½íäûëûºòàðûíà (ì¸äåíè º½íäûëûºòàð êîíòðàáàíäàñû êåçiíäå)
Êîíòðàáàíäà îáüåêòiñií ñèïàòòàó ¾øií îíû ìàûçäû º½ºûºòûº ì¸íiíå
ºûëìûñ çàòû (º½ðàëû) èå áîëàäû. Îñû¹àí áàéëàíûñòû æàçàëàóäû äèôôåðåíöèàëäàé
îòûðûï, çà êîíòðàáàíäàíû åêi ò¾ðãå á¼ëåäi.
Êîíòðàáàíäàíû áiðiíøi ò¾ðiíäåãi çàòòàð åðêií àéíàëûñòà¹û êåç êåëãåí
òàóàðëàð æàòàäû; ¼íåðê¸ñiïòiê æ¸íå ¼íäiðiñòiê òàóàðëàð, øàðóàøûëûº-
ò½ðìûñòûº çàòòàð, âàëþòà, âàëþòà áà¹àëûºòàðû, çåðãåðëiê á½éûìäàð, ê¼ëiê-
º½ðàëäàðû, àëêîãîë ñóñûíäàðû, òåìåêi á½éûìäàðû æ¸íå ò.á.
Êîíòðàáàíäàíû åêiíøi ò¾ðiíäåãi çàòòàð¹à åðêií àçàìàòòûº àéíàëûñòàí
iøiíàðà æ¸íå òîëûº àëûí¹àí çàòòàð æàòàäû (åñiðòêi çàòòàðû, ïñèõîòðîïòû,
ê¾øòi ¸ñåð åòóøi, óëû, óëàíäûð¹ûø, ðàäèàêòèâòi, æàðûë¹ûø çàòòàð, ºàðó
æàðàº, ºîïàð¹ûø çàòòàð, îº-ä¸ði, õèìèÿëûº, áèîëîãèÿëûº, ÿäðîëûº æàïïàé æîþ
ºàðóëàðû), ñîíûìåí ºàòàð, êåäåí øåêàðàñû àðºûëû àëûï ¼òóäi àðíàéû åðåæåñi
áåêiòêåí òàóàðëàð, çàòòàð (æàïïàé æîþ ºàðóûí æàñàó¹à ºàæåòòi ìàòåðèàëäàð
ìåí æàáäûºòàð, ñòðàòåãèëûº ìàûçäû øèêiçàò òàóàðëàð, ì¸äåíè º½íäûëûºòàð).

Êîíòðàáàíäàíû îáüåêòèâòi æà¹û - ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû êåäåí
òåððèòîðèÿñû àðºûëû òàóàðëàðäû ¼òói, ÿ¹íè òàóàðëàðäû êåç-êåëãåí ¸äiñïåí,
õàëûºàðàëûº ïîøòà æiáåðóëåðií, º½áûð æîëû ê¼ëiãií æ¸íå ýëåêòð æ¾éåñi
àðºûëû òàñûìàëäàóäû ºîñà àë¹àíäà ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû òåððèòîðèÿñûíàí
¸êåòó æ¸íå ¸êåëó. Êîíòðàáàíäà áåëñåíäi ¸ðåêåò ôîðìàñûíäà iñêå
àñûðûëàäû, áiðຠîíû ºûëìûñòûº ¸ðåêåòñiçäiê æîëìåí iñêå àñûðó¹à äà áîëàäû.
̽íäàé æà¹äàéëàð áiðíåøå ºàòûñóøûëàð ê¼ìåãiìåí æ¾çåãå àñûðûëàäû, ñîíû
iøiíäå ½éûìäàñºàí òîï º½ðàìûíäà; ì½íäà æåêåëåãåí ºàòûñóøûëàð êåäåí
øåêàðàñû àðºûëû òàóàðëàðäû ¼òóiíå òiêåëåé ºàòûñïàéäû, áàéëàíûñòû åìåñ.
Êîíòðàáàíäà ºûëìûñû êåëåñi æà¹äàéäà àÿºòàëäû äåï ñàíàëàäû; òàóàðëàð
ìåí áàñºà äà º½ðàëäàðäû íàºòû ò¾ðäå ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû êåäåí øåêàðàñû
àðºûëû ¼òêåí êåçiíåí áàñòàï, ÿ¹íè, îíû êåäåí òåððèòîðèÿñûíà ¸êåëiíãåí
êåçäå íåìåñå îñû åë òåððèòîðèÿñû àðºûëû êåëåñi ìåìëåêåòêå åðêií êåäåí
àéìà¹û æ¸íå åðêií ºîéìà àðºûëû ¼òêåí êåçäå äàéûíäàëó æ¸íå îºòàëó
ñòàäèÿëàðû áîëóû ì¾ìêií. Êîíòðàáàíäà¹à äàéûíäàëó¹à, ìûñàëû çàñûç ò¾ðäå
ñòðàòåãèÿëûº ìàûçäû øèêiçàò òàóàðëàðûí ¸êåòóãå ëèöåíçèÿ àëó, åñiðòêi
çàòòàðûí, ì¸äåíè º½íäûëûºòàðäû ¸êåòóãå êó¸ëiê àëó; º½ïèÿ æàéëàðäû
æàáäûºòàó;¼çãå ò½ë¹àëàðäû ºûëìûñ æàñàó¹à ¾ãiòòåó æ¸íå ºûëìûñ æàñàó¹à
æà¹äàé æàñàéòûí áàðëûº ¸ðåêåòòåð. Àëàéäà, á½ë æåðäå åñêåðåòií áið æàé,
áåðiëãåí ñòàäèÿëû ºûëìûñºà äàéûíäàëó ¸ðåêåòòåðií ä¸ëåëäåó ¼òå ºèûí.
Êåäåí øåêàðàñû àðºûëû òàóàðëàðäû çàñûç ¼òó êåçiíåí áàñòàï, ñîò
ò¸æiðèáåñi ºûëìûñòû àÿºòàë¹àí äåï ñàíàéäû. Àë êåäåí øåêàðàñûíàí ¼òïåãåí
êåçãå äåéií îðíàëàñºàí æåðiíå ºàðàìàñòàí ¸ðåêåò òåê êîíòðàáàíäà¹à
äàéûíäàëó íåìåñå îºòàëó áîëûï òàáûëàäû.
Êîíòðàáàíäà ñóáüåêòiñi ðåòiíäå àçàìàòòû¹ûíà ºàðàìàñòàí 16 áàïºà
òîë¹àí æåêå ò½ë¹à áîëà àëàäû.
Êîíòðàáàíäàíû ìàìàíäàí¹àí ò¾ðiíå ºàðàé àðíàéû ñóáüåêòi ðåòiíäå,
¼çiíi ºûçìåò áàáûí ïàéäàëàíûï, ºûëìûñ æàñà¹àí ëàóàçûì èåñi áîëàäû.
Êîíòðàáàíäàíû ñóáüåêòèâòi æà¹û - êií¸íi ºàñàºàíà ôîðìàñûìåí ñèïàòòàëàäû.

Çàìåí ºàðàñòûðûë¹àí æà¹äàéäà êií¸ëi àäàì æà¹äàéäû ñ¸éêåñ ºèûíäû¹ûí,
ºûëìûñòûº îºòàëóäû æ¾çåãå àñûðûëóû ñòàäèÿñûí, áàñºà ò½ë¹àíû ºàòûñóûìåí
ºûëìûñòû æàñàëóû ôàêòiñií ñåçiíói, áiëói ºàæåò.
²½ºûºòûº ì¸íäåãi êîíòðàáàíäà êåçiíäå ìàòèô ïåí ìàºñàò ºûëìûñ
ìàìàíäû¹û ¾øií ºàæåò.
Îëàð ê¼áiíåñå çàñûç æîëìåí áàþ¹à ½ìòûëó ñèïàòûíà èå áîëàäû íåìåñå
áàñºà äà ò¾ðëåðãå.
Ìàìàíäàí¹àí ºûëìûñêåðäi áiðiíøi ò¾ðiíå áiðíåøå ðåò æàñàó íåìåñå
¼çiíi ºûçìåò áàáûí ïàéäàëàíó àðºûëû ëàóàçûì èåñiíi æàñàóû, ñîíûìåí ºàòàð
êåäåíäiê áàºûëàóäû æ¾ðãiçóøi ò½ë¹à¹à ºûñûì (ê¾ø) ê¼ðñåòó àðºûëû æàñàó
æàòàäû. Ìàìàíäàí¹àí êîíòðàáàíäàíû 2-øi ò¾ði àóûð áåëãiëåðãå èå -
½éûìäàñºàí òîïòû ºûëìûñ æàñàó.
²ûëìûñòû áiðíåøå ðåò æàñàó – ò½ë¹àíû æàë¹ûç ¼çi íåìåñå áàñºà äà
ò½ë¹àëàðìåí ºîñûëûï º½ºûººà ºàðñû ¸ðåêåòòi áiðíåøå ðåò, åêi íåìåñå îäàí äà
ê¼áiðåê ºàéòàëàíóû, åãåð á½ðûí æàñà¹àí ºûëûìûñ ¾øií çàìåí áåëãiëåíãåí
ò¸ðòiïòå ºûëìûñòû æàóàïêåðøiëiêòåí áîñàòûëìà¹àí áîëñà, íåìåñå ò½ë¹àíû
á½ðûí æàñà¹àí ºûëìûñ ¾øií ñîòòàëóû ¼òåëìåãåí íåìåñå àëûíûï òàñòàë¹àí
áîëìàñà.
´çiíi ºûçìåò áàáûí ïàéäàëàíûï ëàóàçûì èåñiíi êîíòðàáàíäà ºûëìûñûí
æàñàó – áèëiê ¼êiëi , îðûíäàóøû íåìåñå ¸êiìøiëiê- øàðóàøûëûº ºûçìåòi
ò½ðàºòû, óàºûòøà íåìåñå àðíàéû òàïñûðûñ áîéûíøà àòºàðóøû ìåìåêåòòiê æ¸íå
ìóíèöèïèàëüäû (ê¸ñiïîðûí, ½éûì, ìåêåìå) îðãàí ºûçìåòêåðëåðiíi ºûëìûñòû
æàñàóû áîëûï òàáûëàäû. Ìàìàíäàí¹àí êîíòðàáàíäàíû ñóáüåêòiñi áàºûëàó
ºûçìåòií àòºàðóøû íåìåñå êåäåí çàûìåí òàëàï åòiëiï áàñºà äà ìiíäåòòåðäå
îðûíäàóøû ëàóàçûì èåñi áîëàäû. Á½ë øåêàðà ºûçìåòiíäåãi áàºûëàó – æiáåðóøi
ïóíêòiíäåãi êåäåí îðãàíû ëàóàçûì èåñi; êåäåí øåêàðàñû àðºûëû ò½ðàºòû ò¾ðäå
òàóàðëàð ìåí ê¼ëiê º½ðàëäàðûí òàñûìàëäàó ºûçìåòiìåí áàéëàíûñòû ëàóàçûì èåñi
(òåiç êåìå êàïèòàíû, òåìið æîë ïîåçä áàñòû¹û, ñàìîëåò ýêèïàæûíû
êàïèòàíû, õàëûºàðàëûº ê¼ðìå äèðåêòîðëàðû) ìåìëåêåòòiê áèëiêòi æî¹àð¹û
îðãàíû ¼êiëäåði- ëàóàçûìäû ò½ë¹àëàð, ÿ¹íè ºûçìåò áàáûìåí øåêàðàäàí ¼òóøi
ò½ë¹àëàð.
Êîíòðàáàíäà êåçiíäå ¼ç ºûçìåò áàáûí ïàéäàëàíó êåëåñiíi áiëäåðåäi;
æî¹àðûäà ê¼ðñåòiëãåí ò½ë¹àëàðäû áiði ¼ç ¼êiëåòòiãiíåí øû¹àòûí ºûçìåò
ì¾ääåñiíåí òûñ çàñûç ò¾ðäå ºûëìûñòû æàñàó¹à êåäåðãiëåðäi æèÿ îòûðûï íåìåñå
ºûëìûñòû æàñàëó æîëûí ¼çi æ¸íå áàñºà äà ò½ë¹àëàð àðºûëû æåiëäåòå îòûðûï
êîíòðàáàíäàíû çàòûí ¸êåëó æ¸íå ¸êåòó.
Êåäåí áàºûëàóûí æ¾çåãå àñûðóøû ò½ë¹à¹à ê¾ø ê¼ðñåòó àðºûëû
êîíòðàáàíäàíû æàñàó(æ¾ðãiçó). ʾø ê¼ðñåòó àðºûëû êîíòðàáàíäàíû æ¾çåãå
àñûðó áåëãiñiíäå ê¾øòåó ìåí îíû ò¾ðëåði ¹àíà åìåñ(ôèçèêàëûº æ¸íå
ïñèõèêàëûº), ñîíûìåí ºàòàð ê¾øòåó äåãåéi äå åñêåðiëói ºàæåò. Ôèçèêàëûº
ê¾øòåó áið íåìåñå áiðíåøå ðåò - ½ðóäû áiëäiðåäi, á½ë êîíòðàáàíäàíû º½ðàìûí
ºàìòèòûí æ¸áiðëåíóøiíi äåíñàóëû¹ûíà æåië, îðòàøà íåìåñå àóûð æàðàºàò
òèãiçåäi. Ïñèõèêàëûº ê¾øòåóãå àóûðëûº äåãåéiíå ºàðàìàé, ºîðºûòó áîëûï
òàáûëàäû.
µéûìäàñºàí òîïòû êîíòðàáàíäàíû æàñàóû – å ºàòàë æàçàëàó¹à
òàðòûëàòûí ºûëìûñòû ºàóiïòi ò¾ði ðåòiíäå òàíûëàäû. Á½ë æà¹äàéäà
êîíòðàáàíäà¹à åêi íåìåñå îäàí äà ê¼ï àäàì àëäûí àëà ºûëìûñ æàñàó îðíû,
óàºûòû, iñêå àñûðó ¸äiñi, òîïòà¹û àäàìäàð ºûëìûñ æàñàó êåçiíäå ¼ç
ºûçìåòòåði òóðàëû îéëàñûï, êåëiñåäi.
Êîíòðàáàíäà êåçiíäåãi ½éûìäàñºàí òîïòû áåëãiñi ºàòûñóøûëàð
àðàñûíäà¹û ºûçìåò á¼ëiñó ò½ðàºòû áîëûï òàáûëàäû, ÿ¹íè, áið ¹àíà ºûëìûñ
àòºàðó ¾øií ½çຠäàéûíäûºòû ºàæåò åòåäi. Êîíòðàáàíäà¹à æàçà ºîëäàíó ²Ê-
òi 209-250 áàáûìåí ºàðàñòûðûë¹àí;
1 òàðìຠáîéûíøà – 5 æûë¹à äåéií áàñ áîñòàíäû¹ûíàí àéûðó
2 òàðìຠáîéûíøà – ìåíøiãií ò¸ðêiëåó àðºûëû 3 æûëäàí 7 æûë¹à äåéií
Á½äàí äà ºàòàë æàçà ìàìàíäàí¹àí ºûëìûñ ò¾ðiíå áåðiëói ì¾ìêií;
3 òàðìຠáîéûíøà – ì¾ëêií ò¸ðêiëåó àðºûëû 5-10 äåéií
4 òàðìຠáîéûíøà - ì¾ëêií ò¸ðêiëåó àðºûëû 7-12 äåéií
²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû ²Ê- áàïòàðûíäà, æàïïàé æîþ ºàðóûí æàñàóäà
ºîëäàíûëóû ì¾ìêií ¹ûëûìè- òåõíèêàëûº àºïàðàòòà æ¸íå ºûçìåòòi, òåõíîëîãèÿíû
çàñûç ýêñïîðòòà¹àí, îíû æåòêiçóãå àðíàéû ýêñïîðò áàºûëàóû áåêiòiëãåí
ºàðóëàíó ìåí ¸ñêåðè òåõíèêàíû çàñûç ýêñïîðòû ¾øií æàóàïêåðøiëiêêå
òàðòûëó ºàðàñòûðë¹àí.
²ûëìûñòû îáüåêòiñi - ñûðòºû ýêîíîìèêàëûº ºûçìåòòå æ¾çåãå àñûðûëàòûí
áåëãiëåíãåí ò¸ðòiï, ñîíû iøiíäå æåêåëåãåí òàóàð ò¾ðëåði ýêñïîðòûíà
ìåìëåêåòòiê ìîíîïîëèÿ æ¸íå îëàðäû êåäåí øåêàðàñû àðºûëû ¼òó ò¸ðòiái
áîëûï òàáûëàäû.
²ûëìûñ çàòû æàïïàé æîþ ºàðóûí æàñàóäà ºîëäàíûëóû ì¾ìêií ¹ûëûìè-
òåõíèêàëûº àºïàðàò æ¸íå ºûçìåò, òåõíîëîãèÿëàð, îëàðäû æåòêiçó º½ðàëäàðû,
ºàðóëàíó æ¸íå ¸ñêåðè òåõíèêà áîëûï òàáûëàäû.
²ûëìûñòû îáüåêòèâòi - æà¹û çàñûç ýêñïîðò, ÿ¹íè æî¹àðûäà àòàë¹àí
ìàºñàòòà ¹ûëûìè-òåõíèêàëûº àºïàðàòòû æ¸íå ºûçìåòòi, òåõíîëîãèÿíû
²àçàºñòàí êåäåí øåêàðàñûíàí áið íåìåñå áiðíåøå øåòåë ìåìëåêåòiíå æåòó
áîëûï òàáûëàäû. Áåðiëãåí íîðìàäà ñ¸éêåñ çàñûçäûº ðåòiíäå áåêiòiëãåí
àðíàéû ýêñïîðòòûº áàºûëàóäû á½çó òàáûëàäû.
Äåìåê, ºûëìûñòû æ¾çåãå àñûðó ¸äiñi ºîë ñ½¹ó çàòûíû ñèïàòûíà, ñîíûìåí
ºàòàð àðíàéû ýêñïîðò áàºûëàóûí á½çó åðåêøåëiãiíå òiêåëåé áàéëàíûñòà
áîëàäû.
²ûëìûñ àÿºòàëäû äåï åñåïòåëiíåäi; àðíàéû ýêñïîðò áàºûëàóûí á½çà
îòûðûï æî¹àðûäà àòàë¹àí çàòòàðäû ²àçàºñòàí êåäåí òåððèòîðèÿñûíàí ¸êåòó
êåçiíåí íåìåñå ºûçìåòòåðäi ²àçàºñòàí øåãiíåí òûñ ½ñûíó êåçiíåí áàñòàï.
Çàñûç ýêñïîðòºà áà¹ûòòàë¹àí ò½ë¹à ¸ðåêåòi, î¹àí ò¸óåëñ¸ç
æà¹äàéëàð¹à áàéëàíûñòû àÿºòàëìàé ºàëñà (ìûñàëû, àðíàéû ýêñïîðò áàºûëàóûí
á½çà îòûðûï, ¸êåòó îáüåêòiñi êåäåí áàºûëàóûí æ¾ðãiçó êåçiíäå àíûºòàë¹àí
áîëñà) îíäà îë ºûëìûñºà àºòàëó ñòàäèÿñûí ò¾çåéäi.
Çàñûç ýêñïîðò ñóáüåêòiñi åñi ä½ðûñ 16-¹à òîë¹àí,àçàìàòòû¹ûíà
ò¸óåëñiç, æåêå ò½ë¹à. Áåðiëãåí ºûëìûñòû åðåêøåëiãiíå ºàðàé ñóáüåêòiñi
äàéûíäàóøû ê¸ñiïîðûí, ýêñïîðò ½éûìäàðûíû, îñûíäàé îïåðàöèÿíû æ¾ðãiçóãå
¼êiëåòòiãi áàð ìåêåìåëåðäi ëàóàçûì èåëåði. ²ûëìûñ ²àçàºñòàí øåãiíåí òûñ
æåðëåðäå æàñàë¹àíû ¾øií îñû ñèïàòòà¹û ºûçìåò ê¼ðñåòóäå ºûëûñòûº
æàóàïêåðøiëiêêå òåê ²àçàºñòàííû àçàìàòû, ²àçàºñòàíäà ò½ðàºòû ò½ðàòûí
àçàìàòòû¹û æîº ò½ë¹àëàð òàðòûëàäû.
²ûëìûñòû ñóáüåêòèâòi æà¹û êií¸íi ºàñàºàíà ôîðìàñû. Àðíàéû ýêñïîðò
áàºûëàóûí æ¸íå êåäåíäiê ðåñiìäåóäi áåêiòiëãåí ò¸ðòiáií á½çó, ²àçàºñòàí
øåãiíåí òûñ êåäåí òåððèòîðèñû àðºûëû òåõíîëîãèÿíû, ¹ûëûìè- òåõíèêàëûº
àºïàðàòòû øåòåëãåí ¼òêiçóäå, îëàðäû æàïïàé æîþ ºàðóûí æàñàóäà ºîëäàíàòûíûí
ò½ë¹à ñåçåäi. Êií¸ëiíi ìàºñàòû ìåí ìîòèâi ¸ð ò¾ðëi áîëóû ì¾ìêií.
Çàñûç ýêñïîðò ¾øií æàçà; æàëàºû ì¼ëøåðiíäå íåìåñå áàñºà äà òàáûñû
(7 àéäàí 1 æûë¹à äåéiíãi) ñàëó íåìåñå 3 æûëäàí 7 æûë ê¼ëåìiíäå àéûïï½ë, áàñ
áîñòàíäû¹ûíàí àéûðó.
²Ð-ñû òåððèòîðèÿñûíà øåò åëäi æ¸íå ²Ð-ñû õàëºûíû ê¼ðêåì, òàðèõè æ¸íå
àðõåîëîãèÿëûº º½íäûëûºòàðûíû
ºàéòàðûëìàóû.
Áåðiëãåí ºûëìûñºà æàóàïêåðøiëiê ²àçàºñòàí õàëºûíû ì¸äåíè ì½ðàëàðûí
ñàºòàó, ñîíûìåí ºàòàð ì¸äåíè º½íäûëûºòû çàñûç ¸êåòó æ¸íå ìåíøiê
º½ºû¹ûí çàñûç áåðóäi ºîð¹àó ìàºñàòûíäà áåëãiëåíåäi.
²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû çàûíà ñ¸éêåñ ºàéòàðó ìiíäåòòi áîëûï
òàáûëàòûí, øåò åë ìåí ²àçàºñòàí õàëºûíû ê¼ðêåì, òàðèõè æ¸íå
àðõåîëîãèÿëûº º½íäûëû¹ûíû áåêiòiëãåí ìåðçiìäå ²Ð-íû òåððèòîðèÿñûíà
ºàéòàðûëìàóû ºûëìûñ áîëûï òàáûëàäû. ²ûëìûñ îáüåêòiñi øåò åë ìåìëåêåòiíi
æ¸íå ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû õàëºûíû ê¼ðêåì, òàðèõè, àðõåîëîãèÿëûº
º½íäûëûºòàðûí ¼òêiçóøi ìåìëåêåòòiê ìîíîïîëèÿ áîëûï òàáûëàäû.
Îñû ºûëìûñòû çàòû ²àçàºñòàí Ðåñïóáëèêàñû “̸äåíè º½íäûëûºòû ¸êåòó
æ¸íå ¸êåëó òóðàëû” çàûíäà ê¼ðñåòiëãåí ì¸äåíè º½íäûëûºòàð òiçiìi.
Мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етуде кеден
органдары үлкен роль атқарады. Кеден органдары сыртқы сауда айналымын
реттеуге қатыса отырып, сонымен қатар фискалдық функцияны жүзеге асыра
отырып, ол мемлекет бюджетін толықтырады және сол арқылы мемлекеттің
экономикалық проблемаларын шешуге көмектеседі.
Кеден органдары протекционистік шаралар арқылы мемлекеттік өндірісті
қорғайды. Қазіргі кезде Қазақстан Республикасының экономикасы ашық болғалы
бері бұрығыға қарағанда Қазақстан Республикасының экономикалық қауіпсіздігі
күрделі проблемаға айналды.
Оны қамтамасыз етуге кеден органдары СЭҚ-ті реттеуге жауапкершілікте
болады.
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес кеден органдарының құзыретіне
келесілер тиесілі болып табылады:
1. Қазақстан Республикасы кеден саясатын құруда және оны жүзеге асыруға
қатысады;
2. Заңдылықты қамтамасыз етуді, кеден ісін жүзеге асыруда азаматтардың,
кеден органдарының, мекемелердің және ұйымдардың мүдделері мен құқығын
қорғауда шаралар қолданады;
3. Қазақстан Республикасының экономикалық негізі болып табылатын Қазақстан
Республикасының экономикалық қауіпсіздігін өзінің құзіреттілігі шегінде
қамтамасыз етеді;
4. Қазақстан Республикасының экономикалық мүдделерін қорғайды;
5. Сауда-экономикалық қатынастарды реттеуде кедендік реттеудің құралдарын
пайдаланады;
6. Кеден салықтарын, баждарын және т.б кеден төлемдерін алады;
7. Қазақстан Республикасының кеден территориясынан өткізілетін тауарлардың
өткізу тәртібін қамтамасыз етеді;
8. Контрабандамен, салық заңдылықтарын және кеден тәртібін бұзушылықпен,
кеден шекарасы арқылы наркотикалық заттардың, қарулардың, Қазақстан
Республикасының және шетел мемлекеттерінің халқы жинаған археологиялық,
тарихи, көркем заттардың, жоғалып кету қаупі бар жануарлар мен
өсімдіктердің және т.б тауарлардың заңсыз айналысымен күрес жүргізеді,
сонымен қатар халықаралық терроризммен күресуде көмек береді;
9. Кедендік ресімдеу мен кеден бақылауын жетілдіреді және оны жүзеге
асырады, Қазақстан Республикасының кеден территориясынан өтетін тауар
айналымын тездетуге жағдай жасайды;
10. Кедендік сыртқы сауда статистикасын және арнайы статисктиканы
жүргізеді;
11. СЭҚ ТН жүргізеді;
12. СЭҚ субъектілерінің, сонымен қатар азаматтардың, ұйымдардың,
мекемелердің және кеден органдарының СЭБ-ын дамытуға көмектеседі;
13. Мемлекет қауіпсіздігін, қоғамдық тәртіпті, адам денсаулығы мен өмірін,
жануарлар мен өсімдіктерді, сырттан келетін тауарлардан қазақстандық
тұтынушылар мүдделерін қорғаудағы шараларды жүзеге асыруға көмектеседі;
14. Қазақстан мүддесіне стратегиялық маңызы бар материалдардың сыртқа
әкетілуін бақылауды жүзеге асырады;
15. Өз құзыреттілігі шегінде валюталық бақылауды жүзеге асырады;
16. Қазақстан Республикасының халықаралық міндеттерін орындауды қамтамасыз
етеді, Қазақстан Республикасының халықаралық келісім-шарттарын жасауға
қатысады, шетел мемлекеттерінің кеден және т.б компетентті органдарымен,
халықаралық ұйымдармен кеден ісі сұрақтары мен айналысатын,
ынтымақтастықты жүзеге асырады;
17. Кеден ісі саласында консультативтік және ғылыми-зерттеу жұмыстарын
жүргізеді;
18. Қазақстан Республикасы Президентінің, Парламентінің, Үкіметінің және
т.б мемлекеттік органдардың, кеден органдарының, мекемелердің және
азаматтарының кеден сұрақтары бойынша мәліметтерін бекітілген тәртіппен
жүзеге асырады;
19. Біртұтас қаржы-шаруашылық саясатты жүзеге асырады, кеден органдарының
әлеуметтік және материалдық-техникалық базасын дамытады;

Қазақстанның кеден қызметінің приоритетті бағыты болып, құрылған
программада белгіленгендей, мыналар табылады: фискалды және құқық
қорғаушылық функцияны жүзеге асырады, кедендік бақылау және кедендік
ресімдеу технологиясын жетілдіру, мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін
және оның экономикалық мүдделерін қамтамасыз ету.
Қазақстан Республикасының экономикалық қауіпсіздігін күшейтуде барлық
мемлекеттік органдар қызмет атқарады, бұл олардың Конституциялық
қызметінің бірі болып табылады. Кеден органдарының құзыретіне ҚР-ң
экономикалық қауіпсіздігінің келесідей сұрақтары кіреді: контрабандамен,
заңсыз валюталық операциялармен, кеден тәртібін бұзушылықтармен күресу,
мемлекеттік бюджетті толықтыру және мемлекеттің экономикалық мүддесін
және СЭҚ қатысушылардың мүддесін қорғауда мемлекеттік реттеу шараларын
қамтамасыз етеді.
Мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етуде кеден
органдарының басты қызметі-бұл белгіленген кедендік құқықтық нормаларды
сақтау үшін барлық қоғамдық қатынастар қатысушыларына әсер ету.
Мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігі, оның экономикалық мүдделері
және оны қорғаудың әртүрлі аспектілері бар. Мысалы, ішкі және сыртқы
экономикалық мүдделер.
Ішкі экономикалық мүдделер өндірісті және ауылшаруашылығын дамытумен
байланысты болуы мүмкін. Сонымен қатар көлікті және байланысты дамыту мен
байланысты болады, т.б кеден органдары өздерінің құралдарымен және өзіне
тән әдістерімен аталғандарды және олардан пайда болған (жалпы
мемлекеттік, аймақтық, кәсіпорындық және т.б) кәсіпорынның және
шаруашылық жасаушы ұйымдардың мемлекеттік, аймақтық нақты мүдделерін
қорғауға арналған
Кеден органдарының экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге және
мемлекеттің экономикалық мүддесін қорғау үшін қолданылатын құралдары мен
әдістерін екі топқа бөлуге болады:
1. Құқықтық реттеу құралдары және құқық қорғаушылық қызмет әдісі. Мұндай
жағдайда кеден органдары заңдылықты бұзуға бағытталған әрекетті заңға
сәйкес өкіметтік билікті пайдалана отырып, құқықтық күштеу, яғни
санкциялар, қорғау шараларын қолдану. Бұл топ кеден органдарының құқық
қорғаушылық қызметін құрады.
2. Сыртқы сауда қатынастарын экономикалық реттеу құралдары және
әдістері.Олар: тарифтік реттеу (кеден төлемдері, алымдар, салықтар,
кеден құнын анықтау әдістері, валюталық бақылау, тауардың шыққан жерін
анықтау және т.б) және тарифтік емес реттеу (эмбарго, әкелуге тыйым
салу немесе тауарларды шығаруға, тауарларды әкелуге және әкетуге
шектеулер: лицензиялар, квоталар, сертификаттаулар және т.б
шектеулер).
Кеден органдарының экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету
мақсатында қолданылатын кедендік реттеулер өзіне құқықтық, экономикалық
және ұйымдастырушылық шаралары мен программаларды қосады. Бұлар мемлекеттің
экономикалық мүддесін қамтамасыз ету мақсатында, сауда экономикалық
қатынастарды қамтамасыз ету және даму процесін оптималдау үшін, ұлттық
экономиканы дамытуды ынталандыру және бұл экономиканы бұзатын сырттан
келетін деструктивті элементтерден шеттету үшін қолданылады.
1.3. КОНТРАБАНДА ЖӘНЕ БАСҚА ДА КЕДЕНДIК ҚҰҚЫҚБҰЗУШЫЛЫҚТАРМЕН КҮРЕС ЖӘНЕ ОЛ
ҮШІН ЖАУАПКЕРШIЛIК

Қазақстан Республикасы кеден ісі саласында қылмыстардың бірнеше түрлері
кездеседі. Атап айтсақ:
1) Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 209 бабына сәйкес
Экономикалық контрабанда;
2) Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 213 бабына сәйкес Шетел
валютасындағы қаражатты шетелден қайтармау;
3) Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 214 бабына сәйкес Кеден
төлемдерi мен алымдарын төлеуден жалтару;
4) Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 250 бабына сәйкес
Айналыстан алынған заттардың немесе айналысы шектелген заттардың
контрабандысы.

    Тарихи қайнар-көздерден ұғынатымыз контрабанда – бұрынан келе жатқан
кертартпа құбылыстар мен әрекеттердің жиынтығы. Ол жөнінде ерте грек және
рим құжаттары мен мемлекеттік іс-жүргізу қағаздарында кездеседі. Орта
ғасырларда kontrabandos сөзі сатуға тиым салынған және тәркіленуі
міндетті тауарларды белгілеу үшін пайдаланылған.
Көптеген елдердiң тәжiрибесiнде контрабанданы (итальян сөзi contro
- қарсы, bando- мемлекет қаулысына) мемлекет шекарасы арқылы заңсыз түрде,
қылмыс деп табылатын тауарлар мен басқа да құралдардың өтуi деп
түсiндіріледі.
Контрабанда, ең алдымен, мемлекеттiң экономикалық мүддесiне нұқсан
келтiредi, себебi, бiрiншiден - әкелiнетiн және шығарылатын тауарларға
белгiленген алымдар мемлекеттiк бюджетке тұспейдi. Екiншiден, елдiң
экомикасы үшiн өте қажеттi болғандықтан сыртқа шығаруға тыйым салынған
тауарлар (стратегиялық мақсаттағы шикiзат) әкетiледi.
Кеден органдары кеден ісіндегі контрабандалық қылмыстар мен кеден
тәртіптерін бұзушылықтармен күрес жүргізуде арнайы құралдар мен техникалық
қамтамассыз ету құралдарын пайдаланады. Кеден органдары жолаушылар алып
жүретін және алып жүрмейтін жүктерінің халықаралық почта жөнелтімдері мен
кіші және орташа көлемдегі ыдыстардағы тауарлардың құрамын оларды ашпастан,
рентгенге түсіру әдісімен көзбен көріп тексеру үшін рентгендік тексеру
техникасы пайдаланады.
213-бап. Шетел валютасындағы қаражатты шетелден
                қайтармау
      Ұйым басшысының Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес Қазақстан
Республикасының уәкiлеттi банкiндегi шоттарға мiндеттi түрде аударылуға
жататын шетел валютасындағы қаражатты шетелден iрi мөлшерде қайтармауы - 
      үш жылға дейiнгi мерзiмге белгiлi бiр лауазымдарды атқару немесе
белгiлi бiр қызметпен айналысу құқығынан айыра отырып немесе онсыз үш жылға
дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыруға жазаланады. 
      Ескерту. Осы бапта көзделген әрекет, егер қайтарылмаған шетел
валютасындағы қаражат сомасы бес мың айлық есептiк көрсеткiштен асса, iрi
мөлшерде жасалған деп танылады. 
      214-бап. Кеден төлемдерi мен алымдарын төлеуден жалтару
      1. Кеден бажын, салықтарды, кеден алымдарын, лицензия бергенi үшiн
алынатын алымдарды немесе басқа кедендiк төлемдерiн төлеуден жалтару
әрекетi iрi мөлшерде жасалған болса, - 
      бес жүзден жетi жүз айлық есептiк көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде немесе
сотталған адамның бес айдан жетi айға дейiнгi кезеңдегi жалақысының немесе
өзге де табысының мөлшерiнде айыппұл салуға, не бiр жылға дейiнгi мерзiмге
түзеу жұмыстарына, не екi жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығын шектеуге,
не төрт айға дейiнгi мерзiмге қамауға, не бiр жылға дейiнгi мерзiмге бас
бостандығынан айыруға жазаланады. 
      2. Дәл сол әрекет: 
      а) бiрнеше рет; 
      б) лауазымды адам өз қызмет бабын пайдаланып; 
      в) ұйымдасқан топпен немесе қылмыстық сыбайластықпен (қылмыстық
ұйыммен) жасалса - 
      жетi жүзден бiр мың айлық есептiк көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде немесе
сотталған адамның жетi айдан бiр жылға дейiнгi кезеңдегi жалақысының немесе
өзге де табысының мөлшерiнде айыппұл салуға, не бiр жылдан екi жылға
дейiнгi мерзiмге түзеу жұмыстарына, не үш жылға дейiнгi мерзiмге бас
бостандығын шектеуге, не төрт айдан алты айға дейiнгi мерзiмге қамауға, не
үш жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыруға жазаланады. 
      Ескерту. Егер төленбеген кеден төлемдерiнiң құны бiр мың айлық
есептiк көрсеткiштен асса, кеден төлемдерiн төлеуден жалтару iрi мөлшерде
жасалған деп танылады. 
Қазақстан Республикасы кеден ісіндегі контрабанда үшiн жауапкершiлiк
қылмыстық кодекстiң 209 және 250 баптарында белгiленген. Контрабанда
обьектiсiн сипаттау үшiн оның маңызды құқықтық мәнiне қылмыс заты (құралы)
ие болады. Осыған байланысты жазалауды дифференциалдай отырып, заң
контрабанданы екi түрге бөледi.
Контрабанданың бiрiншi түрiне еркiн айналыстағы кез келген тауарлар
жатады; өнеркәсiптiк және өндiрiстiк тауарлар, шаруашылық-тұрмыстық заттар,
валюта, валюта бағалықтары, зергерлiк бұйымдар, көлiк-құралдары, алкаголь
сусындары, темекi бұйымдары және т.б. Дәлірек айтатын болсақ Қазақстан
Республикасының қылмыстықкодексінің 209-бабына сәйкес Экономикалық
контрабанда.
Қазақстан Республикасының кедендiк шекарасынан кеден бақылауын жанай
немесе одан жасырын, не құжаттарды немесе кедендiк теңдестiру құралдарын
алдап пайдалану арқылы тауарларды немесе өзге де заттарды, Қазақстан
Республикасының қылмыстық кодекстiң 250-бабында көрсетiлгендерiн
қоспағанда, не декларацияланбаумен немесе күмәндi декларациялаумен ұштасқан
кедендiк шекарадан өткiзуге тыйым салынған немесе өткiзу шектелген,
кедендiк шекара арқылы өткiзудiң арнайы ережелерi белгiленген тауарларды,
заттар мен құндылықтарды iрi мөлшерде өткiзу - екi жүзден бес жүз айлық
есептiк көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде немесе сотталған адамның екi айдан бес
айға дейiнгi кезеңдегi жалақысының немесе өзге де табысының мөлшерiнде
айыппұл салуға, не төрт айдан алты айға дейiнгi мерзiмге қамауға, не бiр
жылдан екi жылға дейiнгi мерзiмге түзеу жұмыстарына, не жүз айлық есептiк
көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде немесе сотталған адамның бiр айға дейiнгi
кезеңдегi жалақысының немесе өзге де табысының мөлшерiнде айыппұл салына
отырып немесе онсыз үш жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыруға
жазаланады.
Нақ сол әрекет:
а) бiрнеше рет;
б) лауазымды адам өзiнiң ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан Республикасы кеден органдарының құқық қорғау қызметінің мәні
Кеден органдарының құқық қорғау қызметі
Құқық қорғау қызметінің мәні, мазмұны
Қазақстан Республикасы кеден төлемдерiнiң экономикаық мазмұны
Қазақстан Республикасындағы кеден органдарының дамуы
Құқық қорғау органдарының ұйымдастырылуы мен қызметінің құқықтық негіздері
Қазақстан Республикасында құқық қорғау органдарының қызметі
Құқық қорғау органдарының жалпы сипаттамасы
Қазақстан Республикасы кеден ісі негіздері
Кеден органдарының қызметінде бақылау функциясы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.



WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь