Арнайы білім берудің технологиялары мен әдіс – тәсілдері туралы ақпарат


І. Арнайы білім берудің технологиялары мен әдіс.тәсілдері ... ... ... ... ... ... ...4

1.1. Арнаулы білім беру жүйесіндегі коррекциялық білім беру процесін қамтамасыз ету құралдары ... ... .4.9
1.2 Арнаулы білім берудің ұйымдастыру формалары ... ... ... ... ..10.13

ІІ. Дамуында ауытқулары бар балалардың оқыту маңыздылығын анықтау ... ... ... ...14
2.1. Арнайы білім берудің әдістері ... 14.17 2.2.Арнайы білім берудің технологилары мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ...18.19
2.3. Арнайы білім берудегі тәрбиенің іскерлік әдістемелік принциптері ... ... .20.21

Қорытынды ... ... ... ... ... .. 22
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... 23
Қосымшалар
Ерекше білім алу қажеттілігіне ие адамның оқу – танымдық іскерлігі бірқалыпты дамушы балаларды оқыту кезінде қаралатын дәстүрлі құралдарды қолдану кезінде әрдайым тиімді бола бермейді. Сол себепті оқыту мен тәрбиелеудің спецификалық әдістері мен тәсілдерін пайдалану қажет. Кез - келген оқу пәні құрамының үлкен көп түрлілігінен сипатталады.
Оқыту құралдары арнаулы білім беру жүйесінің ұстанымдарына сәйкес келуі тиіс. Осыған байланысты қандай да бір құралды қолдану құны оның оқушылар үшін білімді қаншалықты жеткілікті және мәжбүрлі ететіндігімен анықталады, олардың түрлі жас ерекшеліктік сатылардағы танымдық мүмкіндіктерін ескереді, оқу материалын меңгерудің саналық және беріктілік деғгейінің қажетті дәрежесін қамтамасыз етеді. Арнаулы жүйеде білімді меңгеруге білімді өзінше меңгеру бойынша жүйелі жұмыстардың әдептерін қалыптастыруға әкеп соқтырады, оқушылардың индивидуалды ерекшеліктерін фронтальды және индивидуалды жұмыстардың рационалды сәйкестілігі оқытуға дифференциалды түрде жақындасуды ескереді, сөйлеу ойлау қабілеттінің артуына үлесін қосады, материалды меңгерудің іскерліктік көрнекілік - тәжірибелік негізін қамтамасыз етеді, оқытудың коррекциялық - компенсациялық батылдығын қамтиды, әлеуметтік бейімделу үшін қажетті білімдер мен әдіптердің дамуына ат салысады, әрекет етудің әдістерінің қалыптасуы мен білімдерді меңгеруге ғана әкеп соқтырмай сондай - ақ тұлғаны тәрбиелеуді жалпы дамытуды қамтамасыз етеді.
1. Воронкова. В.В. Воспитание и обучение детей в вспомогательной школе. Москва 1994
2. .Моргулис. И.С. Некоторые вопросы теории специального обучения. Москва 1989.
3. .Носкова. Л.П. Дошкольное воспитание аномальных детей. Москва 1993.
4. .Назарова. Н. М. Специальная педагогика. Москва 2007.
5. Намазбаева Ж.И., Сулейменова Р.А. Дефектологиялық сөздік. Алматы 1993.
6. Тебенова К.С. Дамуындағы ауытқулары бар балалар. Оқулық құрал. Қарағанды, 2003.
7. Сорокова. М. Г. Метод Монтессори в детском саду и в школе. М. 1997.
8. .Хелтунин. Е. А. Педагогика Монтессори. Москва 1992.
9. Монтессори. М. О принципах моей школы. Москва 1999.
10. Дефектологиялық сөздік. .Дьячков А.И. басшылығымен 2-ші басылым.
11. Лапшин В.А., Пузанов Б.П. Основы дефектологии. Учебное пособие для студентов пед.инст. Москва., 1990.
12. Нурманбетова У.Е. Мүмкіндіктері шектеулі балалар: интеллектуалды даму кемістіктері. Оқулық құрал. Қарағанды, 2003.
13. Выготский Л.С. Проблемы дефектологии. Москва 1995.
14. Власова Т.А., Певзнер М.С. Дети с отклонениями в развитии. М. 1973.
15. Петрова В.Г., Белякова И.В. Кто они, дети с отклонениями в развитии? Москва, 1998.
16. Коррекционная педагогика: основы обучения и воспитания детей с отклонениями в развитии. .Пузанов Б. П. Москва 1998.
17. Рау Ф.Ф. Проблема интеграции глухих. Формирование устной речи глухих детей. Под ред. Т.А.Власовой, Н.Ф.Слезиной. Москва 1981.
18. Солнцева Л.И. Современные проблемы тифлопедагогики и тифлопсихологии. Дефектология. 1992.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі:  Курстық жұмыс
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 22 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспар

І. Арнайы білім берудің технологиялары мен әдіс-
тәсілдері ... ... ... ... ... ... .. .4

1.1. Арнаулы білім беру жүйесіндегі коррекциялық білім беру процесін
қамтамасыз ету
құралдары ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ...4-9
1.2 Арнаулы білім берудің ұйымдастыру формалары ... ... ... ... ..10-13

ІІ. Дамуында ауытқулары бар балалардың оқыту маңыздылығын
анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.1. Арнайы білім берудің әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... .14-17 2.2.Арнайы білім берудің технологилары мен
әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18-19
2.3. Арнайы білім берудегі тәрбиенің іскерлік әдістемелік
принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20-21

Қорытынды
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... 22
Пайдаланылған әдебиеттер
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 23
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ... ... ... ...24

І. Арнайы білім берудің технологиялары мен әдіс – тәсілдері

1.1. Арнаулы білім беру жүйесіндегі коррекциялық білім беру процесін
қамтамасыз ету құралдары
Ерекше білім алу қажеттілігіне ие адамның оқу – танымдық
іскерлігі бірқалыпты дамушы балаларды оқыту кезінде қаралатын
дәстүрлі құралдарды қолдану кезінде әрдайым тиімді бола бермейді.
Сол себепті оқыту мен тәрбиелеудің спецификалық әдістері мен
тәсілдерін пайдалану қажет. Кез - келген оқу пәні құрамының үлкен
көп түрлілігінен сипатталады.
Оқыту құралдары арнаулы білім беру жүйесінің ұстанымдарына
сәйкес келуі тиіс. Осыған байланысты қандай да бір құралды қолдану
құны оның оқушылар үшін білімді қаншалықты жеткілікті және
мәжбүрлі ететіндігімен анықталады, олардың түрлі жас ерекшеліктік
сатылардағы танымдық мүмкіндіктерін ескереді, оқу материалын
меңгерудің саналық және беріктілік деғгейінің қажетті дәрежесін
қамтамасыз етеді. Арнаулы жүйеде білімді меңгеруге білімді өзінше
меңгеру бойынша жүйелі жұмыстардың әдептерін қалыптастыруға әкеп
соқтырады, оқушылардың индивидуалды ерекшеліктерін фронтальды және
индивидуалды жұмыстардың рационалды сәйкестілігі оқытуға
дифференциалды түрде жақындасуды ескереді, сөйлеу ойлау
қабілеттінің артуына үлесін қосады, материалды меңгерудің
іскерліктік көрнекілік - тәжірибелік негізін қамтамасыз етеді,
оқытудың коррекциялық - компенсациялық батылдығын қамтиды, әлеуметтік
бейімделу үшін қажетті білімдер мен әдіптердің дамуына ат
салысады, әрекет етудің әдістерінің қалыптасуы мен білімдерді
меңгеруге ғана әкеп соқтырмай сондай - ақ тұлғаны тәрбиелеуді
жалпы дамытуды қамтамасыз етеді.
Оқытушының сөзі оқушыларға білім берудің құралы болуы тиіс.
Оны балалар жетік қабылдауы қажет.
Сол себепті арнаулы білім беру жүйесінде қызмет жасайтын
педагогтың сөйлеу қабілеттілігіне оқушылардың контигентінің
спецификасына орай, ерекше талаптар қойылады. Оның сөзі түсінікті,
анық шынайы түрде шығуы қажет. Арнаулы білім беру мекемесінде
жұмыс істейтін педагог сөйлеу оқиғасы ретінде оқыту сабағының құрамы
мен ритмін жобалай алуы тиіс, сөздік импровизация техникасын жетік
білуі, оқушылардың сөйлеу іскерлігінің белсенді түрде енуіне ықпал
ететін жағдайларды табуы және қолдана алуы, қысқа әрі
фразаларды құруда хас шебер болуы өте маңызды.
Естімейтіндерге ақпаратты қабылдату процесін
жеңілдететіндердің тағы бірі - сөйлеу мәнерін көзше қабылдау - бет
көрінісі арқылы түсіну Сөйлеу мәнерін көзше қабылдауды көптеген
әдебиеттік деректерде ерін қозғалысынан түсіну деп атау
қабылданған.
Адамдармен әңгімелесуде есту ғана емес, көру де қатысады.
Сөйлеп тұрған адамды оны сөзін қабылдау үшін көру өте маңызды сол
себепті көру органы есту органына көмектеседі. Сөйлеуді естіп қана
қоймай оны ерін қозғалыцстары бет бұлшық еттері мен тілдің
қозғалысы арқылы қабылдай отырып көруге де болады. Бұл қосымша
құрал естулік қабылдауды процестерін әлсіз еститіндер үшін
жеңілдетеді, ол кереңдер үшін жоқ есту қабілетін біртіндеп
компенсациялық қызметін атқарады. Көретін әсерлер ерін
қозғалыстары арқылы оқитын адамның санасында айтылғанын түсінікті
болуын жеңілдететін сөздер образын тудырады.
Қиындатылған қарым – қатынас жасаудың кейбір жағдайларында

( мәселен , сөйлеу іскерлігінің мүмкін еместігімен байланысқан
тіреуіштік қозғалыстық аппаратының ауыр бұзылуына ие тұлғалармен)
пикрографиялық жазбалар қолданылады.
Арнаулы білім берудің гуманитарлық бағыттылығы мүмкіндіктері
шектеулі балаларға жақын болатындай және оң, әрі жеткілікті тез
тиімділік беретіндей дамудағы ауытқуларды коррекциялау және білім
беру құралдарын іздестіруге мәжбүрлейді.
Қазіргі заманғы арнаулы педагогика мұндай формалар мен
құралдарды іздестіруде өнердің сан – қилы түрлеріне дамыту мен
коррекциялау құралдары ретінде назар аударады.
Коррекциялық – педагогикалық процесте өнердің сан – қилы
түрлерін пайдалануда бірнеше бағыттар қатар жүреді:
психофизиологиялық бүлінулердің коррекциясымен
байланысқан) психотерапевтілік когнитивті және эмоционалды - еркіндік
сфераға әсер етумен байланысты) психологиялық ( катаристі, регулятивтік
коммунативтік фунцияларды орындаушы) әлеуметтік –педагогикалық (
эстетикалық қажеттіліктерді дамыту тәжірибелік шығармашылық іскерлік пен
шығармашылықты баланың потенциалдық мүмкіндіктерін активазациялау
жалпы шығармашылық ортасын кеңейту) Мұндай бағыттарды дамыту
артпедагогика мен арттерапияда қолданатын арнаулы әдістемелер арқылы
жүзеге асырады.
Коррекциялық - дамытушы жұмыс әрбір баланың ерекше білім алу
қажеттіліктері мен өнердің әрбір түрінің ерекшеліктерін есепке
алумен құрастырылады.
Арнаулы білім беру жүйесінде тәрбиелеудің ән – күйлік
құралдарын пайдалану кеңінен етек жайды. Білім беру мекемелерінің
барлық түрлерінде оқу, әрі оқудан тыс уақытта түрлі музыкалық
құралдарды пайдалануға негізделген балалармен жұмыс жүргізуді
ұйымдастырудың түрлі формалары бар.
Сабақтар оқушының сөйлеу қабілетінің ретимдік – мелодиялық
жакының олардың естулік қабылдауға оқыту процесінде оқушылардың
естулік жадының жақсаруы оларға музыканы меңгеруге көп көмектеседі.
Музыкалық іскерлік тек сабақтар ғана емес, сондай – ақ
сабақтан тыс кездерде жұмыс жүргізудің мәдени- бос уақыттық
формаларында да, қолданыс табады ( мейрамдар мен қыдырыстауды,
тематикалық кештерде, концертерде).
Бейнелеу құралдары қоршаған шынайлық бояулар, образдар
әлемі жайлы білімдердің аса бай көзі ретінде ғана емес, сонымен
қатар өз сезімін эмоциясын , өз ішкі әлемін білдіру әдісі
ретінде де қолданысқа ие.
Қол еңбегі деноративтік – қолданбалы өнердің түрі ретінде
моториканы, қозғалыс координациясын дамытады, еңбектік әдептерді
қалыптастырады, халықтық, аумақтық, елдің мәдениеті мен өнеріне
баулиды, бейнелеулік шеберліктер өнуімен таныстырады.
Көркемдік – тілдік іскерлік дамуында ауытқуы бар балаларға
өзінің тілдік әдептерін дамытуға көмектеседі, сөйлеу процесі
кезінде қорқыныш пен сенімсіздікті жеңуге ықпал етеді, тілдің
ақындық және көркемдік сөздің әсемдігін сезінуге қабілеттілікті
дамытады, балаларды рухани байытады, олардың әдебиеттік оқуға
деген ынтасын арттырады.
Театрлық - ойындық іскерлік. Театрлік өнердің негізгі тілі
- әрекет ету, негізгі белгілері – диолог және ойын. Бұл
ерекшеліктер балаларды театрлық өнерге жақындастырады, өйткені
мектепке дейінгі балалар, кіші сынып оқушылары үшін ойын мен
әңгімелесу – басты іскерлік. Бұл іскерліктің коррекциялық
–педагогикалық әсер етуде мүмкіндіктері зор. Театр әлеміне баулу оң
тұлғалық салаларға тәрбиелеуге, нанымдық – этикалық негіздерді
меңгеруге психикалық функцияларды дамытуға мүмкіндік тудырады (
назар аудару, пайымдау, сөйлеу, жад).
Арнаулы білім беру жүйесінде коррекциялық білім беру
процесін қамтамасыз ету үшін құралдар арсеналында мәнін тым
бағалау қиын құралдар тобы болады. Бұл түрлі баспалдақ өнімдер:
кітаптар, дәптерлер, әдістемелер, журналдар, бұл кезде оқулықтарға
ерекше мән беріледі.
Дамуында мүмкіндіктері шектеулі балалардың түрлі
категориялары үшін таралатын оқулықтардың балалардың даму
ерекшеліктерімен байланысқан өз спецификасы болады.
Жалпы мектептердегі сәйкес оқулықтармен салыстырғанда олар
оқушылардағы дефектінің ауырлық дәрежесі мен сипатына жасына,
оқу пәнінің сипатына байланысты түрлендірген. Бірқатар жағдайларда
жалпы білім беру мектептеріндегі қарапайым оқулықтар ешбір
өзгеріске ұшыратылмай пайдаланылады. Өзге жағдайларда ( мысалы
ақыл – есі кем балалар оқитын 8- түрдегі арнаулы мектептер үшін)
жалпы білім беру пәндері бойынша оқулықтар жасалып, қолданылады,
бірақ олардың оқушылардың осы категориясының ерекшеліктерін
ескеретін арнаулы білім беру стандартымен сәйкес ригиналды құрамы
болады. Сонымен қатар арнаулы пәндерді қамтамасыз ету үшін
жалпы мектептерде аналогтары жоқ оқулықтар жасалып, пайдаланылады.
Арнаулы мектептерде қолданылатын оқулықтарда келесілер
орын алуы өте маңызды:
- дамудың бүліну сипатын сәйкес қоршаған әлем жайлы
білімдерде жетіспеушіліктерді толықтыру үшін арналған құралдардың
фрагменттері уағыздық немесе қосымша бөлімдер;
- білімдер мен тәжірибені актуализациялау құралдары;
- танымдық іскерлікті активазациялау және білімді
мотивациялау құралдары;
-дамуының кемшіліктерінің ерекшеліктеріне сәйкес баланың ойлау
және тілдік қабілетін дамытуға бағытталған құралдар;
- сенсомоторлық дамытудың активазациясы мен коррекциясына
арналған құралдар;
- пәндік –тәжірибелік іскерліктің әдептерін дамытуға арналған
сабақтар жаттығулар;
- дамуында қандай да бір ауытқулары бар оқушылардағы бұл оқу
пәнінің компенсаторлық механизмдерінің құралдарын дамыту мен
қалыптастыруға бағытталған жаттығулар;
Кекесілер есепке алынуы тиіс.
-дамуында ауытқулары бар балалардың осы категориясының
қабылдау, назар аудару тілдік, ойлау, есте сақтау ерекшеліктері;
- оқулықты пайдаланумен оқытуға дифференционалды және
индивидуалды жақындасу мүмкіндігі;
- оқушылардың тілдік және интеллектуалдық еркешеліктеріне
сәйкес оқулықтың тілдік материалын құжаттауға талаптар.
Арнаулы білім беру жүйесінде көрнекіліктерді қолдану өзіндік
бір мақсат емес, оқу материалын барынша толық, әрі терең
түсіну, ауызша сөзді түсіну баспалық өніммен бекітілген жазбалық
сөздің және оқытушының сөзін ұғыну құралы.
Арнаулы білім беру жүйесінде көрнекілік – тәжірибелік
әдістерді тарату үшін ең жақсы құрал дидактикалық материал
болып табылады. Коррекциялық - оқыту процесінде қолданылатын
дидактикалық материал пәндік, бейнелік және тілдік болып үшке
бөлінеді.
Пәндік дидактикалық материал оқу жылы бойынша жылжу
мөлшері бойынша барынша оқшауланған абстрактылы бола түседі.
Пәндік дидактикалық материалды пайдалану тірі қызығушылықты тудырады
және оқу мотивацмясын қамтамасыз етеді, эмоционалдық талпынысты
арттырады саналық жұмыстың тәжірибелік іскерлікпен арадағы өзара
байланысын қамтамасыз етеді.
Бейнелік дидактикалық материал (суреттер, картиналар сериясы,
схемалар, сызбалар, пәндік карталар) пәндікке қарағанда барынша
абстрактылы болып табылады. Оны пайдалану аңғарымпаздық пен назар
аударуды дамытуға, салыстырғыштық қабілетін талдау логикалық
салдарлықты тұрғызу қабілетін жоғарлатуға жәрдемдеседі.
Тілдік дидактикалық материал – бұл жаттығуларды мысалдыры,
тапсырмаларды бұйрықтары бар таратпалы карточкалар. Дидактикалық
материалдың бұл түрі дамуында ауытқуы бар бала оқу мен жазуды
меңгере бастаған кезде пайдаланылады. Тілдік дидактикалық материал
жекелікті дамытады, тапсырманың күрделілігінің және оны орындау
қарқының оптималды деңгейін таңдауды қамтамасыз етеді, жеке
өзіндік жұмысты рационалды түрде ұйымдастыруға жол ашады.
Дидактикалық материалдың бұл түрі балалардағы сөйлеу қабілетін
арттыруға ықпал етеді.
Қабылдаудың мүмкін болатын дәлсіздіктерін жою және
сөйлеуде қателіктердің алдын –алу үшін арнаулы білім беру
тәжірибесінде тілдік көрнекілік құралдары жиі пайдаланылады. Тілдік
көрнекілік құралдарына келесілерді жатқызуға болады: тақтаға жазылатын
жазбалар, нотирленген хат ( орфоэпиялық дұрыс сөйлеуді көрсету)
сөздік; тілдік, айтулар схемалары олар теру кездемесі мен
фланеграфтарда орналасады;
Арнаулы білім беру жүйесінде оқытудың техникалық құралдары
жеткілікті кең қолданыс тапты. Олардың қолданылуы балалардың даму
кемшіліктерін коррекциялау және компенсациялау үшін өте маңызды.
ОТҚ пайдалану келесілерге жол ашады. Оқушыларды қоршаған
ортамен оның бүкіл көп түрлілігімен таныстыру күрделі түрде жекелеген
компоненттерді бөлу, олардың арасындағы өзара байланысты ащу, оқыту
уақытын рационалды түрде пайдалану, оқу көрнекілігін қамтамасыз ету
білім алуда әсерлік мотивтер құру.
Қазіргі таңда арнаулы білім беру жүйесінде техникалық
құралдар жеткілікті тиімді түрде пайдаланылуда және олардың
қолданусыз оқу – тәрбиелеу процесін ұйымдастыру мүмкін болмайды.
Коррекциялық білім беру процесін ұйымдастыру барысында
келесі түрде аудиовизуальды құралдар пайдаланылады. Кинофильмдер,
диофильмдер, кодопозитивтер, диопозитивтер және т. б. сондай - ақ
дефектінің білінуін коррекциялаушылар, жеке және ұжымдық қолданудағы
дыбыс күшейткіш аппаратура ( есту қабілеті бүлінген тұлғаларды
оқыту кезінде) лупалар, көзәйнектер, монокулялар мен бинокулярлар
жіпті инеге кигізу құралдары, өзінше қозғалу мүмкіндігін
қамтамасыз етуге арналған тростылар ( көру қабілеті төмендеген
тұлғалар үшін) олардың кейбіреуіне барынша нақтырақ тоқталып
өтсек.
Түрлі проекциялық аппаратураның көмегімен демонстрацияланатын
статистикалық экранды әдістемелер ( схемалар, суреттер, сызбалар,
диопазитивтер және т. б.) оқушылардың оқу материалын қабылдау
процесін антивизациялау мақсатында қолданылады. Бұл кезде мүмкін
болатын жайттар, зерттеу пәнін жан – жақты қарастыру бейнені бірнеше
есе үлкейту.
Даму ерекшеліктеріне ие балаларды оқыту тәжірибесінде сан
түрлі аудио және аудиовизуальды құралдар қолданылады. Оларды оқу
процесінде қолдану әдістері мен варианттары кең және көп аспектті.
Аппараттарға еліп түсетін түрлі бейнелеудегі тілдік сигналдарды
түрлендіретін техникалық құралдарды қолдану кезіндегі мүмкін болатын
тілді, өйлеуді визуализациялау мәселен динамикалық графиктер,
артикуляция профильдері және т. б. дефект сипатын анықтап қана
қоймай дұрыс сөйлеуді өңдеу үшін аппаратураны қолдануға жол ашады.
Оқытуда техникалық құралдардың кең пайдалануына қарамастан,
олардың мүмкіндіктері сарқылмаған. Мәселен коммунативтік жағдайда
модельдеу үшін диапроекторды қолдануға болады, ол оқу видео
фильмдерін – оқушылардың шығармашылық және тілдік белсенділігін
арттыру үшін пайдаланылады.
Ерекше білім алу қажеттіліктеріне ие тұлғалардың түрлі
категорияларын оқытуда жаңа қуатты және көп жауапты құрал
–дербес компьютерлер қолданысының аясы күннен күнге кеңеюде.
Білім берудің жалпы жүйесімен салыстырғанда дамудағы
екіншілік ауытқуларды жою және оқушылардың ерекше білім алу
қажеттіліктерін қанағаттандырудың тиімді құралы болып табылады.

1.2. Арнаулы білім берудің формалары
Ерекше білім қажеттіліктеріне ие балалар мен ересектерге
білім беру индивидуалды түрде бастау алған болатын. Арнаулы білім
берудің тарихы үй жағдайлары мен шіркеулерде керең және зағип
балаларды жеке оқытудың периодтық ұмтылыстарынан көптеген мысалдар
келтіреді. Әрбір оқушыдағы дамуының бұзылуының өзіндік ерекшелігі,
әрбір нақты жағдай үшін арнаулы білім берудің методикалық
тәсілдерін іздестірудің тәжірибелік - экспериьменталдық жолы,
арнаулы білім беру прецендеттерінің санының аздығы – бұның барлығы
да ерекше білімдік қажеттіліктерге ие балаларға білім беруді
қолданылатын индивидуалды оқытуды ұйымдастыруды анықтап береді.
Индивидуалды болып өнерлік және шығармашылық оқыту табылды.
Қазіргі заманғы арнаулы педагогикада оқытуды ұйымдастырудың
индивидуальды формасы келесі жағайларда қолданылады:
- оқушы дамуында ауыр және көптеген бүлінулерге ие болса және
оқыту мен тәрбиелеуде адам топтық немесе сыныптық жағдайларда
оқуға қабілетті болмағандықтан дәл осы индивидуалды да ұсынылса, оның
танымдық іскерлігінің ерекшеліктеріне байланысты баланы оқыту
үздіксіз индивидуалды психолого – педагогикалық қолпаштауды, сан мың
рет қайталауда, талап етеді, ал оны сенсорлық және моторлық
жүйелері қоршаған ортамен қарым – қатынас жасауда, едәуір
қиындықтарды бастан кешіреді. Осылайша ой санасы артта қалуының
ауыр формаларына ие балаларды оқыту және оларды оқытудың
бастапқы сатыларындағы соқыр, әрі керең балалардың бүлінулермен
қатар жүретін келесі білім беру процестері ұйымдастырылады:
- білім беру процесінің спецификасына сәйкес, дамуындағы
ауытқулары, жастық ерекшеліктері бар бала индивидуалды психолого –
педагогикалық логопедтік және өзге де коррекциялық көмекті талап
етеді, бұл фронтальды жаттығулар толықтырады. Мұнда нақты баланың
индивидуалды мүмкіндіктері мен индивидуалды жетістіктерінің деңгейі
жүйесі бүлінген функциялардың даму ерекшеліктерінің барлық тізбектері
ескеріледі. Осыған сәйкес есту қабілетті бұзылған балаларға
олардағы ауызша сөйлеу қабілетін қалыптастыру және арттыру қалған
есту қабілетін дамыту бойынша жеке сабақтар өткізіледі. Балалардың
түрлі категорияларындағы сөйлеу қабілетінің бүлінулері жеке
сабақтарда корекцияланады. Бірқатар жағдайларда психокоррекциялық және
психотерапевттік көмектер көрсетіледі.
-егер де бала үй жағдайында білім алса;
Индивидуалды сабақтардың ұзақтығы әдетте 20-30 минутқа
созылады. Арнаулы білім берудегі оқытуды ұйымдастырудың жеке топтық
формасы жеке сабақтарда бірқатар коррекциялық - педагогикалық
тиімділікке қол жеткізгенде индивидуалдыны жалғастырушы ретінде
пайдаланылады. Мәселен , коррекциялық сабақтар ( сөйлеуді өз - өзіне
қызмет көрсету әдептерін, кеңістікте бағытын анықтауды дамыту)
әсіресе интеграциялы оқыту жағдайларында балалармен изтоптарда
жұмыс жасау мүмкіндігін жорамалдайды. Оқытудың барынша кештеу
сатыларында арнаулы коррекциялық – педагогикалық тиімділікке қол
жеткізу мөлшері бойынша оқытудың ұйымдастырудың жеке топтық
формасы кобинациялық бүлінулерге ой-санасының жетілмеуінің ауыр
формасына ие балалармен жұмыс жасауда қолданылады.
Сыныптық – сабақтық жүйе, сабақ оқу процесін ұйымдастырудың
негізгі формаларының бірі болып табылады. Сабақ беру жалпы білімдік
мектептердегідей оқыту – танымдық қана емес, сондай – ақ балалардың
дамушы іскерліктерінің түрлерін ұйымдастыруға жол ашады. Сабақ
оқушылармен фронтальды топтық және аз дәрежеде жеке жұмыс
жүргізудің сәйкестілігі үшін мүмкіндіктерді қарастырады. Оның басқа
да оқыту жұмыстарының ұйымдастыру формаларынан айырмашылығы
келесілерден тұрады:
- оқушылар тобының құрамы тұрақты ( тіпті интеграциялы оқыту
жағдайларында оқушылардың даму деңгейінің ұқсастығы оқу іскерлігінің
қарқыны дамуындағы бүлінудің сипаты және сабақ бейнесі бойынша
жұмысшы топтарға уақытша бірігуі мүмкін болса да. Топ құрамының
тұрақтылығы бұл кезде екінші белгілер бойынша - өзге де топтарға
бірігеді)
- әрбіреуінің мүмкіндігі мен ерекшеліктерін ескерумен,
іскерліктерін оқытушы басқарады;
-оқушылар сабақта тікелей білім алады. Сонымен бір мезгілде
арнаулы білім беруде уағыздық жұмыстарының жүйесі орын алады,
оның арқасында өзге де сабақтар құрамына жеке сабақтарға оқыту
ұйымдастырудың қосымша формаларына біріккен даярлаушы жаттығулардың
жүйесі арқылы, сабақта қандай –да бір жаңа материалды меңгеруге
даярлықты педагогтың алдын – ала жасайды.
Көптеген жағдайларда әсіресе оқытудың бастапқы сатыларында
арнаулы білім беру мектептеріндегі сабақтар араласқан немесе
комбинациялы түрде құрылады. Мұның өзі дамуында ауытқулары бар
балалар жаңа материалды үлкен порциялармен меңгере алмайтындығымен
түсіндіріледі; жаңа материалды түсіндіру сәйкес білімдерді өзекті
етуге және оқушыларға тәжірибе жинауға немесе осындай тәжірибені
қалыптастыруға бағытталған даярлықтық уағыздаушы жұмыс алға
қойылады, жаңа материалдың әрбір порциясы жаттығулардың
іскерліктік тәжірибелік формада оның тез арада бекінуін таоап
етеді, сабақ жүргізудің әрбір сатысында материалдың
меңгерілгендігіне қадамдық біртіндеп индивидуальды бақылау, пайда
болатын білім беру қиындықтарды табу қажет болады.
Орта және жоғарғы топтарда сабақтар классикалық сипатқа ие
болады.
Арнаулы білім беру мектептеріндегі сабақтар жұмыстың топтық
формаларын кең қолданумен сипатталады. Бұл жұптармен бригадалармен
жұмыс жасау болып табылады. Негізінен бұл жұмыс жүргізудің
дифференционалды топтық формасы, бұл кезде балалар олардың
танымдық мүмкіндіктеріне оқу іскерлігінің қарқынына коррекциялық
білім беру процесінің тапсырмаларына байланысты бірігеді, сондай –ақ
бригадалық түрі де бар, бұл кезде балалар қандай да бір оқу
тапсырмасын орындау үшін уақытша топтарға ( өз ынтасымен немесе
педагогтің нұсқаумен) бірігеді. Жұмыс жүргізудің мұндай формалары
арнаулы сабақтарда мәселен, пәндік тәжірибелік оқыту сабақтарында
кеңінен таралған. Жұптармен бригадалармен жұмыс жүргізу балаларға
өзара білім беруді жүзеге асыруға мүмкіндік береді, дербестікті
жауапкершілікті сезінуді достастық сезімін бірлестік ой – сананы
көмек көрсетуге әрдайым дайын тұру сезімін ұлғайтуға мүмкіндік
береді.
Сабақтағы жұмыс жүргізудің индивидуализацияланған формасы
өздерінің танымдық мүмкіндіктері артта қалушы балалардан танымдық
іскерлігінің қарқыны мен көлемі бойынша едәуір ерекшеленетін
оқушыларға қолданылады.
Арнаулы білім беру жүйесіндегі педагогикалық прцесті
ұйымдастырудың қосымша формаларының қатарына экскурсиялар қосымша
сабақтар педагогикалық жұмыстың сыныптан тыс формалары (
мәселен сабақтан тыс оқу) өзіндік даярлық ( сабақты арнаулы мектеп –
интернатта дайындау) жатқызылады.
Арнаулы мектеп - интернатта педагогикалық процесті
ұйымдастырудың қосымша формаларының тізбегіне факультативтер,
үйірмелік және клубтық жұмыстар сабақтан тыс жұмыстардың эпизодтық
іс –шараларын өткізу кіреді ( олимпиадалар, жарыстар)
Күрделі кемістіктері бар балалардың өмір жағдайын
психологиялық – педагогикалық ұйымдастыруға қатысты жалпы ережелер
қатарын көруі мен естуі зақымданған балалардың даму теориясынан
алып пайдалануы мүмкін. Профессор А. И. Мещеряков (1974 ж) қоғам
өндірген білімдерді көруі мен естуі зақымданған балалардың
меңгеруін және оларды өзіндік адами мінез - құлығының
қалыптасуын қамтамасыз ететін бірнеше шарттарды жасады. Бұл
біріншіден заттармен тәжірибелік іс - әрекеттер ( оның
ішінде қару - жарақтық) онсыз заттың толық бейнесін қалыптастыру
мүмкін емес. Екіншіден адамды тікелей қоршауға кіретін
заттармен әрекеттесудің әлеуметтік тәсілдерін қолдану. Үшіншіден ,
іс - әрекеттердің бала қажеттіліктерін қанағаттандыруға бағытталған.
Алдымен бұл балада бар ( тамақ ішу кезіндегі, ұйқыда, суықтан
қорғауда және т. б.) органикалық қажеттіліктер. Сосын пәндік с -
әрекетің дамуымен балаларда осы дамумен пайда болған және іс -
әрекеттің меңгерілген тәсілі қарама – қарсы кіретін жаңа
қажеттіліктер құрылады. Жаңа қажеттіліктерді қанағаттандыру баладан
іс - әрекеттің жаңа тәсілін меңгеруді талап етеді.
Қажеттіліктер мен оларды қанағаттандыру тәсілдері арсындағы қарама
– қайшылықтарды бөлінген іс - әрекет деп аталатын әдісті қолдана
отырып, ересек адам көруі мен естуі зақымданған балаларда ,
өзінің жеке белсенділігін мақсатқа сай азайта және балаға өз
қызметтерін бере отырып өзіне - өзі қызмет көрсету тәсілдерін
қалыптастырады.
Есту мен көру мүшесі зақымданған кішкене баланың, маңызды
білімдік мәні бар іс - әрекет саласы өзіне - өзі қызмет көрсету (
өзіне - өзі қызмет көрсетуге үйрену) және қол еңбегі болады. Дәл
осы салада алғаш рет , естуі мен көруі зақымданған кезде сыртқы
ортамен толық әлеуметтік өзара әрекеттесу қолайлы ұйымдастырылады.
Балада өзіндік адамдық , яғни мәдени мінез – құлық формаларының
алғашқы формалары құрылды. Ересек адам ( педагог, ата –ана) мен
көруі мен естуі зақымданған балалардың әлеуметтік – эмоциональдық
байланысы оны адамдық қарым – қатынастар әлеміне алып келеді. Әрі
қарай бұл әлемді тану, бала ұжымдық өзіне - өзі қызмет етуге,
ұжымдық тұрмыстық еңбекке қосылғанда едәуір баий түседі.
Оқу процессінде өзін қоршаған заттардың қызметін меңгеру
пәндік сыртқы әлемді шынайы танудың қажетті жағдайы болып
табылады, баланың танымдық әрекетінің даму құралы көбінесе онда
сенсорлық процесстердің қалыптасуы ретінде болады. Көруі мен естуі
зақымданған ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Арнайы білім берудің технологиялары мен әдіс-тәсілдері
Кәсіптік білім берудің қазіргі технологиялары.
Білім берудің жаңа технологиялары
Бастауыш мектепте экологиялық білім мен тәрбие берудің әдіс-тәсілдері
Су, су экологиясы жөнінде білім берудің тиімді әдіс-тәсілдері
Бастауыш мектепте білім берудің қазіргі педагогикалық технологиялары
Дене тәрбиесінің әдіс-тәсілдері туралы
Мектеп жасына дейінгі балаларға экологиялық тәрбие берудің әдіс-тәсілдері
Ғылымның парадигмасы теориясы мен әдіс-тәсілдері
Тіл үйретудің әдіс тәсілдері
Пәндер
Stud.kz
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рақмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Жабу / Закрыть