Акционерлік қоғамның әлеуметтік-экономикалық мәні

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1. АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК.ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ

1.1. Акционерлік қоғамның мәні, атқаратын қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2. Акционерлік қоғамның пайдасы және экономикалық стратегиясы ... ... . 8
1.3 Акционерлік қоғамның Қазақстан экономикасындағы ролі ... ... ... ... . 10

2. АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМДАРДЫҢ ҚЫЗМЕТІНЕ ТАЛДАУ ЖАСАУ ... 15

2.1 ҚР акционерлік қоғамдардың 2008.2009 жж. тиімділік көрсеткіштерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 15
2.2"Маңғыстаугеология" АҚ.ның экономикалық көрсеткіштерін талдау ... . 16
2.3"Маңғыстаугеология" АҚ.ның экономикалық тиімділігін талдау ... ... .. 19

3.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМДАРДЫҢ ДАМУЫ ЖӘНЕ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... 26

3.1 ҚР акционерлік қоғамдарды басқаруды жетілдіру жолдары ... ... ... ... 26
3.3 ҚР акционерлік қоғамдары: негізгі мәселелері және шешу жолдары ... .. 32

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 38
КІРІСПЕ
Ел Президенті Н.Ә.Назарбаев биылғы жылғы Жолдауында айтарлықтай қысқа уақыт аралығында Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру жөніндегі аса маңызды міндетті алға қойды. Мұндай ғаламат жоспар біздің республиканың ғана емес, әлемдік даму тарихында некен-саяқ. Бұл міндетті шешу ең алдымен экономикалық даму саласындағы басымдықтарды іске асыруға негізделген. Бүгінгі таңда Қазақстанның постиндустриялық тұрпаттағы әлемдік экономикаға кіріге бастауына негіз бар. Оның негізгі көрсеткіштерінің бірі еліміздегі акционерлік қоғамдардың жағдайы мен даму деңгейі. Қазақстан Республикасында 1991 жылғы 21 маусымда “Шаруашылық серіктестіктер мен акционерлік қоғамдар туралы” Заң қабылданғаннан кейін бұрынғы мемлекеттік кәсіпорындардың негізінде акционерлік қоғамдар құрыла бастады. Акционерлік қоғам – капиталды орталықтандырудың және ірі кәсіпорындарды ұйымдастырудың негізгі формасы. Акционерлік қоғамдар капиталдың алғашқы қорлануы кезеңінде пайда болған. Акционерлік қоғамдар ашық және жабық болып екі түрге бөлінеді. Егер акциялар тек құрылтайшылар арасында ғана бөлінетін болса, онда жабық акционерлік қоғам болып саналады.
Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру үшін пайдаланылатын, ең кең таралған ұйымдастырушылық – құқықтық нысан болып акционерлік қоғамдар болып табылады. Акционерлік қоғамдардың ролі мен маңызы 2003 жылы 13 мамырда «Акционерлік қоғамдар туралы» ҚР арнайы Заңы қабылданғаннан кейін күшейді.
Жекешелендірудің мемлекеттік саясаты акционерлік қоғамдарды мүліктік айналымның орталығына қойды, кәсіпкерлік қызметтің акционерлік нысаны шаруашылық жүргізудің ең кең тараған нысанына айналып, Қазақстан Республикасының экономикалық қайта құрулар механизміне терең енді және оның дамуына біршама әсер етуде.
Мемлекеттік және коммуналдық кәсіпорындарды жекешелендіру салдарынан кәсіпкерліктің акционерлік нысанының кең таралуы – бизнестің әр түрлі сфераларында қайта құрылып жатқан акционерлік қоғамдар санының динамикалық түрде өсуі және олардың ел экономикасына әсері акционерлік қоғамдардың экономико – құқықтық мәнін, оларды құқықтық қамтамасыз етудің және дамудың негізгі тенденцияларын терең зерттеуді талап етеді. Осының бәрі курстық жұмыстың тақырыбын таңдауды анықтады.
Курстық жұмыстың мақсаты: нарықтық экономика жағдайындағы акционерлік қоғамдардың маңызы мен тиімділігін ашып көрсету.
Аталған жұмысқа сай, оның негізгі міндеттері болып мыналар табылады:
 нарықтық экономика жағдайындағы акционерлік қоғамдардың теориялық негіздерін ашып көрсету;
 «Маңғыстаугеология» АҚ-ның технико-экономикалық көрсеткіштеріне талдау жасау;
 АҚ – дың экономикалық мәнін, оның Қазақстан Республикасындағы ролін қарастыру;
 АҚ – дың тиімділігін арттырудың шетелдік тәжірибесіне талдау жасау;
Курстық жұмыстың құрылымы. Жалпы курстық жұмыс үш бөлімнен,қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Курстық жұмыстың бірінші тарауында – Қазақстан Республикасындағы акционерлік қоғамдардың құрылу ерекшеліктері, қызмет етуі және олардың ролі, екінші тарауда – «Маңғыстаугеология» АҚ-ның жалпы экономикалық сипаттамасы, оның технико – экономикалық көрсеткіштері, ал үшінші тарауда-жалпы АҚ-ң экономикалық тиімділігін арттырудың шетелдік тәжірибелері қарастырылып, талқыланды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Әубәкіров Я.Ә., Нәрібаев К.Н., Жатқанбаев Е.Б., ж.б. Экономикалық теория негіздері. Оқулық. -Алматы: ҚазМҰУ, 1998.
2. Бейсенова М., Садықбекова А. «Кәсіпорын экономикасы»,Алматы – 2002.
3. Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы»
4. Бердалиев К.Б//Қазақстан экономикасын басқару негіздер.Алматы – 2001.
5. Жатқанбаев Е.Б. «Аралас экономика негіздері», Алматы – 2000.
6. Ихданов Ж.О., Орманбеков Ә.О «Экономиканы мемлекеттік реттеудің
өзекті мәселелері», Алматы – 2002.
7. Ілиясов Қ. «Қаржы», Алматы - 2003
8. Көшенова Б. «Бағалы қағаздар нарығы», Алматы – 1999 ж.
9. Көшенова Б. «Ақша, Несие, Банктер, Валюта қатынастары»,Алматы - 2000
10. Қазақстан Республикасының Заңы // Акционерлік қоғамдар туралы/
Алматы - 2004 ж.
11. Мауленова С.С. «Экономикалық теория». Алматы – 2004 ж.
12. Мұханалиева И.С. Бағалы қағаздар рыногы және оларды мемлекеттік реттеу, Хабаршы - № 6, 3-2004 ж.
13. Сәбден О. XXI ғасырға қандай экономикамен кіреміз. –
Алматы: Қазақстан, 1997.
14. Сахариев С.С. «Жаңа кезең – экономикалық теориясы». Алматы -2004
15. Сейтқасымов Ғ.С. «Ақша, Несие, Банктер», Алматы – 2001 ж.
16. Шеденов Ө.Қ., Комягин Б.И. «Жалпы экономикалық теория»,
        
        КІРІСПЕ --------------------------------------------------------------------
-------------------3
1. АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ МӘНІ
1.1. Акционерлік қоғамның мәні, атқаратын қызметі --------------------------
----- 6
1.2. Акционерлік ... ... және ... стратегиясы--------- 8
1.3 Акционерлік қоғамның Қазақстан экономикасындағы ролі-----------------
10
2. АКЦИОНЕРЛІК ... ... ... ЖАСАУ ---- 15
2.1 ҚР акционерлік қоғамдардың 2008-2009 жж. ... ... ... ... экономикалық көрсеткіштерін талдау----- 16
2.3"Маңғыстаугеология" АҚ-ның экономикалық тиімділігін талдау ---------- 19
3.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМДАРДЫҢ ДАМУЫ ... ... ҚР ... ... ... ... ... ҚР акционерлік қоғамдары: негізгі мәселелері және шешу жолдары------ 32
Қорытынды -----------------------------------------------------------------
--------------- 35
Қолданылған әдебиеттер------------------------------------------------------
----------- 38
КІРІСПЕ
Ел Президенті ... ... ... ... айтарлықтай
қысқа уақыт аралығында Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50
елдің қатарына кіру жөніндегі аса ... ... алға ... ... ... біздің республиканың ғана емес, әлемдік даму тарихында ... Бұл ... шешу ең ... экономикалық даму саласындағы
басымдықтарды іске асыруға ... ... ... ... ... әлемдік экономикаға кіріге бастауына негіз бар.
Оның негізгі көрсеткіштерінің бірі еліміздегі акционерлік ... мен даму ... ... ... 1991 ... 21 маусымда
“Шаруашылық серіктестіктер мен акционерлік ... ... ... ... бұрынғы мемлекеттік кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ...... және ірі кәсіпорындарды ұйымдастырудың негізгі формасы.
Акционерлік қоғамдар капиталдың алғашқы қорлануы кезеңінде ... ... ... ашық және ... ... екі ... бөлінеді. Егер
акциялар тек құрылтайшылар арасында ғана бөлінетін болса, онда ... ... ... саналады.
Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру ... ең кең ... ... – құқықтық нысан болып
акционерлік қоғамдар болып ... ... ... ролі мен
маңызы 2003 жылы 13 мамырда «Акционерлік қоғамдар туралы» ҚР ... ... ... ... мемлекеттік саясаты акционерлік ... ... ... қойды, кәсіпкерлік қызметтің акционерлік
нысаны шаруашылық ... ең кең ... ... айналып, Қазақстан
Республикасының экономикалық қайта құрулар механизміне терең енді және оның
дамуына біршама әсер етуде.
Мемлекеттік және ... ... ... ... ... нысанының кең таралуы – бизнестің әр
түрлі сфераларында қайта құрылып жатқан акционерлік қоғамдар ... ... өсуі және ... ел ... ... ... ... – құқықтық мәнін, оларды құқықтық қамтамасыз етудің
және дамудың негізгі тенденцияларын терең ... ... ... ... ... ... ... таңдауды анықтады.
Курстық жұмыстың мақсаты: нарықтық экономика жағдайындағы акционерлік
қоғамдардың маңызы мен тиімділігін ашып көрсету.
Аталған жұмысқа сай, оның ... ... ... ... табылады:
✓ нарықтық экономика жағдайындағы акционерлік қоғамдардың теориялық
негіздерін ашып көрсету;
✓ «Маңғыстаугеология» ... ... ... ... АҚ – дың ... ... оның ... Республикасындағы ролін
қарастыру;
✓ АҚ – дың тиімділігін арттырудың шетелдік тәжірибесіне талдау жасау;
Курстық жұмыстың ... ... ... ... үш
бөлімнен,қорытындыдан және ... ... ... ... жұмыстың бірінші тарауында – Қазақстан ... ... ... ... қызмет етуі және ... ... ...... ... ... экономикалық
сипаттамасы, оның технико – экономикалық көрсеткіштері, ал ... ... АҚ-ң ... ... ... ... тәжірибелері
қарастырылып, талқыланды.
1. Акционерлік қоғамның экономикалық мәні
1.1. Акционерлік қоғамның мәні, атқаратын қызметі
Акционерлік қоғам - өз қызметін ... ... үшін ... ... ... ... ... тұлға болып табылады және дербес
балансы, банктік шоттары болады, ол өз атынан мүліктік және жеке ... ... ... алады және жүзеге асырады, міндеттер атқарады, сотта
талап қояды және жауап береді. Қоғамның өз ... және өзге ... ... мөрі және ... болады. Қоғам өз қызметінде
Қазақстан Республикасының Конституциясын, ... ... және ... ... ... 2004 жылғы 6 ақпандағы
№142-ші "Акционерлік ... үлгі ... ... ... қаулысымен
бекітілген үлгі жарғы негізінде жасалған өз ... ... ... Жарғысы қоғамның заңды тұлға ретіндегі құқықтық мәртебесін
айқындайтын құжат ... ... ... ... Республикасының
заңнамасымен белгіленген тәртіппен заңды тұлғалардың жарғылық капиталдарына
қатысуға құқылы.
Акционерлік қоғам - кәсіпорын, ұйым мен ... ... ... ... Ол ... айналымға шығару арқылы өзінің босаған қаржы
ресурстары мен ... ... ... ... ... ... өз ... негізінде жұмыс жасап, кез келген шаруашылық
саласында құрыла алады. ... ... мен ... ... күрделі ұйымдардың да негізі бола алады. Бұған
жетекшілік жасау басқарма, ... ... ... және ... ... ... жүргізіледі. Басқарудың ең жоғарғы түрі - акционерлердің
жиналысы болып табылады, ... ... өз ... бар. ... ... ... ... үшін, акцияның көп мөлшеріне ие болуы қажет. ... ... 50% - дан ... ... онда ол ... бақылау пакетіне
ие болайы. Акционерлік қоғамы басқаруға және толық бақылауға 20% мөлшердегі
акция да ... ... ... ұжымдық
кәсіпкерліктің құқықтық нысаны ретінде, ... ... ... негізгі
белгілеріне тән, атап айтқанда:
1.Акционерлік қоғам – ... ... ... ... актілерімен бекітілген ұйымдастырушылық бірлік, оған
ең аз дегенде үш элемент кіреді:
Біріншісі: жеке субъектілер жалпы біртұтасқа ... ... ... ... ... бар ... ... мен қызмет етудің белгілі бір ... ... ... кез – ... ... ұйым ... мақсатты жалпылық –
бұл осындай мақсат үшін адамдардың ... ол ... үшін ... ... жеке ... оған ... қол жеткізе алмайды. Бірақ та бұл ... ... ... бойынша, мақсаттар бойынша, бағынуы бойынша бөлінуіне мұқтаж
етеді.Акционерлік қоғамдардың құрылуы мен қызмет етуінің негізгі ... кез – ... ... ... ... ... табу ... Ары қарай, бірақ та акционерлік қоғамдардың ... мен ... ... ... болмайтыны түсіндіріледі – акционерлік қоғамның дамуы
акционерлік қатынастардың ... ... ... ... ... және оның органдары ретінде т.б.) әр түрлі топтарының
мүдделер жүйесінің ... ... ... ... ішкі ... және функционалды дифференциацияның бар
болуы ... ... ... ... ... ...... қызметінің ұйымдастырушылық құрылымы).
2.Экономикалық белгі–жарна ретінде жарғылық капиалға акционерлермен
берілген жинақталған ... ... ... ... үрдісінде заңды негізде
құрылған немесе иемденген қоғамды иелену.
3. Материалдық – құқықтық белгі, оған екі ... ... ... өз ... жеке ... шығу ... және жеке ... яғни өз атынан мүліктік және мүліктік емес ... және ... өз ... алу ... ... – құқықтық белгі – соттарда талапкер және жауапкер
болу қабілеті. Заңнамаға ... ... ... ... ... ... ... қызметтерді және т.б. иемдену
бойынша шаруашылық субъектілер ғана емес, сонымен қатар директорлар ... ... ... сонымен қатар жеке атқарушы
органның мүшелеріне, ... ... ... ... ... негізі мен өлшемдері орнатылмаған болса, шығындарды өтеу,
қоғамға олардың қателі іс - әрекеттерімен ... ... ... ... ... алады.
Акционерлік қоғамның басты қызметі - уақытша босаған ақша қорын
өндірісті ... мен ... ... ... ... болып
табылады. Акционерлік қоғам акцияны әртүрлі номинальды құнмен шығарады және
дауыс саны да әртүрлі болады. ... иесі ... ... ... ... иесі - оның кредиторы (несиегері) ... ... ... ... ... ... ... дивидент түрінде бөлінеді.
Акция иесі акционерлік қоғамнан өзінің салған капиталын талап етуге ... ... ... ғана ... ... екі түрі бар. Акциясы құрылтайшыларда болып, еркін
нарықта сатылмайтын түрін "жабық" дейміз. ... ... ... ... ... ... "ашық" дейміз. Қазақстан республикасының "Азаматтық
Кодесінде" акционерлік қоғам жайлы ереже бар.Қазақстанда ... ... ... аяғы мен XX-шы ... ... пайда болды. Бұл кезде
Қазақстанның ... өте ... ... Тек ғана таукен өнеркәсібі
алғашөы ... ... ... ... сол салаға ұмтылды. Зыран қазба
байлығы 1886-шы жылы француздардың ... өтіп ... ... ... ... ... Американдықтар "Спасс қоғамы", "Орыс-азият
корпорациясы" акцияларын ұстап , Қазақстанда екі "балалық" құрылтайшы қоғам
құрылды. Олар-Риддер ... ... ... және ... ... ... кәсіпкерлеріне жататын — "Батыс-Орал ... ... ... ... да ... ... ... шетел
капиталының негізінде құрылған "Нобель серіктестігі", "Колхида", "Қырғыз
тау өнеркәсібі қоғамы", ... т.б. ... ... ... жылы бай Копес ... ... ... таукен
өнеркәсіп қоғамы құрылды. Бұл бірінші ірі тау-кен өнеркәсібінің кәсіпорны
орыс капиталының негізіне ... ... ... ... тас ... мен ... рудасы бар көп жерді жалға алды.
Сондай-ақ ХІХ-шы ғасырдың 90-шы жылдарында Ембіде бірінші мұнай ... ... ... оған отставкадағы штабс-капитан ... ... Орыс ... "Ембі -Каспий" және "Орал-Каспий" ... ... ... ... мұнай өнеркәсібі қоғамы" мен "Орал-Каспий мұнай
корпорациясын" ... ... жылы ... басына келуіне орай және ... ... ... ... түрі ... Алайда жаңа
экономикалық саясатқа көшуге байланысты акционерлік қатынастар қайта туа
бастады. Қыска мерзімде 1922-24-ші ... ... ... ... өнеркәсіп
және несие компаниялары тіркеліп үлгерді. Акционерлік механизм ... жеке ... ... ... саласына тарта бастады.
Әміршілдік-әкімшілдік жүйенің 1929-шы жылдың аяғында қалыптасуы мемлекеттің
экономикадағы нарықтық қатынастардан толық бас тартуына әкелді. ... ... ... ... ... ... процессті жүргізудің және
әлеуметтік-экономикалық қатынастар жүйесін қайта құрудың арқасында ... ... ... ... ... ... ... Дағдарыстың күшеюіне
қарай бұл процесс өте ауыр жүрді. Сондай-ақ оның экономикада қалыптасуы мен
қарқында дамуы ... ... Ең ... ... ... қатысу
үлесіне қарай ірі кәсіпорындардан қалыптасады. Ен басты ұйымында "балалық"
кәсіпорынның бақылау пакет акциясы ... ... ... бірлестігі ірі өндірістік кешеннің жұмысын
кепілдіклен атқарады. Бұлай ... оз ... ... байланысқан
дайын білімді өткеретін, ... ... ... кәсіпорындар,
конструкторлық және жобалық ұйымдар, зерттеу-іздеу мекемелерін т.б. тиімді
тарту нәтижесінде жүзеге ... ... ... ... 48 ... ... болды. Өте белгілі холдингтер — ... ... ... ... пен сауда холдингтік компаниясы),
"Казагрореммаш" (ауыл шаруашылық машина мен автосервис акционерлік холдинг
компаниясы), ... ... ... ... ... ... айтқанымыздай кәдімгі және жеңілдетілген болып бөлінеді.
Соңғы түрі табысты алуға құқықтық негіз ... ... ... ... ... ... мөлшерде төлеуге Кепілдік жасайды.
Дивиденд пайдадан төленеді, ал оның ... ... ... ... алынады. Кәсіпорынның жойылған кезінде жеңілдетілген акция иесі
пайданың бір бөлігін сатылған мүліктен ... ... ... ... ... ... төмен болады,бірақ кәдімгі дауысқа түсетін
акциядан жоғары.
1.2 Акционерлік қоғамның ... және ... ... ... ... елдердің тәжірибесі көрсеткендей, адамның
еңбек ... ... ... яғни ... ... ... және ақша тапқысы
келуі, нарықтың рөліне сенуі, тауар өндірушілердің мемлекеттен тәуелсіздігі
болған жағдайда ғана жүзеге асырылады. Экономиканың бірқалыпты ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Тек осындай
үйлесімділік болғанда ғана халық шаруашылығының бүгінгі құрылымын қалпына
келтіріп, ... ... ... ... ... ... нарықтың қатынастарын жолға қоюға болады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... стратегиясын
жарияланғаннан бастап мемлекеттік меншікті ... ... 1991 ... ... ... бағалауы бойынша негізгі
өндірістік қорлардың 90%-дан астамы мемлекеттік меншікте болған. Қалған
мүліктің біршама ... ... емес ... - ... ... ... ... көлемі мен ауқымын сияқты экономиканың
өзіндік ерекшелігін ескере отырып Қазакстан ... ... ... ... ... ... және жекешелендірудің Ұлттық бағдарла
масын ... ... ... ... ... ... ... жекешелендіруді жүргізу және халық шаруашылығының әр түрлі
салаларының орта және кәсіпорындарын мемлекет ... ... ... Бұл ... өте баяу ... 1992 жылы көктемде меншік
қатынастарын ... ... ... ... ... ... №728 ... өндіріс салаларындағы меншікті
мемлекет иелігінен алу және жекешелендіру бойынша жұмысты жандандыруға
байланысты шаралар ... ... ... ірі және ... ... иелігінен алудың негізгі тәсілі, оларды ашық
типтегі акционерлік қоғамға ... ... ... алу және ... ... кезеңінде 6-9 мың объекті
қайта түрлендірілді. Мемлекеттік ... 18% ... ... ... ... ... жұмыс жасайтын
жұмысшылардың тізім бойынша орташа санының 12%-ы ... ... 1 ... ... ... ... 6198 кәсіпорын ішінде
жеке меншікке берілгендер саны 1461 – ді ... ... ... ... деңгейі жоғары сатыға жетпеген салалар мен ... ... ... ... ... болады. Ол өз
ерекшеліктеріне қарай тауарлар өндіру және ... ... ... өте тиімді болып келеді. Егер қандай да бір ... ... ... ... дейін дами алмаса, бірақ мұнда жеке ... ... ... онда бұл ... және ... салдарлар тудырып,
нәтижесінде еңбекшілердің қажетін қанағаттандыра алмайды.
Мемлекет иелігінен алу және жекешелендірудің ... ... ... ... ... ... ... жекешелендіру
бағдарламаларын іске асыру ашық акционерлік қоғам түріндегі инвестициялық
жекешелендіру қорларын құрумен байланысты болды. Олар ... ... ... ... жекешелендірілетін кәсіпорындар
акцияларын кейіннен ауыстыру мақсатында халықтың ... ... ... ... ... ... салыстырғанда,
бірқатар ерекшеліктерге ие. Кәсіпорындарды ашық акционерлік ... ... ... ... ... ... ірі қаржы ресурстарын
жұмылдыру мүмкіндігі туындайды. Акцияларды сатудан түскен ... ... ... түсіп және бизнесті жаңғырту, диверсификациялауға және
т.б. қызмет етеді.Акционерлеудің ... ... - бұл ... ... ... қаржы көздеріне кең көлемде қол жеткізуді қамтамасыз ету болып
табылады. Ашық типтегі акционерлік ... ... ... ... яғни қосымша акцияларды шығару нәтижесінде біршама қаражат тарта ... ... ... ... ... үшін ... келесідей баланс пассивінің баптары шығарылып тасталады:
-басқада кәсіпорындардан алынған мақсатты қаржыландыру қаражаттары;
- несие және ... ... - ... ... және ... несиелер;
- есеп айырысулар және баланс пассивінін басқадай, яғни заемдық ... ... ... ... ... ... қоры компанияның меншікті қаражаттарының
ішінде ерекше орын алады. Біріншіден, жарғылық қор ... ... ... ... ... ... ... жүргізу
құқығын көрсетеді. Екіншіден, бұл қоғамның алдағы қызметіне қуат ... ... ... ... ... ... жетістіктерімен жұмыс
жасауы негізінде алынған пайдасы есебінен жарғылық қордың шамасын бірнеше
рет көтеруге болады. Сонда жарғылық қор ... ... ... ... қала ... қор тек қана ... жалпы жиналысының шешімімен
мынадай жағдайларда өзгеруі мүмкін;
- ... ... ... ... шығару және пайданы қайта
инвестициялау жолымен кеңейеді;
- жарғылық ... ... ... бір бөлігін сатып алу есебінен
жүзеге асады;
- бір акцияның номиналдық бөлігінің өзгерісінен.
Акционерлік ... өз ... ... капиталды ( займ, банктік,
коммерциялық және басқа да несие түрлерін) кеңінен пайдаланады.
Акционерлік қоғам ... ... ... ... ... және ... ... қоғамның капиталына қаражат қосқандығын куәландыратын
жазбаша куәлікті, меншік нысанын білдіретін бағалы қағаз.
Акция өз кезегінде, оның ... ... ... ... ... ... белгілі бір дивидент алуға құқық береді. Акцияны иеленуші
акционер деп аталады.
Акционерлік қоғам ... ... ... ... акцияларды
айналысқа шығарады. Акцияның мәлімдеуші және атаулы түрлері болады.
Мәлімдеуші акция - бұл оның ... ... ... екендігін заңды
түрде куәландыруды білдіреді. Атаулы акцияларды шығару ... ... ... ... тек ... ... енген акцияны ұстаушылар бола алады.
1.3 Акционерлік қоғамның қазақстан экономикасындағы ролі
Қазіргі Қазақстан экономикасы ... ... ... жүруімен сипатталады. Олардың пайда ... мен ... ... ... қамтыған дағдарысты жеңу және ... - ... ... ... ... еместігін алдын ала анықтап
берді.
Экономикалық реформаның басты мақсаттарының бірі – ... ... ... ... тұлғалар құқықтарына бөліп беру.
Шаруашылықтың акционерлік формасы мұны ... ... ... ... жауап бермейді және тек сатып алған акция құнымен
шығын тәуекеліне ... ... ... ... өндіріс құралдары
және бағалы қағаздар формасында ... ... Бұл ... құралдарына
қоғамдық иемдену құқығы мен жеке меншік құқығын бекітудің материалдық алғы
шарты болып табылады. Акционерлік меншік ... ... ... ... ... ... ... қатар, мемлекеттің шығыстарын,
эмиссиялау көлемін біршама мөлшерде қысқартады, сол ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... ... ... ... ... ... біртіндеп
жүргізуде. 2008 жылдың ортасында сарапшылардың бағалауы бойынша ... ... 90 % дан ... ... ... ... уақытта мемлекеттік меншікте ұлттық экономиканың үштен бір бөлігі
қалады деп күтілуде. Бұл ... ... ... ... ... қазба
байлықтарға негізделген салаларға байланысты болып келеді.
Меншіктің монополиялану көлемі мен ауқымын, сол ... ... ... ... ... ҚР сы ... ұзақ ... мемлекет
иелігінен алудың және жекешелендірудің Ұлттық бағдарламасын жасады. 1991-
1992 жылдарға ... ... ... ... ... ... және ... шаруашылығының әр түрлі салаларының
орта және ірі кәсіпорындарын мемлекет иелігінен алуды ... ... ... өте баяу ... 1992 жылы ... меншік қатынастарын
түрлендіру процесін жеделдету мақсатында ҚР сы Президентінің ... ... ... ... ... ... алу және
жекешелендіру Жарлығының қабылдануы, ірі және орта кәсіпорындарды мемлекет
иелігінен алудың негізгі ... ... ... ... бұл басқа
формаларды да жоққа ... ... ... әр объектінің
түрлендірілуінің ықшамды ... ... ... ... ... ... ... таңдауға және жекешелендіруді жүргізуге
байланысты шараларды жасауға құқық берілді. Бұл кәсіпорындардың жұмыс жасау
ерекшелігіне, олардың негізгі қорларының әр түрлі құндарына, еңбекшілердің
санына, ... және ... ... иелігінен алу және жекешелендірудің бірінші
кезеңінде 6-9 мың ... ... ... ... ... 18%
негізгі қорлар сатылып, жекешелендірілген кәсіпорындарда республикада жұмыс
жасайтын жұмысшылардың ... ... ... ... 12% ... қамтылды.
Меншіктәң әр формасын тарихи тұрғыдан, өндіргіш күштер мен өндірістік
қатынастардың жеткен деңгейімен байланыстырып қарастыру ... ... ... ... ... ... ... Бірақ меншіктің ұжымдық формасына берілгенімен, ... ... ... көп ... ... ... ... бұл формасы мемлекет және халық үшін күткен нәтижені бере
алмады. ... ... ... ... 25%-ы ... ... өндірістің 24%- ы қысқарды немесе мүлдем жабылды, 30%-ы сол деңгейде
қалды, тек кәсіпорындардың 31%-ы ғана өз ... ... өсуі ... жақсара түсті.
1998 жылы 1 қаңтарда Қазақстандағы қайта түрлендірген 6198 ... жеке ... ... саны 1461 ді құрады. Өндірістің
шоғырлануы және техникалық деңгейі жоғары ... ... ... ... жеке ... ... экономикалық артықшылықтары болады. Ол өз
ерекшеліктеріне қарай тауарлар өндіру және қызмет көрсететін ... өте ... ... ... Егер қандай да бір сферада өндіргіш
күштер тиісті деңгейіне дейін дами алмаса, онда бұл теріс және ... ... ... ... қажетін қанағаттандыра
алмайды.
Нарықтың қазіргі түсінігі ... бір ... ... болуды
теріске шығара отырып оның көп түрлілігіне экономикалық және ... ... ... ... Ол үшін ... ... сүйене отырып,
экономикалық процестерді дұрыс реттеу, сондай–ақ шаруашылықтың іскерлік
белсендігі үшін бірқатар ынталандыру жағдайларын жасау ... ... ... ... нақты анықтауға және оларды
тиімді қанағаттандыру тәсілдерін табу, сұраныс пен ұсынысты ... ... үшін ... ... ... ... ... Нарық
экономикалық тиімділігін және адамдардың өмір сүру деңгейін арттыру құралы
ретінде қызмет етеді. ... ... ... өту ... ... ... ол ... толығымен адам мүддесіне
бағынышты етуге қол жеткізеді.
Меншіктің көп түрлілігі мен тең ... ... ... ... алу және ... ... ... асырылады.
Мемлекеттік меншікті қайта түрлендіру процесінде республика Үкіметі екі
негізгі қағиданы жетекшілікке алады.
Бірінші, бұл ... ... ... ... және ... ... ... жүргізілуден тұрады.
Екінші қағида, меншіктің көп түрлілігі мен тең ... ... ... болып табылады.
1993 жылы көктемде Қазақстан Республикасында 1993 – 1995 жылдарға (2
кезең ) арналған ... ... алу және ... ... ... Ұлттық бағдарламаның басты мақсаты мемлекеттік
кәсіпорындарды жекешелендіру ... ... ... ... ... беру ... табылады.
Жаппай жекешелендіру тұжырымының алатын орны ... ... ... ... тұрғындарының мүдделерін толық қамтиды; екіншіден,
оның басқа ... ... ... ... өзіндік
ерекшеліктері бар.
Жаппай жекешелендіру төңірегінде ... ... ... ... ... беру ... Мұнда бірқатар мәселелерді шешу
талап етіледі. Купондық жекешелендіруді алдыменен республика тұрғындарының
мүддесіне сай жүргізу ... Бұл ... ... және ... әлеуметтік маңызы болуға тиіс. Сонымен қатар, республикада бар
жеке капиталды тартуды ынталандыруы тиіс. Ең ... ... ... ... ... инфляцияны жұмсартуды көздейді.
Мемлекет иелігінен алу және ... ... ... жекешелендіру купондарын пайдалана отырып, жаппай жекешелендіру
бағдарламаларын іске асырылуда. Олар Мемлекеттік қоры ... ... ... кәсіпорындар акцияларын кейіннен ауыстыру
мақсатында халықтың купондарын шоғырландыруға бағытталады.
Миллиондаған купон иелерінің көзқарасымен ... ... қоры ... көптеген кәсіпорындар акцияларына салуды
диверсификациялау және белгілі бір дивидент ... алу ... ... сол сияқты қордың мамандары купондарға білікті қызмет етуді
қамтамасыз етумен қатар, аукцион өткізетін орынға дейінгі жол ... ... ... ... ... ... оқып ... шығыстарды олар өздеріне алады.
Акционерлеудің басты пайдасы - бұл алдағы уақытта әр ... ... кең ... қол ... ... ету ... ... қоғам облигацияларды эмиссиялаудан басқа да, яғни қосымша
акцияларды шығару нәтижесінде біршама қаражат тарта алады.
Егер, ... да ... ... ... ... ... ... көп инвесторлар иеленсе, онда бұл олардың қор нарығындағы
нақты рейтингін материалдық жағынан ... ... ... ... ашық түрде сатылуына бірдей көңіл аударылады.
Компанияның ... мен ... ... клиенттері мен
серіктестерінің көп болуы ондай компаниялармен ынтымақтасуға болатындығын
көрсетеді. Егер де олар бұл ... ... ... болса, онда
оларда сол компанияның өнімі мен қызметіне деген ұзақ мерзімді мүдделігі
арта түседі.
Акционерлеу процесінің ... ... қоса ... ... да ... де, сол ... ... сатып алу – сату объектісіне
айналдыру туралы шешім қабылдау, бұл шешімді іске ... ... ... ... ... қажет етеді.
Акционерлік меншік формасы қосарланған салық салуға, яғни салықты
корпорацияның ... ... ... ... ... ... және ... арасында бөлінетін пайдадан алуға
мүмкіндік жасайды. Шаруашылық қызметті ... ... ... ірі ... орта ... үшін ... себебі ондай
кәсіпорындарда мүлік құнының өте ... ... ... бір ... ... капиталы жеткіліксіз болатындықтан заңды және жеке
тұлғалардың қаражаттарын тарту талап ... ... және ... ... ұйымдастырудың техникалық
қиындығы жауапкершілігі шектеулі серіктестік формасын таңдауға итермелейді.
Міне, сондықтан да ... ... ірі және ... ... ... ... негізінде жартылай
акциялары жеңілдік ... ... ... сол ... ... берілетін акционерлік ... құру ... ... құру ... бір ... ... ... еңбек ұжымының мүддесін, сондай – ақ жекешелендіруге жатпайтын
өндірістік емес сферада ... ... ... ... Қазақстанның
басқа да азаматтарының мүдделеріне қанағаттандыруға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік кәсіпорынды акционерлік қоғамға ... ... ең қиын ... бұл ... ... ... ... табылады. Мүліктің құны жаңадан құрылатын акционерлік ... ... ... – ала ... ... кейіннен оның болашақтағы
пайдасына ықпал етеді. ... ... ... үлкен болса, солғұрлым
кәсіпорының қожайындарының саны аз, пайдасы төмен және сондай – ... ... ... ... ... ол кәсіпорынның мемлекеттік
құрылымдарға қаржылық жағынан тәуекелділігі сақталып қалады. ... ... ... ... ... оны ... ... алу қиынға соғып,
мемлекет сол кәсіпорынды ұзақ уақыт басқаруға ... ... ... бір ... ... ... акциялары арқылы дивидент ретінде
иемденіп отырады. ... бәрі ... ... ... ... ... ... мүлкін бағалау барысында
инфляция индексін ескеретін қалдық құны негізінде әдістеме қолданылады. ... ... ... мен ... қор құны және ... ... ... сатып алатын өнімге (қызметке) деген
сұранысты, бәсекелестік қабілетті, рентабельдігіне, кәсіпорынның ... ... ... деңгейі және басқа да факторларды ескере
отырып, ай сайын Қазақстан Республикасы Мемлекеттік мүлік ... ... ... ... ... ... ... қоғамдардың 2008-2009жж тиімділік көрсеркіштерін талдау
Бағалы қағаздар рыногындағы негізгі қаржылық - акциялар ... ... ... жылы 1 маусымда 3758 акционерлік қоғам акциялар шығарылымын
тіркеуден ... ... ... бөлігі акционерлік қоғамға айналған
бұрынгы кәсіпорындар.
2007-2008 ... ... ... 304,421310 млрд
теңге, 2008 жылы ... ... - 110,746 млрд ... Ал бұл ... ... өнім ... 358 млрд теңге болғанын атап
кету керек.
Корпоративті құнды қағаздар рыногында талдау жасағанда, ... ... қор ... ... ... алуға дайындығы бар
екендігін білдіретін елеулі фактор ... ... ... ... ... ... 1 ... 63,3525 млрд
теңге болды. Бұл барлық ... ... ... еске ала келе,
акциялардың әлі толық инвестициялық құрал болып үлгермегендігін, олардың
шығарылымы тек ... ... ... ... ... болады. Мамыр айындағы (2006ж) дерек бойынша Халықаралық Қазақ
қоры биржасына 4 ... ... ... пакеттері қойылған.
Осының біреуінің өзімен ғана осы ... ... 5041050 ... ... ... алғанда бағалы қағаздардың бастапқы рыногы
салыстырмалы ... ... ... ... ... баяу ... екенін
байкаймыз. Қазір Халықтық банкіге салым салушылардың өсе ... ... ... ... агентгігінің мәліметі бойынша, үстіміздегі жылдың
алғашқы 2 айында салымшылар 7,7%-ке өссе, наурыз айында салым 12,4 ... ... ... ... ... сенім артуда. 2007 жылдың
қыркүйегінен бері Ұлттық ... ... 6 рет ... Жалпы құны 2,25
млрд теңге болды. Сондай-ақ шетелдік инвесторлар да ... ... ... арта ... Бұл ... қаржы жүйеміздің тұрақталу
тенденциясына оң ықпалын тигізе бермек.
Қаржылық жүйенің негізгі ... ақша ... ... ... нарықты экономиканың дамуының ең маңызды буыны ... ... ... деген қызығушылық туып отыр.
Жалпы бұл сала біздің елімізде тәуелсіздік алған уақыттан бері
ғана құрылып, өзінің даму ... ... ... ... қор ... ... ... істеп тұрған жалғыз биржа. Алайда,
Қазақстан ТМД-ның ... ... ... дамудың прогрессивті
сатысында тұр. Шетел нарығына шығу, жеке кәсіпкерліктің дамуы, инвестиция
тарту, осы ... ... ... яғни қор ... қызметтілігінің
тигізетін маңыздылығы зор.
Ұйымдастырушылық-құқықтық көзқарас тұрғысынан ... ... ... ... ... бар, сатушылар мен сатып ... ... ... ... ресми бекітілген ережелер бойынша
қор құндылықтарымен сауда мәмілелері ... ... ... ... саналады. Бұл ережелер биржа заңдылығымен де , мемлекет заңдылығымен
де белгіленеді. Қор биржалары және оның персоналы ... ... ... айта кету керек.
Ол тек мәмілені жасаушылар үшін жағдай туғызады, осы мәмілелерге
қызмет көрсетеді, сатушы мен ... ... ... ... ... консультациялық және арбитраждық қызмет көрсетеді, технологиялық
қызмет көрсетеді, қысқасы, мәміле жасалуы үшін барлық жағдайды ... ... жеке ... ... ... мен АҚШ-та)
акционерлік қоғам нысанында да құрылады. ... ... өз ... ... ... ... Биржада жасалатын барлық мәмілелер елде қолданылып
жүрген заңдылықтарға сәйкес жүзеге асырылады, оны бұзу ... бір ... алып ... ... саудасының тұрақтылығын және сауда
мәмілелерінің тәуекелін кемітуді қамтамасыз ету жөнінде ... ... ... алмайды.
Қор биржалары қаржы нарығын реттеушілердің бірі ... ... ... ролі ... және ... ... ... қызмет
көрсету болып табылады: бір жағынан бұл капиталды жинақтап, шоғырландырады;
екінші жағынан – мемлекетке және ... ... ... ... және ... қағаздарды пайдалану қазіргі кездегі икемді қаржылық
құралдардың бірі ... ... ... ... әр ... ... атрибуты болып қалыптасты. Өзі тауар бола тұра, кредит, ... ... ... қол ... ... оңай атқара алады.
Бұрын, жоспарлы экономика жағдайында, құнды қағаздар мүліктік
қатынаста ғана ... ... ... ... ... және ... қағаздар нарығын тұрақтандыруға көшкенде, құнды
қағаздарды қайтадан жаңарту және олардың ... ... ... ... ... АҚ – мы ... қысқаша мәлімет, оның технико –
экономикалық көрсеткіштерін талдау
Қазақстан Республикасы нарығында «Маңғыстаугеология» АҚ – мы ... бері ... ... Ол ... ... мұнай барлау экспедициясы,
автоспецтранспорттық кантора, жүкті тиеу жән түсіру ... ... ... ... ... цехтары жұмыс істеуде.
Мемлекеттік лицензиясына сәйкес «МГ» АҚ – мы ... және газ ... ... ... ... қажетті тетіктерді даярлаумен айналысады.
«МГ» АҚ – мы заңды тұлға болып ... және өз ... ҚР ... сәйкес жүргізеді. АҚ – ның қаржылық және өнеркәсіптік қызметі
жеке шаруашылық негізде іске асырылады.
«Маңғыстаугеология» АҚ ... ... қоры бір ... ... 5000 ... құрайтын 70000000 теңгені құрады, жалпы саны 14000 акция
және ол келесідей түрде үлестірілген:
жарғылық қордың шамасының 25% ... бар ... ... ... ... ұжымына берілген;
жарғылық қордың шамасының 75% қарапайым акция түрінде мемлекеттік
пакетті құрады, ол толық ... ... ... ... ... ... ... пайдалану мен басқаруға жария
ету ... ... АҚ – ның ... жеке ... ... ... ... және орыс
тілдерінде берілген мөрі бар және серіктестіктің құрылымын ... ... өз ... ... АҚ өнімі ... ... ... ... ... ... ... шикі мұнай табылады.
«МГ» АҚ- ның келесідей өндірістік құрылымы бар:
1. Негізгі өндіріс:
1) ... мен газ ... цех ;
2) ... ... және ... цех ;
3) ... ... қызмет (ОИТҚ);
4) қабаттарға мұнай беруді арттыру бойынша және скважиналарды капиталды
жөндеу бойынша ... ... ... ... ... ... ;
2) ... қызмет көрсету базасы ;
3) құрал-жабдықты іске қосу мен ... ... ... прокатты-
жөндеу цехы;
4) мұнай өнімдерін тию және жөнелту құбырлары;
Аталған саланың ерекшелігі мұнда өндіріс ... ... ... ... 2009 ... ... АҚ ... технико-экономикалық
көрсеткіштері
Кесте-1
| |Көрсетікіштер ... |2004 жыл |2005 жыл ... |
| | ... | | ... %|
| | ... ... |мың тг. ... |1015333,2 |124,4 |
|1 |түскен | | | | |
| ... | | | | |
|2 | ... ... |мың тг. ... ... |117,09 |
| |өзіндік құны | | | | |
|3 | ... ... |мың тг. ... ... |143,6 |
|4 | ... ... |мың тг. ... |215221,6 |130,9 |
|5 | Негізгі ... |мың тг. |59441,4 ... |178,7 |
| ... ... | | | | |
| | ... емес ... |мың тг. |- |- |- |
|6 ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... салғанға дейінгі |мың тг. |59441,4 ... |178,7 |
|7 ... | | | | |
| ... | | | | |
|8 | Таза ... |мың тг. |41609,0 |74364,2 |178,7 |
|9 | ... 1 ... ... |0,93 |0,90 |97 |
| ... | | | | ... | Өнім ... |% |9,7 |15,5 |159,8 ... | Сату ... |% |5,1 |7,3 |143,3 ... | ... ... |% |0,37 |0,57 |154,05 ... | ... саны ... |395 |399 |101,01 ... | ... саны ... |366 |370 |101,09 ... | ... ... |мың тг. |2066,9 |2544,7 |123,1 |
| ... | | | | ... ... еңбек |мың тг. |2230,7 |2744,1 |123 |
| ... | | | | |
| | ... ... |мың тг. ... |354960,0 |109,5 |
|17 |ақы | | | | |
| ... | | | | ... | ... ... ақы |мың тг. ... ... |106,9 |
| |қоры | | | | |
| | ... ... ... |68404,8 |74135,3 |108,4 ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| | ... орташа |теңге |73824,9 |79945,9 |108,3 ... ... | | | | |
| ... | | | | ... | Н.Қ. орта ... құны |мың тг. ... ... |
| |Айналым құралдарының орта|мың тг. |107,1 |248,1 |29,6 ... | | | | | |
| ... құны | | | | ... | Қор ... ... |7,23 |31722 |107,9 ... |Қор ... |теңге |0,14 |0,13 |92,8 ... | ... ... |мың ... ... |352208,6 |114,3 |
Кесте-1 мәліметтерінен көріп отырғандай, ... ... ... ... ... мәліметпен салыстырғанда 124,4%өсіп отыр, яғни 2009 жылы ... мың ... ... Бұл ... ... ... тауардың
сапасын арттырып оған деген сұранысты күшейткен.
Кезең шығындары 50799,2 мың ... ... ... таза ... пайызға артып, оң нәтиже беріп отыр.
2009 жылғы жұмыс істейтіндердің саны 399 адамды ... ... 2004 ... ... 4 ... ... және мұнда
өнеркәсіптік-өндірістік персоналдың саны 370 ... ... ... 4 ... ... ... 4 жас ... өзінің компаниясына
шақыруынан туындап отыр және жұмысшылар мен қызметкерлердің санының ... ... ... ... ... 1-жұмыскердің орташа еңбек ақысы – жұмыскерлер еңбек
ақы қорын/жұмыскер санына/12; яғни, ол 2008 жылы 68404,8 мың ... ал 2009 жылы ол 74135,3 мың ... ... яғни ... ... 108,4 % ... көріп отырмыз.
2008 жылы НҚ бастапқы құны 112792,5 мың теңгені құрады, яғни 2009
жылмен салыстырғанда ол 115,5% өсіп ... АҚ – ның ... ... ... 321456,2 ... құрады.
Негізінде кез келген акционерлік қоғамның өмір сүру әдісі – ... ... ... және оның ... құны болуымен қатар, дивидент
алуға құқық беруі тиіс, сондай – ақ акционерлік қоғамдар бағалы ... ... ... ... ... ... тиімділігін қор сыйымдылығы көрсеткішінің көмегімен
түсіндіруге болады,яғни қор сыйымдылы дегеніміз – Н.Қ. ... ... ... ... түскен табысқа қатынасын айтамыз, ол 2008 жылы
7,23 теңгені, ал 2009 жылы ... ... 1 ... ... 7,8 ... Осылайша, қор сыйымдылығы 107,9%-ға артты, ол ... ... ... ... ... қамтамасыз етілу қажеттілігін білдіреді.
Осылайша, тауарлық өнімнің 1 теңгесіне кеткен шығындар 2008 ... ... 2009 жылы ... ... ... яғни ол 2008 жылдың деңгейіне
қарағанда 9,7%-ды құрады.
Қызмет ... ... ... ... ... жасауға болады: «Маңғыстаугеология» АҚ негізгі
қорлары жұмыс істеп тұрған жеткілікті түрдегі ... ... және ... ... және ... ... мәселелерін өзі шеше алады.
2.3 «Маңғыстаугеология» АҚ – ның ... ... ... ... ... мен ... ... бағалау
мен талдау қаржылық талдаудың қорытынды кезеңі болып ... ... ... ... ... ең алдымен оның
қаражат айналымының жылдамдығымен көрінеді. Іскерлік белсенділікті талдау,
кәсіпорынның өз ... ... ... ... ... ... әр ... қаржылық айналымдылық коэффициенттердің деңгейі
мен қозғалысын зерттейді.
Яғни, кәсіпорынның нарықтық белсенділігін сипаттайтын ... бір ... ... ... ... ... бір ... баланстық құны;
✓ акцияны котировкалау – бағалау коэффициенті;
✓ бір акцияның табыстылығы;
✓ дивиденттерді төлеу коэффициенті
✓ тұрақты өсу коэффициенті;
✓ капиталдандыру коэффициенті;
Бұл көрсеткіштерді талдау қор ... ... және ... ... ... бағалайтын компанияларда орындалады. Талдау
тікелей қаржы есебі бойынша ғана ... ... оған ... ... ... елімізде құнды қағаздар бойынша терминология әлі қалыптасып
болмағандықтан, келтірілген көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... Инвестор акцияны сатып ... ... ... ... ... ... ... алады. Өйткені,
компанияның табысы дивиденттер төлеудің негізгі көзі болып табылатындықтан
және келешекте ... ... ... ... ... ... әрқашан акцияға ... ... ... Ол таза табыстан айрықша акциялар бойынша дивиденттерді алған
соңғы қалдықтың, шығарылған және ... ... ... жалпы санына
қатынасы ретінде формуламен есептелінеді:
ДЧА = ДЧ – ДВПР.А./ АО
Мұндағы: ДЧА – бір ... ... ... таза ... – таза ...... акциялар бойынша дивиденттер;
АО – айналымдағы әдеттегі акциялар ... ... ... ... ... әдеттегі әрбір акцияға таза
табыстың қанша үлесі ... ... ... ... әдеттегі акциялар мен меншікті портфельдегі ... ... ... ... ... табыс – бұл сол бойынша төленетін жыл сайынға табыс.
Осы ... ... ... ... жанама түрде сипаттайды,
бірақ қаржылық стратегияның үлкен ықпалында ... ... ... ... ... ... инвестициялау қажеттігі, акция бойынша
төленетін табыс мөлшерінің ... ... ... ... табыстың нақты
шамасы басқа көрсеткіштен – үлестіру нормасынан тәуелдің, ал ... ... ... ... сомасын барлық таза табысқа бөлу жолымен
есептелінеді.
Айта кету керек, дамыған нарықтық экономика жағдайында бір ... ... ... бір ... нарықтық бағасына әсер ететін ең
маңызды көрсеткіштердің бірі ... ... ол ... ... ... ... ... негізгі кемшілігі–әр түрлі компаниялардың
акцияларының нарықтық құнының бірдей ... ... ... ... ... ... табылады.
Акциялардың құндылығы. Ол акцияның нарықтық ... ... ... ... ... ... формуламен есептелінеді.
ЦА= РЦ/ ДЧА
Мұндағы: Ц А – акцияның құндылығы;
РЦ – акцияның нарықтық бағасы;
Д АЧ – бір ... ... таза ... ... ... бағасы мен бір акцияға түскен табыстың
арақатынасы компания мен оның акционерлері арасындағы қатынасын көрсетеді.
Акцияның нарықтық ... мен ... ... ... ... ... байланысты әдетте «баға – ... ... деп ... Бұл
көрсеткішті акционерлер мен мүмкін инвесторлар компанияның акцияның
құндылық бағалылығын ... үшін ... ... ... Ол ... ... ... сұраныстың индикаторы ретінде қызмет етеді,
өйткені, акционерлер мен инвесторлар компания акциясының таза табысының бір
ақша ... ... ақша ... ... ... ... көрсеткіштің динамикасында салыстырмалы түрде жоғары өсуі, ... ... ... ... табысының жылдамырақ өсуін
инвесторлар күтулі ... ... Бұл ... кеңістік
салыстыруларда пайдалануға болады. ... ... ... ... ... ... жоғары коэффициентіне ие және керісінше.
Инвестор жоғары табыс алу мақсатымен ақшасын бір ... жиі ... ... ... мен ... бүкіл алынған табысты, компания
өзінде, операцияларды кеңейту мақсатымен қалдыруына мүдделі. Осындай тәсіл
қолданатын компаниялардың акцияларының ... құны ... тез ... ... үлкен табыс келтіруі мүмкін. Бірақ бұл операция қор ... ... ... ... инвесторлар кепілді табыс көзін табуға ынталы. ... ... ... ... ... ... ... қызығушылық тудырады. Алайда
акционерлер мен инвесторлардың екі тобы үшін де дивиденттік табыстылық пен
дивиденттік ... ... ... ... ... ... құны ... бухгалтерлік есеп пен есеп
беру мәліметтеріне сәйкес бір әдеттегі акцияға келетін таза ... ... Бұл ... ... ... СА.К. – СП.А./ АО
Мұндағы: БС.А. – акциялардың баланстық құны;
С А.К. – ... ... ... П.А. – ... ... ... О – айналымдағы әдеттегі акциялар саны.
Акцияны бағалау коэффициенті – акцияның ... ... ... ... ... ... ... есептеледі:
КК.А. = РЦ / БС.А.
Мұндағы: К К.А. - ... ... ... Ц – бір ... ... ... С.А. - бір акцияның баланстық құны.
Бағалау ... ... ... ... болуы, потенциалды
акционерлер акцияны алуға, сол ... ... ... ... ... ... сатып алуға дайын екенін білдіреді.
Акцияның есептеу бағасы ... ... ... ... ... кезіндегі акцияның нарықтық бағасы мен көрсетілген құны
арасындағы ... ... және ... ... ... ... ... үлесінің қосындысынан тұрады.
Акцияның нарықтық бағасы – бұл оның қазіргі сату және сатып ... ... пен ... ... ... қалыптасады, тек экономикалық
себептерге ғана тәуелді емес және саяси – психологиялық, алып ... ... ... да ... ... бағасының көрсетілгеннен айырмашылығы, ол
капиталдандырылған табысты есепке алады. Акцияны сату ... алу ... ... табылатындықтан, қор биржасындағы оның нарықтық құндылығы
капиталдандырылған ... ... ... ол ... ... тура пропорционалды және несиелік капиталдың ... кері ... ... ... = ... / ... ... * 100
Несиелік пайыз есебінен салым бойынша жоғары дәрежедегі ... ... ... ... ... қабылданады. Ал несиелік пайыз
ретінде Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің коммерциялық банктерге қаржы
ресурстарын сатудың есептік ... алып ... ... ...... ағымдағы және жиынтық деп бөледі.
Ағымдағы табыстылық дегеніміз ең алдымен акция иесінің қолына ... Бұл ... ... ... ... дивидент нормасы деп
аталып, былайша есептелінеді.
НД = ДВА / ... НД – ... іс ... ... ... АВ- бір акцияға түскен дивидент;
Р Ц.А. – бір акцияның нарықтық бағасы.
Басқа ... ... ... ... ... талдаумен қатар, төленетін дивидент ... ... ... ... көрсететін, дивиденттің нақтылы нормасымен
салыстырғандағы дивидент нормасының деңгейін ... ... ... келтірілген дивиденттік табыс көрсеткішін дивиденттің нақты
нормасы деп атауға болады.
Акцияның ... ... ... ... ала ... ... ... оны акция иесі акцияны сатқанда сала ... ... ... ... акцияны иеленген кезеңде алынған дивиддент
сомасын бір акцияға бөлгенде және акцияны сатып алу бағасы ... ... ... ... ... арасындағы (табыс пен шығын) айырмашылықты
акцияның сатып алу бағасына бөле отырып ... = ДВА ...... / ... ДВА – бір акцияға түскен дивидент;
РПЦ.А. – акцияның сатып алу бағасы,
РПРЦ.А. – акцияның сатылу бағасы.
Акцияның табыстылығы жоғары болған ... ол ... ... ... ... ... Дамыған нарықтық экономикалы елдерде
акциялардың табыстылығы туралы мәліметтерді қор ... ... ... шолуларынан алуға болады. Мүдделі акция ұстаушы
ретінде, мамандарға бұл ақпарат қаржы нарығында қандай ... ... ... ... ... үлесі немесе дивиденттерді
төлеу көрсеткіші (48) компанияның таза табысының дивидент түрінде төленуге
тиісті бөлігін сипаттайды. ... ... бұл ... өз ... ... жас және тез өсіп келе ... кәсіпорындарда бұл
көрсеткіштің шамасы өте төмен және кейде нөлге ... ... ... ... ... қанағаттанып, іс жүзінде ұзақ мерзімді
инвестицияларды қаржыландырады. Қазіргі ... ... ... жоғары (50%-ға дейін) дивиденттер төлеу арқылы тартуға тырысады.
Бұл көрсеткіш дивиденттің бір ... ... және бір жай ... ... ... ... бойынша есептеледі:
КД.В. = ДВА / ДЧА
Мұндағы: КД.В. – дивиденттерді төлеу коэффициенті;
ДВА – бір ... ... ... – бір ... ... таза табыс.
Аталған коэффициентті талдаудың бір ерекшелігі оның ... ... ... ... Бұл ... ең жалпы критерий, ол 1-ден
аспауы ... Егер осы шарт ... онда ... есеп беру ... төлеу үшін жеткілікті табыс тапқан деп қорытынды жасалады. Бұл
коэффициенттің 1-ден асуы ... ... ... саясатын немесе
оның қаржылық қиыншылықтарын дәлелдейді.
Қаралған коэффициенттің ... бір ... ... ол әр
компанияда 0-ден 0,9-ға дейін ауытқиды. Оған қоса, әрбір инвестор оның ... ... ... сол ... салған қаражатының инвестициялық
мақсатына байланысты әр түрлі талқылайды.
Дивидент төлеу коэффициентінің ... ... ... тәуелді. Құнды қағазға инвестициялаудың екі негізгі мақсаты бар:
ағымдағы ... алу және ... ... құнының артуы есебінен қаржы
жинақтау. Бұл екі мақсат белгілі дәрежеде ... – бірі ... ... ... ... ... төлеу үшін табыстың көп бөлігі
жұмсалса, солғұрлым аз қаражат компанияға қайта инвестициялануы, оның ... ... және ... ... ... өсуі қиындап, баяулауы
мүмкін. Дивиденттік шығыс көрсеткіші мағынасы мен ... ... ... ... бірге тең.
Әдетте инвесторлар олардың инвестициялау мақсатына ... ... ... сай ... ... ... алады. Сондықтан
жалпы алғанда, дивиденттік саясаттың өзгеруі, дивиденттің ... ... ... ... ... ... Сонымен, дивиденттік
саясаттың тұрақтылығы инвесторлардың компанияға қатынасына әсер ... ... ... бірі ... ... өсу коэффициенті – компанияның келесі жылы өзінің активтерін
ішкі қаржыландыру есебінен арттыру мүмкіндігін көрсетеді, ол ... ... мен ... ... ... сақталуы және
дивиденттер төлеу үлесі есеп беру жылындағы мөлшерде сақталуы шарт. Аталған
коэффициент, дәлірек ... ішкі ... ... ... өсу ... етілуі коэффициенті, дивиденттер төлеген соңғы таза ... ... ... ... қатынасы ретінде формуламен
анықталады:
КУ.Р. = ДЧ – ДВ / ... ... КУ.Р. – ... өсу ... – таза ......... (акционерлік) капитал;
Аса күрделі емес түрлендіруден кейін бұл ... ... ... = Д Ч / СК * (1 – ДВ/ ДЧ ... - ... ... ... (пайда
нормасы);
СК
ДВ - дивиденттерді төлеу көрсеткіші.
Д Ч
Капиталдандыру коэффициенті – ... ... ... ... ... ... білдіреді. Облигациялардың үлесінің жоғары
болуы, айрықша және әдеттегі акциялардың тартымдылығын ... ... ... жоғары болуы да әдеттегі акцияға деген инвесторлардың
қызығушылығын жоғалтуға ... ... ... Олай ... ... пайыздар, айрықша акциялар бойынша дивиденттер ... ... ... ал олар өз кезегінде әдетте ... ... ... ... жүргізілуі тиіс екендігіне байланысты.
Капиталдандыру көрсеткішінің динамикасы, басқадай бағалы қағаздар бойынша
борышттық міндеттемелер мен меншікті ... ... ... ... ... ... ... Әдеттегі акциялар ... ... ... ... ... ... әдеттегі және айрықша акцияларды қоса есептегендегі барлық
бағалы қағаздар құнына бөлгендегі бөлінді ... ... ... = - әдеттегі акциялар құны / құнды қағаздар толық құны
Құнды қағаздар арасындағы ... ... ... ... акция
иеленушілері үшін аса маңызды, өйткені облигация үлесі көп болған жағдайда
кәсіпорын ... ... ... ... тәуелділігіне ұрындырады,
сонымен қатар табыс ... ... ... ... ... мен ... акцияның үлесі көп болған жағдайға қарағанда, көбірек
артады.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы мен ... ... ... бірі ... ... ... табылады. Бұл
көрсеткішті сипаттау ... біз үшін жаңа ... ... ... анықтап алайық. «Дәлме – дәл айтқанда леверидж аз ... ... ауыр ... ... қозғап ауыстыру,-деп жазады
В.В.Ковалев. Экономикаға қосымша, ол аздаған ... ... ... ... әкеліп соғатын, кейбір себеп ретінде
түсіндіріледі».
«Қаржылық леверидж бір жағынан облигация мен ... ... ... - әдеттегі акция арасындағы қатынас, - деп жазады Л.Сидельникова».
Ол былайша өрнектеледі:
Л = О + АП / ... Л – ... ...... - айрықша акциялар;
АО - әдеттегі акциялар (49).
Леверидж деңгейінің ... ...... ... өйткені ол
қаржылық тұрақсыздыққа әкеліп соғады.
Шаруашылықты жүргізуші субъектілердің ... ... ... көрсеткіштер осындай.
Қазақстан Республикасында құнды қағаздар нарығы енді ғана қалыптасып
келе жатқанын айта кетуіміз керек. Алғашқы қор биржалары ... ... ... ... көлемі ауыз толтырып айтарлықтай емес. Бұндай жағдай біздің
елімізде жекешелендіру аяқталып біткенше және акциялар мен басқадай ... ... саны ... ... дейін созылады. Нарықтық
экономиканың одан әрі дамуы, әр түрлі биржалық ... ... ... әр ... ... ... табысы туралы есеп беру,
олардың акциялары, облигациялар мен басқадай құнды қағаздар ... ... ... ... ... Компанияның акциялар
пакетін сату немесе сатып алу туралы шешім қабылдау және курсын зерттеу,
кәсіпорындағы қаржы бөлімінің жұмысының аса ... ... ... ... ... ... қоғамдардың дамуы және
ерекшеліктері
3.1 Әлемдік тәжірибедегі акционерлік қоғамдардың қызметі
Шетел тәжірибесінде акцияның ... ... ... ... ұсынушыға арналған акциялар;
6) жой акциялар;
в) артықшылығы бар акциялар.
Біздің елімізде жай ... ... ... ... ... акционерлерге салған капиталы үшін айқындалған процент түрінде қатты
табысты алуларына құқық береді. ... ... ... ... мерзімде қолданылады және белгілі уақыттан соң, акционерлік қоғам
оны жабады. Ал, оларды ... ... ... ... ... дауысқа ие емес. Жеңілдікпен пайдаланатын акциялар ... ... ... ... ... сома ... ғана ... категория бойынша былай бөлінеді: еңбек ұжымының акциясы,
кәсіпорын акциясы және акционерлік қоғам ... ... ... ... кәсіпорындар,арендалы, ұжымдық кәсіпорын, коооператив және
қоғамдық ұйымдарға ... ... ... ... ... шығара отырып, екі пайдалылықты көздейді: біріншіден,
көбірек пайда табу үшін, тұрғындарды қосымша қаржы ... ... ... ... ... ... барынша тарту. Себебі
кәсіпорынның жетістігі оның табысына ... әсер ... ... ... кәсіпорын мүлігінің барлық сомасына немесе
жарғы қорына шығарылады. Сондықтан кезкелген ... ... ... ... Бұл ... ... оған ... жазылу арқылы
таратылады. Кейде барлық акцияны құрылтайшылар арасында өзара беледі. Олар
есімді және көрсетілген болып та ... Бір ... ... ... үшін және акционерлік қоғамнан бақылауды жоғалтпау үшін есімді
акциялар қолданылады. Алайда бұлда сенімсіз, себебі оған ... жоқ ... ... ... ... тәжірибе бұған карсы өте тиімді тәсіл
белгілі, мысалы, АҚШ-да бір компанияның 5 %-тік ... иесі оған ... оның ... алу- сату ... есеп ... ... ... акцияның қозғалысы акцияның тіркеу кітабында белгіленеді.
Акция ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген түрінде оны ұстаушының аты-жөні жазылмайды. Акция
тіркеу кітабында жалпы ... ... ... ... ... ... - кәсіпорын, ұйым мен мемлекеттік орындардың еркін
біріккен түрі. Ол акциясын айналымға шығару ... ... ... ... мен еңбекшілердің сақтық корып орталықтандыруға жұмылдырады.
Акционерлік қоғам өз жарғысы негізінде жұмыс жасап, кез ... ... ... ... ... қаржы мен өндірістік-шаруашылық
қызметпен айналысатын күрделі ... да ... бола ... ... ... басқарма, директордың бақылау кеңесі және ... ... ... ... Басқарудың ең жоғарғы түрі- акционерлердің
жиналысы болып табылады, жиналыста алатын өз дауысы бар. ... ... ... ... ... ... көп мөлшеріне ие болуы қажет. Егер
ұстаушы акцияның 50%-дан астамын иеленсе, онда ол ... ... ... ... Акционерлік қоғамы басқаруға және толық бақылауға 20% мөлшердегі
акция да ... ... ... ... - ... ... ақша ... ұйымдастыру мен көптеген жұмыс түрлеріне жұмылдыру болып
табылады. Акционерлік қоғам ... ... ... ... шығарады және
дауыс саны да әртүрлі болады. Акция иесі ... ... ... ... ... ... ... табылады. Акционерлік қоғамның пайдасы
акционерлер арасында ... ... ... ... ... ... ... өзінің салған капиталын талап етуге құқығы жоқ. Қоғам
жабылғанда иегер акцияға салынған қаржыны номинальды бағамен ғана ... ... екі түрі бар. ... ... ... еркін
нарықта сатылмайтын түрін "жабық" дейміз. Акциясы ... ... ... ... ... ... дейміз. Қазақстан Республикасының "Азаматтық
Кодексінде" акционерлік қоғам жайлы ереже бар.
3.2 ҚР акционерлік қоғамдарды ... ... ... ... ... экономикасы тез қарқынмен өсіп келе жатыр.
Мысалы: соңғы үш жылда ЖІӨ - нің өсу ... 10% ... ... ... шама ... үшін ... жетістік. Бірақ, мұндай жетістіктерге жетуіміз
жер қойнауымыздағы минералды қорымыздың бай ... және ... ... мен ... ... ... тікелей байланысты. Ел экономикасы
әлі шикізаттық бағытынан арыла қойған жоқ. Ал ... ... ... ... ... ... –технологиялық өндіріске өтіп,
индустриялы-инновациялы дамуға бет алған. Ал ... ... ... ... ... және ... елдер ғана айналысады екен. Ел басымыз
атап өткендей, еліміз жоғары дамыған елдер қатарына ... үшін ... ... ... ... ... емес ... өсу үшін бүгінде ... ... ... ... ... ... ... керек. Сол себепті, қазіргі кезде
өндіріс тиімділігін арттыруда жаңа ... мен ... ... жоғары жаңа тауарларды шығару арқылы көрініс табады.
Яғни, ұйымдастырудың жаңа ... және ... ... ... ... ... ... отандық нарықтың спецификасына
байланысты кәсіпорынның өндіріс ... ... ... ... ... ... ... Өз табиғатына байланысты тек
қана техника мен технологияны дамыту емес, сонымен қатар ғылыми ... ... айта ... ... техникалық және
технологиялық базасының жаңарып отыруы, бәсеке қабілетті өнім ... ... ... қарастырады. Сонымен қатар, кәсіпорынның ... ... ... ... және өз ... ... өндірісті
көтеруге және кәсіпорынның тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Кәсіпорынның тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның бәсекелік қабілеті өнімнің сапасымен өндірістің тиімділігі
арқылы көрсетілуі, тұрақтылық пен жаңа ... ... ... ... алып ... ... ... технологияны қолдана отырып,
ресурстардың бір бөлігін жаңа технологияларды енгізуге бағыттау, техникалық
мүмкіндіктерді әртараптандыру;
- радикалды және эволюциялық өзгерістерге дайын ... ... тез ... ... ... ... жоғарыда айтылған өзгерістерге икемделу.
Кәсіпорынның өзі де эволюциялық және радикалды ... ... ... ... ... көптеген кәсіпорындардың стратегиларына өзгерістер ен-
гізіліп жатыр. Олар жаппай өндіріс ... бас ... ... ... ... ... Жаңалықтар кәсіпорындарға ... ... ... тиімділікпен бәсекелестік қабілетінің ... ... ... ... ... өндіріс тиімділігі және
инновациялық потенциялдар арасында тығыз байланыс бар. ... ... ... ... ... ... ... жаңа бәсеке қабілетті проектілерді жарыққа шығару және рентабельді
бизнес проектілерді таңдай білу әсер ... ... - 2030» ұзақ ... стратегиялық бағдарламасына
сәйкес мақсатты даму үстінде. Елбасымыз атап көрсеткендей, ... ... әлем ... ... және барлық
қазақстан - дықтардың – ... ... ... мен ... бәсекеге қабілеттілігі мәселе болып отыр. Осы
орайда ша – ... жаңа ... ... ... ... ... құру ... жеделдеткен жөн.
Нарықтық жағдайда қазақстандық кәсіпорындар басшылары мен ... ... ... мен іс – қимылдарын игеру қажет. Со –
лардың қатарына кәсіпорындарға бәсекелік басымдылықтарды ... қалу ... орта ... икемделу негізінде болашақтағы мақсаттарға тиімді
жолмен қол жеткізуге мүмкіндік беретін стратегиялық менеджмент жатады.
Әдебиеттерде көп қарастырылатын, ... өзін өзі ... ... ... кең ... ... ... немесе эталондық
стратегиялар деп атайды. Олар ... ... ... ... бір –
нешеуінің жай күйінің өзгеруіне байланысты ... ... ... ... сала ... жағдайы және технология. Бұл элементтердің әрқай –
сысы ағымдағы немесе жаңа жағдайда болады.
Этолондық стратегиялар ... төрт ... ... өсіп ... ... ... бірінші тобын шоғырландырылған өсу стратегиялары
құрайды. Бұл стратегияларды сала ерекшелігін, қызмет аясы мен ... ... – ақ ... ... арттыру үшін қолданылады. Осы
топтың нақты ... ... ... ... ... Мұнда кәсіпорын берілген нарықты белгілі
бір өніммен жаулап алу үшін қолынан келгеннің ... ... ... дамыту стратегиясы. Мұнда өндірілген өнімге жаңа ... ... ... ... ... ... нарыққа жаңа өнімді енгізу және
оны өткізу көзделеді.
2. Кәсіпорынды ... ... ... ... - ған ... ... Мұндай стратегиялар кәсіпорынмен беріл- ген нарықта
бұрынғы өнімімен ары қарай дами алмаған ... ... ... ... түрлері:
өндірісте жаңа өнім түрін өндіруге жаңа мүмкіндіктерді ... ... ... ... ... ... тұрған
өндіріс бизнестің ортасында қалып ... да, жаңа ... ... ... орай немесе кәсіпорын іс-әрекетіндегі ... ... ... ... ... ... ... жаңа технологиямен өндірілген,
қолданыстағы тауарға ұқсамайтын ерекше тауар көмегімен өсу ... ... ... ең ... жаңа өнім ... құзыреттілігін
бағалағаны жөн.
Жаңа құрылымдарды қосу есебінен кәсіпорындарды кеңейтуге
байланысты біріктірілген өсу деп ... ... Оған ... ... біріктірудің кері стратегиясы, жабдықтаушылардың үстінен қатаң
қадағалау және жабдықтаушының ... ... ... ... ... ... бұл түрін қолдaну кәсіпорынның жабдықтаушылардың
бағасы мен жабдықтар ... ... ... болмайтын жағдайын
жасайды.
- алға ұмтылатын сатылас біріктіру ... мәні – ... ... ... арасындағы құрылым, яғни сату және бөлу жүйесінің ... ... ... ... жаңа ... құру ... кәсіпорындарды
кеңейтуден тұрады.
4. Эталондық стратегияның төртінші түрі ... ... ... Кейбір жағдайларда кәсіпорынды жаңартудың бұл стратегиясы ең соңғы
мүмкіндік болуы ... ... ... және ... ...... ... жолындағы бір–біріне қайшы процестер. Кәсіпорынның
мақсатты қысқарту стратегиясының 4 түрін бөліп көрсетуге болады:
- кәсіпорын бизнесін ары ... ... ... жағдайда қолданылатын жою
стратегиясы;
- кәсіпорын өзінің қызмет ету аясына ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... сату немесе жабу арқылы ... ... ... кеміту мүмкіндіктерін қарастыруға және ... ... ... іс – ... ... бағытталған стратегия. Бұл
стратегияны жүзеге асыру шығындарды ... ... ... ... және ... жұмыстан шығару, пайдалы тауарлардың
өндірісін тоқтатумен байланысты.
Іс жүзінде кәсіпорын бірнеше стратегияларды ... ... ... ... бір жүйе ... ... асыруы мүмкін. Бұл жағдайларда
құрамдастырылған стратегия ... ... ... назарға ала отырып, стратегияны кәсіпорын
саясатынан бөліп, басқарудың жеке функциясы ретінде қарастыру керек ... ... ... мен ... ... байланысты болады. Бір жа
ғынанан стратегия кәсіпорын саясатының норма мен принциптеріне ... ... ... ... әсер ететін көптеген бәсеке–
ге қабілетті амалдар мен жалпы тәсілдерге бөлінеді.
Жалпы алғанда кәсіпорын стратегиясы – барлық ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру және
нарықтық позициясын ... ... ... басқару
жоспары.
Кәсіпорынның негізгі қызметі мен бөлімшелеріне жабдықтау, өндіріс,
қаржы, маркетинг, кадрлар мен ғылыми ... ... ... ... әрқайсысының стратегия ішінде атқаратын міндеттері бар. ... ... ... бойынша жинақталған өндірістік шешімдер мен бәсе
кеге қабілетті амалдарды бір арнаға ... ... мен ... ... кәсіпорынның ағымдағы стратегиясы білдіреді. Жақсы ойластырыл ... ... ... келешекке дайындап, оның ұзақ мерзімді даму ба-
ғытын белгілейді. Оның нақты іскерлік позицияға ... ... ... ... ... тек ... ... ғана міндеті
емес. Ірі кәсіпорындарда стратегияны қалыптастыру жөнінде ... ... ... ... буын басшыларымен қатар коммерциялық және өндірістік бө ... ... ... ішіндегі атқарушы (өндіріс, маркетинг
және өткізу, қаржы, кадрлар, т.б.) басшылар, өнімнің шоғырлануына жауап ... ... ... ... мен ... де қатысады. Әрбір
кәсіпорын өзінің дамуына қолайлырақ болған ... ... ... ... ... ... ... стратгияларды
келтіруге болады: берілген кәсіпорынның жаңа объектілерін ... ... ... ... ... персоналды іріктеу
және дайындау стратегиясы, өсу стратегиясы, шығындарды ... ... ... ... ... ... басқару шешімдерін
қабылдауға көмектесетін құрал болып табылады. Оның міндеті – ... ... мен ... ... дәрежеде қамтамасыз ету. Стратегиялық
жоспарлау барысында басқарушылық қызметтің төрт ... ... ... ... ... бөлу, сыртқы ортаға бейімделу, ішкі үйлестіру
және ұйымдастырылған ... ... бөлу – қор, ... ... пен ... тә -
жірибе сияқты шектеулі ұйымдық ресурстарды бөлуді ... ...... ... әрекетімен қамтитын сыртқы ортаға бейімделу кәсіпо- рынның
сыртқы ортамен ... ... ... ... ... де, ... қатерлерге де икемделіп, ... ... ... ... ... етуі ... ... объектіге сыртқы
факторлардың әсері үлкен. Бұлар – сала ... ... ... ... ... ... үйлесу тиімді біріктіру мен ішкі операциялардың оң нәтижесіне
жетуін қамтамасыз етеді, кәсіпорынның ... және ... ... ... стратегиялық қызметті үйлестіруді қамтиды.
Кәсіпорын стратегиясын жүзеге асырудың құралы ретінде оны дамыту-
дың ... ... ... ... ... қалыптасқан стратегиялық жоспарлаудың сатылары
Фирма стратегиясы таңдап алынған соң жүзеге асыру жөніндегі күрде -
лі жұмыс басталады. Ол үш ... ... ... ... ұйым ... ... стратегияға сәйкес әкімшілік міндеттерге басымдық ... ... ... ... ... ... ... көмекші жүйелер құ- ру
және тағы басқа міндеттерге қатысты. 2-ден, осы таңдалған ... ... ... ... ... сәйкестік орнату. Сәйкестік ... ... ... орнатылуы тиіс: оның құрылымы, ынта - ландыру
жүйесі, мінез – құлық тәртіптері мен нормалары, ... ... ... мен ... ... ... жүзеге асыры- латын
стратегияға ... ... ... мен ... ... ... тал- дау.
Осы үш міндет өзгерістер ... ... ... ... ... ... ие болмаған күнде де қолда
бар ресурстарға, нақты тәжірибеге ... ... өз ... ... Қолда бар ресурстар мен біліктілікті қолданбайтын ... ... ... ... Қазақстан Республикасының акционерлік қоғамдары: негізгі
мәселелері және шешу жолдары
Стратегия Қазақстанның 2015 ... ... ... арналған
мемлекеттiк экономикалық саясатын қалыптастырады және экономика салаларын
әртараптандыру арқылы ... ... ... қол үзу ... елдiң
тұрақты дамуына қол жеткiзуге бағытталған.
Өңдеушi өнеркәсiпте және қызмет көрсету саласында бәсекеге ... және ... ... ... ... және ... ... индустриялық-инновациялық саясаттың басты ... ... ... ... аясында Қазақстан экономикасы
бiрқатар проблемаларға тап ... ... ... ... мыналарды
жатқызуға болады: бiр жақты ... ... ... ... әлсiздiгi, ел iшiндегi салааралық және өңiраралық экономикалық
ықпалдасудың босаңдығы, iшкi рынокта тауарлар мен қызметтерге деген ... ... ... ... ... және ... ... кәсiпорындардың жалпы техникалық және
технологиялық тұрғыдан ... ... ... мен өндiрiстiң арасында
ықпалды байланыстың болмауы; ғылыми-зерттеу және ... ... аз ... ... ... Ғаламдану
процестерiне және сервистiк-технологиялық өтуге ... ... ... шешу және ... ... алға ... ... мiндеттерге қол жеткiзу үшiн Даму Банкiнiң қызметiн жандандырумен қатар
Қазақстанның инвестициялық қоры, Экспортты сақтандыру жөнiндегi корпорация,
Инновациялық қор ... ... даму ... құру ... ... ... осы институттар қосылған құны жоғары жаңа өндiрiстердi
құруға және олардың ... ... ... ... және келелi салаларды
кешендi талдау, олардың ең маңызды ... ... ... ... ... ... мен әзiрленiмдерге қолдау көрсетуге
инвестициялау саясатын жүргiзетiн болады.
Стратегия елде ғылымды және ... ... ... ... ... ... және инновациялық саясат жүргiзудi
көздейдi. Алға қойылған мақсаттарға қол ... үшiн ... ... одан ... және ... бiлiм бepу, монополияға қарсы, ... ... ... ... ... ... шеңберінде
экономиканың және басқарудың барлық салаларында әлемдiк стандарттарға көшу
көзделуде.
Стратегияны ойдағыдай iске асыру ... адам ... және ... ... ... ... негiзделген тұрақты
өркендеуiне алып келетiн оның құрылымында сапалы ... ... ... ... және қоғам құрылысының сапалық жаңа
деңгейiне шығуына ықпал етуi ... ... ... ... мен ... ... ... ұсыныстарды негiздеу үшiн Стратегияның ... ... ... және ... ... ... асыру жөнiндегi шет елдердiң тәжiрибесi, оның iшiнде экспорттық
саясаттың әрқилы түрлерi мен ... ... ... ... ... қол ... мүмкiндiк беретiн факторлар
келтiрiлген.
Қазақстан ... ... ... ... ... және ... ... даму қоры” акционерлік қоғамдарын құру және
олардың қызметінің тиімділігі үшін құқықтық базаны ... ... ... ... ... мен мемлекеттік даму институттары қызметін
жүйелі әрі ... ... ... ... ... “Қазақстан
Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне экономиканың ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар
енгізу туралы” заң жобасы әзірленген болатын.
Әзірлік жұмыстары ... ... ... ... ... және ... ... алдыңғы қатардағы
мемлекеттік активтерді басқару жөніндегі 13 ... ... ... ... ... зерделенді. Біздің елімізде табысты
қолдануға үлгі болатын Сингапурдың Тамасек холдинг компаниясының тәжірибесі
егжей-тегжейлі зерттелді. ... ... ... құру ... үкіметінің алдында стратегиялық маңызды салалардағы компаниялар
қызметінің тиімділігін арттыру және басқару ... ... ... Қазір Тамасек – Азиядағы жиырма жылдық бай ... бар, 60 ... ... ... қаржы секторы, жылжымайтын мүлік,
көлік және логистика, энергетика, инфрақұрылым, сонымен ... ... ... ... ... ... компаниялар акцияларының 
диверсификацияланған портфелімен тиімді басқарып келе ... ... ... ... Оның ... ... өзі дүниеге
келгеннен бері қарай портфелін 210 миллионнан 60 миллиард АҚШ ... ... ... ... бері акционерлердің бірлескен кірісі
жылына 18 пайызға көбейді. ... ... Standard and Poor’s ... секілді  рейтингілік агенттіктердің жоғары корпоративтік несиелік
рейтингілеріне ие ... ... ... ... ... ... мемлекеттік активтерді басқару жөніндегі холдингі” және “Қазына”
тұрақты даму ... ... ... ... “Самұрық” холдингі”
акционерлік қоғамын құрудағы негізгі мақсат ұлттық ... ... ал ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы экономикасының барлық секторларында инвестициялық ... ... ... және оған ... беру ... Оған қоса ұлттық холдинг пен ұлттық ... ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігі мен экономикалық белсенділігін
арттыру;
- компанияларды корпоративтік басқарудың ... ... ең ... ... ... дамыту жөніндегі мақсатқа қол жеткізуде Үкіметке жәрдемдесу
болып ... ... ... компаниялар мен даму институттарын дамытуға
“Самұрық” холдингі” және “Қазына” тұрақты даму ... ... ... мен ... ... өкілдік қызметтері
арқылы белсенді қатысу жолымен жүзеге ... ... ... ... ... темір жолы” ұлттық компаниясы, “Қазпошта”,
“Кегок”, “Қазақтелеком”, ... ... ... ... ... ... ... ал “Қазына” акционерлік қоғамына
“Қазақстан инвестициялық қоры”, ... даму ... ... ... ... “Ұлттық инновациялық қор”, “Экспорттық несие
мен инвестицияны сақтандыру ... ... ... ... ... орталығы” акционерлік қоғамдары мен
“Қазинвест” жауапкершілігі ... ... ... ... ... заңмен “Акционерлік қоғамдар туралы”, “Мұнай ... ... және жер ... ... ... ... туралы”, “Теміржол
көлігі туралы”, “Қазақстан Республикасындағы банк және банк ... ... ... қоры ... “Қазақстан Даму банкі
туралы”, “Инновациялық ... ... ... ... ... ... ... түзетулер енгізілді.
Заң ережелері салалық заңнамалық актілердегі ұлттық ... ... осы ... ... мәртебесін сақтау мақсатында
және “ұлттық холдинг”, ... ... ... ... ... секілді ұғымдарды заңдық негізде енгізуді қарастырады.
Мемлекеттік корпоративтік басқарудың ұлттық ... және ... ... ... ... ... ... корпоративтік басқару мен
компаниялар арасындағы үйлестіру деңгейін едәуір ... ... ... ірі әрі ... ... ... ... және
Қазақстанның қор рыногын дамытуға серпін береді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Елбасының ұсынған Қазақстанның ... ... ... ... ... ... кіру стратегиясын жүзеге ... ... ... және оған серпінді сипат беруде елімізде ... ... ... ... дамуынада акционерлік қоғамдардың алар
орны ерекше зор. Ел басымыз Н.Ә.Назарбаев «Бізге ... әлем ... ... ... ... ... ... ресурстарды
шоғырландыруға және сол ... ... ... ... ... ... жағдайлар әзірлеу керек»- деп Қазақстанның ... ... ... 50 ... ... кіру ... ерекше
тоқталған еді.
Міне, осы сөздің ақиқат екендігін өзім туып өскен ... ... ... ... ... дамуынан байқауға болады. Түсті
металлургия- Шығыс ... ... ... ... Ол қай кезде
де болса бүкіл облысымыздың экономикасын нәрлендіруші негізгі сала болған.
Елімізде ... ... ... бұрынғы экономикалық
байланыстар ... ... ... ... ... ... Үкіметі
Шығыс Қазақстан мырыш өндірісін түбегейлі қайта құру жөнінде мейілінше
батыл ... ... ... ... 1997 жылы ... ... ... кәсіпорындардың басын қосқан “Казцинк” ашық акционерлік ... ... Оның ... Ленинагор полиметалл, Зырян кен – байыту, Өскемен
қорғасын – мырыш комбинаттары, Бұқтырма энергетика ... ... кен ... ... мен ... кешені кірді. 1997 жылы қазан айында
кәсіпорынға инвестор ... ... ... ... пакетін түсті
металлдар өндіру мен сату жөніндегі әлемдік көшбасшы компаниялардың бірі
“Глекор-Интернейшлдің” қаржысына ... ... ... ... ... ... ААҚ басшылығы кәсіпорынды қалыптастыру мен
дамытудың стратегиясын бірнеше кезенге бөліп қарастырды. Ең ... ... ... ... ... кенішінің құрылысы қолға алынды. 2000
жылдың 28 ... ... ... ... болып өтті. Малеевка кеніші
әлемдік стандарт деңгейінде жарақтандырылды. Малеевка кенін игерумен қатар
байыту фабрикасының қуатын арттыру және ... ... ... ... ... ... ... Зырян кен-байыту кешені жылына 2
миллион 250 мың тонна кен өндіретін қуатқа жеткізіліп 175 ... 700 ... ... өнімдерін берді. Салыстыру үшін айтатын болсақ ... 1997 жылы 1,5 ... ... ... ... акционерлік қоғам құрамындағы Өскемен мырыш зауытында
2001 жылы ... ... ... ... ... электролизі үшінші сериясы пайдалануға берілді. Бұл жаңалық ТМД-дағы
мырыш зауыттарының тәжірибесінде бірінші рет ... ... ... Ал Ленинагор мырыш зауытының металлургтері “Казцинк” ААҚ құрамына
қосылғаннан ... бес ... ... көлемін қайта қалпына келтіре отырып,
кәсіпорынның жобалық қуатын 5,1 пайызға арттырды.
“Казцинк” ААҚ ... ... ... ... ... ... де электр қуатын өндіру мүмкіндігін арттырды.
“Казцинк” ААҚ ... ... ... ... ... да ... зор ... етті .22 мыңдай адам жұмысқа тартылды. Қорыта
айтсақ “Казцинк”ААҚ құрылуы өзін ... ... ... Бүгінгі таңда 320 мың
тонна шикізат өңдейді және 60-70 мың ... ... мыс ... ... ... алыптардың бірі “Ульба металлургия зауыты” акционерлік
қоғамы туралы да мақтанышпен ... ... ... ... облыстар бойынша көптеп келтіру-ге болады.
Еліміздің даму институттарын коорпаративтік басқару ... ... ... және ... ... ... Республикасы
экономикасының барлық секторында ынталандыру мақсатында Қазақстан
Республикасы ... 2006 ... 16 ... № 65 ... ... ... ... қоры” АҚ, “Казақстанның Даму
Банкі” АҚ, “Ұлттық инновациялық қор” АҚ, “Шағын кәсіпкерлікті ...... ... ... “Экспорттық операцияларды
сақтандыру жөніндегі коорпарация “АҚ,”Казинвест” жауапкерлігі шектеулі
серіктестікті біріктірген “Қазына орнықты даму қоры”акционерлік ... ... ... темір жолы”, “Қазақтелеком”,
“Казпошта” акционерлік қоғамдары еліміздің келешегі деп білемін.
Курс жұмысын жазу барысында ... АҚ – ның ... ... ... ... ... ... АҚ – мы
Қазақстандағы мұнай және мұнай өнімдерін ... ... және ... ... ... ... – жабдықтардың тетіктерін жөндеумен
айналысады. Оның мұнай және газ ... кен ... ... ... Жетібай, Өзен қаласында орналасып, жақсы нәтиже ... ... ... ... 2009 жылы таза ... 178,7 ... өсті.
Сонымен, Қазақстан Республикасындағы акционерлік ... ... ... ... ... болады:
✓ қарапайым халықтың көбінің акционерлік қатынастар мәселелерін
түсінбеуі;
✓ көптеген қоғамдарда акция ... ... ... ... қоғамдардың үлесінің көптігі;
✓ Заңдық базадағы қайшылықтар
Осындай бірқатар ... шешу ... ... ... ... ... ... істі білетін мамандарды дайындау
✓ Акцияның әлеуметтік қағидасын максималды түрде сақтай ... ... ... ... кейін салымшыларға қоғамның жағдайы туралы
ақпарат беріп, ... ... ... ... ... осындай мәселелерді шешудің бірден – бір жолы ретінде ... ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамдар қызметінің олардың инвесторлар ... ... ... ... ойымша, АҚ – ды басқаруды ұйымдастыру
құрылымын әлі де болса жетілдіре ... ... ... ... ... жасау бөліміне қарайтын маркетинг бөлімшесін коммерция бөліміне
біріктіріп, ... ... ... ... ... ... көрсету бөліміне ауыстыру қажет, сонымен қатар осы жерде талдау және
болжам жасау бөлімінің орнына тек қана қызмет ... ... деп ... ӘДЕБИЕТТЕР
1. Әубәкіров Я.Ә., Нәрібаев К.Н., Жатқанбаев Е.Б., ж.б. Экономикалық ... ... ... ҚазМҰУ, 1998.
2. Бейсенова М., Садықбекова А. «Кәсіпорын экономикасы»,Алматы – 2002.
3. Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы»
4. Бердалиев ... ... ... ... – 2001.
5. Жатқанбаев Е.Б. «Аралас экономика негіздері», Алматы – 2000.
6. ... Ж.О., ... Ә.О ... мемлекеттік реттеудің
өзекті мәселелері», Алматы – 2002.
7. Ілиясов Қ. «Қаржы», ... - ... ... Б. ... ... ... ... – 1999 ж.
9. Көшенова Б. «Ақша, Несие, Банктер, Валюта қатынастары»,Алматы - ... ... ... Заңы // ... ... туралы/
Алматы - 2004 ж.
11. Мауленова С.С. «Экономикалық теория». Алматы – 2004 ... ... И.С. ... қағаздар рыногы және оларды
мемлекеттік реттеу, ... - № 6, 3-2004 ... ... О. XXI ... ... ... кіреміз. –
Алматы: Қазақстан, 1997.
14. Сахариев С.С. «Жаңа кезең – ... ... ... ... Сейтқасымов Ғ.С. «Ақша, Несие, Банктер», Алматы – 2001 ... ... Ө.Қ., ... Б.И. ... экономикалық теория»,
-----------------------
Объектінің дабаламмуын стратегиялық жоспарлау бойынша ұйымдастыру
Әлемдік тәжірибеде қалыптасқан стратегиялық
жоспарлаудың сатылары
Мақсатқа ... алы ... ... және ... ... ... және жоспардың жалпы жобасын әзірлеу
Стратегиялық жоспардың жобасын жүзеге асыру, жоба бойынша әрекеттер жоспары
мен оның құрамдас ... ... және ... болған жағдайда өзгертулер
енгізу

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 35 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«GNPF» акционерлік қоғамның қаржылық – экономикалық жағдайдын талдау11 бет
«The best» акционерлік қоғамның шаруашылық қызметін талдау28 бет
Акционерлік қоғамның бағалы қағазы5 бет
Акционерлік қоғамның жалпы сипаттамасы29 бет
Акционерлік қоғамның жалпы түсінігі және оның экономикалық мәні28 бет
Акционерлік қоғамның қалыптастыру және жұмыс істеу әдістері11 бет
Акционерлік қоғамның қаржылық жағдайына жүргізілген талдау4 бет
Акционерлік қоғамның қаржысы24 бет
Акционерлік қоғамның қоғамда алатын орны27 бет
Акционерлік қоғамның қызметін талдау36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь