Ирандағы ағылшын-орыс бәсекелестігі

Жоспар

1. Ағылшын концессиясы
2. Патшалық Ресей концессиясы
3. Ішкі сауда
4. Иранның саяси және экономикалық тәуелділікке түсуі
5. Феодалдық қарым.қатынас және халықтың жағдайы
6. Ирандағы бәсекелестік туралы өз ойым
1) XIX ғасырдың екінші жартысында шетел капиталы Иранға бейбітшілік жолмен кіре бастады және осы мемлекетті жартылай отар елге айналдыруды көздеген еді. Бұл процесс капитализмнің ең жоғарғы сатысы – имперализмге айналды. Ленин империялизмге мынадай сипаттама берді: « Бұл капитализмнің шарықтаған кезі, монополия мен капиталдың үстемдеген кезі. Дүние жүзін ұлы капиталистік державалар бөліп ала бастаған кез еді» деген тұжырым жасаған болатын. Капитализмнің империялизмге айналуы және капиталистік мемлекеттердің артта қалған Шығыс елдерін, атап айтқанда Қытай, Түркия, Иран елдерін біртіндеп жаулауына алып келді. Қаржы капиталының күресі, үлкен ірі капиталистік мемлекеттердің дүние жүзін бөліп алуы, жаңа нарық пен шикізат көзі үшін Англия мен Патшалық Ресей арасында үлкен қарама-қайшылықтарды туғызды. Капитализмнің империялизмге айналуы Иранда жаңадан шетелдік банктердің, концессияның пайда болуына әсерін тигізді. Басты рөлді экономикалық жағынан жартылай отар елге айналуына Англия мен Патшалық Ресей атқарды. Негізі Англия үшін Иранды отарлау телеграф орнатудан басталды. 1857-1859 жылдарда Индияда ағылшындарға қарсы көтеріліс басталғанда Англияның алдына қойған ең бірінші мақсаты – Иран жері арқылы Үндістанмен байланыстыратын оперативтік байланыс орнату болып табылды. Ағылшындар телеграфтық линияның орнатылуына көп көңіл бөлді. Себебі бағана айтып кеткендей Англия Иран жері арқылы Үндістанмен қарым-қатынасты нығайта отырып, бұл елде де отарлық жүйесін нығайту керек еді, сонымен қоса Иранды өзіне тәуелді қылуды көздеді. 1862 , 1865 , 1872 жылдары Ағылшындар Иранмен телеграф конвенция туралы шартқа отырды. Ағылшын депортаменті Үнді-еуропалық телеграф жүйесін Иран үкіметі ақшасына құрылыс салуға құқық алды және сол телеграф жүйесін Ханекин – Тегеран – Бушир қалаларына орнатты. Кейіннен Буширден Фао – Джаск – Маскат – Карачи қалаларына дейін жалғасты. 1868 жылы 2 сәуірде Иран үкіметі Индо-еуропалық телеграф компаниясы Джульфа – Тегеран, кейіннен Лондон – Торн – Варшава –Одесса – Тбилиси –Джульфа қалаларына телеграф линияларын орнатты. Бұл компания Герман және Патшалы Ресейдің де рұқсатымен салынды. 1901 жылы 15 тамызда Иран үкіметі ағылшындардың басқаруымен Тегеран – Бушир телеграф линиясын Белуджистан арқылы ағылшын территориясына дейін жеткізді. Тегеран мен Мешхад арасындағы телеграфтық линия Иранның мүлкі саналғанмен, іс жүзінде ағылшындардың басқаруында болды. Бұл линиялар Англияның ақшасына салынғандықтан , 1869 жылы Англияға 47 мың фунт стерлинг қарыз болып, жиырма жылда төлеуге міндеттелді. Ағылшын телеграфистері жергілікті тұрғындармен байланыс орнатып, Иранның ішкі істеріне белсенді түрде араласты. Бұл телеграфтық линия Англия үшін Иранды жаулап алуға өте жақсы жолдардың бірі болды, әсіресе Иранның байлығын көздеді. 1872 жылы шілдеде ағылшын адамы барон Ю. Рейтер Иран шахынан 70 жылға концессия алды және монопольдық құқық пен темір жолға құрылыс, трамвайлық линия, мұнайды эксплуатациялауға, сонымен қатар ормандарды өз қарамағына алды. 20 мың фунт стерлинг үшін Рейтер Иран кеденін жиырма бес жылға алды. Сонымен қоса Рейтерге банк, шосселік жолдар құрылысын салуға, телеграфтық линия, фабрика, заводтарды салуға концессия берілді. Рейтерге жер учаскелері және жұмыс күші мен табыс табуға кепілдік берілді. Концессионер ішкі және сыртқы кеден салықтары мен басқа да салықтардан босатылды. Осы жеңілдіктер үшін Рейтер Иран үкіметіне таза табыстың 15 – 20 % беруі керек еді. Насер ад-Дин шах Рейтерге және ағылшын капиталистеріне Иранның табиғи байлықтарын сатты. Бұл концессияның пайда болуы – ағылшындардың Иранды басқаруына, саясатқа араласуына жол ашты. Ағылшын капиталистері мен шах арасындағы келісім-шарт күдік туғызды. Ресейдің араласуымен және халықтың наразылығынан қорыққан Иран шахы Насер ад-Дин 1870
        
        Ирандағы ағылшын-орыс бәсекелестігі
Жоспар
1. Ағылшын концессиясы
2. Патшалық Ресей концессиясы
3. Ішкі сауда
4. Иранның саяси және экономикалық тәуелділікке түсуі
5. Феодалдық қарым-қатынас және ... ... ... бәсекелестік туралы өз ойым
1) XIX ғасырдың екінші жартысында шетел капиталы ... ... кіре ... және осы ... ... отар ... көздеген еді. Бұл процесс капитализмнің ең ...... ... ... ... ... ... « Бұл капитализмнің шарықтаған ... ... ... ... ... Дүние жүзін ұлы ... ... ала ... кез еді» ... ... ... ... империялизмге айналуы және ... ... ... ... ... атап айтқанда Қытай,
Түркия, Иран ... ... ... алып ... ... ... ... ірі капиталистік мемлекеттердің ... ... ... жаңа ... пен ... көзі үшін ... ... Ресей арасында үлкен қарама-қайшылықтарды ... ... ... ... ... шетелдік
банктердің, концессияның ... ... ... ... ... ... жағынан жартылай отар елге ... ... ... ... атқарды. Негізі Англия үшін Иранды ... ... ... ... ... ... ... қарсы
көтеріліс басталғанда Англияның алдына қойған ең бірінші мақсаты – Иран
жері арқылы ... ... ... ... орнату болып
табылды. Ағылшындар телеграфтық линияның ... көп ... ... ... айтып кеткендей Англия Иран жері арқылы Үндістанмен қарым-
қатынасты нығайта отырып, бұл елде де ... ... ... керек
еді, сонымен қоса Иранды өзіне тәуелді қылуды көздеді. 1862 , 1865 ,
1872 ... ... ... ... ... ... ... отырды.
Ағылшын депортаменті Үнді-еуропалық телеграф жүйесін Иран үкіметі
ақшасына ... ... ... алды және сол ... ...... – Бушир қалаларына орнатты. Кейіннен Буширден Фао ......... ... ... ... 1868 жылы 2
сәуірде Иран үкіметі Индо-еуропалық телеграф ... ... ... ... ... – Торн – ... ... – Тбилиси –Джульфа
қалаларына телеграф линияларын орнатты. Бұл ... ... ... ... де рұқсатымен салынды. 1901 жылы 15 тамызда Иран
үкіметі ағылшындардың ... ...... ... линиясын
Белуджистан арқылы ағылшын территориясына дейін ... ... ... ... ... ... Иранның мүлкі саналғанмен,
іс жүзінде ... ... ... Бұл ... ... салынғандықтан , 1869 жылы Англияға 47 мың фунт ... ... ... ... төлеуге міндеттелді. Ағылшын
телеграфистері жергілікті ... ... ... ... істеріне белсенді түрде ... Бұл ... ... үшін ... ... алуға өте жақсы жолдардың бірі болды,
әсіресе Иранның ... ... 1872 жылы ... ағылшын адамы
барон Ю. Рейтер Иран шахынан 70 ... ... алды ... ... пен темір жолға құрылыс, ... ... ... ... қатар ормандарды өз қарамағына
алды. 20 мың фунт ... үшін ... Иран ... ... ... алды. Сонымен қоса Рейтерге банк, шосселік жолдар құрылысын
салуға, телеграфтық линия, ... ... ... ... ... жер ... және ... күші мен табыс
табуға кепілдік берілді. ... ішкі және ... ... мен ... да ... босатылды. Осы жеңілдіктер
үшін Рейтер Иран үкіметіне таза ... 15 – 20 % ... ... ... ад-Дин шах ... және ... ... табиғи байлықтарын сатты. Бұл концессияның пайда ... ... ... ... ... ... жол ашты.
Ағылшын капиталистері мен шах ... ... ... ... ... және халықтың наразылығынан қорыққан
Иран шахы ... ... 1870 жылы ... ... ... ... ... табиғм байлықтарын алуды тоқтатпады. Осы
келісімді бұзғанға ... шах ... ... Ю. ... ... 60 ... концессия берді. Бұл концессия Шаханшах банкін
Персияда құруға ... ... ... ... ... ақша ... ... шығаруға монопольдық құқық алды және бұл ақша ... ... ... жүруге тиіс еді. Иранның
мемлекеттік табыстары осы ... ... ... сонымен қатар бұл
банк Иран ... ... ... ... ... өздері
шығарып отырды. Тағы айта ... бір жәйт бұл банк ... ... ... құқық алды. Бұл банк ... ... ... Йедзе, Исфаганда, Широзда, Буширде ... ... және ... ... және ... ... түрде араласты. Осы мүмкіндіктер үшін таза табыстың ... ... еді. ... банк ... ... басты
құралы еді.
2) Орыс капиталистері және ... ... ... ... көз тігіп және Англияның Иранға ... ... 1879 жылы Орыс ... ... ... ... ... және Чикишляр арасымен өткізіп, оряс
территориясы арқылы солтүстік ағым Хасан-Кулиға ... ... ... ... орыс ... ... Иран ... балық
эксплуатациясына Каспий теңізінен Астар және Атрека, сонымен ... ... ... өзендерден балық аулауға рұқсат ... жылы 21 ... орыс ... А. С. ... ... 75
жылға концессия ала ... банк ... ... ... Ең бірінші алға қойған ... – кеме ... ... ... және ... ... шығару болды. Бұл банк кейіннен
Ресей ... ... ... 1907 ... аяғында банк өзінің
бөлімдерін Тегеранда, Тебризде, Реште, Мешхедте, ... ... ... ... ... ... және т. б. Иранның
басқа қалаларында ашты. Осы банк арқылы Ресей ... кеме ... алып ... Банк Иран тұрғындарына кредиттер беріп ... ... мен ... ... ... өте ... ... 1890 жылы 9 қарашада Поляков Иран ... пен ... ... концессия алды және « Персидтік
сақтандырушы және транспорттық ... ... Бұл ... ... ...... – Хамадан қалаларына шоселік жолдар ашты. Сонымен
қатар бұл ... ... ... ... ... су ... ... Яғни бұл су жолы ... мен ... ... ... бірі ... ... Ал теміржолға келетін болсақ,
империялистік державалар, яғни ... мен ... бұл ... ... 1890 жылы Иран ... ... ... ешкімге концессия бермеді. 1900 жылы Ресей ... 22,5 ... ... берді. Барлығын ... Иран ... ... ... ... 164 млн. рубль қарыз болды.
3) XIX ... ... ... ... ішікі саудасы Еуропалық
мемлекеттердің көмегімен дамыды. XX ... ... ... ... ... компаниясы» орыстардың «Персия мен
Орталық Азиядағы ... ...... ... ірі фирмалар
пайда болды. 1901 жылы Ресей, ал 1903 жылы ... ... ... ... ... нәтижесінде бұл елдер Иранға ... ... және ... алып ... үлкен мүмкіндік
туғызды. Бұл келісім ... мен ... ... ... ашты. Иранның ішкі саудасы отарлық мінезде болды. ... ... мен т.б. ... алып ... ... үшін
Ираннан тауар шығару шығынға алып келетіндіктен, ... ... ... XIX ғасырдың аяғы мен XX ... ... ... ... ... ... пайда бола бастады,
соның арқасында ... ... ... ... және экономиканың
дамуына алып ... Ал ... ... ... Ираннан
тауарларды алып кетіп отырды, яғни 3\2 ... ... алып ... ... кілем , күріш т.б. тауарлардың
түрлері шығарылды. Ең ... ... ... бірі- қант,
форфорлық заттар, мұнай, керосин, металдық заттар шығарылды. ... ... – Иран үшін ... ... ... ... ... тығыз байланыста болды. Ішкі саудада ... ауыл ... ... ... ... ... ... Иранда ішкі және сыртқы сауда жақсы қарқынмен дамыды.
4) ... бір ... ... тәуелділікпен қоса, саяси
тәуелділікте пайда бола бастады, ... ... ... мие
Патшалық Ресейдің арасында кең тарай бастады. ... ... ... ... ... күші – 1879 жылы ... персидтік
казак бригадасы еді. ... ... ... Ресей
Патшалығынан подполковник Домантович ... Бұл ... ... жасалған дивизия, полк, гвардия сияқты топтарға ... ... ... ... ... ... ... бұл бригада шах гврдиясында басты рөл ... ... ... өз ... жүргізуді көздеді, яғни Ресейдің
мақсаты – саяси ықпалын орталықтан ... ... ... ... ... қоса ... ... өзінің консулдарын, банктер
салуды жоспарлап отырды. Ал Ағылшын ... ... ... ... ... ... көздеді. Сол кездегі хандыққа
таласып жатқан шейх ... ... ... ... өз
көмегін тигізді. XIX ғасырдың аяғында Англия өзінің ... ... ... ... және Систанның жаулап
ала бастады. Белудждік сардалар – тайпа көсемдері ... ... ... қару алып ... Бұлар Иран билігіне салық төлемеді
және ашық ... ... ... ... ... өзінің
билігін құрды. «Қарақшыларға қарсы күрес» , «Құл ... ... ... ... ... ... өзінің әскери-теңіз
күштерін қоныстандырды. Жергілікті араб ... ... ... ... қатар «Мәңгілік бейбітшілік» сақтап, ... ... ... Керзонның басқаруымен
шешілді. ... ... ... ... банк ... ... мен су және ... компаниялары, телеграф
жүйелерін салды. XIX ғасырдың аяғы мен XX ... ... ... көптеп келе бастады. 1898 жылы Иран үкіметі
үш бельгейлік ... ... ... Олар ... үлгідегі
кеден басқаруын ... ... еді. 1902 ... ... отыздан астам шенеуніктер орналасқан еді. 1904 жылы
Наус – Ирандағы ... ... ... ... министрлік
почта есебінде тағайындалды. ... ... бұл пост – ... басқару мен мемлекеттік кеңестің құрамында болды. Бірақ
бельгейлік шенеуніктер ... мен ... ... қуыршақ
қана еді . XX ... ... Иран ... ... жою
алдында еді, яғни 1905-1911 жылдардағы революция кезінде ... ... ... ... еді. Шах, ... губернаторлар
мен феодалдық хандар империалистік державалардың қуыршағы еді.
5) Шетелдік империялистермен Иран ... ... ... ... ... ... шах Ресей мен Еуропаға үш рет ... яғни 1873, 1878, 1889 ... Осы ... ... ... басқаруды түпкілікті ... Жаңа ... ... ... почта және телеграфтар, мектептер
Еуропалық үлгіде салынып,онда ... ... ... ... сот ... ... ... Бұл діни қызметкерлердің
шахқа қарсы болуына алып келді. Шахтың бұл ... ... ... және ... ... қарасақ – Иран үшін
ешқандай ... ... ... ... ... енуіне жол
ашылды. Иранның ... отар елге ...... үлкен
өзгерістер әкелді және экономикағада әсер етті. Ауыл ... ішкі ... ... ...... ... биліктерін пайдаланып, әр түрлі ... ... ... ... ... алып отырды. Шетелдіктердің ... ... ... ...... ... өнеркәсіптерінің
дамуына жол ашты. Сондықтан сатушылар, діни ... ... ... ... ... ... ... алынған жерлердің
ірілеріне шетелге шығаратын ... ... ... Бұл ... ... алып ... ... қатар феодалдық режимді
жоюға жол ашты. ... ... ... ... ... мен жаңа шенеуніктердің қолына өте бастады. ... ... - ... қиын ... ... Жаңа жер ... одан ... қанады. Олар өздерінің жерлерін үлкейте
отырып, шаруларды қинап ... ... ... ...... үшін қиын еді, ... ... көбейтіп,
әбден шаршатты. Шарулар – саяси құқықтардан аластатылып, қорғансыз
болғандықтан жер ... ... ... ... ... ... ... және басқа аудандардағы шаруалардың қал-жағдайлары
өте ... ... ... жер ... ... астығының
4\5 бөлігін алып отырды. Бали, Нормашир, Джирофт және т.б. ... ... құл ... ... ... ... қатар Хорасандада болды. Осыған мысал 1905 жылы ... ... ... алмағандықтан, Кучан губернаторы
мамиаттың орнына 300 ... ... ... оларды түрікмен
хандарына сатқан болатын. Қатал ... ...... және ... ... ... чума мен
холера ауруына алып ... XIX ... ... ... ... 1869 ... ... жылдар аралығында адамдар аштыққа
ұшырады. Әсіресе 1869 – 1872 аралығында ... ...... 10% ... ... бәсекелестік туралы өз ойым.
Иранда болған екі ұлы державалар Англия мен ... ... ... ... жағымды және жағымсыз жақтары
бар. Осыған тоқталатын болсақ:
a) ... ... ... ... ... ... бастады.
Еуропалық үлгідегі экономиканың және саясаттың ... ... ... ... ... ... экспорт тауарларының сытқы
елдерге шығуы. Транспорттардың салынуы( теміржол, шосселік
майда ... кеме ... ). ... мен зауыттардың
көптеп ашылуы. Телеграфтық ... ... ... ... Мектептердің жаңа үлгіде салынуы.
Еуропалық ... ... ... ... Капиталдың
келуі . Феодализмнің тарих сахнасынан кете бастауы.
b)Жағымсыз жақтары:
Шикізат көздерінің өте ... ... ... тіпті тегін
сатылуы. Халытың көбісінің жерден ... ... ... ... көп бөлігінің қырылуы.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Иранның әлеуметтік-экономикалық дамуы және жартылай отарға айналуы10 бет
Визалар және кедендік ережелер4 бет
Оңтүстік-Шығыс Азия7 бет
Қазақы жылқы тұқымдары16 бет
Ұлы Жібек жолының пайда болу тарихы3 бет
2-3 сынып оқушыларын ағылшын тілінде сөйлеуге үйрету17 бет
Oнoмастика және аударма53 бет
XIX ғасырдағы Ұлыбританияның Қытайды отарлауы23 бет
XIX ғасырдың 70 жылдарындағы халықаралық қатынастар16 бет
Xимия пәнін үш тілде үндестіре оқыту58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь