Классикалық экономикалық теорияның негіздері, қосымша құн және пайда теориясы

1. Классикалық экономикалық теорияның негіздері
2. Қосымша құн және пайда теориясы

Экономикалық ғылым - ең ертедегі ғылымдардың бірі. Алғашқы рет «экономия» («ойкономия») термині біздің дәуірімізге дейін III-ші ғасырда ертедегі грек ойшылдары Ксенофонт (б.д.д. 430-355 жж.) және Аристотель (б.д.д. 384-322 жж.) еңбектерінде пайда болды.
«Ойкономия» (экономия) сөзі ретінде - (үй, шаруашылық) Аристотель құл иеленушілік шаруашылықты жүргізуді ұйымдастыру туралы ұсыныстар жиынтығын түсінген. Кейінірек, осы бір талаптарға сүйене отырып, феодалдық иелікті жүргізу үшін ұсыныстар жиынтығы жасалды.
Экономикалық (тауарлы-ақша) байланыстардың дамуы феодалдық тұйықтылықты жоюға және мемлекетгің пайда болуына әсер етті. Сол кездері жеке иеліктерді жүргізумен шектелмеді және мемлекеттегі (мемлекет грекше — «полис», «политейя» деген сөз) барлық шаруашылықты жүргізудің жалпы ұлттық ережесін анықтаудың алғашқы талпыныстары пайда болды. Мемлекеттік шаруашылықты жүргізудің жалпы ережесі «саяси экономия» деген атқа ие болды. Алғашқы рет «саяси экономия» деген ұғымды француз сарай қызметкері Антуан Мокретьен қолданды. Ол «Саяси экономия трактаты» (1615 ж.) кітабында Франция елінің шаруашылығын мемлекеттік тұрғыдан басқарудың субъектісі ретінде қарастырды. Бірақ мұны ғылым деп айтуға ерте болатын. Экономикалық теория ғылым ретінде ХVІ-ХVІІ-ші ғасырлар тоғысында пайда болды. Осы кезде тауарлы - ақша қатынастары кең дамыды. Оның өзі экономиканың даму заңдылыктарын қарастыру мен зерттеудің бастауы болып табылды.
«Меркантилизм» (итальян сөзі «мерканте» - саудагер, көпес деген ұғымды білдіреді) бірінші экоиомикалық ілім болып табылады. Осы ілімінің негізгі мазмұны мында: меркантилистер байлықтың қайнар көзі мен қоғамның әл-ауқаттылығы, материалдык игіліктер өндірісіңде емес, ол тауар мен ақша айналымы саласында болады деп есептеді. Олардың ойынша, қоғамының әл-ауқаттылығына, сыртқы сауданы реттеу, тауарды сыртқа шығару басқа елден әкелуінен артып тұруы мен елдегі ақша капиталының (алтын, күміс) жинақталуы арқасында қол жеткізіледі. Меркантилистік саясат елге барынша көп мөлшерде алтын мен күмісті жинауды көздеді. Меркантилизмнің нағыз өкілдері - Вильям Стаффорд (1554-1612 жж.) және Томас Мен (1571-1641 жж.) болып табылады.
Қоғам байлығы саудада емес, ол өндірісте пайда болатындығы туралы идеяны алғашқы рет физиократтар («физиократ» гректің: «физис» — табиғат, «кратос» - өкімет деген екі сөзінен шыққан) мектебінің еңбектерінде пайда болды. Осы мектептің басты тұлғасы - Франсуа Кенэ (1694-1774 жж.) еді. Ол ұлттық байлықтың қайнар көзі - ауыл шаруашылығындағы еңбек деп есептеді. Кейінірек осы сұрақтар Уильям Петти (1623-1687 жж.), Адам Смит (1723-1790 жж.) және Давид Рикардо (1772-1823 жж.) еңбектерінде де қарастырылды. Олар ұлттық байлықтың қайнар көзі тек ауыл шаруашылығының еңбегі арқылы емес, барлық өндіріс саласындағы еңбектерде (ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және құрылыс өндірісі) көрінетіндігін айғақ етті. Осы идеялар «классикалық» (үлгілі) деген атқа иеленді, соңдықтанда бұл ілімнің өкілдері классикалық экономикалық мектептің негізін қалаушылар деп аталды.
Классикалық мектеп саяси экономияның тұжырымдамасын терендете отырып, Уильям Петти, Адам Смит, Давид Рикардо, Карл Маркс (1818-1883 жж.) және Фридрих Энгельс (1820-1895 жж.) теориялық тұжырымдаманы жасады, ол жинақталып - «марксизм» деген атқа ие болды. К. Маркстың ашқан басты жаңалықтары: қоғамдық-экономикалық
        
        Қазақстан республикасы білім және ғылым министірлігі
Атырау инженерлік-гуманитарлық институты
Экономикалық пәндер кафедрасы
Исаева Айшабибінің
Экономикалық теория пәні ... ... ... ... ... Р.К
Атырау - 2011
Атырау инженерлік-гуманитарлық институты
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: Классикалық экономикалық теорияның негіздері, қосымша құн және
пайда теориясы
Орындаған: Радиотехника,электроника және телекоммуникация мамандығының І
курс ... ... ... - ... ... ... ... қосымша құн және пайда
теориясы
1. Классикалық экономикалық теорияның негіздері
2. Қосымша құн және ... ... ... - ең ... ... бірі. Алғашқы рет «экономия»
(«ойкономия») термині біздің дәуірімізге дейін III-ші ғасырда ертедегі грек
ойшылдары Ксенофонт (б.д.д. 430-355 жж.) және Аристотель (б.д.д. 384-322
жж.) ... ... ... (экономия) сөзі ретінде - (үй, шаруашылық) Аристотель құл
иеленушілік шаруашылықты жүргізуді ұйымдастыру туралы ұсыныстар жиынтығын
түсінген. ... осы бір ... ... отырып, феодалдық иелікті
жүргізу үшін ұсыныстар жиынтығы жасалды.
Экономикалық (тауарлы-ақша) байланыстардың дамуы феодалдық ... және ... ... болуына әсер етті. Сол кездері жеке иеліктерді
жүргізумен шектелмеді және мемлекеттегі (мемлекет грекше — «полис»,
«политейя» деген сөз) барлық шаруашылықты жүргізудің ... ... ... алғашқы талпыныстары пайда болды. Мемлекеттік шаруашылықты
жүргізудің жалпы ережесі «саяси экономия» деген атқа ие болды. ... ... ... деген ұғымды француз сарай қызметкері Антуан Мокретьен
қолданды. Ол ... ... ... (1615 ж.) ... ... ... мемлекеттік тұрғыдан басқарудың субъектісі ретінде қарастырды.
Бірақ мұны ғылым деп айтуға ерте болатын. Экономикалық теория ғылым ... ... ... ... болды. Осы кезде тауарлы - ақша
қатынастары кең дамыды. Оның өзі экономиканың даму заңдылыктарын қарастыру
мен зерттеудің бастауы болып табылды.
«Меркантилизм» ... сөзі ... - ... ... ... ... ... экоиомикалық ілім болып табылады. Осы ілімінің негізгі
мазмұны ... ... ... қайнар көзі мен қоғамның әл-
ауқаттылығы, материалдык игіліктер өндірісіңде емес, ол ... мен ... ... ... деп ... ... ойынша, қоғамының әл-
ауқаттылығына, сыртқы сауданы реттеу, тауарды сыртқа шығару басқа елден
әкелуінен артып тұруы мен елдегі ақша ... ... ... ... қол жеткізіледі. Меркантилистік саясат елге барынша көп мөлшерде
алтын мен күмісті жинауды көздеді. Меркантилизмнің нағыз ... - ... ... жж.) және Томас Мен (1571-1641 жж.) болып табылады.
Қоғам байлығы саудада емес, ол ... ... ... ... идеяны
алғашқы рет физиократтар («физиократ» гректің: «физис» — табиғат, «кратос»
- өкімет деген екі ... ... ... ... пайда болды. Осы
мектептің басты тұлғасы - Франсуа Кенэ (1694-1774 жж.) еді. Ол ұлттық
байлықтың қайнар көзі - ауыл ... ... деп ... ... ... Уильям Петти (1623-1687 жж.), Адам Смит (1723-1790 жж.) және
Давид Рикардо (1772-1823 жж.) ... де ... Олар ... қайнар көзі тек ауыл шаруашылығының еңбегі арқылы емес, барлық
өндіріс саласындағы еңбектерде (ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп және құрылыс
өндірісі) ... ... ... Осы ... ... (үлгілі)
деген атқа иеленді, соңдықтанда бұл ілімнің өкілдері классикалық
экономикалық мектептің негізін қалаушылар деп ... ... ... ... тұжырымдамасын терендете отырып,
Уильям Петти, Адам Смит, Давид Рикардо, Карл Маркс ... жж.) ... ... ... жж.) ... ... ... ол
жинақталып - «марксизм» деген атқа ие болды. К. ... ... ... ... ... ... даму
заңдылықтары, социализмнің (коммунизм) жаңа жүйе ретінде пайда болуы, ұдайы
өндіріс пен экономикалық дағдарыстар теориясы, тауарға сіңген еңбектің екі
табиғаттылығы, ... құн ... ... қалыптастырды; абсолюттік
рентаның, жалдамалы еңбектің мәнін ашты. К. Маркстың басты еңбегі -
«Капитал» (1867-ші жылы 1-ші, 1885 ж. - 2-ші, 1894 ж. - 3-ші ... ... ... атпен белтілі және осы еңбек оны әлемдегі ұлы
экономистер катарына косты.
Бұл ілімінде жеке олқылықтар да бар. Тарих К. Маркстың капитализм
кезеңіндегі ... ... ... ... қорытындысын қоғам
толық мақұлдамады, капитализмді таза қанаушы қоғам деген пікір де қателеу
көрінді. Әлемдік экономикалық ғылым марксизмді катты сынай отырып, осы ілім
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... дамуына сүбелі үлес қосқан белгілі американ ғалым-
экономисі, «Экономикс» оқулығының авторы Пол Самуэльсон (1915 ж.) ұлы үш
ойшылды ерекше бөліп ... Олар А. ... ... және Дж. ... ... ... Дж. ... былай деген: К. Маркстің ілімі өте
құнды, сондықтан оны толық ... ... ... К. ... ... ... шет елдер мен Ресейде де өзінің кейбір
ізбасарларын тапты.
Ресейде К. Маркс пен Ф. Энгельстің идеяларын В.И. ... ... ... ... ... өндеді. В.И. Ленин К. Маркстің қоғамдық
капиталды ұдайы өндіру және экономикалық дағдарыстар туралы теориясын
талдауға ерекше мән береді. Ол туралы оның ... ... ... ж.), ... деп ... сұрақтар» (1893 ж.) және басқа еңбектері
куәландырады. Бұл еңбектерінде В.И. Ленин ірі өнеркәсіп үшін ішкі ... ... ... ... нарықтың ұйымдастырушылық пен
біріктірушілік күшінің экономикалық заңдылығын ашты. Осы айтылған
экономикалық ойлар қазіргі жағдайда ТМД ... ... ... ... ... табылады.
ХІХ-шы ғасырдың екінші жартысында «маржинализм» (ағылшынның «marginal» -
шекті деген сөзі) теориясы қалыптасты. Бұл теорияның негізін австриялық
мектептің экономистері Карл Менгер ... жж.), ... ... ... жж.), ... фон ... (1851-1914 жж.), сондай-ақ ағылшын
экономисі Уильям Стенли Джевонс ... жж.) және ... ... ... ... шекті пайдалылық, шекті өнімділік,
шекті шығындар. Маржинализм экономико-математикалық тәсілдер мен моделдерді
кең қолданады. Математикалық мектептің ... ... ... ... ... (1834-1910 жж.) болып табылады. Ол жалпы нарықтық тепе-
теңділік моделін жасады, оның негізі сұраным мен ұсынымға талдау ... ... ... ... ... негізінен төрт ірі ағыммен
сипатталады:
-бірінші ағым «неоклассикалық» деп аталып, ол қазіргі «монетаризм» және
«неолиберализм» ... ... ...... ... ... деп есептеді: егер нарықтық экономиканың субъектілеріне
мүмкіндігінше экономикалық еркіндік берілсе, онда олар өте жақсы қызмет
атқарған болар еді; -екінші ағым ... ... ... Оның ... ... ... экономисі Дж. Кейнс (1883-1946
жж.) болып табылады;
-үшінші ағым «институционализм» (латынның «institutum»— бекіту,
құрылтайлау деген сөзі) теориясымен белгілі. Оның негізін ... ...... ... ... (1857- 1929 жж.) ... ... Оның
1899 жылы «Парықсыз топтың теориясы» атты еңбегі жарық көрді. Осы ағым үшін
капиталистік қоғамның дамуы мен ... ... ... ... тән. Т. Вебленнін ізбасарларына «индустриалды қоғам» теориясын
жасаған американ ғалым-экономисі Дж. Гэлбрейтті (1908 ж.) ... ... ...... ... ... ... жасаған голланд ғалым-экономисі Ян Тинбергенді жатқызамыз.
Американ ғалым- экономисі Пол Самуэльсонның (1915 ж.) ... ... ... ... ... ... -төртінші ағым
әлеуметтік бағыталған нарықтық шаруашылық теориясымен танылады. Осы
теорияның негізін қалаушылар -неміс ғалымы, мемлекеттік қайраткер Людвиг
Эрхард (1897-1977 жж.) және германияның ғалым-экономисі ... ... ... жж.) болып табылады.
Экономикалық ғылым үш ғасыр бойы (ХVII-ХІХ ғғ.) саяси экономия ретінде
дамыды. Экономикалық теория анықтамасында таптық көзқарастың басымдылығын
дәлелдей отырып, К. ... оны ... ... ұсынды. Осы ұғымды алғашқы
рет француз-жазушысы әрі королі Людвиг ХІІІ-тің сарай қызметкері, Антуан
Монкретьен өзінің экономикалық ілімінің ... ... ол ... ... атты кітабын 1615 жылы жазған болатын.
Ағылшын ғалым-экономисі Альфред Маршалл (1842-1924 жж.) өзінің «Саяси
экономия принциптері» (1890 ж.) деген еңбегінде ... ... ... теория» ұғымымен пара-парлығын айтты. «Саяси экономия, — деп
жазды ол, — «әл-ауқаттылықтың материалдық негізін құру және қолданумен өте
тығыз байланысты ... ... ... Бұл ... ... жиынтығы емес, тек
нақты шындықты ашу үшін құрал-сайман ғана». Содан бері 100 жылдан астам
уақыт өтті және ... ... ... ... ... жаңа
зерттеулермен толықтырылады. Осы зерттеулер дамыған елдерге кен тараған
«Экономикс» (авторлары П.Самуэльсон, Кэмпбелл Р.Макконелл, Стэнли Л.Брю
және басқалары) типтес оқулықтарында баяндалады.
Экономикалык теория Д. ... мен К. ... ... кұны ... ... ... босатылды. ХІХ-шы ғасырдың соңғы
ширегінде құн мәселесін шешуге жаңа ... кең ... етек ... ... ... ... ... туындады. Жаңа тәсілдің басты
идеясы: құнды тек шығындарға (мейлі еңбекте немесе «үш факторда» — еңбек,
жер, капиталда болсын) балау орынсыз жап құн ... ... ... ... ... ... экономия принциптері» (1890 ж.) жұмысында
мынандай ойды корытындылаған: Д. Рикардо мен К.Маркстың еңбектің құндық
теориясы мен шекті пайдалылық теориясы ... ары ... ... ... оларды синтездеуді жүзеге асырды. Шекті пайдалылық
теориясы мен классикалық құнның еңбек теориясын біріктіру арқылы ғылыми құн
теориясын құруға жол ... ... ... сұраным интенсивтігі,
өндіріс шектеулігі және өнім бағасы, - деп жазды А.Маршалл, - бірі-бірін
өзара ... Осы ... ... ... бұл екі ... ... толық қолданылған жоқ. Бірақ Д. Рикардо мен К. ... ... ... ... құн ... ... ашты. Осы
өндіріссіз бірде-бір қоғам дамымайды.
Шекті пайдалылық теориясы орташа мөлшерден шекті шығын шамаға өту
мүмкіндігін жасап және олардың сұраным мен ұсыным ... ... ... өзгерістерге алып келді. Бұл талдау
процесі үшін маңызы өте зор. Экономикалық теорияда математикалық тәсілді
қолдануға жол ашылды.
Қазірі кезде экономикалық теорияның мазмұны бұрынғы ... ... ... ... және ол ... ... әртүрлі
экономикалық бағыттар мен экономикалық ойлар жетістігі жиынтығында
қаралады.
Экономикалық теория - бұл іргелі экономикалық ғылым, ... және ... ... ... ... Осы ... ... қоғамдық байлықты және экономикалық қатынастар мен
экономикалық заңдарды зерттейтін ғылым ретінде ... ... ... құн және пайда теориясы
Әрбір дәуірдің есті өкілдерін пайда теориясы толғандырды және әр дәуір оны
өзінше анықтады, сөйтіп осы теорияға өз ... ... ... қайнар көзін түсіндіру талпынысының алғашқылары болып ХV-ХVІІ
ғасырларда мерканталистер жасаған. Олардың пайымдауынша,, сайда сыртқы
саудада туындаған. Тауарды шет елде ... ... сату ... ... ... теориясына экономикалық теория классиктері А. Смит пен Д. Рикардо
сүбелі үлес қосты. Пайданың кайнар көзін олар ... таба ... ... ... ... ... ... зертеу және халықтар байлығының
себептері» (1776 ж) деген еңбегінде былай деген: «жұмысшылардың материалға
қосқан құнының өзі екі бөлшекке бөлінеді-біреуі олардың жалақысын төлеуге,
екіншісі - ... ... ... ... Смит ... ... жалдамалы жұмысшы еңбегі өнімнен шегеру
ретінде карастырған. А. Смит ойын былай қорытындылаған: пайда - бұл
жұмысшының төленбеген еңбегі, алайда оның қорытындылары қарама-қайтшылықта
болды. А. Смит өнім ... осы ... ... оның ... қызмет
жасағандығын «марапаттау» ретінде жүзеге асқанын айтқан.
А. Смиттің ... — бұл ... оның ... ... жасағандығын
марапаттау идеясы, өзінің ізбасарлары тапты: кейініректеу «ұстамдылық»,
«күтушілік», «тәуекелділік» теориялары пайда болып, ... ол ...... ... ... көзін жасыруында болды.
Д. Рикардо өзінің пайдаға көзқарасын «Саяси экономия және салық салуды
бастау» деген еңбегінде баяндаған, оңда ол ... ... мен ... ... кері ... ... дәлелдеуге тырысқан.
«Пайданың жоғарылуы немесе төмендеуі, жалақының төмен немесе жоғары
болуымен байланыстылығын» айтқан. Демек, Д. Рикардоның айтуынша, пайда —
бұл жұмысшылар өндірген қосымша ... ... ... «Капитал» деген еңбегінде пайданы егжей-тегжейлі
қарастырып қомақты үлес қосты. Ол былай деген: «Пайда қосымша құнның
өзгерген ... ... ... ... ... қызметі нәтижесінің
түрін бейнелеген. К. Маркс пайданың нағыз қайнар көзі ... ... ... ... ... есептеген.
Маркстың ойы бойынша, сыртқы құбылыста көрінетін нәрсе сол-пайда айналым
сапасында тауарды сатқан кезде өмірге ... Шын ... ... ... ... құн, бұл қосымша құнның өзгерген түрі және өндіріс
саласында жалдамалы жұмыс ... ... ... ... қазіргі пайда тұжырымдамасы бұл ұғымды әртүрлі
көзқараста баяндаған. Ол ... ... (жер, ... ... ... пен ... айтамыз) қолданған табыс ретінде
қарастырылады.
Американ ғалым-экономисті Пол Самуэльсон пайдаға деген бірнеше ... ... ... ... алынған «шартсыз» табыс ретінде және
оны кәсіпкерлердің өзі тікелей қолданады; пайда ... ... ... және техникалық жетілдіруді ендіру; пайда тұрақсыздық
жай-күйді тудырушы ретінде және тәуекелділік үшін төлем; ... ... ... ... ... ... оқу орны ... «Экономикс»
оқулығының авторлары Кэмбелл Р. Макконнелл мен Стенли Л. Брюде қалыптасқан.
«Экономический образ мышления» ... ... ... ... ... ... анықтамасы жоқ, себебі бұл көп қырлы ұғым және оның ... ... ... егер біз ... жүйе ... ... ... әртүрлі қысқаша шолу пайданың қайнар көзіне көп түрлі көзқарастың
барлығын ... Таза ... ... ... ... ... ... табыс пен жалпы шығындардың арасындағы айырма ретінде анықтаған
абзал.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономика ғылымы туралы жалпы мәлімет4 бет
Бұқаралық коммуникация және оның саяси ықпалы. Коммуникация түсінігі5 бет
Мәдени даму мен теориялар14 бет
Қазақстан Республикасындағы жылжымайтын мүлік нарығының даму мәселелері (тұрғын үй мәселесі)116 бет
Экономика теориясының қоғамда дамуындағы рөлі мен орны, оның пәні мен әдістері10 бет
"Экономикалық теорияның қалыптасуының негізгі кезеңдері."4 бет
Android OS жұмыс істеу принципі және Android OS қосымша құру23 бет
INDF және FSR регистрінің қосымша адресациясы8 бет
Intranet –қосымшалары60 бет
Ms office қосымшаларында VBA-ны қолдану37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь