Тұтыну несиесі және оның Қазақстанда дамуы

ЖОСПАР

Кіріспе

I.бөлім. Тұтыну несиесі және оның әлеуметтік.экономикалық маңызы
1.1. Тұтыну несиесі туралы түсінік және оның мәні
1.2. Тұтыну несиесінің түрлері және қажеттілігі
1.3. Қазақстан Республикасының экономикасындағы тұтыну несиесін беру мәселелері

II.бөлім. Тұтыну несиесін «Казкоммерцбанк» АҚ тәжірибесінде
талдау
2.1. Казкоммерцбанктің тарихы және құрылымы
2.2. Тұтыну несиесін АҚ Казкоммерцбанктің тәжірибесінде талдау
2.3. Тұтыну несиесін уақытында қайтаруды қамтамасыз ету формалары

III.бөдім. Жеке тұлғаларды несиелеуді жетілдіру жолдары
3.1. Қазақстанда жеке тұлғаларды несиелеуді жетілдіру жолдары

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Кіріспе

Несие – ақша сияқты тарихи экономикалық дәреже болып табылады. «Кредит» деген сөз, «қарыз», «несие» деген «kredo»- сенемін деген мағына беретін латынша «kreditum» деген сөзден шығады. Ол экономикалық дәреже ретінде әр түрлі экономикалық қоғамдарда қызмет етеді. Ол тауар өндірісінің пайда болған кезінен бастап қарапайым формаларында: бай және кедей қоғамдарда көрінеді. Несие қатынастары ақша қатынастары сияқты үнемі даму үстінде болады. Алғашқы несие табиғи түрде қоғамның даулетті топтарынан мүліксіз шаруалар мен кәсіпкерлерге тұтыну мұқтаждығы мен қарыздарды өтеу үшін ұсынылған. Тауар-ақша қатынастарының дамуымен несие ақша түріне көшті.
Несиенің объективті қажеттілігі табиғи және ақшалай түрде жүзеге асатын ерекшеліктерден кеңейтілген өндірісті шығарып тастайды. Ол капитал түрлері үнемі ауысып тұратынын ұйғарады, меншіктің ақшалы түрі тауарға, тауарлы меншік өндірістікке, өндірістік тауарлыға және тауарлық қайта түріне аусып тұрады.
Несиенің мүмкіндігін шындыққа айналдыру үшін белгілі бір талаптар бар. Біріншіден, несие келісімінің қатысушылары-несие беруші мен қарыз алушы-экономикалық байланыстардан туындайтын міндеттемелердің орындалуын өз мойнына алуға материалдық жағынан кепілдік беретін дербес заңды субъектілер болуы керек. Екіншіден, егер несие беруші мен несие алушының мүдделері бір жерден шықса, онда бұл жағдайда несие өте қажет болады. Несие келісімін жүзеге асыру үшін оның қатысушылары міндетті түрде несиеге өзара қызығушылық танытулар керек. Ф.Энгельс: «Әрбір қоғамның экономика мүддесі, ең алдымен мүдде ретінде алға шығуы керек» деп жазды.
Несие беруші мен қарыз алушының арасында мүдделілік бірдей болған кезде, бір жағынан, несиеге ақшалай қаражатты ұсынуда, екінші жағынан-оны алуда несиелік қарым-қатынастар туындайды.
Осылайша, экономикалық негіз бен (капиталдың бірдей болмауы) пайда болу талаптарының жиынтығы несиенің объективті қажеттілігін анықтап және оның эволюциясын түсіндіріп береді.
Қаражатқа деген қажеттілік пен оның босатылуы арасында туындаған қарама- қайшылық шаруашылық жүргізуші субъектілердің қалыпты қызметі үшін қажет материалдық және қаржылық ресурстарды нақты байланыстыратын несиенің жәрдемімен ғана рұқсат етіледі.
Жеткіліксіз шамада несиенің объективті қажеттілігі несие қатынастарын жүзеге асыратын капитал айналымы мен ауыспалы айналымның бір қалыпты еместігімен түсіндіріледі.
Несие беруші мен қарызға алушының арсында мүдделілік бірдей болған кезде, бір жағынан, несиеге қарым-қатынастар туындайды.
Осылайша экономикалық негіз бен пайда болу талаптарының жиынтығы несиенің объективті қажеттілігін анықтап және оның эволюциясын түсіндіріп береді.
Нарықтық экономика дамыған сайын несие түрлері де көбеюде. Соның ішінде тұтыну несиесіне келетін болсақ,оның негізгі мақсаты-халыққа тұтыну тауарларын сатуды ынталандыру, халықтың тұрмыс жағдайын жақсарту. Тұтыну несиесі бөлшек саудамен тығыз байланысты: біріншіден, тауар айналымы өскен сайын, несие көлемі де көбейеді, себебі тауарға деген сұраныс несиеге деген сұранысты тудырады. Екіншіден, төлем қабілеттілігі бар халықтың сұранысын тудырады. Бұл байланыс әсіресе қазір, нарық тұтыну тауарлармен қанаққан сайын нығая түспек. Жиынтығы несиенің объективті қажеттілігін анықтап және оның эволюциясын түсіндіріп береді
Несиенің бұл түрі қымбат және ұзақ мерзімге тұтынатын тауарларды мысалы: автокөліктерді, жиhаздарды сатып алуға қолданылады. Тауар бағасы жоғары болған сайын, несиенің бұл түріне де сұраныс көбейеді. Дамыған елдерде несиенің жартысынан көбі автокөлік сатып алуға беріледі. Қалған тауарларды тауарларды көбінесе қолма қол-ақша арқылы сатып алады.
Тұтыну несиесі тауар формасында және ақшалай берілуі мүмкін. Соңғы кезде, Қазақстанда ақщалай берілетін тұтыну несиесі өріс алуда. Олар көбінесе машина және ұзақ мерзімге қолданылатын тауарлар алуға, үйлер салуға, сатып алуға және тағы басқа да мақсаттарға беріледі.
Жалпы тұтыну несиесінің көлемі халықтың тұрмыс жағдайын және кәсіпкерлердің тауарларын өткізуге үлкен ықпал жасайды.
Дамыған елдерде тұтыну несиесі үлкен роль атқарады. Ол тауарларға деген сұранысты, оларды өндіруді көбейтуге және сатуға ынталандырады. Тұтыну несиесін көбінесе табысы орташа жұмысшылар қызметкерлер пайдаланады. Жеке тұлғаларға ұзақ мерзімге қолданатын тауарларды несие арқылы сатып алған қымбатырақ болғанымен, төленетін соманы біртіндеп өтеуге мүмкіндік алады.
Қазіргі уақытта Қазақстандағы тұтыну несиесі де, оның бір түрі болып табылатын ипотекалық несие де дамудың жаңа сатысында.
Курстық жұмыстың зерттеу объектісі – «Казкоммерцбанк» АҚ-ң жеке тұлғаларға ұзақ мерзімге тұтынатын тауарларды сатып алу мақсатында берілетін тұтыну несиесімен байланысты экономикалық несиелік қатынастарды ұйымдастыру тәжірибесіне талдау жүргізу.
Тұтыну несиесінің экономикалық мәнін, жеке тұлғалардың тұтыну несиелерін қандай мақсаттарға алатынын және тұтыну несиесінің берілу тәртібімен танысу-жұмыстың мақсаты болып табылады. Осы мақсатты орындау үшін мынандай міндеттемелер алға тартылады:
- Тұтыну несиелерінің түрлеріне зерттеулер жүргізу;
- Жеке тұлғалардың несиелік қабілетін бағалау әдістеріне сипаттама беру;
- Несиені уақытында қайтаруды қамтамасыз ету формаларын талдау;
- Шет елдік тәжірибелерді қарастыру.
Курстық жұмысты жазудың әдістемелік ретінде батыс елдерінің,
Ресей Федерациясының, Қазақстан Республикасының ғалымдарының ғылыми еңбектері қарастырылды. Сонымен бірге тұтыну несиесінін пайдаланудың құқықтық негізі болып табылатын Қазақстан Республикасының заңдары мен заң актілеріне сүйендім.


Тұтыну несиесі және оның әлеуметтік-экономикалық маңызы
1.1. Тұтыну несиесі туралы түсінік және оның мәні

Несие қатынастарының нақты көрінісін несиенің формалары мен түрлері сипаттайды. Несиенің мазмұны мен түрі диалектикалық бірлікте болады. Өндірістік қатынастардың өзгеруі несиенің мазмұны мен оны қолданылатын түрін өзгертеді.
Несиелеу принциптері несиенің мәнін және қызметтерін, сондай-ақ несиелік қатынастарды ұйымдастыру облысындағы объективті экономикалық заңдардың талаптарын бейнелейді.
Несиелеу принциптері негізінде несиелік процесс, яғни банктік несиелердің берілуі, пайлдаланылуы және қайтарылуы жүзеге асырылады. Несиелеу принциптеріне байланысты банктік несиелеодің берілуінің басты шарттары: несиенің мақсаты және мерзімі, олардың қаражаттар айналымы шеңберінде қатынасу нәтижелігі және т.б. анықталады.
Несиенің қайтарымдылығы оның экономикалық категория ретінде басқа да тауарлы-ақшалай қатынастардың экономикалық категорияларынан ажыратылатын ерекшелігімен сипатталады. Қайтарылмайтын несие болмайды. Сондықтан да қайтарымдылық несиенің ажырамас бөлігі болып табылады./18,151-153 бб/
Несиенің негізгі екі формасы бар: коммерциялық несие және банктік несие. Бұл екі несие бір-бірінен несие субъектілері, құрамы, қарыз объектісі, динамикасы,процент мөлшері және қызмет ету аясы бойынша ажыратылады.
Коммерциялық несие - тауар өндірушінің басқа тауар өндірушіге сатқан тауары үшін ақша төлеуді кейінге қалдырып, оны қарызға беруі. Әдетте коммерциялық несие алғашқы капитал жинақтау кезінде капиталистік несие жүйесінің негізін қалады. Коммерциялық несие тауардың өндірістен тікелей тұтынушыға түсуін қамтамасыз етеді, сөйтіп тауарлардың сатылуын және барлық капиталдың қайталама айналысын жеделдетеді. Ол сонымен қатар кәсіпшілер мен сатушылардың да ақша қажетін өтейді.
Дегенмен коммерциялық несиені қолдануда біраз шектеулер бар. Олар:
-бұл несиенің көлемі сатылуға тиіс тауарлар қорының көлемімен шектеледі
-бұл несиенің көлемі ел экономикасының жағдайына байланысты яғни дағдарыс кезінде капиталдың кері қозғалысы бұзылып коммерциялық несиенің көлемі қысқарады;
-бұл несие тек бір бағытта қозғалыста жүреді: оны тек –өндіріс құрал жабдықтакрын шыңаратын салалар және оларды пайдаланатын салаларңа береді, керісінше болуы мүмкін емес. Мысалы, комбайн зауыты өз өнімін комбайындарды несиеге алу шаруашылығына сатуына болады, ал ауылшаруашылығы комбайн зауытына коммерциялық несие ретінде өз өнімін бере алмайды.
Қорыта айтқанда коммерциялық несиенің банктік несиеден басты ерекшелігі - ол тауар түрінде берілетін несие.
Банктік несие – ол банкте шоғырланған қаражат қорынан клиенттерге қайтарым мерзімін белгілеп,ақша түрінде берілетін несие. Коммерциялық несие банктік несиенің бір-бірінен бір сыпыра айырмашылықтары бар.
Біріншіден, коммерциялық несие тауар түрінде берілсе, ал банктік несие ақша түрінде беріледі. Коммерциялық несиені тауар өндірушілер мен сатушылар бір біріне тауардың сатылуын қамтамасыз ету үшін береді. Банктік несие өндірушіден де, сатушыдан да оқшауланып қарыз капиталы ретінде беріледі.
Екіншіден, коммерциялық несие банктік несие бір-бірінен, субъектілер, яғни келісіміне қатысушылар бойынша да ажыратылады. Коммерциялық несиеде несие беруші ретінде де, кәсіпкер жүреді. Банктік несиеде несие беруші-банк, қарыз алушы- кәсіпкер.
Үшіншіден, коммерциялық несиенің щектеулері банктік несие берумен жойылады, себебі банктік несиені қолдану өрісі кең. Коммерциялық несие тек тауар айналысына қызмет корсетсе, банктік несие халықтың барлық топтарының уақытша бос ақщасын шоғырландырып ,оны капиталға айналдырады.
Төртіншіден, бұл екі несиенің динамикасы (өсуі) да біркелкі емес. Коммерциялық несиенің көлемі өндіріс тауар айналымының дамуына және төмендеуіне байланысты өрбіп және қысқарып отырады. Өнеркәсіптің дамуы кезінде оған ұсыныс пен сұраныс өсіп, дағдарыс кезінде төмендейді. Дағдарыстың әсерінен тауарды өндірумен сату қысқарып, ал қарызды төлеу үшін банктік несиеге сұраныс кобейді. Өндірістің жанданып көтерілуі кезінде нақты капиталдың көлемі өсіп, өндірістік мақсатқа жұмсау үшін банктік несиеге сұраныс ұлғаяады. Осыдан банктік несиенің екі жақтылығы туындайды: қарыз алушы, оны өндірістік капиталдың көлемін өссіру үшін пайдаланса, онда капитал қарызы, ал қарыз міндеттемелерін өтеу үшін төлем құралы ретінде пайдаланса, онда ақша қарызы болады. Банктік несиенің мұндай шартты екі түрге бөлінуі қарыздардың алған несиені пайдалану мақсатына байланысты болады. Егер қарыздар несиенің кепілдігіне тауар, вексель, бағалы қағаздарды беріп алса, онда қарыздардың банктен ақша қарызын алғаны. Егер қарыз алушы банктен ештеңемен қамтамасыз етілмеген несие алса, онда қаоыздаодың капитал несиесін алғаны.
Пайдаланылған ғылыми әдебиеттер тізімі:
1. Мақыш С.Б. «Банк ісі» оқулық Алматы 2007,
2. Хамитов Н.Н. «Банк ісі» оқулық, Алматы 2007
3. Тулембаева А.Н. «Банковский маркетинг» Учебное пособие. 2007
4.Мақыш С.Б. Коммерциялық банктердің операциялары. Алматы 2002.
5. Баймұханова С.Б. «Бухгалтерлік есеп», Алматы 2005.
6. Сейітқасымов Г.К. «Бухгалтерский коммерческих банках»
7. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі, Алматы 1999 ж.
8. «ҚР Ұлттық Банкі туралы» ҚР заңы 1995 ж.
9. «ҚР банктер және банк қызметі туралы» ҚР заңы 1995 ж.
10. «Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» ҚР заңы.
11. 1995 ж. 23 желтоқсан №2723, 1997ж. 11 шілде № 154-1, 2000ж. 8 қараша №96-П Заңдарымен енгізілген
12.ҚР-ның кейбір заң актілеріне ипотекалық несиелеу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы ҚР-ның заңы: 2006ж. 3 маусым №427, Егемен Қазақстан 2006ж. 10 маусым № 140-141, 5 бет
13. Ғ.С. Сейітқасымов. Ақша, несие, банктер. Алматы 2001 ж.
14. Давлетова М.Т. «Кредитная деятельность банков в Казахстане», Алматы 2001г.
15. Баймұханова С.Б. «Бухгалтерлік есеп», Алматы 2005.
16.Положение об ипотечном кредитовании физических лиц. 2007г.
17.Процедура проведения оценки залогового имущества и методические рекомендации по определению стоимости объекта залога, 6 май 2000г.
18.«Казкоммерцбанк» АҚ-ның жылдық қаржылық есебі (2009ж.)
19. «Статистическое обозрение Казахстана», №1,2007
20. «Социально - экономическое развитие Казахстана» 2007(март – январь)
21. «Банки Казахстана», №5,2007. Конакбаева А.Г. «Кридитная система РК: современное состояние и проблемы развития».
22. «Банки Казахстана», № 2, 2008
23. «Континет», Татишева Е., «Рынок становиться чище» №25, 2006
24. «ҚазҰУ Хабаршысы» №3(43) 2006ж
25. «ҚазҰУ Хабаршысы» №3(55) 2007ж
26. «ҚазҰУ Хабаршысы» №3 (49) 2005ж
27. «Қаржы қаражат» №1 2006
28. « Қаржы қаражат»
29. w.w.w. coogle.ru.
30. w.w.w. yandex.ru.
31 w.w.w. kkb. kz.
        
        Курстық жұмыс
Тұтыну несиесі және оның Қазақстанда дамуы
ЖОСПАР
Кіріспе
I-бөлім. Тұтыну несиесі және оның әлеуметтік-экономикалық маңызы
1.1. Тұтыну ... ... ... және оның ... ... несиесінің түрлері және қажеттілігі
1.3. Қазақстан Республикасының экономикасындағы тұтыну несиесін беру
мәселелері
II-бөлім. ... ... ... АҚ ... ... ... және құрылымы
2.2. Тұтыну несиесін АҚ Казкоммерцбанктің тәжірибесінде талдау
2.3. Тұтыну несиесін уақытында қайтаруды қамтамасыз ету формалары
III-бөдім. Жеке тұлғаларды несиелеуді жетілдіру ... ... жеке ... ... ... ... әдебиеттер тізімі.
Кіріспе
Несие – ақша сияқты тарихи экономикалық дәреже болып ... ... сөз, ... ... ... ... сенемін деген мағына
беретін латынша «kreditum» деген сөзден шығады. Ол экономикалық ... әр ... ... ... ... етеді. Ол тауар өндірісінің
пайда болған кезінен бастап қарапайым формаларында: бай және ... ... ... ... ақша ... сияқты үнемі даму
үстінде болады. Алғашқы несие табиғи түрде қоғамның даулетті ... ... мен ... ... мұқтаждығы мен қарыздарды өтеу
үшін ұсынылған. ... ... ... ... ақша ... көшті.
Несиенің объективті қажеттілігі табиғи және ақшалай түрде жүзеге
асатын ерекшеліктерден ... ... ... тастайды. Ол капитал
түрлері үнемі ... ... ... ... ... түрі ... ... өндірістікке, өндірістік тауарлыға және тауарлық ... ... ... ... ... ... үшін белгілі бір талаптар
бар. Біріншіден, несие келісімінің ... ... мен ... байланыстардан туындайтын міндеттемелердің орындалуын өз
мойнына алуға материалдық жағынан кепілдік беретін дербес заңды субъектілер
болуы керек. Екіншіден, егер ... ... мен ... ... ... ... ... онда бұл жағдайда несие өте қажет болады. Несие келісімін
жүзеге асыру үшін оның ... ... ... несиеге өзара
қызығушылық танытулар керек. ... ... ... ... ... ... мүдде ретінде алға шығуы керек» деп жазды.
Несие беруші мен ... ... ... ... бірдей болған
кезде, бір жағынан, несиеге ақшалай қаражатты ұсынуда, екінші жағынан-оны
алуда ... ... ... ... негіз бен (капиталдың бірдей болмауы) пайда
болу талаптарының жиынтығы несиенің объективті қажеттілігін анықтап ... ... ... ... ... ... пен оның босатылуы арасында туындаған
қарама- қайшылық ... ... ... ... ... үшін
қажет материалдық және қаржылық ресурстарды нақты байланыстыратын несиенің
жәрдемімен ғана ... ... ... ... ... қажеттілігі несие қатынастарын
жүзеге асыратын капитал айналымы мен ауыспалы айналымның бір ... ... ... мен ... ... ... ... бірдей болған
кезде, бір жағынан, несиеге қарым-қатынастар туындайды.
Осылайша экономикалық негіз бен ... болу ... ... ... ... ... және оның ... береді.
Нарықтық экономика дамыған сайын несие түрлері де көбеюде. Соның
ішінде тұтыну несиесіне келетін болсақ,оның негізгі мақсаты-халыққа ... ... ... халықтың тұрмыс жағдайын жақсарту. Тұтыну
несиесі бөлшек саудамен тығыз байланысты: біріншіден, тауар айналымы өскен
сайын, ... ... де ... себебі тауарға деген сұраныс несиеге деген
сұранысты тудырады. Екіншіден, төлем қабілеттілігі бар халықтың сұранысын
тудырады. Бұл байланыс әсіресе ... ... ... ... ... ... ... Жиынтығы несиенің объективті қажеттілігін анықтап және
оның эволюциясын түсіндіріп береді
Несиенің бұл түрі қымбат және ұзақ ... ... ... ... ... сатып алуға қолданылады.
Тауар бағасы жоғары болған сайын, несиенің бұл түріне де сұраныс ... ... ... ... көбі ... ... ... беріледі.
Қалған тауарларды тауарларды көбінесе қолма қол-ақша арқылы сатып алады.
Тұтыну несиесі тауар формасында және ... ... ... кезде, Қазақстанда ақщалай берілетін тұтыну несиесі өріс алуда. Олар
көбінесе машина және ұзақ мерзімге ... ... ... үйлер
салуға, сатып алуға және тағы басқа да ... ... ... ... көлемі халықтың тұрмыс жағдайын және
кәсіпкерлердің тауарларын өткізуге үлкен ықпал жасайды.
Дамыған ... ... ... ... роль ... Ол
тауарларға деген сұранысты, оларды өндіруді ... және ... ... ... ... ... орташа жұмысшылар
қызметкерлер пайдаланады. Жеке ... ұзақ ... ... ... ... сатып алған қымбатырақ болғанымен, ... ... ... ... алады.
Қазіргі уақытта Қазақстандағы тұтыну несиесі де, оның бір ... ... ... ... де ... жаңа ... жұмыстың зерттеу объектісі – ... ... ... ұзақ ... ... ... ... алу мақсатында
берілетін тұтыну несиесімен байланысты экономикалық несиелік ... ... ... ... ... экономикалық мәнін, жеке тұлғалардың тұтыну
несиелерін қандай мақсаттарға алатынын және тұтыну несиесінің ... ... ... ... ... Осы ... ... мынандай міндеттемелер алға тартылады:
- Тұтыну несиелерінің түрлеріне ... ... Жеке ... несиелік қабілетін бағалау әдістеріне сипаттама беру;
- Несиені уақытында қайтаруды қамтамасыз ету формаларын талдау;
- Шет елдік тәжірибелерді қарастыру.
Курстық жұмысты жазудың әдістемелік ... ... ... Федерациясының, Қазақстан Республикасының ғалымдарының ... ... ... ... ... несиесінін пайдаланудың
құқықтық негізі болып табылатын ... ... ... заң ... сүйендім.
Тұтыну несиесі және оның әлеуметтік-экономикалық маңызы
1.1. ... ... ... түсінік және оның мәні
Несие қатынастарының нақты көрінісін несиенің формалары мен ... ... ... мен түрі ... ... ... қатынастардың өзгеруі несиенің мазмұны мен оны қолданылатын
түрін өзгертеді.
Несиелеу принциптері ... ... және ... ... ... ... облысындағы объективті экономикалық
заңдардың талаптарын бейнелейді.
Несиелеу принциптері негізінде ... ... яғни ... ... ... және ... ... асырылады.
Несиелеу принциптеріне байланысты банктік несиелеодің берілуінің ... ... ... және ... ... қаражаттар айналымы
шеңберінде қатынасу нәтижелігі және т.б. анықталады.
Несиенің ... оның ... ... ... ... ... қатынастардың экономикалық категорияларынан ажыратылатын
ерекшелігімен сипатталады. Қайтарылмайтын несие ... ... ... ... ажырамас бөлігі болып табылады./18,151-153 бб/
Несиенің негізгі екі формасы бар: коммерциялық несие және банктік
несие. Бұл екі ... ... ... ... ... қарыз
объектісі, динамикасы,процент мөлшері және қызмет ету аясы ... ... - ... ... ... ... өндірушіге
сатқан тауары үшін ақша төлеуді кейінге қалдырып, оны ... ... ... ... ... ... жинақтау кезінде капиталистік несие
жүйесінің негізін қалады. Коммерциялық несие тауардың өндірістен ... ... ... ... ... ... сатылуын және барлық
капиталдың қайталама айналысын жеделдетеді. Ол сонымен қатар кәсіпшілер мен
сатушылардың да ақша қажетін өтейді.
Дегенмен ... ... ... ... ... ... ... көлемі сатылуға тиіс тауарлар қорының көлемімен
шектеледі
-бұл несиенің көлемі ел ... ... ... ... ... ... кері қозғалысы бұзылып коммерциялық несиенің
көлемі қысқарады;
-бұл ... тек бір ... ... ... оны тек –өндіріс құрал
жабдықтакрын шыңаратын салалар және оларды пайдаланатын салаларңа береді,
керісінше ... ... ... ... ... зауыты өз өнімін комбайындарды
несиеге алу шаруашылығына сатуына ... ал ... ... ... ... ... өз ... бере алмайды.
Қорыта айтқанда коммерциялық несиенің банктік несиеден басты
ерекшелігі - ол ... ... ... ... ... – ол ... шоғырланған қаражат қорынан клиенттерге
қайтарым мерзімін белгілеп,ақша ... ... ... ... ... несиенің бір-бірінен бір сыпыра айырмашылықтары бар.
Біріншіден, коммерциялық несие тауар түрінде берілсе, ал ... ақша ... ... ... ... ... ... мен
сатушылар бір біріне тауардың сатылуын қамтамасыз ету үшін береді. Банктік
несие өндірушіден де, ... да ... ... ... ... ... несие банктік несие бір-бірінен,
субъектілер, яғни келісіміне ... ... да ... ... ... беруші ретінде де, кәсіпкер жүреді. Банктік
несиеде несие беруші-банк, ... ... ... ... ... ... банктік несие
берумен жойылады, себебі банктік несиені қолдану өрісі кең. Коммерциялық
несие тек ... ... ... ... ... несие халықтың барлық
топтарының уақытша бос ақщасын шоғырландырып ,оны капиталға айналдырады.
Төртіншіден, бұл екі несиенің динамикасы ... да ... ... ... ... өндіріс тауар айналымының дамуына және
төмендеуіне байланысты өрбіп және ... ... ... дамуы
кезінде оған ұсыныс пен ... ... ... кезінде төмендейді.
Дағдарыстың әсерінен тауарды өндірумен сату қысқарып, ал қарызды төлеу үшін
банктік несиеге ... ... ... ... көтерілуі кезінде
нақты капиталдың көлемі өсіп, өндірістік мақсатқа жұмсау үшін банктік
несиеге сұраныс ... ... ... ... екі жақтылығы туындайды:
қарыз алушы, оны өндірістік капиталдың көлемін ... үшін ... ... қарызы, ал қарыз міндеттемелерін өтеу үшін төлем құралы ретінде
пайдаланса, онда ақша қарызы болады. ... ... ... ... ... ... ... алған несиені пайдалану мақсатына байланысты
болады. Егер қарыздар ... ... ... ... ... беріп алса, онда қарыздардың банктен ақша қарызын алғаны. Егер
қарыз алушы банктен ештеңемен ... ... ... ... ... ... несиесін алғаны.
Банктік несиені экономиканың кез келген салалары пайдаланады:
өндірістің бір саласынан ... ақша ... оның кез ... ... ... ... ... екі формасының- коммерциялық және ... ... ... ... ... ... тұтыну, лизинг, ауыл шаруашылық, ... ... және ... ... бұл, жеке тұлғаларға тұтыну тауарларын сатып
алу, тұрмыстық қажеттіліктерін өтеу мақсаттарына және ... ... ... ... ... ... берілетін
коммерциялық немесе банктік формадағы несиелер. Несие алушы-халық, ал несие
беруші-әртүрлі өндіріс ... ... ... ... ... ... несиесі коммерциялық несие формасында (яғни ... ... ... төлемін кейінге қалдырып тауар сату) және банктік несие формасында
(яғни тұтыну тауарларын сатып алуға ақша беру- ұзақ ... ... ... ... және т.б.) ... бұл түрінде банк пен халық арасында делдал да болуы мүмкін./16,142-
151бб/
Банктік тәжірибеде несие бойынша жай және ... ... ... қолданылады.
Коммерциялық банктер төмендегідей ... ... ... ... ... Ұзақ ... ... тауарларды сатып алу мақсатына. Мысалы: пәтер,
автомобиль,жиhаз, телевизор, тоңазытқыш, және басқа да техникалар
сатып алу үшін ... ... ... ... ... ... сатушыларға тауардың құнының 70-75%-ын төлейді. Ал несиеге
берілген тауар кепіл ролін ... ... ... ... қарыз
алушымен несие келісім шартында көрсетілген график бойынша өтелуі
тиіс;
- ... ... ... лизингке берілетін құралдарды,тауарларды жалға
алу мақсаттарына берілетін ... ... ... үйлерді салуға және сатып алуға берілетін несиелер;
- Несиелік карточка бойынша сатып алынған тауарлардың ... ... ... ... бұл ... ... карточканы
пайдалану келісім шартында қарастырылса;
- Қозғалмайтын мүлік, автокөлік және ұзақ мерзім қолданылатын тауарларды
сатып алу және ... ... ... және оқу ... үшін ... ... мақсатына берілген несиелер.
Экономикалық мазмұны жағынан тұтыну несиесі ... ... ... оның ... жеке ... тұтыну талғамымен тікелей
байланысты, яғни халықтың тұрмыс жағдайының деңгейімен анықталады.
Тұтыну несиесінің ... ... ... ... ... ... Бұл ... түрі бөлшек саудамен ... ... ... ... ... ... несие көлемі де көбейеді, себебі
тауарға деген несиеге деген сұранысты ... Бұл ... ... ... ... бұл түрі ... және ұзақ ... пайдаланылатын тауар
өнімдерін сатып алу мақсатында беріледі. Тұтыну ... ... ... ... бұл түрі ... ... ... несиенің мұндай
түріне сұраныс ең ... ... ... ... анықталары
сөзсіз. Дамыған елдердегі несиенің ... көбі ... ... ... ... ... тауарларды көбінесе қолма- қол ақша арқылы сатып
алынады.
Тұтыну несиесі көптеген елдер экономикасында ... ... ... органдар тарапынан реттеліп отырады.
Бұл реттеулерді екіге бөлуге болады: несиені беру деңгейіндегі
және тауарларды тұтыну деңгейіндегі реттеулер. ... беру ... ... ... несиелеуді не қолдап, не тежеп отыруды
көздейді. Яғни, банктердің,қаржы мекемелердің ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
саясаты- елдегі іскерлік ... ... Ол үшін ... ... жеңілдіктер, мысалы: қолма қол ақшамен сатып алынған
тауарлардың бағасын төмендету, ... ... ... ... ... ... экономика ақша инфляциясының күшеюі кезінде алдағы айтылған
саясатқа қарама қарсы саясат жүргізіледі, яғни мемлекет несие ... ... ... ... тұтыну несиесі үлкен роль атқарады,тауарларға
деген ... ... ... және ... ... ... ... табысы орташа жұмысшылар мен қызметкерлер ... ... ұзақ ... ... ... ... арқылы сатып
алған қымбатырақ болғанымен, төленетін ... ... ... мүмкіндік
алады. Әр елдегі тұтыну несиесінің даму дәрежесін салыстыратын болсақ, оның
даму деңгейі әр елде әр ... ... ... көре ... Соңғы зерттеулерге
сәйкес,көбінесе тұтыну несиесі банктермен берілетін несиелердің ішінде ең
табысты түрі болып табылады,мысалы,әлемдегі ең пір ... – « ... ... » өзінің мыңдаған бөлімшелері ... өсіп ... ... ... ... ... карточкаларының
маркетингісіне, тұрғын үйлерді кепілге ала отырып берілетін несиелерге,
тұтынушыларға электрондық қызмет ... ... ... ... ... ... ... және тәуекелі
жоғары болады, себебі жеке тұлғалар мен ... ... ... ... ... ауруларға, жұмыс орындарын жоғалтуға байланысты күрт
өзгеруі ықтимал. Сондықтан, тұтыну несиесін басқаруды жүзеге асыру ... ... ала ... жүргізілуі тиіс.
Сонымен,халыққа берілетін несиелер тұтыну несиесі деп ... ... ... деп нені ... Іс ... ... ... бағытталған несиелендіру, атап айтқанда автомобильді, жиһазды,
тұрмыстық ... ... ... ... ... және ... ... басқа да заттар. ... ... жеке ... ... ... - бұл білім беру, денсаулық
сақтау,үйлену және т.б. ... ... ... Егер ... ... ... ... жүзеге асыра алмаса немесе ... ... ... ... ... оларға қаржылай қаражат ұсынылады.
Бұл несиенің ... ... ... беру ... ... ... ) ... тұтыну несиесіне халыққа берілетін кез келген несиелерді
соның ішінде ұзақ мерзім ... ... ... берілетін несиелер,
ипотекалық несиелер, кейінге қалдырылмайтын мақсаттарға берілген несиелерді
жатқызады.
Ал ... ... ... ... несиелерінің мағынасы
Ресейде ерекшеленеді, яғни жеке қарыз алушыларға тұтыну тауарларын алу ... ... ... ақы ... үшін ... ... несиесінің негізгі ерекшеліктеріне келетін болсақ, мүлік
құнының 70-75% мөлшерінде беріледі; алынған ... ... бір ... ... және ... ... өтеледі; ал егер несие ... банк өз ... ... ... мүлік арқылы қанағаттандыруға құқы
бар.
Тұтыну қажеттіліктеріне арналған несиені алу үшін несие алушы
банкке несиелік қарыз ... ... және онда ... ... ... неиенің қамтамасыз етілуін, несиенің мерзімін көрсетеді. Ал, банк
өз ... ... ... ... ... яғни ... мен ... табыс деңгейін қарастырады. Ол үшін банк қарыз алушының
жалақысы туралы анықтаманы және басқа да табыс көздері туралы мәліметтерді
талап ... Егер осы ... ... ... ... ... ... алатынына күмәнданса, онда қарыз алушыдан кепіл немесе кепілдемені
талап етеді./16,121-135 бб/
1.2 Тұтыну несиесінің түрлері және ... ... ... ... бар және ... елдерде
олардың саны артуда. Тұтыну несиесінің жіктелуінің мынандай нышандары бар:
қарыз алушының ... өтеу ... өтеу ... несиені пайдаланудың
мақсатты пайдалануы, несиелеу объектілері, ... ... және ... ... елдерінде несиелеу объектілеріне қарай ...... ... қажеттіліктерге, бағалы қағаздарды кепілге
ала отырып берілетін, үйлерді салуға және сатып ... ... ... ... және оларды газ, су және тағы басқа жүйелерге қосылуына
берілетін несиелер деп бөлінеді. Сонымен ... ... ... ... жеке ... жұмыстарды жүргізу үшін, шағын механизация
құралдарын алуға және мал мен үй құстарын ... ... аула ... ... беріледі. Сонымен қатар, бау – ... ... және ... ... ... ... ұзақ ... несиелер, яғни автокөліктер және ұзақ ... ... ... ... ... ... үй жануарларын сатп
алуға және тағы басқа қажеттіліктерге беріледі.
Тұтыну несиелерінің төмендегідей түрлері бар:
Несиелік мәміленің субъектілеріне байланысты (кредитор мен ... ... ... ... ... тұтыну несилері;
• Сауда ұйымдары мен халыққа берілетін несиелер;
• Банктік емес ... ... ... ... тұтыну
несиелері
• ( ломбардтар, жалға беру пунктері, несиелік кооперативтер, құрылыс
қоғамдары, зейнетақы қорлары және т.б.);
• Жеке тұлғалармен берілетін, жеке тұтыну ... ... ... ... ... ... ұйымдардан тікелей
алынған тұтыну несиелері;
Несиелеудің мерзіміне қарай тұтыну несиелері былай жіктеледі: қысқа
мерзімді, орта мерзімді, ұзақ ... ... ... ... несиелер.
Отандық банктер тәжірбиесінде банктік несиелердің пайдалану
мерзіміне қарай бөлінуі:
• Қысқа мерзімді ( 1 ... ... ... Орта ... ( 1 ... 3 жылға дейін )
• Ұзақ мерзімді ( 3 жылдан жоғары )
Талап еткенге дейінгі несиелерді ... деп те ... ... ... ... банк ... ... бірден өтеуі тиіс, ал банк талап
етпеген жағдайда өзіне қолайлы уақытта өтей ... ... беру ... ... мақсатты және мақсатсыз
(овердравт, кейінге қалдырылмайтын ... ) деп ... ... етілуіне байланысты қамтамасыз ... ... ... ... етілген ) және қамтамасыз
етілмеген болып бөлінеді. Банк берген ... ... ... ... ... ... себебі, егер несие алушы несиені уақытылы, толығымен
қайтармаған, ... ... ... ... тәуекелімен байланысты.
/16,146-150 бб/
Банктердің қаржылық жағдайының ... ... ету – ... ... ... ... ... қызмет кәсіпкерліктің басқа
түрлеріне қарағанда жоғары тәуекелділікпен ерекшеленеді. Ал банктердің ... ... бірі – ... ... ... ... ... тәуекелге ұшырайды.
Жалпы банк табысы ... ... ... ... деңгейі, т.б. Несиенің өз уақытында қайтарылмауы банктің ... ... ... алып ... ... ... неғұрлым
төмендету төмендету несиелік мекемелер қызметін басқарудағы басты міндет.
Несиелік тәуекел- қарызгердің неасиелік келісімдегі ... ... ... ... өз ... ... ... қарыз алушының бьанктен алған несиесі бойынша қарызын ... ... ... өз ... қайтара алмауына байланысты банктің
зиян шегуіе сипаттайды.
Несиелік тәуекелді басқару-оны миниимзациялау процесі ... ... ... ... ... ... және ... Тәуекелді талдау ақпаратының
бірі сәйкестендіру. Банк әр түрлі ақпараттар алуға ... ... ... бөле ... ... барып отырған тәуекелін анықтауы тиіс.
2. Тәуекел мөлшерін анықтау. Тәуекелді сәйкестендіру мен тәуекел көлемін
өлшеу әдісі тығыз байланысты. ... ... ... ... ... ... мөлшерін қалыптастыруға және потенциялды шығындар көлемін
бағалауға көмектеседі.
3. Несиелік тәуекелді басқару. Тәуекел мөлшерін және түрін анықтағаннан
кейін оны ... ... мен ... ... ... ... несиелік тәуекелдің пайда болуын ескертуге және банктің
өтімділігі мен ... әсер ... ... ... салдарының
алдын алуға бағытталуы тиіс. Бақылау болжамданған көрсеткіштерден
тәуекелдің ... ... ... және ... ... ... және ... уақыт сайын өзгеріп отыратындықтан бақылау
несиелік ... ... ... ... қабілетінің нашарлауын
және бағасын, кепілін анықтауға көмектеседі.
Несиелік тәуекелді басқару екі бағытта жүргізіледі:
1. несиелік операция технологиясын басқару;
2. ... ... ... ... ... ... ... саясатты ендіру
негізінде ұсыныстарды дайындау бойынша ұйымдық процесс, яғни банктің берген
әр несиесіне кезеңмен дайындалған басқару саясаты жүогізілуі тиіс.
Несиелік ... ... да ... ... ... несиелік
қабілетті талдау, мүмкін шығындарға резерв құру, несиелік портфелді
диверсификациялау,т.б.
Несиелік тәуекелді ... мына ... ... ... ... ... ... тәуекелді төмендету;
- тәуекелді алдын ала байқау,мөлшері мен ... ... ... ... шығындар мөлшерін минимизациялау ... ... және ... ... ... ... басқару жүйесі:
- тәуекел мазмұнын және оның пайда ... ... ... ... ... қажетті ақпараттар көлемін және ... ... ... ... бағалау әдісін таңдау;
- тәуекелді сақтандыру әдісін дайандау және таңдау;
- ... ... ... ... жүйе белгілі бір элементтер жиынтығынан тұратындықтан несиелік
тәуекелді ... ... де ... бір ... ... аталған несиелік тәуекелді басқару элементтерінің ... ... ... ... ... несиелендіру процесін және
саясатын анықтау, дұрыс құжаттама жасау.
Тәуекелді басқару кезінде әрбір несиелік бөлім мына ... ... ... ... тәуекел мөлшерін анықтау;
3. тәуекелді бақылау;
4. мониторинг.
Тәуекелді мөлшерлеу-лимиттер белгілеу, яғни банк ... ... ... ... ... ... ... анықтау. Бұл
лимиттер көбіне банктің несиелік саясатында көрсетіледі. Сондықтан несиелік
саясатта несиелік портфель несиелік ... ... ... баға
белгілеуден тәуекелді ескере отырып проценттік ставкалардан қалыптасады.
Тәуекел мөлшерін анықтау-нақты операцияның тәуекел мөлшерін есептеуге
негізделеді (бір қарыз ... ... ... бб/
Тәуекелді бақылау менеджерлер мен акционерлердің дще міндеті болып
табылады, яғни олар оперативті ... ... ... ... бақылаудың
міндеті жоғары дәрежелі мамандардың болуы, кадрлардың біліктілігі, осы
мақсаттарды жүзеге ... ... ... ... ... ... (упрвленческий кантроль) элементі:
- несиелік аудит мамандандырылуы, несиелік шешім қабылдау тәуелсіз
жүргізілуі, жалпы несиелік портфелдің сапалы болуы;
- несиелік ... ... ... ... ... ... бойынша монитортнг
жүргізуде және несие портфелінің сапасын басқару үшін несиелік бөлім
қызметкерлеріне нақты және ... ... ... ... ... мониторинг кері байланыс арқылы тәуекелді тәуелсіз және
ардайым бақылау мен бағалау. Мониторинг несиелік талдау, ішкі және ... ... ... ... қарыз алушының несиелік
қабілеттілігін бағалау және ... ... ... ... ... несиелік қабілеті бұзылған жағдайларды жүргізіледі.
Сурет 1- Несиелік тәуекелді басқару жүйесінің элементтері
* Дерек көзі : ... ... №3 (49) ... ... негізіне несиенің мақсаты жату тиіс. Тәжірбиеде
несиені банк несиелейтін объектілермен қамтамасыз етеді.
Банктік ... ... ... алу ... ... ... арқылы
3. үшінші тұлғаға клиенттің дебиторлық шоттары мен талаптарын, келісім
шарттарын банк пайдасына қарай беру арқылы;
4. ... ... ... және ... ... ... ... вексельдермен қамтамасыз етуге;
6. өмірді сақтандыру полюстерімен қамтамасыз етуге болады.
Өтеу әдісіне байланысты:
1. бөліп қайтарылатын;
2. мерзім соңында толық ... ... ... /1, 22-26 ... ... ... ... несиенің ерекшелігі, негізгі
қарыз және ол бойынша қарыз бірге, бір уақытта төленеді. Оған ... ... және жаңа үй ... ... соммасына жеке тұлғаларға жаңа үй сатып
алу үшін берілетін несие.
Бөліп қайтарылатын несиелерге: қарызды ... ... ... (әр ай ... әр ... сайын және тағы басқа); қарызды ... ... өтеу ... өтеу ... ... ... бір
факторларға байланысты өзгеріп отырады (азаяды немесе көбейеді)). Бөліп
қайтарылатын ... ... ... асу ... ... ... есептеп шығару принципі бойынша беріледі. ... бұл ... ... үшін ... соңында бірден қайтаруға қарағанда жеңіл болады.
Банк үшін де бұл жол ... ... ... ... ... ... несиелік ресурстарды босату арқылы банктің өтімділігін жоғарылатады.
Пайыздарды төлеу әдістеріне ... ... ... беру ... ... пайыздық несиелер;
2. Несиені өтеу уақытында берілетін пайыздық несиелер;
3. Несиені пайдалану ... ... ... ... бөліктер арқылы
(әр тоқсан сайын, жарты жылда бір рет ... ... ... ... ... ... ... сипатына байланысты несиелер:
1. Бір жолғы несиелер;
2. Жаңартылған (револьверлі, роллеверлі) ... ... ... ... ... ... карталар, немесе овердрафт
формасындағы активтік – ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың талап еткенге дейінгі
шоттары бойынша несиелік желілер аз ... ... олар ... ... ... ... қолданылады. Клиенттер
шотындағы қалдықтан көп қаражаттарға чек ... бере ... ... ... ... ... ... үшін пайыздар төлеуі тиіс.
Оған мысал ретінде АҚШ – тың тәжірбиесін келтіруге болады. АҚШ
банк ... ... ... үш ... ... ... ... Револьверлі несиелер;
3. Бөліп қайтарылмайтын несиелер деп бөлеміз.
Бөліп қайтарылатын несиелер шартты пайыздарды және ... ... ... ... Әдетте, бұл несие қарыз алушы тауарларды сатып
алу үшін немесе ... ... жабу үшін және әр ай ... ... бөліктер
арқылы өтеу шартымен беріледі. Несие карточкалары және овердрафт бойынша
берілген несиелерді де ... ... осы ... ... ... ... ... да белгілі бір мерзім сайын өтеледі. ... ... ... бар. /2, 39-43 ... бөліп қайтарылатын несиелерді өтеу мерзімі 2-5 Жыл
аралығында болады. Ал несиеге берілетін ... ... ... ... ... ... аз соммаларға берілсе де, несиелеу объектілеріне
автокөліктер, яхталар, ұшақтар және ... да 100 мың ... көп ... ... ... ... ... несиелерге қарағанда, бөліп қайтарылатын несиелердің
қамтамасыз етілу деңгейі ... ... ... ... ... несиенің тікелей және жанама
формасында берілуі мүмкін. Тікелей несиелеу кезінде банк пен ... ... ... шарт ... Ал, ... несиелеу делдал арқылы
жүргізіледі, көбінесе делдал ролін ... ... ... кәсіпорындар
атқарады. Бұл жағдайда несиелік шарт қарыз алушы және заңды тұлға арасында
жасалады да, осы заңды тұлға банктен несие ... ... ... ... ... келтірсек, АҚШ-та автокөлік сатып алуға берілетін
несиелердің 60%-ы ... ... ... 152-17 ... ... ... ... арқылы халықты несиелеу дамуда.
Сатып алушылар ... ... ... таңазытқыштарды, кір
жуғыш машиналарды, компьютерлерді және тағы басқа ұзақ ... ... ... ... ... несие арқылы алуда.
Егер біз қазіргі уақытта ... ... әсер ... ... бірі ретінде банк секторын атап өтетін ... ... ... ... ... ... өмірінде ойнайтын
ролі және соғанқатысты маңыздылығы айтпаса да түсінікті.
Ал банк үшін, оның ішінде коммерциялық банк үшін ... ... ... ... оның ... ... аса маңызды
болып табылады./21,55-59 бб/
Банк пайдасының үлкен бөлігі несиелеумен байланысты. ... ... ... ... мөлшердегі несиені банкті банкротқа
ұшыратуы мүмкін. Кез келген банктің қызметінің табыстылығы ... ... ... яғни оның ... ... тікелей
байланысты. Несиенің уақытылы қайтарылмауы банктің зиян ... ... та бұл ... ... пайда табу барысында банк өз
тарапынан қиындықтарға кездеседі. Ол қиындық – ... ... ... ... ... ... ... да банктер несиелік тәуекелді
басқару, реттеу шараларымен уақытылы ... ... ... Осы ретте
проблемалық несие ұғымын анықтап алсақ. Проблемалық несие дегеніміз ... - ... ... ... ... ... ... келісім берілген несиелер, сақтандыру, кепілхат немесе кепілдемемен
қамтамасыз етілген несиелер бойынша сақтандыру компонияларының, кепілхаты
және кепілдеме берушінің банк ... ... ... ... ... ... несиелік келісім – шартта ... 30 күн ... ... ... ... ... өзінің несие саясатын жүргізу барысында проблемалық
несиелерді болдырмауға бағытталған әрекеттері өте ... Банк ... ... ... ... ... ... бақылап отырады.
Оның басты мақсаты – ссуда бойынша төленетін пайыз және кезекті ... және ... ... ... ету. Әрине әрбір ссуда түрі
бойынша ойламаған жағдайлардың өріс алу ... ... ... болады.
Банк бұл тұрғыдан әр түрлі саясат жүргізуі мүмкін, мысалы банк тек қана
абсолютті сенімді ... ... ғана ... беру ... ... ... ... жағдайларда ол көп пайдалы мүмкіндіктерді жіберіп алуы
мүмкін. Сонымен бірге егер несиені қайтарумен қиындықтар туса, банк ... өте ... ... ... ... ен ... ... пен
ресурстарды табысты орналастырудың барлық потенциялды мүмкіндіктерінің
максималды пайдалануы арасындағы балансты сақтауды ... ету ... ... ... ... ... ... Инфляцияның деңгейінің секірмелі өзгергіштігі;
- Валюта бағамдарының өзгерісі;
- Нақты ... ... ... ... және тағы ... ... ... пайда болу себептері:
- Кәсіпорындармен өз құрал – жабдықтарын ... ... ...... ... және физикалық жағынан қатты
тозуы;
- Басқарушы персоналды төмен білім деңгейі;
- Мамандардың жүйелі түрде жалақысы ... ... ... фискалдық ауыртпашылық жүктеумен және оған
байланысты жоғары айыппұлдармен сипатталатын салық жүйесі ... ... ... өседі. Бұл ең алдымен мынаған байланысты, яғни қарыз
алушының несие бойынша төлеуге дайындап ... ақша ... ... ... ... ... Қазіргі кезде проблемалық несиелердің несие
портфеліндегі нақты үлес салмағы шамамен 31,4% ... ... бұл ... ... және ... ... 35%-ға ... барады.
Несие ұйымының жоғары менеджментімен стратегиялық жоспарлауға
қарағанда тактикалық және басқарушылық жоспарлауды ... ... ... ... ... ... ... сала бойынша және аймақ
бойынша уақытылы емес, ... ... ... ... несие қызметінің ұйымдастырушылық, функционалды және ... ... емес ... ... ... секторындағы коммерциялық банктер
арасындағы бәсекелестік өзінің ең жоғарғы деңгейіне жеткен уақытта, банктер
несие алушылардың ... ... ... ... ... қызмет көрсетуді жетілдіру арқылы клиенттерді тартуда.
Проблемалық несиелерге мыналар жатады:
• Несиелік келісім шартта ... ... ... ... және ... ... берілген несиелер;
• Сақтандыру, кепіл- хат немесе кепілдемемен қамтамасыз етілген
несиелер ... ... ... ... ... және
кепілдеме берушілердің банк ... ... ... ... ... несиелік келісім-шартта көрсетілген
күннен 30 күн өткенге дейін қайтарылмаған несиелер.
Сондай-ақ проблемалық несиелерге қарсы ... ... ... ... ... қызметін қайта құру;
• Несиені қайтару кестесін өзгерту;
• Пайыз (сыйақы) төлеу тәртібін ... ... ... несиелерге несиелердің жіктелу
ережесіне сәйкес стандартты несиеден өзгелері, соның ... ... ... ... ... елде дамымаған, бірақ шет ел ... ... ... түрлеріне тоқталып кетсек:
1. ағымдағы шот бойынша берілетін несиелер ( овердрафт );
2. ағымдағы шоттың «несиелік зонасы»;
3. есептік ... ... ... және жеке ... ... персоналды
несиелер;
5. ипотекалық несие;
6. балалар оқуына және ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне келетін
болсақ:
1) ағымдағы шот бойынша берілетін несиелер Ұлыбритания, Канада,
Германия сияқты бірқатар дамыған ... ... ... ... тек ... ... ғана ие. Ал, АҚШ- та соңғы кезге дейін
ағымдағы шот бойынша берілетін несиелерге ... ... ... ... ... ... ... американдық банктер өз тәжірибесінде бұл
несие түрін қолдануда.
2) Ағымдағы ... ... ... ... ... ...... банктері - өз клиенттеріне ағымдағы шот
бойынша жаңа қызмет көрсетуде – қарыз алу қажеттілігін жабу үшін ... ... ... ... ... қалып, біоақ клиент белгілі бір
шектерге дейін онымен қолдана берген жағдайда ғана ... ... ... ... ... Бұл ... ... вексель ұсынушыға
вексель бойынша төлеу мерзімі келгенге ... және ... ... айырмасы
негізінде берілген қысқа мерзімді несие.
Банк несие алушы ұсынған ... ... ... ... ... Бірақ, банктер кейбір жағдайларда анықталған сома мөлшеріндегі
вексельдерді сатып алудан бас тартуы ... ... ... ... тек ... 90 күннен аспайтын тауар вексельдерін сатып алады.
Себебі, бұл вексельдерді олар ... ... ... дисконттауға мүмкіндігі
бар.
Есепті несие клиентке белгілі бір артықшылықты ... ... ... ... ала ... ... ... қалдыру
бойынша сатып алушыларға берілетін несиелерді өте жеңіл және ... ... ... ... ... бар. ... қатар, вексель
берудің қатаңдықтарына байланысты банктер қосымша қамтамасыз етуді талап
етпейді.
Бірақ, бұл несие ... ... қоса ... ... көптеген дамыған елдерде вексель үшін ... ... ... ... ... ... ... себебі дисконт алдын ала төленуі
тиіс.
4) Тұтыну несиесі және жеке ... ... ... ... ... барлық дерлік коммерциялық банктер жеке тұлғаларға
қарыз шоттарын ашпауға тырысқан. Олардың ойынша тұтыну несиелерінің негізгі
мөлшері ... және ... ... ... ... шарттарын орындамау
тәуекелі жоғары болғандықтан, бұл ... түрі ... емес ... ... және ... ... үшін бәсекенің ... өз ... ... ... тура ... ХХ – ... АҚШ – тың ірі ... тұратын бір топ банктер (олардың ішінде
өте белгілі Нью – Йорк банктері: «Сити – ... «Bank of ... ... ... ... құрған. Екінші дүниежүзілік сағыстан кейін ... ... ... ... ең тез ... сегменттердің бірі болды.
Германияда тұтыну несиесін қолма – қол ақша түрінде беру кең ... ... бұл ... ... ... ... ... үшін төлемдер қолма-
қол ақша түрінде жасалатын болса, сауда ұйымдары сатып алынатын ... ... ... Бұл несие түрін қолданғаны үшін банк ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін белгілейді.
Ұлыбританияда тұтыну несиесі кез – келген ... ... ... ... ... үшін төлемдерге беріле береді.
Несие беруді рәсімдеу үшін несие алушы аппликациялық форманы
(application – заявление, заявка) ... ... ... мәліметтеріне
сараптама жасалғаннан кейін, банк несие беру ... ... ... ... , ... ... – та ... банктермен берілетін барлық несиелердің 20
пайызы тұтыну несиелері. Сонымен бірге, жалпы АҚШ экономикасында берілетін
тұтыну несиелерінің ішінде ... ... ... ... тек 44
пайызды құрайды. Тұтыну несиелерін беретін ... ... ... ... компаниялар – 25%, несиелік бірлестіктер
–14%, жинақтаушы мекемелер –10%, бөлшек сауда ұйымдары–7%-ды құрайды.
Бәсекелестікке қарамастан, ... ... ... ... ... ... және АҚШ–қа 1974 жылы енгізілген
«Тұтыну несиесі туралы» ... ... іске ... ... көптеген елдер экономикасында үлкен роль
атқаратындықтан, мемлекеттік органдар жағынан реттеліп отырады.
Дамыған ... ... ... ... роль ... Ол ... ... олардың өндірісін көбейтуге және сатуға ... ... ... ... орташа жұмысшылар мен қызметкерлер алады.
Жеке тұлғаларға ұзақ мерзім қолданатын тауарларды несие арқылы сатып ... ... ... ... ... ... ерекшелігі төленетін
сомалар тауарды сатып алғанда бірден төленбейді./32/
1.3. Қазақстан Республикасының экономикасындағы тұтыну несиесін беру
мәселелері
Төлемді ... ... ... ... ... ... несие нысанын қабылдауы мүмкін. Тікелей банктік несие берілгенде
банк пен несие алушы арасында несие ... ... ... ... берілгенде банк пен несие алушы арасында несиелік қатынастарды делдал
болуын айтады. ... ... ... ... ... сауда кәсіпорындары
болады. Осы жағдайда несиелік келісім ... мен ... ... ары
қарай келісілген тәртіпте банктен ссуда алады. Мұның көп таралғандыған,
мысал келтірсек, қазіргі қазіргі ... ... ... ... ... 60% - дан ... ссуда жанама несие түрінде беріледі.
Тікелей және жанама тұтыну несиесі өзінің ... ... ие. ... ол ... ... жанамадан
ерекшелейтін–бұл несиелендіру объектісін дәл бағалауға ... ... ... ... қарапайымдылығы. Мұның бәрі, әрине
банк пен қарыз алушының ... ... ... ... орын алады.
Екінші жағынан, келесі банктік несиелендіруге байланысты банк
көзқарасы бойынша жағымсыз ... ... ... ... ... ... ... Бұл шешім немен негізделген?
Біріншіден қазіргі несиелендіру тәжірбиесі бірқатар күрделілікке
ие: а)жеке клиенттерлің несие төлей алу мүмкіндігін ... беру ... ... жүргізбеуі; б)несие төлей алу ... ... ... сай келе ... в) ... ... тек ... сипатта болуы.
Екіншіден, елдегі макроэкономикалық жағдай да банктің ... ... ... ... ... ... тұтыну несиесінің кең ... ... не ... ... не ... ... мүмкіндігінің
төмендігі. Көбіне клиент өзінің жалақысы есебінен ... өтей ... ... Банк ... алатынын біле тұра несиені бере алмайды.
Несиені алу кезінде негізгі мәселе - банкке кепіл. Айтарлықтай
ірі несиені ... ... ... ... ... кепіл мәселесімен сөзсіз
кездеседі. Кепіл болып үй, автомобиль, асыл ... ... ... ... ... ... ... алынатын соммаға эквивалентті
құныдылықта емес, оның соманың бір ... ... ... ... ... ... ... Егер ол сауда фирмасымен несие құжаттаса ол ... 15 - 20% -н ... сай ... ... ... ... құндылығын
жоғалтуға тәуекел етеді.
Сондықтан, банктердің тәуекелі несиені ... ... ... ... ... сай ... ... тұрғындарының төмен болуы.
Сонымен қатар, несиелік тәуекелді реттеудегі мемлекеттің де ролі
маңызды болып табылады. Мұнда мемлекет өз ... ҚР ... ... ... ... нарығы мен Қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау Агенттігі арқылы
жүзеге асырырады. ... ... ... 2003 жылғы 31 желтоқсандағы ҚР–сы
Президентінің номері 1720 ... ... ... ... одан ... туралы» жарлығына сәйкес бірқатар өзгерістер болды. Атап айтқанда
ҚР Ұлттық Банкінің реттеу және қадағалау қызметтері жаңа ... ... ... ... Ұлттық Банк мен Қаржы нарығы мен қаржы ұймдарын реттеу және
қадағалау Агенттігі Қазақстандағы екінші деңгейлі ... ... ... арқылы салымшылардың мүдделерін қорғау мақсатында ... ... ... асырады. Соның ішінде ... ... ... мен ... ... ... ... Банктік жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ету;
• Банктер қызметінің сенімділігін қамтамасыз ету. Мысалы, бір ... ... ... ... шектеу. Мұндай шектеудің басты
мақсаты–несиенің бір қарыз алушының қолында ... ету және ... ... төмендету болып табылады;
• Жалпы экономикаға әсер етуіне байланыста несиенің кейбір түрлерін
шектеу немесе қолдау көрсету.
Банкирлердің айтуынша, жеке ... ... ... ... ... жоқтығы мазалайды. Бұл мәліметтердің
бүкіл дүниежүзіндегі анализі банктердің жеке тұлғалармен жұмысының міндетті
атрибуты болып табылады.
Тағы бір ... ... ақша ... ... және олардың кейбір компониялардың қызметкерлеріне «қара
нақты ақшаның» төленуі. Мәселе ... ... беру ... шешім үшін
банкке клиенттің табыс туралы ресми құжат керек. Әрине, оның айтуынша ... не екі мың ... алам ... банк ... ... істемейді. Шынында
Қазақстанда декларацияланбайтын табыс арқылы ... ... ...... бар. ... бұл ... криминалды жаққа тартып «сұр», схемаларға
негізделген. Бұл не банк пен ... ... ... ... не ... ... тыс жеке құрылымдардың несиелік ұсыныстары
болады. Мұндай ... ... беру өте ... ... ... ... шығып, ешқандай кепілдендірілмейді.
Экономикасы дамыған елдерде ІЖӨ - мен ... ... ... мен ... ... ... ... атап өту қажет.
Мысалы Нидерландыда бұл көлем ІЖӨ-нің өзінен де жоғары. Италия сияқты бұдан
да ... ... де бар, әрі онда ... ... ... ... 40% - ын ... және бұл тұтынушылық несиелендіру нарығында ІЖӨ - ге
қомақты ... ... ... тәжірбиесі демократияланған. Мысалы
халық тұтыну тауарларын дүкендермен банкілер келісімі арқылы, ... ... ... ... 30 мың рубльге дейінгі ( 1000$)
алғашқы төлем–тауар құнынан 20% , ... ... ... жыл. ... ең принципалды ерекшелігі–сатып алушы несие алу үшін ... ... ... ... ... ... туралы анықтама немесе
еңбек кітапшасының көшірмесі) керек емес.
Қазақстан тұтыну несиесінің қатаң жағдайларының болуы ... ... ... ... ... ... қатаңдығы, Ресейдегіге
қарағанда пайыздық ставкалардың жоғарылығы, клиент табыстарының ... өз ... ... ... ... ... бұл клиенттер үшін заң қақпандарымен айналады. Сондықтан жағдайды
заңды деңгейде өзгерту қажет.
Тұрғындардың ... ... ... ... ... ... береді.(несиелік, пайыздық, валюталық,
рыноктық және ... ... ... ... ... ссудалар
(сауда ұйымдарына, кәсіпорындарға, фирмаларға т.б) несие алушының несие
төлеу мүмкіндігін жоғары ... ... ... береді және ссуданы
мерзімінде және толық қайтарып алуға бақылау орната ... ... ... ол ... ... еткен жағдайда (сауда ұйымында, ұзақ
уақыт пайдаланатын тауар сатып алғанда, ... ... ... ... ... үшін банкке ссуданы беру туралы өтініш беруін керек етпейді.
Тұтыну несиесі көптеген елдердің ... ... ... ол ... органдардың тарапынан қатаң реттеуге
ұшырауда. Біздің елімізде ол ... ... ... Шет ... ... екі ... бөліп қарауға болады: беру және пайдалану деңгейінде.
Беру ... ... не ... ... ... не тежейді.
Банктердің және қаржы компаниялардың бұл жұмысына несиелік шектеулердің
ережесі ... жыл ... ... ... ... ... деп аталатын үш елден мысал келтірейік: Тайланд, Малайзия
және Индонезия. 80-ші, 90-шы, 2000-шы жылдары осы ... ІЖӨ өте ... ... ... ... 7-8% және оны өсім ... ... кең көлемді пайдаланумен ілесіп жүреді.
Бүгінгі күнге, Азияның осы аймағы, Тайланд, Жапония, ... ... ... қоса ... нарықты револьверлік несие карточкалары
бойынша жүргізеді, ал 20 жыл бұрын ол ... ... ... елеусіз сегменті еді.
Осы бизнес түріндегі «жауапкершілік ... атап ... Осы ... ... жеке деректерді басқару бойынша
сыртқы әріптестермен қарым – ... ... яғни бұл ... ... ... деп аталады, бұл басқару және ... ... ... да бір ... ... ... ... алу тәсілі болып ... ... ... ... ... ... нақты
мүмкіндіктеріне сәйкес оңтайлы түрде бейімдеу үшін ... ... ... ... ... ... өсімге ықпал етеді, бірақ
оны түрлі ойыншылар бақылап отыруы тиіс. Банктер және ... Банк ... ... ... ... тиіс ... ережелер қажет,
тұтынушылар қауымдастағамен де өзара әрекеттесу қажет. Соңғы жылдары осы
бизнестің ... ... ... ... ... өзгерістер
болды,мысалы, тарификация туралы, келісім – ... мен ... ... ... ... ... пайда болды, сондай – ақ осы
келісім – шарттар мен тұтынушылық несиелендірудің өнімдері жөнінде ... ... ... ... – ақ осы келісім – шарттарда жазылатын ережелер
мен қағидалардың тұрғысынан да өзгерістер болды.ү
Көптеген адамдар несиелер қымбат болғандықтан, ... көп ... деп ... ... ... ... ... күрделі зат. Несиелік өнімдерді тарификациялау барысында негізгі үш
параметр қолданылады: макроэкономикалық орта, ... ... ... ... банктің профилі, нарықтың өзінің профиліғаламды түрде
бағаланады, яғни макроэкономикалық орта ... ... ... ... несиесі нарықтағы қорландыру шарттарымен тікелей байланысты, екенін
түсінуіміз ... ... ... КСРО ... және ... Шығыс Еуропа
елдерінде таяу уақытқа дейін бір жылдан астам ... ... табу қиын еді. Егер банк ... 12 айға ... ... ете ... онда несиелерді екі және одан астам жылға беруге өте
қиын болар еді. ... ... ... ... ... ... органдарының саясаты және нарықтың ... ... ... ... ... ... яғни ақы ... арналарының
болуын ескеру қажет. Нақты бір іспен айналысу индикаторлардың бірі болуы
мүмкін.
Банктің рейтингісі, ... ... ... және ... ... технологияларға ... ... ... әсер ... ... ... пен банк үшін ең ... мәселе, оған
олардың оған өмір сүруі тәуелді болады. Тұтыну үшін ең басты мәселе ... ... ... ... ... мен өнімдерді алу.
Тәуекелді бақылау өте маңызды сәт, ... ол ... үшін ... ... жасайды, сондай – ақ банк қызметін ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге мүмкіндік
береді. Тұтынушылық несиелендіру жайлы сөз қозғасақ, оның ... ... ... елдегі және ғаламдық көлемдегі экономикалық
дамытуды ынталандырудың негізгі факторлардың бірі ... ... ... осы ... ... ... алынбауы тиіс, біз оны жауапкершілікпен
жүзеге асыруымыз тиіс, нақты заңнамалық базаны енгізуіміз тиіс, сондай – ақ
кәсіби түрде мониторингіні жүргізу үшін жаңа ... ... ... ... ... ... ипотекалық несиемен байланыстырылады.
Тиімді жоба болып акционерлері «Schwabisch bank» және ... ... ... ... үй ... ... банкін құру болып табылады.
Бірінші банк – Германиянікі, екіншісі – ... ... ... ... ... ... үй банкісінің
бақылау пакетімен иемденеді деп жоспарлануда.
Несиелеу кезінде барлық конфликттік жағдайлар сот ... оған ... ... да, ... де ... алады. Саңғылардың
санатына банк үшін әр түрлі себептермен клиент қарыздарын жабу үшін ... ... ... мүмкін еместігі.
Сондықтан, қазіргі Қазақстандық банкілермен несиелендіру
тәжірбиесі өзінің ... ... ... ... ... ... сонымен қатар осының барлығын іс жүзінде асыру
керектігі байқалады. ... ... ... ... ... алу ... банк ссудаларын кең қолдануға мүмкіндік
береді.
Зерттеу көрсеткендей, барлық әлем елдерінде ... ... ... ... алуға тұрғындарға берілетін және коммерциялық несие
формасында тұтыну қызметтерін және ... ... ... ... мақсаты – тұрғындарға тауар сатуды қолдау. Бұл несие бөлшек
саудамен тығыз байланыста: бір ... ... ... ... ... несие
көлемі өседі, өйткені тауарға сұраныс несиеге сұранысты ... ... ... өсуі ... ... ... ... әсіресе қазіргі уақытта тауарлар нарығының толықтығы жағдайында
байқалады.
Бұл несие ... ... ... ... оның даму ... ... Италияда және ... ... ... ... осы елдердегі жалпы ішкі ... ... ... ФРГ және Францияда-30%, ал Ұлыбритания мен АҚШ та 60%- ... ... ... ең ... қымбат тауарларды сатып ... ... ... ... ... т.б. ... болған сайын, несие жиі қолданылады. Капиталистік елдерде несиенің
жартыдан астам ... ... сату ... ... ... ... ... ақшаға сатылады.
Дамыған елдердің бір заттарды жеке ... ... ... ашу тәжірибесі белең алды. Олар республика банктерінде ... ... ... ... тұтыну несиесіне белсенді кірісуде. АҚШ және ... жеке ... ... ... аталатын несие беруді
тәжірибеге айналдыруда. Бұл ... ... ... ... ... ... ... түрі ретінде қарау керек.
Біріншіден, «персоналды несие» - бұл жеке ... ... ... ... ... бұл ... ... коммерциялық мәмілеге байланысты,
сондықтан олар ... ... ... ... ... ... ... ;
Үшіншіден, делдалдардың жоқтығы мұндай несие жүйесі қарапайым
және икемді болады, өйткені онда тек банк пен ... ... ғана ... ... ... ... ... алу үшін қолданылады. Бұл
несиелерді жиі жас жанұялар, студенттер, кейінгі 5 жыл ... ... Бұл сома ... үш ... ... алымының айлығымен шектеледі, өтеу
мерзімі 36 ай.
Қазіргі уақытта персоналды несиені пайдалану ережелер біртекті
болды. Бұған ... ... ... ... ... ... төлем құралдарының көп түрі бар.
Мұндай сызбаның ерекшелігі, қатардағы азаматтың 3 және одан ... ... үйді ... ... ... ... ... соманың жарғысын
жинай алуын атап өтейік. Егер ол міндеттеменің ... ... және ... аяқталған жағдайда ол екінші бөлігін банк займы ретінде ала алады.
Міндетті шарт болып есеп ... тек ... ... Ал екінші
міндет–займ бойынша пайыз салым ... ... 3% ... ... ... Айталық, егер жинақтаулар бойынша «Жилстройбанк» ЖАҚ
10% болса, онда ендігі ... 13% ... беру ... ... мен ... ... ... отырып,
үкімет арнайы қаулы қабылдады, онда «Банк Центр Кредит» ЖАҚ – ... ... ... принципі бойынша келісімдерді қайта
жасап (1999 ... 1 ... және ... 1$-ға 88,3 тг. Мөлшерінде қоюды
міндеттеді. Үкіметтің осы ... ол ... ... ... ... ... ... Жыл сайын, несие келісімінің бүкіл мерзіміне бюджетте
жинақталған ... 60 млн ... Жыл ... ... ... ... деңгейі Ұлтық Банктің жыл соңына бағамы мен ... ... ... ... несиелік тәуекелді реттеудегі мемлекеттің де ... ... ... ... ... өз қызметін ҚР Ұлттық банкі және ҚР
Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу және ... ... ... асырады. Ескере кететін жағдай, 2005 жылғы 31 желтоқсанда ҚР ... ... және ... ... жаңа ... ... ... айта кететін жағдай бұл несиелік мониторинг. Яғни несиелік
мониторинг дегеніміз несиені берген күннен бастап, оны ... ... ... ... ... ... өзгерісін үнемі талдап отыруды,
несие сапасының төмендеуі немесе ... ... ... ... ... ... шаралар қолданылуды қамтитын банктің
күнделікті жұмысы.
Несиелік мониторингті жүргізуге ... ... ... мыналар
жатады:
• Банкте жинақталған қарыз алушы туралы ақпарат;
• Қарыз ... ... ... өзге ... ... ... ... сатып
алушылардан, өзге банктерден, қаржы ... ... және тағы ... ... қарай несиелік мониторинг ағымдық ... ... ... ... – ай ... ... мониторинг есебі түрінде
рәсімделетін, несиені қайтару кестесінің ... ... ... ... жоспарлы түрде қарыз алушының шаруашылық және қаржылық жағдайы
туралы ... ... алу ... ... тексеру.
Ағымдық несиелік мониторинг әр сайын несие толық қайтарылғанға
дейін жасалады. Ағымдық несиелік ... ...... ... ... ... төлемсіздіктің алдын алу. Мониторинг жүргізуде
несиені қайтару кестесі пайдаланылады және оның ... шот ... ... ... негізгі қадамдарына мыналар жатады:
• қарыз алушының шотындағы ақша ... ... ... ... ... ... ... төлеу мерзіміне екі үш күн
бұрын ... ... ... ... ... ... жазбаша
түрде).
• Клиенттің орналасқан жеріне бару (қарыз ... ... ... ... оның ... ... ... танысу және т.б.
Қарызды қайтару күнінде несиені ... ... ... қарыз
алушының негізгі қарыздың және пайыздың төленгендігі тексеріледі.
Егер қарыздың қайтаруын кешіктіру қарыз алушының негізгі ... ... ... ... ... ... байланысты
болса, да дабыл қағу қажет емес. Бұл жағдайда ... ... ... ... іскерлігіне кері әсер ететіндігін ескерткен дұрыс.
Егер қарыз алушының тексеріп бару барысында несиені ... ... ... ... ... ... ... анықталса, онда тереңдетілген мониторинг жүргізіліп, ... ... ... ... ... ... кешіктіру себептері;
• Кешіктірілген қарызды қайтару мүмкіндігі;
• Алдағы уақыттарда қарызды қайтару кестесін орындау мүмкіндігі.
Тереңдетілген мониторинг–ай сайын тереңдетілген ... ... ... ... ... ... ... бұзылуына
қарай, жоспардан тыс немесе (кенеттен) немесе қандай да бір ... ... ... ... шаруашылық және қаржылық
жағдайы туралы барынша толық ақпаратарды алу ... ... ... ... ... ... ... алушының несиелік рейтингіне;
• Қарыз алушының саласының жағдайына.
Несиелік рейтинг – ... ... ... міндеттемені
орындау тұрғысынан қарыз алушының несиені өтеу қабілеттілігін бағалауды
білдіреді. ... ... ... банктер немесе мамандандырылған
консалтинг агенттіктері ... ... ... бір түріне несиелік ресурстардың
мақсатты пайдалануын ... ... ... ресурсты бергеннен кейін
несие менеджері міндетті түрде ... іске ... ... барып қарыз
алушының несиелік ресурсты көздеген мақсатқа пайдалану барысына ... жоба ... ... ... ... ... – кезеңімен
жүзеге асатын болса, онда жобаның әр кезеңінде игерілген несиелік ... ... оның ... ... пайдалану барысында тексеру
жүргізіледі./8/
Қарыз ... ... ... ... ... ... жағдайда несие менеджері ... ... ... ... ... ... және оны заң ... куәландырады. Сөйтіп ол мәселені несиелік комитеттің алдына
қарауына қояды. Несиелік комитет ... ... ... қарызы туралы нақты
шешім қабылдайды.
Тұтынушылық несиелендіру үй шаруашылығы борышының елеулі ... ... ... әрине түрлі елдерде бұл ... ... ... ... ... шаруашылығының борышы жалпы борыштың құрылымында
өте жоғары және 50%-дан астамын құрайды, бірақ көрсеткіші өте ... ... ... ... алғанда үй шаруашылығының жалпы борышының
шамамен 15% құрайды. Мұндай үй ... ... ... келісімдермен берілген, бірақ тұтынушылық несиелендіру дің
әлеуеті әлі күнге дейін өте ... ... ... ... ... Қазақстан банктері тұрғындарды бөлшек несиелеуге
түрлерінің үлкейту керектігін түсінуде. Мысалы, ... ... ... ... ... ... кең қолданылуда. Дегенмен, ҚР-ң статистика
жөніндегі Агенттігінің ... ... көп ... ... жағдайларын жақсарту қажеттіліетердің ең керектісі ... ... ... ... ... АҚ ... ... тарихы және құрылымы
1990 жылы құрылған «Қазкоммерцбанк» АҚ, қазіргі уақытта активі, несие
қоржыны, таза кірісі және ... ... ... ірі ... ... ... ... жылдың 31 желтоқсанындағы қаржылық есеп-қисаптың халықаралық
стандарттары бойынша есептелген банк активтері 2,997 триллион теңгені (24,9
млрд. $) ... Ал осы ... 79%-ы, яғни 2,366 ... теңге  (19,7
млрд.$) клиенттердің қарызына тиесілі.
2007 жылы банк ... ... ... ... ... ... ... таза кіріс алды. 2007 жылдың 31 желтоқсанындағы
жағдай ... ... ... ... ... ету ... жеке ... 415,3 млрд. теңгені құрады, ал оның ... 19,5% ... ... ... көзі – банк ... ... ... қордың жалпы көлемінің үштен бір бөлігін құрайды. 2007 ... ... ... 30,1% ... 895,1 млрд. теңгені құрады. ... ... ... ... бойынша Қазақстандағы №1
банк, оған нарықтың 20% ... ... ... тартумен қатар банк теңге және шетел валютасында қарыз және
несие беру, клиенттердің төлем қабылдау, дебетті және ... ... ... жеке ... ... ... ... бойынша қызмет
көрсетудің кең спектрін ұсынады.   
2008 ж. 1 қаңтардағы жағдай бойынша, Банк бас ... ... ... әмбебап филиалға және 165 операциялық бөлімшеге иелік етеді.
Сондай-ақ, ... ... ... ... ЖАҚ),
Ресейде ( «Москоммерцбанк» КБ) және Тәжікстанда ... ... ... ... ... ең ірі үш ... төлем жүйесінің - VISA ... ... және American Express - ... және ... ... Қазақстандағы жалғыз банк. 2008 жылдың 1 ... ... ... ... 966 мың ... бар. ... Банк
American Express карталарын тарату ... ... ... ... 2001 жылы ... ... ішінде Қазкоммерцбанк бірінші
болып магниттік лента мен чип құрамдастырылған смарт-карталар, ал 2005 ... да ... ... GoCard ... ... ... ... қатар банктің банкоматтар желісі бар. 2008 ж. 1 ... ... ... саны 871 құраса, оның ішінде ақшаны қабылдау функциясы
бар (кэшин) банкоматтар саны – 160. ... ... ... 250 интернет-дүңгіршекке және сауда орындарында орналасқан 7522
POS-терминалға қызмет көрсетті.   
Қазкоммерцбанк қашықтықтан қызмет ... ... ... ... 2008 ж. ... ... жеке ... арналған
Homebank.kz қаржы порталында тіркелген клиенттер саны 150 000-нан асты,
олардың ішінде ... ... ... ... ... ... АҚ және «Ресейдің Жинақ банкі» АҚ төлем карта иелері
бар. Ал заңды ... ... ... және ... ... ... 11 000 ... компанияны құрайды.     
Банк орташа және ірі қазақстандық және Қазақстанда өз қызметін жүзеге
асыратын халықаралық ... ... өнім мен ... ұсынады;
сауда, жобалық қаржыландыру, инвестжобаларды қаржыландыру, ... ... ... ... ... мен ... да ... банктік
қызметтерді қосқанда. Банк өз саясатына сәйкес, жоғары өтімділік ... ... ... ... клиенттер үшін 18 айға дейін
орташа мерзімге несие, ... ... ... ресурстарына байланысты
ұзақ мерзімді қаржыландыру ұсынады. Банк ... ... ... үшін ... ... бірлестірілген несиелер ұйымдастырады
және Ресей мен ... ірі ... ... ... ... басқа Банк өзге де қаржылық ... ... ... ... мен валюта нарығының негізгі ойыншысы ... ол ... ... ... ... ... (құнды қағаздар ... ... ақша ... ... жөніндегі қызметін ұсынады. Банктің
бас лицензиясына сәйкес, Банктің бағалы металдармен (алтын және ... ... ... ... ... алу және ... құқы бар. ... Банк өзінің корпоративтік және бөлшек сауда клиенттеріне ақша
қаражаты мен активтерді ... ... ... ... Банк ... - көшбасындағы банк пен қаржы қызметтерінің
провайдері позициясын сақтап ... өсім мен ... ... ... ұлғайту.
1994 жылдан бері Банк ҚРҰБ мен ҚР Қаржы Министрлігімен, сонымен
қатар ЕБРР, Халықаралық жаңғыру және даму ... ... Даму ... ... және Азия Даму ... ... ... қаржы
институттары дайындаған және демеушілік ... ... ... ... жылы Банк ... негізгі мақсатына – банктік қызметтің
халықаралық стандарттарға сай болуына қол жеткізуде ... ... ... ... & Touche» ... толық халықаралық аудиторлық
тұжырымдама алған бірінші Қазақсандық банк ... ... ... ...
«Thomson BankWatch – BREE» рейтинг агенттігінен халықаралық ... ... ... кредиттік рейтинг алған Орта Азия
республикаларындағы бірінші банк және аз ғана ТМД ... ... ... ... ... ЕБРР қаржыландыратын және сол кезеңде
ССҒ Франция банктерінің ең ... ... ... ... институтционалдық дамуды көздеген «твининг» бағдарламасын
жүзеге асыра ... ... банк ... Банк үшін және ... ... ... үшін ... жетістік - 1997 ж. Осы сәтке дейін қарызгер
ретінде тек ҚР ... ғана ... ... ... « Hermes»
Экспорттық Сақтандыру компониясының қарызгер ретінде бекітуі ... ... жылы ... ... ... несиесін тартты, содан бері Банк
тұтастай 14 ... ... ... ала және ... ... несиелер нарығында белсенді болып келеді.
1998 жылдың мамыр айында Банк үшін жылдық еурооблигациялар ... 100 млн. АҚШ ... ... Бұл ... қазақстандық
корпоративті эмитент еурооблигацияның бірінші шығарылымы болды. Кейінгі
жылдары Банк ... 1,5 ... АҚШ ... ... ... ішкі және
халықаралық еурооблигациялар шығарды.
1997-2004 жылдар аралығында ... ... «Global ... және «The Banker» ... ... ... ... «Қазақстандағы үздік банк» атағын берді.
2001 жылы Банк елімізде бірінші ... ... DEG ... ... жеті ... ұзақ ... (үкімет кепілдігінсіз) несие
алды.
2002 жылы Казкоммерцбанк Кыргызавтобанкінің 74% акциясын алды,
мұнан кейін ол Казкаммерцбанк ... деп ... ... ... ... ... аралық кәсіпкерлікті дамыту банкімен, оны
одан әрі иелену мақсатымен, стратегиялық ынтымақтастық туралы Келісімге қол
қойды.
2003 жылы ЕБРР ... ... ... ... жөнінде
Келісімге қол қойды және одан әрі Банк ... 15% жай ... ... жылы ... ... ... уақытта активі, несие
қоржыны және пайда мөлшері бойынша ірі жекеменшік қаржы ... ... ... ... ... ... қабылдау, теңге мен шетел
валютасында қарыз бен несие болып табылады. Банк сонымен қатар ... және ... ... инкассация сияқты төлемдерін,сондай-ақ
бөлшек сауда банкингі сияқты ағымдағы шотарына қызмет көрсету бойынша, Банк
бас офистен басқа,Қазақстандағы 22 әмбебап ... және 69 ... ... ... ... ... ... Қырғызстан»)
және Ресейде («Москоммерцбанк») еншілес банктері бар.
Банктік депозиттер қаражат тартудың елеулі көзі болып ... Олар ... ... ... ... үштен бір бөлігін құрайды.
2007 жылдың қорытындысы бойынша клиенттер шотындағы қалдықтар көлемі ... ... ... 303,4 млрд теңгеге жетті. ... ... ... 652 млн ... асып түсті. Депозиттік шоттар саны
2007 жылдың өзінде ғана 65,6 мыңнан 73мыңға дейін артты.
2007 жылы банкте ... ... 67 мың ... ... ... ... ... жалпы көлемі 641 млн. долларды
құрады.(2004 жылы 395,6 млн $)
Сонымен қатар, Банктің тармақталған банкоматтар торабы бар. ... 1 ... ... саны -496, ... \ ... көрсету
кәсіпорындарында орнатылған POS-терминалдар саны 2364-ті құрады, ал қолма-
қол ақша беруге арналған POS- ... ... Банк ... ... өз ... ... ... арқылы оқшауланған банктік
қызметтер көрсету бойынша жетекші банк болып табылады: Hombank.kz- ... ... ... ... ... үшін.
Банк орташа және ірі қазақстандық және Қазақстанда өз ... ... ... ... ... өнім мен ... жобалық қаржыландыру, инвестжобаларды ... ... ... ... ... мен басқа да жалпы ... ... Банк өз ... сәйкес, жоғары өтімділік деңгейін
қолдау мақсатында, әдетте, корпоративтік клиенттер үшін 18 айға ... ... ... ... ақ ... ... ресурстарына байланысты
ұзақ мерзімді қаржыландыру ұсынады. Банк ... ... ... үшін ... ... ... несиелер ұйымдастырады
және Ресей мен Қырғызстанның ірі корпоративтік клиенттерін қаржыландырады.
Банктік қызметтен басқа, Банк өзге де ... ... ... ... ... мен ... нарығының негізгі
қатысушысы бола ... ол ... ... ... ақша ... ... ... қағаздар операцияларын
қосқанда, компонияларға ақша ресурстарын ... ... ... ... бас ... сәйкес, Банктің бағалы металдармен, алтын
және күмісті қосқанда, мәміле (сату, сатып алу және сақтау) ... ... 2001 ... Банк ... ... және ... сауда клиенттеріне
ақша қаоажаты мен активтерді басқаратын сенімгерлік қызметін ұсынды.
Банк стратегиясы өсу және ... ... ... ... ... отырып, көсбасшы банк және қаржылық қызметтер
жеткізушісі позициясын ұстап тұру ... ... ... ... ... банк ... және қаржылық
қызметтер провайдері( жеткізушісі) позициясын ұстауды кіргізеді. Осы
стратегияны ... ... үшін банк ... жұмылдырылмақ:
«Казкоммерцбанк стратегиясы»
• Банк қызметтерді кеңейту. Сондай ақ, банк өз ... ... ... ... Банк өзінің корпоративтік клиенттік базасын
кеңейтуге және ссуда) қожынының сапасын жақсарта бермек. Өз ... ... Банк ... және орта ... ... ... ұлғайтуға тырысады.
• Ақпараттық басқару жүйесі мен операциялық тиімділікті жақсарту. Банк
операциялық тиімділікті адамзат ... мен ... ... ... ... және ... жолымен
жақсартуға жұмыс істеді. Банк жетекші ... ... ... ... Қор жасау базасын жақсарту. Банк бағынышты және негізгі борыш
қаржылық ... мен және ... ... ... ... кіргізе отырып және компания, мысалы бөлшек сауда
клиенттері депозиттерінің көлемі бойынша ... ... ... ... капитал нарығынан қор жасау базасын ұлғайтпақ.
• Басқа қаржылық қызметтер нарығына ... ... ... ... инфроқұрылымы, заңнамалық базаны қосқанда, әлі даму үстінде.
Банк осы нарықта күтілетін мүмкіндіктерді пайдалану ... одан ... ... үшін ... ... және ... ... көрсететін
«Казкоммерц Секьюритиз» АҚ «Казкоммерц Полис» АҚ ... ... ... ... ... арсында өз орнын алып
отыр./32/
Банк лицензиясы
Банкте келесі лицензиялар бар.
• Қазақстан Республикасы Қаржы нарығы мен ... ... ... ... ... ... ... заңнамалармен қарастырылған
ұлттық және шетел валютасында операция жүргізуге 20.02.04 жылғы № ... ( ... ... ... ... Республикасы Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу және
бақылау жөніндегі Агенттігінің бағалы қағаздар нарығында делдалдық
(брокерлік-дилерлік) қызметпен айналысуға 29.01.04 жылғы № ... ( ... ... ... ... ... ... нарығы мен қаржы ұйымдарын реттеу және
бақылау жөніндегі Агенттігінің бағалы қағаздар нарығында кастодиалдық
қызметпен ... 29.01.04 ...... ... ... ... шектелмеген );
• өз жұмыскерлерінің денсаулығы өмірін қорғауға, жеке мүлігін, оның
ішінде тасып көшірген кезде сақталуына ... ...... қызметімен айналысуға берілген МКЖ мемлекеттік лицензиясы
(қолданыс мерзімі шектелмеген).
Банк Қазақстандық өзге де банктер сияқты ... ... ... ... ... ... Банк ... капиталдануы мен мөлшеріне қатысты, депозиттік база мен
диверсификациялық клиенттіе база ... ... ... ... ... тиімді бәсекелестік үшін ... ... ол ... банк ... ... ... әлеуетті қатысушылары тарапынан бәсекелестікті бастан кешіреді.
Оның ішінде, Қазақстанның Даму ... (ҚДБ) 2001 жылы ... ... ... ... банктері арсында мейлінше ... ... Банк ҚДБ ... ... беру ... ... болу ... назарнда ұстайды.
Елеулі бәсекелес ретінде ТұранӘлем, Халық банкі, БанкЦентрКредит, АТФ
Банк пен ... ... ... ... ... ... осы банктер мен бәсекелестікті ескере отырып, қызмет
көрсетудің жаңа түрлерін, жаңа ... ... ... ... бұл үшін ... ... талап етіледі, көрсетілетін
қызметтерге тарифтерді төмендетуге мәжбүр болады.
Қазақстан нарығына шетелдік ... ... ... ... ... ... бәсекелес болатын ірі банктердің
пайда болуын жоққа шығаруға болмайды. Отандық ... ... ... ... ... болуы жағдайында қазақстандық
банктер арасында жаңа ... ... ... ... емес болып
көрінеді./30/
Кесте-1
Казкоммерцбанктің негізгі экономикалық көрсеткіштері
(млн тг.)
|Көрсеткіштер |2007 |2008 |2009 ... ... |2997232 |2614805 |2587873 ... капитал |389,588 |313,862 |319,219 ... ... |6,998 |6,990 |9,032 ... ... аударғаннан кейінгі |107,946 |50,970 |58,959 ... ... ... | | | ... ... |11457 |24553 |4735 ... және ... |281251 |876231 |119520 ... ... |210343 |251128 |40399 ... салымдары |351703 |520153 |83572 ... ... ... ... |1316,16 |1316,16 |137,9 ... орта есеппен) | | | |
|* ... ... ... ... ... |
Казкоммерцбанк берген ... ... өсуі 2007 ... ... ... сату ... кеңеюімен бөлшек несиелеу белсенділігінің артуы және
халық үшін тартымды несиелік бағдарламалардың көбеюі ... ... Ал 2008 ... ... бұл ... кері ... ... Оған әсер
еткен бірден бір фактор бәрімізге ... ... ... ... ... ... ... болсақ 2007 жылы Казкоммерцбанк АҚ жалпы
активтері 2 997 232 млн ... ... 2008 жылы ... млн теңгеге дейін
кеміген, ал 2009жылы ол тағы да ... ... млн ... ... .
Осы 1-кестедегі көрсетілген мәселелерді нақтырақ төмендегі 1-суреттен
көруге болады.
Сурет 1. Казкоммерцбанктің активтерінің динамикасы
Дерек көзі: Ұлттық банк мәліметтері бойынша автордың ... 2007 ... 31 ... ... есеп-қисаптың халықаралық
стандарттары бойынша есептелген банк активтері 2 997 232мың теңге, ал 2008
жылы 2 614 805мың теңге болып 2007 ... ... 382427 мың ... 2009 жылы 2 587 873 мың ... болды яғни алдыңғы жылмен
салыстырғанда 26932 мың теңгеге кемігенін көреміз.
Бұл айтылған жәйттер тек қана ... ғана тән емес ... ... ... де мәселесі екені белгілі. Мұны төмендегі
кестеден көруге болады.
5-кесте
Аймақтар бойынша банктердің ... ... ... ... |2007ж |2008ж. |2009ж. ... |
| ... |млн. |млн. теңге|(2009/2010) |
| | ... | | ... ... |78351 |64615 |60953 |0,97 ... ... |361169 |398092 |306683 |1,2 ... |23863 |21027 |17727 |0,98 ... |54529 |46841 |38099 |0,98 ... ... |42982 |36921 |33512 |1,01 ... |53916 |44379 |36702 |1,02 ... ... |82218 |68272 |55320 |1,03 ... |41081 |35273 |31199 |0,98 ... ... |29032 |25110 |19942 |0,95 ... |83679 |68150 |57260 |1,007 ... |37963 |28996 |25829 |0,94 ... |29570 |25783 |20882 |1,03 ... |58842 |49038 |41782 |0,99 ... |53095 |40885 |36048 |1,01 ... ... |25946 |19839 |15843 |0,97 ... ... |97400 |77039 |69665 |1,08 ... |1 157 635 ... |867479 |1,06 ... ... Ұлттық банкінің статистикалық бюллетенінің мәліметтері |
Жоғарыдағы кестеден соңғы екі жыл ішінде ... ... ... ... тұтыну несиелерінің көлемі кеміп отырғандағын көруге
болады. Әсересе, Алматы және ... ... үлес ... өте ... 01.2007 жылы Алматы қаласы бойынша 361169млн теңге берілсе 2008жылы
398092млн.теңгені құрап, ... ... ал ... ... ... ... ... екі жылмен салыстырғанда
еләуір кеміген, мұндай тенденция Астана қаласы бойынша да ... 78351 млн ... ... ... ... ал 01.2008 жылғы
мәліметтер бойынша бүл несиелер көлемі кеміп, ... ... ... 60953 млн ... құрап, алдыңғы жылмен салыстырғанда
3млрд.теңгеге кеміген байқаймыз.
Осы жоғарыда айтылған мәселелерді нақтырақ ... ... ... 2. Банктердің несие портфелінің өзгеру динамкасы млн. теңгемен
Дерек көзі: автордың ... банк ... ... ... ... ... банктедің халыққа берген тұтыну мақсатындағы
несиелерінің көлемі соңғы екі жылда азайып отырғанын белгілі. Оның ... ... ... қаржы дағдарысымен тығыз байланысты екені айтпаса да
түсінікті.
Бүгінгі ... ... ... Қаржылық Қадағалау
Агенттігінің мэліметтеріне сүйенер болсақ ... ... ... ... 18-і ... ... ... қүрылған банк болып ал резидент
емес болып табылатын банктердің саны 26 болып тұр.
Банктегі тура факторлар:
• экономикалық даму – Банк ... ... ... ... ... ... макроэкономикалық тұрақтылық – жаңа банктік өнімдерді өндіру
үшін қолайлы ... ... ... ...... заманға сай техникалық құралдар
мен бағдарламалық өнімдердің бар ... ... ... ... құнын төмендетуге жағдай жасайды;
• несиелік рейтингтің бар – болуы Банкке салыстырмалы түрде ... ... ... мүмкіндік береді.
Теріс факторлар:
• бәекелестіктің әсері – көрсетілетін банктік ... ... әкеп ... АҚ тұтыну несиесін беру тәртібі
Банк опепацияларын жүзеге асыру, сондай ақ банктердің осы ... өзге де ... ... банк ... ... ... ... мыналар жатады:
а) заңды тұлғалардың депозиттерін қабылдау;
б) жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдау;
в) банктер мен банк емес қаржы ... ... ... ақ ... ... ... ашу және жүргізу;
г) кассалық операциялар; банкноттарды қабылдау; ... ... ... ... ... ... тұлғалар мен жеке тұлғалардың
ақшалай ... ... ... ... ... есептеу операциялары: заңды тұлғалар жеке ... мен ... де ... міндеттемелерін есепке алу (дисконт);
ж) несие беру операциялары: ақшалай нысанда кредит беру;
з) инвестицияланатын қаражатты ... ... ... ... ... қаржыны қаржыландыру;
и) сенім (трасталық) операциялары: сенім білдірілген адамның
мүддесі үшін және соның тапсыруымен ақшалай қаражатты ... ... ... ... ... ... ... сондай ақ олардың өзара төлемдер есебін жүзеге асыру және
клирингке қатысушылардың таза айқындамасын анықтау;
л) сейфтік ... сейф ... ... мен ... жалға беруді қоса клиенттердің бағалы қағаздарын, құжаттар мен
құндылықтарын ... ... ... ... операциялары: сақтауға алынып оңай өтетін бағалы
қағаздарды және жылжымалы мүлікті кепілге алып қысқа мерзімді несие ... ... ... ... құжаттарын инкассоға қабылдау, акцепт, төлем жасау
және растау;
п) төлем карточкаларын ... ... ... ... ... ... аталған операцияларды жүргізу үшін банктерге және
басқа тұлғаларға лицензияны Ұлттық Банк қана ... ... ... а) және б) ... көзделген операцияларды
жүргізу құқығын Ұлттық Банк тек қана ... ... ... Банктің лицензиясы болған жағдайда банктер осы баптың
бірінші ... ... ... мына операцияларды жүзеге асыруға
құқылы.
А) бағалы металдарды (алтын, күміс, платина, платина тобына
жататын металдар) ... ... ... ... ... бағалы
металдардан жасалған мәнеттерді сондай ақ құрамында бағалы металдар
металдар мен асыл тастар бар ... ... ... алу, ... ... алу, ... және ... Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегі инвестициялық
операциялар;
В) кепілдік операциялар: ... ... үшін ... ... ... ... кепілдіктер мен өзге де міндеттемелер
беру;
Г) жалға берушінің ... ... ... меншік құқығын
сақтай отырып мүлікті шарт (лизинг) қолданылатын бүкіл мерзімге жалға
өткізу;
Д) өз меншігіндегі бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... ... міндеттемесін сатушыға айналым түспейтін жолмен вексель сатып алу
арқылы төлеу;
З) факторингтік операциялар: ... ... ... ... етіп ... отырып төлемді талап ету құқығына ие
болу.
Бағалы қағаздар нарығында делдалдық ... ... ... ... жөніндегі ұлттық комиссияның оны жүргізу
құқығына лицензиясы және Ұлттық Банктің келісімі болған жағдайда банктер
жүзеге асырады.
Банктер жүргізетін операцияларға ... ... ... Банктер операцияларды жүргізудің жалпы шарттарын белгілейтін
ережелер мен ішкі ережелер болған жағдайда ғана банк ... ... ... Банк ... ... ... ... банктің байқаушы
кеңесі бекітуге және оларда мынадай мәліметтер мен процедуралар болуға
тиіс:
а) қабылданатын депозиттер мен ... ... ... ... мерзімдері;
б) депозиттер мен несиелер бойынша пайыздық ставканың шекті
мөлшерлері;
в) депозиттер мен ... ... ... ... ... банк қабылдайтын қамтамасыз етуге қойылатын талаптар;
д) банк операцияларын жүргізу ставкалары мен тарифтері;
е) банк пен оның клиентінің құқықтары мен ... ... ... ... ... анк ... ... жалпы
шарттарына енгізу қажет деп ... ... ... ... мен
шектеулер.
3. Банктің ішкі ережелері:
а) банк ... ... ... ... ... ішкі ... ... несие комитеті мен басқа да ... ... ... ... ... міндеттерін, қызметі мен
өкілеттігін;
в) құрылымдық бөлімшелер басшыларының құқықтары мен міндеттерін;
г) банкің ... және оның ... ... жасаған кездегі
лауазымды адамдар мен банк қызметкерлерінің өкілеттігін белгілеуге тиіс.
Банктің ... ... ... ... ашу ... ... ... жалпы шарттарын ашық ақпарат болып
табылады және ол коммерциялық немесе банк құпиясының иәні ... ... осы ... ... банк құпиясына не қолданылып жүрген
заңдарға сәйкес банк коммерциялық банк санатына жатқызған ... ... ... ... ... Банктер клиенттің бірінші талап етуі бойынша банк операцияларын
жүргізудің жалпы шарттарын беруге міндетті.
3. Банктердің клиентке банк ... ... ... ... ... ақпарат беруден бас тартуға ... пен ... ... ... ... ... Банктер арасындағы, сондай ақ банктер мен ... ... ... егер Қазақстан Республикасының заңдарына
өзгеше ... ... ... ... ... Банктің заңды тұлға клиенттері (депозиторлары), егер Қазақстан
Республикасының заңдарына өзгеше көзделмесе, өзіне қызмет ... ... ете ... ... ... есеп ... ағымдағы
және соған тенестірілген шоттар ашуға құқылы.
Несиелер беру
1. Өз атынан және өзі ... етіп ... ... ... және ... ақша ... беру мәміленің атауына және тараптардың ни
еттеріне қарамастан несие операциясы (несие беру) болып ... ақша ... ... банк ... ... қабылдауға
Ұлттық Банкінің қолданылып жүрген ... ие ... емес ... ... ... ... операциясы Ұлттық Банкінің лицензиясы болуын
талап етпейді.
2. Банктің несие операциясы оның ... ... ... ішкі ... ... жүзеге асырылады.
3. Банктің несие комитеті ішкі несие ... ... ... орган болып
табылады.
4. Ішкі несие саясаты ... ... ... ... ... асыру кезінде
тәуекелді бәсеңдету мақсатында жасалып,мыналарды:
А) заңды және жеке тұлғаларға несие беру ... ... ... мен банк қызметкерлеріне несие ... ... ... ... ... ... өкілетігін;
Г) несие комитеті мүшелерінің жауапкершілігін;
Д) несие берудің шекті мөлшерін;
Е) несие шарттарын бекіту ... ... Осы ... ... ... ... белгіленген нормалар банктердің
кепілдік операцияларына қолданылады.
Несиелердің қайтарымдылығын қамтамасыз ... ... ... ... кепілдікпен,
кепілдемемен және заңдармен немесе шартпен көзделген басқа тәсілдермен
қамтамасыз етілуі мүмкін.
1. Клиенттің несиені қайтару қабілеті ... және ол ... ... банк ... ... ... ақ (бланкілік несие) беру
туралы шешім қабылдауға құқылы.
2. Кепіл туралы шартпен, сондай ақ заң ... ... ... ... ... ... соттан тыс тәртіппен саудаластық
(аукцион) өткізу арқылы өз бетімен ... ... Осы ... 1-3 ... ... нормалар банктердің кепілді
операцияларын қамтамасыз етуге қолданылады.
Төлеуге қабілетсіз қарыз алушыға қатысты қолданылатын шаралар
Кредитор банк несие шарты бойынша өз міндеттемелерін ... ... Жаңа ... бермеуге;
• Қарыз алушының кез келген шотындағы ақшалай қаражатынан (егер бұл
несие шартында ескерілген болса) өндіртіп алуға;
... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарына
сәйкес банкрот деп тану туралы ... ... ... ... ... ... несие шарттары жағдайларын ... ... үшін ... алушыларға қоятын талаптары мен қуынымдарына ескіру
мерзімі қолданылмайды.
Ақшалай қаражаттар ... ... ... ... ақшалай қаражаттар аударуды Ұлттық Банк ... ... мен ... ... жүзеге асырады.
2. Ақшалай қаражаттар аудару тиісті дәрежеде жүзеге асырылмаған ретте
банк Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... ... жауап береді.
3. Банк төлем құжаттарының қолдан жасалғандығын растайтын ... ... ... ақ ... қате ... фактісі
анықталған жағдайда ... ... ... ақшалай қаоажатты олардың келісімінсіз есептен шығарып
тастауға құқылы.
4. Ақшалай өаражаттардың халықаралық аударымдарын банктер халықаралық
банк тәжірибесінде қолданылатын және ... ... ... ... қайшы келмейтін нысандарда, тәсілдер
мен тәртіп ... ... ... мен ... мен комиссиялардың ставкаларын, сондай-ақ банк қызметі
көрсетілгені үшін ... ... ... ... /2,30-35 ... несиесін беру тәртібі төмендегідей бірнеше сатыдан
тұрады.
1. ... ... ... ... ... ... тәуелсіздік алғаннан кейін, «Медеу» банк
«Казкоммерцбанк» ... ... және ... ... ... жүзеге асыруға лицензиясын 1991 жылы 21 қазанында алды.
«Казкоммерцбанк» АҚ – ның алға ... ... - ... ... жұмыс істеу әдістерін, жаңа технологияларды ... ... ... ... ... ... жаңа қызмет
түрлерін енгізу және ... ... ... жетілдіре
түсу болып табылады. Коммерциялық банктерде тұтыну несиесін ... ... ... ... департаменттер мен
басқармалар және ... ... ... ... ... АҚ- да ... несиесінің беру тәртібін ... ... ... ... бас ... және банктің филиалдарындағы
келесідей департтаменттер мен басқармалар және ... ... ... Жеке ... ... көрсету Департаментінің
тұтыну несиесінің бөлімі;
• Банктің Филиалы;
• Банктің ... ... ... ...... ... ... құқықтық басқармасы;
• Банктің қауіпсіздік Департаменті;
• Банкпен жұмыс істейтін Сақтандыру ... ... ... тұтыну несиесін беру туралы өтінішті және ... ... ... ... ... жүргізу үшін қажет
құжаттар пакетін алады. ... ... ... тиіс ... түсіріліп, қабылданған құжаттардың тізімі жасалынады да, барлық
құжаттар канцелиярға өтінішті тіркеуге, номерлеуге тапсырылады. Тұтыну
несиес бөлімінің ... ... ... ... ... ... ... тіркейтін журнал жүргізуі қажет.
Егер, несие алушы экспертиза жасауға қажет барлық құжаттар
жиынтығын және ұсынылып отырылған ... ету ... ... ... ... ... онда кешенді экспертиза бес
күн ішінде жасалануы тиіс.
Несиелік ... ... ... Департаментінің
қортындысына сүйене отырып, тұтыну несиесінің проектісін қаржыландыру
(несие ... ... ... тағы ... ... ... заңға сәйкес тіркелуін қарастырып жобаны
Ал егер несиелік жоба күрделі болып Департамент көлемінде ... ... ол ... ... ... ... қажеттілігін өтеу үшін берілетін несие сомасы клиенттің
банктік шотына аудару арқылы немесе ... ақша ... ... ... ... ... есеп ... несиелік қаражаттарды
пайдалануға құқық беретін төлем ... ... ... ... ... ... ... ол құжаттар
Банктің операциялық Басқармасына ақшаны аударуға жібереді.
Несие берілгеннен кейін он күн ішінде несиелік ... ... ... ... ... несиенің мақсатты жұмсалуы
туралы Акт жасайды және бұл Акт ... ... ... арналып ашылған
кітапшаға тігіледі.
Егер, клиент несиелік келісім шарт ... ... ... он күн ... дейін банкке несие мерзімін ұзарту туралы өтініш
жазып келетін болса, несиелік қызметкер қарыз алушының қаржылық ... ... ... ... ... ... ... қажет.
2. Мониторинг жүргізу тәртібі.
Несие қызметкерінің міндеттері:
... ... ... ... ... көрсетілген шарттарды
орындауын, соның ішінде төлемдердің уақытылы төленіп отыруын бақылау;
• Несие алушының ... ... ақша ... ... ... жүйелі тексеріп тұру;
• Кепіл заттың сапасын бақылап отыру;
• Кепіл берушінің қаржылық жағдайына мониторинг жүргізу.
Осы жасалған ... ... ... ... жасалады, оны
Коммерциялық Департамент Директоры тексеріп, оған қол қоюы қажет. Ал, бұл
Актінің ... ... ... ... ... ... мақсатқа сай емес
қолдануы туралы фактілер, яғни мақсатты қолданған ... ... ... ... алған болса, меншікке деген
құжаттардың болуы және сол меншіктің бар ... қол ... ... ... ... ... ... мәліметтерімен
салыстырылады, олардың көбеюі немесе азаюына және ... ... ... ... ... ... берушінің қаржылық жағдайын бақылауға алады;
• Кепіл заттың сапасын қадағалайды.
3. Тұтыну мақсатына берілетін несиелердің шарттары.
Аталмыш «Казкоммерцбанк» АҚ-дағы банктік экспертиза жасау
барысында несие ... ... ... ... Несиені алған клиент 58 жасқа толғанша өтеуі. Демек несие 21 жастан
56 жас аралығындағы ... ... ... ... ... ... қажет;
• Несие алушының тұрақты жұмыс орны болуы керек;
• Клиенттің және оның туысқандарының басқа несиелік ... ... ... ... ... ... ... өтімді кепіл мүліктері болуы керек;
• Несие ... ... және ... іс ... ... ... алушының төлем қабілеттілігін анықтау
Банктің несие қызметкері несие алушының арызын алып, ... ... ... ... ... текері қажет. Егер
несие алушы өз несиесін жалақы есебінен ... ... онда ... ... ... ... анықтама негізінде дәлелденіп
есептеледі және Жинақтаушы Зейнетақы Қорынан алған растамамен куәлендіреді.
Ол анықтамада келесі ... ... ... ... ... ұйымның толық атауы, банктік шоттың нөмері, пошта
адресі;
Б) несие алушының осы ұйымда ... ... ... ... ... ... несие алушының орташа айлық табысы;
Г) жалақы есебінен соңғы 12 айдағы шегерімдер.
Анықталған ұйымның жетекшісінің және бас ... ... мөрі ... егер ... кәсіпкерлік қызметтен түсетін табыс есебінен
өтелетін болса, несие қызметкері орташа айлық ... ... әр ... ... ... жасау арқылы анықтайды. Несие алушының төлем
қабілеттілігін анықтау кезінде ... ... ... табыстан
барлық міндетті төлемдер алынып тасталуы тиіс (яғни, табыс салығы,пайлар,
алиментер, компенсациялар және тағы басқалар).
Берілген несие сомасы ... ... ... ... ... ... ... анықталып, ерлі зайыптылардың жалпы орташа
(барлық төлемдерден кейін) ... ... ... Негізгі қарыздың
сомасы мен ... ... ... несие алушының орташа айлық
табысына (барлық төлемдерді шегергеннен кейінгі) аспауы қажет. Және қарыз
алушыға ... ... ... сомасы оның несиелік мерзімі аралығында
алатын ақшалай табыстарының ... ... ... ... несиелік
қызметкерде несие алушының табыстарының берілген ... ... ... ... ... ... бұл ... қорытындыда түсініктеме беру
арқылы азаю жағына өзгертіліп, реттеліп отырады. Егер, ... ... ... ... ... ... шығатын болса, онда төлемқабілеттілігін
орташа айлық табысына (жұмыс істеген уақыттағы) Қазақстан Республикасындағы
ең ... ... қосу ... ... ... ... ... растайтын құжаттар жоқ). Бұл анықталған соммадан барлық ... ... ... ... ... ... қолданады.
Анықталынатын коэффициентердің мөлшері басқа да факторларға
байланысты.Атап айтсақ:
• Несиені қайтаруды қамтамасыз ету;
• Банктің сәйкесінше ... ... ... ... ... ... қабілетін анықтау барысында және несие
соммасын анықтау барысында несие алушылардың табыстары АҚШ ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың автокөлік алуын қолдап, нсие берудің банкке
мынандай мүмкіндіктері беруде:
• Жеке клиенттерге көрсетілетін ... ... ... ... ... Банктегі тұтыну несиелерін беру процесін унификациялау;
• Банктік қызметтерді көрсету үшін тек жеке тұлғаларды емес, ... ... ... ... ... ... және ... Банктік несие портфелін көбейтіп, диверсификациялау.
Автокөлікті банктік несие арқылы алу ... ... ... ... ... ... алушы міндетті түрде өз қаражаттары есебінен алғашқы
салым төлеуі қажет. Ал, несие қалған сома ... ... Бұл ... ... жеке тұлғалардан сатып алуға бағытталған.
Казкоммерцбанк «Татымды несие» Сіздерге елдің кез ... ең ... ... жаңа қазіргі заманғы автомобиль алуға
мүмкіндік ұсынады!
Бұл ... ... ... ... шарттарымен қолданыста
болған кез келген маркілі және ... ... жеке ... ... ... алуға мүмкіндік береді. Неліктен бұл Сізге тиімді
болуы мүмкін? Өйткені Казкоммерцбанктің тұтынушылық несиесі – ... ... ... беру туралы мәселені банк Сіз өтініш берген ... 3 күн ... ... ...... оның ... бөлігі ғана бола тұрып, автомобиль
сатып алуға болады, қалған соманы ... банк ... ...... ... ... ... немесе жұмысыңызға жақын
болу ыңғайлылығына қарай, банктің 22 филиалының кез келгеніне барып
рәсімдеуіңізге ... ... ... алудың несиелеу бағдарламасы.
Қолданыста болған автокөлікті сатып алудың несиелеу бағдарламасы
Сізге ... ... ... ... кез ... маркілі және
модельдегі ... жеке ... ... ... ... алуға
мүмкіндік береді.
«Татымды несие» -жаңа автокөлік сатып алуды несиелеудің ... ... АҚ жаңа ... ... ... несиелеудің
«Татымды несие» атты жаңа бағдарламасын ұсынады. Аталған ... ... ... ... ... ... ... сай жаңа
автокөлікті едің кез келген авасалонынан ... ... ... ... ... мүмкіндік ереді./32/
Гаранттық схема (гарантированная схема) – автакөлікті ... ... ... ... Яғни, несие алушы өз қаражаттары
есебінен автокөлік құнының 50 ... ... ... 50 ... ... ... ... негізінде бөліп төлеуге келіседі.
Бұл схема ... ... ... яғни ... ... ... сатушыға жоспарланған төлемдерді төлеу үшін қолданылады.
Бұл несиелер 21 ... 56 ... ... ... ... ... және несие шарты бойынша несие мерзімі несие алушыға
58 жас толғанға дейін аяқталуы шарт
Несие сомасы несие алушының ... және оның ... ... ... ... ... ... несиені қамтамасыз етуге байланысты
анықталады. Автокөлікті ... ... ... ... ... алушының
банктік шотынан сатушының осы банкте ашылған шотына ақшаларды аудару арқылы
немесе несие алушының, ... ... ... ... ... қол ... немесе мерзімді салымдар сомасы арқылы беріледі.
Егер, кепіл ретінде алынатын автокөлік болса, оны ... ... ... яғни ... шарт ... банктік гарантия мерзімі аяқталғанға
дейінгі толық өз құнына сақтандыруға міндеттеледі.
Нақты айтатын болса: жол ... (әр ... ... ... ... ... іс әрекеттерінен (ұрлаудан, қасақана жандыру арқылы
жоюдан, автокөліктің бөлшектерін ұрлаудан ), табиғи апаттардан
(найзағай түсуден, жер сілкінісінен және ... ... ... ... ... ... экономика салалары бойынша несиелері
| |2007 ж |2008 ж |2009 ж |
| ... ... ... ... |
|Пайыздық табыс |316,548 |380,777 |372,939 |51,6 ... ... |171,672 |181,265 |179,737 |68,9 ... бойынша |144,696 |199,512 |193,202 |35,6 ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... ... ... |69,956 |150,697 |193,113 |27,8 ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... |74,740 |48,815 |89 |42,2 ... ... Казкоммерцбанктің статистикалық бюллетені 2009ж
Несиелер бойынша ықтимал жоғалтуларға ... ... таза ... ... 2009 жылы 9 айда ... орташа көлемі 35,8 % - ке өсу кезінде мүмкін болатын пайыздық
табыстардың едәуір өсуі есебінен 52%-ке ... ... ... ... бойынша ықтимал жоғалтуларға резервтер қалыптастырғанға дейінгі
таза пайыздық маржаның көрсеткіші 2008 жылғы 9 айдағы 44,4 %-тен 2009 ... айда 41,8% - ке ... ... ... жоғалу ықтимал резервтерін ... ... қоса ... таза пайыздық табыс 2009 жылы 9 айда
74,740 млн. теңге құрады, бұл 2008 жылшдың 9 айда ... ... ... ... маржа 2008 жылғы 9 айдағы 3,3%-тен 31%-ке дейін ... ... ... ... қайтаруды қамтамасыз ету формалары
Өтімділік деңгейіне қарай қамтамасыз етудің төмендегідей түрлері
бар:
• Банктің филиалдарына кепіл берушінің салған ... ... ... беруге құқықтары бар ұйымдар мен ... ... ... және ... меншік.
Несиені қамтамасыз ету ретінде несие ... ... ... ... ... ... ... банктік несие қаражаттарына алған
Меншіктің қамтамасыз етулер ипотека түрінде де, заклад түрінде де
қабылданады.
Банктік тәуекелдерді төмендету мақсатында ... ... ... ... түрі ... ... ... қамтамасыз етудің
жалпы сомасы несие шартындағы міндеттердің сомасынан артуы қажет.
Қозғалмайтын мүліктерді бағалау келесі ... ... ... ... ... құжаттамалары (оригинал);
• Кепіл берушінің бағаланатын ... ... ... ... ... ... ... сауда объектісі болса, жылдық, айлық тауар
айналымының сомасын растайтын құжаттар;
мүлікті ... ... банк ... ... ... ... ... Клиент бағалауды жүргізгені үшін ... ... ... берілген мүліктерді бағалау ... ... ... ... ғана ... ... мүліктің меншік құқығын
бағалау клиент тапсырған құжаттарға негізделеді. Клиент құжаттарының
шынайылығына ... ... ... ... ... ... қүжаттар негізінде кепілге
берілген қозғалмайтын мүліктің визуалды бағалау жүргізу қажеттілігі туралы
клиентке ... ... ... құжаттарды талдау, бағаланатын объектіні
визуалды қараудың нәтижесінде ... ... ... арнайы әдістемені
қолданып, қозғалмайтын мүлікті бағалау бойынша жалпылама талдау жүргізеді
және қозғалмайтын мүлікті ... ... ... ... ... ... мүлікті бағалау актісін жасайды. Бағалау процесі ғимараттың
орналасу жерін жалпы қараудан ... ... ... ... ... суреттейді және бағаланатын меншіктің ерекшеліктерін
белгілейді. Одан кейін объектілерді ... мүм кін ... ... ... этапы – меншік құқығын анықтау. Құнды анықтау
қозғалмайтын мүлік ... ... ... ... ... ететін факторларды ескере отырып, жасалады.
Қозғалмайтын мүліктің құнын ... үш ... ... ... ... ... әдіс;
• Сатуларды тура салыстырмалы талдау әдіс;
Қозғалмайтын мүлікті бағалау бойынша қызмет арқылы ... ... шарт ... ... ... ... шығынды әдіспен бағалау
Шығынды әдіс инвесторлардың қозғалмайтын ... ... ... ... негізделген. Яғни, инвестор белгілі бір объектілер
үшін артық соманы төлемейді, инвестор ұқсас ... ... ... сұраныс пен ұсыныстың тепе-теңдігі
болу жағдайы объектінің тозу ... ... ... ... болса, онда бұл
бағалау әдісі объективті нәтижелер береді. Шығындар әдісі ғимараттың ... ... ... ... ... ... ... қолданып, бағалау процедурасының негізгі этаптары:
• Иелігіндегі жерді пайдалану құқығының ... ... ... актісі бар жер учаскесін сату сатып алу шарты;
• ұқсас ғимараттар мен ... салу ... ... ... ... ... ғимараттардың физикалықжәне моральдық тозу сомасын анықтау;
• ғимараттардың нақты құнын анықтау үшін ... ... ... ... азайту;
• ғимараттардың есептелген құнына жердің құнын қосу.
Ғимараттардың құрылысының құнын есептеуге негіз болатын:
• ағымдағы бағалардың мәліметтер ... ... ... үйлердің, офис
ғимараттарының, пәтерлердің, отельдердің, дүкен ғимараттарының жіне
өндірістік құрылыстардың бағалары кіреді;
... ... ... ... ... актілердің болуы;
• жобалық-сметалық құжаттамалар.
Эксплуатациялау процесінде ғимараттар жіне құрылыстар тозуға
ұшырайды, яғни олардың құны ... ... ... ... ... Көп
жағдайда бағалауда қалдық құнын бағалау мәселесі туады, яғни ... ... тозу ... алу. ... ... ... оның ... тікелей функциясы болып табылмайды. Себебі, тозудың интенсивтілігі
сыртқы климаттық әсерлерге, ғимараттарды ұстап тұру ... ... мен ... ... вибрациялардың әсеріне
байланысты болуы мүмкін. Ғимараттың функционалдық дефектілері негізінде
моралбды тозу ... ... ... тозу ... ... ... ... –ғимараттың физикалық тозуы;
A1 – ғимараттың констративті элементтерінің тозуы;
G1 – ғимараттың құны ішіндегі конструктивті элемент алатын үлесі.
Шығынды әдіс ... ... ... ... ... ... ... дағдарыс, өндірістің төмендеуі, көптеген өндірістік
кәсіпорындардың жабылуын ескерсек, қозғалмайтын мүлікті шығынды әдіспен
бағалау объектінің ... ... ... ... ... белгілі бір
жағдайлармен басқа әдістерді ... ... ... осы ... ... 78-81 ... ... әдіс күту қағидасына негізделген. Бұл қағида бойынша
инвестор ... ... ... ... ... табыс алу мақсатында
қозғалмайтын мүлікті сатып ... ... ... ... құны ... ... ... қабілеттілігі ретінде анықталуы мүмкін. Құнды табысты
әдіспен бағалау көп пайдаланатын әдістерге негізделген:
• табысты ... ... ... капитализациялау әдісі.
Бұл универсалды әдістерді әр түрлі мүліктік ... ... ... ... ... анықталмаған ережелер ... ... ... ... ... ... ... айналады.
Болашақтағы табыстарға төмендегілер кіреді.
• Иелену мерзімінде объектілерді эксплуатациялаудан ... ... ақша ... ... ... ... алатын
дивиденттер, арен.далық төлемдер жіне тағы ... ... ... ( ... ... алып ... ... мерзімі аяғындағы объектілерді сатудан түскен болашақ ... ... ... алып ... ... ... пайыздар ережесі бойынша өз-өзімен өседі.
Сонымен бірге, табыстардың белгілі бір нормасын көрсетуге болады, ... ... ... соң ... ... өсімін көрсетеді.
Тікелей капитализациялау әдісінің формуласы:
S0=E/Rк
S0 – объектінің ағымдағы құны;
Rк – ... ... ... ... ... ... есептеу үшін үш кезең
қолданылады:
• Жылдық таза табысты есептеу;
• Капитализациялау коэффициентін таңдау;
• Капитализациялау коэффициенті ... ... ... ... ... Ол үшін ... ... табыстылығы және
нарықтық құны туралы мәліметтерді жинап, талдау керек. ... ... ... ... ... ... коэффициентін анықтау – қозғалмайтын ... ... жиі ... ... /14,22-30 бб/
III. Жеке тұлғаларды несиелеуді жетілдіру жолдары
3.1 Қазақстанда жеке тұлғаларды несиелеуді жетілдіру жолдары
Айтып кеткендей, тұтыну несиесі халықтың ... ... ... ... ... ... жеке ... кәсіпкерлікпен
айналысуға берілетін несиелер тұтыну несиесі болып ... ... ... ... клиенттерге көрсетілетін қызметтер аясын
кеңейтетін, несиелік қызмет көрсету сапасын үнемі ... ...... ... сан ... ... ұсынатын банк ғана
жеңіске жете алады. Тұтыну несиесі ... ... ... ... роль
атқарады. Әр елдегі тұтыну несиесін ... ... әр ... ... ... бір: ... ... жақсарту үшін берілетін
несиелер ... ... ... ... бб/
КСРО кезінде (1987 жылға дейін) қайта құру процесіне дейін
экономикада ... ... екі түрі ... ұзақ ... ... және үй салуға берілетін несиелер. Бұл ... ... ... ... ... оны ... ұйымдары СССР –ң
Мемлекеттік банктің қатысуымен ... . Ал, ... ... банк ... ... ... ... тікелей берілген.
Ал, қазіргі кезде тұтыну ... ... ... ... дүкендер (көбінесе жиhаз, техникалық құралдарды сататын),
несиелік мекемелер және тағы басқа беруде. ... ... ... бері ... қаржылық жағдайы жақсара түсті.
Оның негізгі себебі, зейнетақы қорларына қаражаттар ағымы көбею есебінен
нарықтың ... ... ... ... ... ... Оған ... ретінде « Казкоммерцбанк» АҚ-мы 2000 жылы 600 млн.
долларын несие саласына бөлген.
Қазақстан Республикасында жылжымайтын мүлікті кепілге ала ... ... әр ... ... үшін ... несиенің дамуы Қазақстанда баяу жүруде. Оның ... ... көп ... ... ... ... нәтижесінде,
төлем қабілеті төмен сұраныстың болуында. Сонымен қатар, екінші деңгейдегі
банктерде ұзақ ... және ... ... ... да ... санының өсуіне кедергі болып отыр. Бұл ... ... ... қағаздар нарығынан ұзақ ... ... ... ... деңгейдегі банктерді қайта қаржыландыру механизімімен
ипотекалық несиелердің екінші нарығын құру үлкен роль ... ... ... тұрғын үй салуды дамыту мақсатымен
институтционалдық өзгерістер егемендік алғаннан бері ... ... ... үй ... ... құрылған болатын. Ол халыққа 30 жылға
5% мөлшерлемемен ипотекалық несиелер ... ... Бұл ... ... ... ... жүргізілуімен байланысты.
Бұл банктің қайта құрылуымен байланысты ... ... ... субсидияларды бөлу тек Астана мен Алматы қалаларында
тұрғын үй салу қалалық бағдарламасында бар.
Бүгінгі таңда, үй сатып алу және ... ... ... ... ипотекалық несие кез келген екінші деңгейдегі ірі
банктермен, банктік операциялардың белгілі бір түрімен ... ... ... ... ... ... ... алғашқы нарығы
қалыптасты деуге болады. /6, 5 бб/
Қазкоммерцбанктің тұтынушылық несиелеу бағдарламасы бізге «Ақшаны ... ... деп ... не керегін шешуге көмектеседі.
Кезек күттірмейтін мұқтаждарға несие берудің мәні ... ... ... ... ... арналуын растау талап етілмейді!
Несиелеу шарттары:
• Несие валютасы: теңге, АҚШ ... ... ... ... – 6 500 000-ға ... АҚШ долларында – 50 000-
ға дейін (міндетті түрде несиені ... ... ... Несиенің ең төменгі мерзімі: – 6 ай
• Несиенің ең жоғарғы мерзімі: теңгеде – 3 жылға дейін; АҚШ долларында ... ... ... ... ... ету:  жылжымайтын мүлік
• Несиені өтеу: ай сайын тең жарналармен (ануитетті ... ... ... ... ... ... ... жолымен; ә) жалақыдан
ұстап қалу жолымен; б)банк кассасына қолма-қол ақша төлеу жолымен
• Шотты жүргізгені үшін комиссия:  ... ... 0,5%, ... 10 АҚШ
долларының баламасы /32/
Дамыған елдерде ипотекалық несиелеудің схемалары әр ... ... ... ... және ... елдерінің схемалары қолданылады.
Ипотекалық несиелеудің американдық схемасы банктік несие
негізінде құрылып, ... бір ... ... болады. Мысал
келтіретін болсақ, клиент банкке тұрғылықты үй сатып алу мақсатында ... ... ... Өз ... банк несие алушының несиелік тарихын
зерттейді, және ... ... ... ... өз ... алған
міндеттемелердің орындалуын қарастырады. Егер, несие алушы банктің қойған
талаптарына сәйкес ... ... онда ... ... үй алу ... ... алатын несие сомасын алады. Несие сомасын анықтау барысында
клиенттің жасы, ... ... ... табысы және оның өзгеру мүмкіндігі
үлкен роль атқарады.
Несие алушының келесі қадамы несие сомасы шегіне сәйкес ... үй ... ... үйді өзі ... ... ... ... мүмкін.
Телекоммуникацияның дамуына байланысты, қазіргі кезде, дамыған елдердің кез
келген ... ... үй ... ... білу көп ... ... ... АҚШ-та миграция деңгейі өте жоғары дәрежеде болып ... ... ... ... қозғалмайтын мүлікті сатып алуға
берілетін несие сомасы толық өтелмесе де, оны сатуға ... ... ... қозғалмайтын мүлікке заклад актісі сатылады.
Ал, ипотеканың неміс схемасы американдықпен салыстырғанда икемсіз
болып саналады. Бұл схема банктік ... ... ... ал ... ақша қаражаттарын коллективті салу қоғамдарынан құрылған.
Қазіргі кезде, ... ... ... банктер
арасындағы бәсекелестік өзінің ең жоғарғы деңгейіне жеткен уақытта, банктер
несие алушылардың ... ... ... қызметтер
спектрін, банктік қызмет көрсетуді жетілдіру арқылы клиенттерді тартуда.
Үкімет ипотекалық ... ... ... ... ... ... Осы моделге сәйкес Қазақстан Республикасының ... ... ... ипотекалық компонияны» құрды. Оның қызметіне қарыз алушыға
деген талаптарды алу ... ... ... банктерді қайта
қаржыландыру және ипотекалық бағалы қағаздарды шығару жатады.
Сонымен қатар, біз ... ... ... да ... ... ... тек жылжымайтын мүлік сатып алуға ғана ... ... ... және орта ... ұзақ мерзімді несиелейтін жеке
меншік ипотекалық компониялардың болуы.
Дамыған елдер тәжірибесі көрсеткендей ... жүйе ... ... ... әсер ... ал бұл база ... ... айналымын екі есе көбейтуі мүмкін. Себебі, ипотекалық несиелеуге
көптеген жеке және заңды тұлғалар қатысады.
Ипотекалық жүйе ... ... ... ... ... ... ... банктік секторды бағыттауға, ал жеке меншік
иелеріне қосымша ... ... ... ... ... ... ... арасындағы бәсекелестікке
байланысты несие алушыларды ... ... ... ... ... ... төмендетіп, несие мерзімін ұзартуда. Кейбір
банктер несие алушының ... ... ... несие беретін болса,
келесі банктер несиені уақытылы қайтаруды қамтамасыз ... ... ... ... жағдайлар жеке тұлғаларға несие алу мүмкіншілігін көбейтті.
Бірақ жұмыссыздық, ... ... ... байланысты көптеген
азаматтар несие алу мүмкіншілігін ... ... ... көптеген
азаматтар төлем қабілетті бола тұра банктің белгілі бір қызметтер мен
сенімсіздік білдіру себебінен ... ... ... ... ... жарнама беріп қана ... осы ... ... ... ... ... немесе арнайы бөлімдер ашса дұрыс болар еді./7/
Банкаралық бәсекенің өсу жағдайында халықты несиелеуді жетілдіру
банк үшін оның ... ... ... ... нығайтатын
басты фактор болып табылады. Тұтыну несиесінің бұл қасиеттері оған көңіл
бөлуді ... ... ... ... бөлшек қызметтерді ұсыну
қабілеттілігін оптималды ... ... ... тәуекелдік
есебінен бағалануы тиіс, несие беруге тапсырыстардың үлкен санының түсуіне
әсер етеді. Басқаша айтқанда, қарыз ... ... ... ... ... ... тапсырыс берушінің морльдық, іскерлік және қаржылық
сапаларын банк ... ... ... ... ... ... ... арналымы
бойынша пайдаланғандығын және оны пайыздарымен уақытында ... ... ... табыстылығын жоғарылату несиелік
тәуекелдерді бағалау сапасына байланысты. ... ... тобы ... ... банк несие беруге бола ма, несиелеу лимиті қандай және
пайыздарды белгілеу керек екендігін шешеді.
Скоринг негізінен жеке тұлғаларды несиелеуде, ... ... ... ... ... ... әдістің айрықша белгісі-оның шаблон бойынша емес, әр
банкпен жеке ... оған және оның ... ... ... ... ... бұрын әр бәр банк іске асып
жүрген модельдің тиімділігін талдау жүргізеді және оның сандық бағаларының
шкаласының жиынын ... ... ... ... несиелеуді дамытуда үлкен
роль атқарады. Несиелік карточкалардың ірі американдық ... ... ... алуға мүдделі клиенттердің төлем
қабілеттілігін бағалау үшін үнемі пайдаланады. /25, 55-58 ... ... жеке ... ... ... ... бағалау жүйесі дами бастады. Қазіргі уақытта
бес банк экспресс несиелер ұсынуда. ... ... ... ... тоқталып өтейік. Бірнеше мыңдаған  адам ұзақ мерзімді 
қолданыстағы тауарларды сатып алу ... ... ... ... ... ... ... пайдалана алды. Экспресс-несиелеу
несиені ... ... ... ... және ... ... экспресс-несие деген атауының өзі айтып тұрғандай, кепілзат
болмауының және несие ресімдеудің жеңілдетілген ... ... ... – 1 күн ... - ақша алу оның ... сипаттамасы болып
табылады.
Экспресс-несие тұрғын үй немесе автокөлік ... алу ... ірі ... ... Сіз ұзақ ... ... тауар (тұрмыстық
техника, жиһаз) сатып ала аласыз, медициналық қызметтерге, ... ... ... туристік жолдама сатып ала аласыз,  пәтерңізге жөндеу
жұмыстарын жүргізе аласыз және т.б.
Экспресс-несиенің ... жағы ... Сіз оның ... ... ... кездейсоқ шығыстарыңызды  төлей аласыз. Қазіргі уақытта экспресс-
несиелеу ... ... ... ... («Жалақы» және
«Жеке») барлық клиенттері, яғни біздің ... шот ... ... қол ... ... ... бірге экспресс-несиелерге «ҰларҮміт»
ЖЗҚ мен басқа ... ... ... да қол ... және ... ... көрсетуші филиалдардың тұрпатына
байланысты ЭКСПРЕСС-НЕСИЕЛЕУ ШАРТТАРЫ:
• Валюта: теңге
• Несие мөлшері: 5 000 АҚШ ... ... ... ... 6 ... 18 айға ... ... үшін төлем: теңгеде – жылдығы 23%-дан бастап 26%-ға дейін
• Несиені ұйымдастырғаны үшін  біржолғы комиссия:  несие сомасынан  4-5%
Экспресс-несие алу үшін ... ... ... Жеке ... ... ... үшін);
• СТН (көшірмесін түсіру үшін);
• Қарызгердің толтырылған сауалдама-өтініші;
• Несие тарихы субъектісінің – жеке тұлғаның ол туралы ... ... ... (Банк формасы бойынша)  келісімі;
• Несие тарихы субъектісінің – жеке ... ... ... ... ... ... келісімі;
• Банктің төлем карточкасын төлеу жөніндегі құжат ... ... ... ... арқылы алатын компаниялардың қызметкерлері үшін
қосымша:
• Ағымдағы/карточкалық шот  бойынша 12 айдың үзінді-көшірмесі ... ... ... ... береді және растайды).
«ҰларҮміт» ЖЗҚ мен басқа зейнетақы қорларының салымшылары үшін ... ... ... 12 ... ... ... 12 айдың жалақысы туралы анықтама./32
Алайда, скоринг негізінен банк қызметтері міндетті ... бола ... ... ... сатып алғысы келетін клиенттен
қажетті ақпаратпен толтырылған анкеталарды (дербес мәліметтер, ... ... ... ... тіркелу мекен жайы, нақты
тұрғылықты мекен жайы, әлеуметтік статусы, ... ... ... ... ... ... жеке және ... мөлшері, жылжымайтын
мүлік түрі, қызмет орны және білімі жөніндегі мәліметтер және т.б.) жинай
отырып, несиелік және сауда ... ... ... ... ... Тез ... ... бұндай анкеталар тез арада
материалдардың жеке архмвін ескере отырып, несиенің берілуі ... ... ... ... банк ... ... Бұл
процедура бір сағат мөлшерінде уақыт ... Оның ... ... ... мөлшері, ссуда көлемі мен уақыты, алғашқы жеке салым
көлемі) балл ... ... ... алушының сенімділігі мен ... ... ... ... ... ... мұқтаждығына қажетті қаржы ресурстарын несие алу арқылы қамтамасыз
етеді. Халық несиені өздерінің ... және ... ... ... Ал ... ... ... түрлері:
материалдық шығындарға несиеленуі тұрмыстық шығындарға несиеленуі, ... ... деп ... ... ... ... алуы тағы да ... мен шаруашылықты дамыту арқылы пайда табуынан бағытталған
түрлері бар.
Несие – ... жүйе ... ... ... өте ... ... Осы арқылы шаруашылық субъектілер мен халықтың үлкен мөлшердегі
ақшалай есептері мен ... ... Ол ... ... ... ... ... жұмыс істейтін капиталға
айналдырады. ... ... ... ... ... реттейді, заңды
және жеке тұлғаларға әр түрлі қызмет көрсетеді,сонымен бірге экономикалық
қатынастар пайда болады, оларды ... ... ... ... ... ... ... өндірістің барлық механизмін қамтып, өндірістің
шоғырлануы мен капиталдың орталықтануын күшейтіп, бос ақша қаржыларын елдің
экономикасына қолдануға ... ... ... ... яғни ол ... ... ... ал олардың экономикаға
және халықтардың ... беру ол – ... ... қажеттігі:
- несие алатын ақша айналысы қоғамдық ... ... ... ... ... ... функциясын атқарады, ол арқылы жеке адамның
жинақтаған ақшалары, кәсіпорынның пайдалары мен табыстары, мемлекеттің
табысы қарыз ... ... ... ... ... құйылады;
- айналым шығындарын үнемдеуге көмектеседі, несиенің дамуының барысында
әртүрлі банктік шарттар мен салымдар ... ... ... ... ... ақша ... ... жылдамдады;
Халыққа несие беру екі жүйемен жүргізіледі.
- Бюджет арқылы несие беру;
- Банк арқылы несие беру.
Халыққа бюджеттен несие беру ... ... үшін ... ... ... ... ... Шағын және орта бизнесті қолдау жобасын іске асыруға;
- инвестициялық жобаларды бірлесіп қаржыландыруға;
- ауыл ... ... ... ... ... ... беру жүйесіне берілетін несиелер.
Халыққа банк арқылы несие беруді ұйымдастыру бірнеше ... ... және т.б. /13, 77-80 ... ... – ол төлемін кейінге қалдырып, тұтыну ... ... ... алушы халық, ал несие беруші әр түрлі өндіріс орындары,
фирмалар, банктер, мекемелер болуы мүмкін. Тұтыну ... ... ... ... ... сауда орындары арқылы төлемін ... ... және ... ... ... яғни ... тауарларын
сатып алуға ақша беру-ұзақ қолданылатын тауарларға беріледі.
Лизинг несиесі-тауар түрінде берілетін несие. Лизинг ... ... ... ... ... ... құрал
жабдықтарды, жылжымайтын мүліктерді және негізгі капиталдың басқа да
элементтерін ... және ұзақ ... ... ... ... ... Тауар
өндірушіге немесе сатушыға лизинг компониясы оның құнын төлеп, ... ... ... ... ие ... ... ... капитал мен
айналымына капиталдың қызметін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... негізгі капиталдың қалыптасуына
және дамуына қозғалмайтын ... ... банк ұзақ ... ... ... ... несие- жоғары басшы органдардың ... ... ... ... мен ... қаржы көмегі ретінде
жіберілетін несие. Банктік несиемен салыстырғанда ол ... ... ... ... шаруашылық органдар көп болмаған. Себебі шаруашылық несие
мемлекеттің қаулысымен кездесіп қалған қаржы қиындығын жою мақсатына, ... ... ... ... ғана ... ... ... несиелерден айырмашылығы: бұл несиесубъектілері, міндетті түрде, бір
шаруашылық ... ... ... ... тек ақша ... ... ... үшін ақы төленбейді; несие алғанда кепілдік берілмейді
және белгілі бір ... өтеу ... ... ... ... ... ... соң жоғары органның үкімімен кредит
қайтарып алынады.
Мемлекеттік несие-мемлекет пен жергілікті үкімет қорларының
облигация сату ... жеке және ... ... ... ... Бұл несие
қатынастарының субъектілері несие беруші-халық және заңды ұйымдар, ... ... және ... ... ... ... ұзақ ... қысқа мерзімді болып екіге бөлінеді. Қысқа мерзімді несиелер векселдер
түрінде шығарылып 1-3 айдан ... ... ... ұзақ ... несие
мемлекеттік облигациялар түрінде шығарылып, көптеген жылдар өткен соң
өтеледі. Бұл ... ... ... мемлекеттік шығындарды өтеуге
бюджет тапшылығын жоюға, инфляция кезінде айналымдағы артық ақшаны шығаруға
мүмкіндік береді.
Халықаралық несие – мерзімді ... ... және кері ... ... және ... ... беруге байланысты халықаралық
экономикалық қатынастар аясындағы қарыз капиталының қозғалысын айтады.
Несиенің ... ... ... ... ... (бір ... орта мерзімді (бір жылдан бес жылға дейін), ұзақ ... ... ... ... ... ... ... айналмалы капиталдың
қозғалысынан туындайтын қарыздардың ағымдағы қажетіне беріледі.
Облыстық бюджеттен берілген қаржы, ... ... үшін ... ... ... сома ... орта ... түрінде орталықтандырылып бөлінеді. Ауылшаруашылығы жобаларын
бюджеттік несиелеудің негізгі шарттары, несиелерді ... ... ... ... ... 00,1% ... ... сыйақы төлемін
ескере отырып,несиелердің дер ... ... ... ... сол ... несиенің түрі,саласы,мерзімді және несиені алу мен
өтеудің өзге шарттары мен міндеттері,оларды қайтаруды ... ... ... ... ... несие беру шарттары,сыиақы
мөлшері және тәртібі,екі жақтың құқықтары мен ... ... ... салынатын санкциялар дауыл мәселердің ... ... ... ... ... бағыттары отандық ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ресурстары
негізі және айналыс қорлары ... ... ... фермалармен цехтарды қайта құруға,республикалық және жергілікті
инвестициялық бағдарламаларды іске ... ... ... 51пайыздан кем емес бөлігі Қазақстандық
заңды жеке тұлғалардың меншігі болып ... ... ... ... ... басшылыққа алына отырып несиеленеді.
1.жобаның шарттарын алмастырушы бағыты;
2. өндірілетін тауарлардың ішкі және сыртқы рынокты толық ... және ... ... ... ... ... ... және қалпына келтірілетін жұмыс орындарының саны;
4. жобаның тиімділігі;
Несие ... ... ... ... ... негіздемесі бар бизнес – жоспар, меншікке иелік құқығы
туралы заңды құжаттар көшірмесі, жер беру ... ... ... ... ... және ... ... көшірмесі соңғы жылдың балансы
(заңды тұлғалар үшін) құжаттардың көшірмелері қоса тіркелген кепілге
қойылатын мүлік ... ... ... ... ... қарыздары
туралы, өзіне қызмет көрсететін банктен мерзімі өткен қарызы жоқтығы
туралы, жергілікті қаржы орнынан ... ... ... несиеден
қарызы жоқтығы жөнінен де анықтамалар ... ... Осы ... тура ... ... несие беріледі. Кәсіпшілікпен айналысатын үй
шаруашылығының қаржылқ қатынастарның одан әрі даму ... ... ... Кодексінде (№548-II ҚРЗ 24.04.04)
бюджеттік несиелеу ... (10 ... ... ... ... несие қатынастарының даму мүмкіншілігінің қорытындысы:
- халықтың банктерге салымдар жасаудағы өсім құнынан гөрі ... ... беру ... ... ... табу ... өте ... Бұл аралық банктер жүйесінің қосымша құнын
молайту ынталығын арттыруда, керісінше ... ... ... жолдары қарастырылуы керек;
- халқтың несиені пайдалану мүмкіншілігі оның өсім құнына
тікелей ... ... ... ... дамымауда,мысалы, кәсіпкерлік бәсекелестерде
тұрмыстық жағдайда, ұлттық табыстың молаюы мүмкін ... ... ... ... алғашқы көздері
несиелік (ипотекалық,лизингтік,ауылшаруашылық, тұтыну
т.б.)бюджеттік қатынастардағы ... ... ... 33-37 бб/
Ативтер мен пассивтерді басқару субъектілерінің ішінде отандық банктік
тәжірибеде қолданылып жүргендеріне: ... мен ... ... ... комитет, проблемалық несиелермен жұмыс бөлімі,
тәуекелдерді басқару бөлімшесі және қазнашылық жатады. ... ... ... бөлімшенің қызметін атқармайтыны белгілі. Олар қазіргі
жағдайда банктің активтері мен пассивтеріне құзіретті басқаруды ... ... ... күні ҚР ... ... құрылымында
жіктелетін (күмәнді және үмітсіз) немесе проблемалық ... ... ... ... ... ... ... мен шартты міндеттемелері
млрд.тг
|Банк активтері мен |2006 ж |2007 ж |2008 ж |2009 ж ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... мен |1 965,9 |3 330,3 |5 427,0 |1 1242,5 ... | | | | ... | | | ... | | | | ... |1 467,2 |2 411,5 |3 973,0 |8 117,7 ... |74,6 |72,4 |73,2 |72,2 ... |475,0 |862,6 |1 382,1 |3 026,9 ... |24,2 |25,9 |25,5 |26,9 ... ... |350,0 |691,5 |1 136,8 |2 587,9 ... |17,8 |20,8 |21,8 |23,0 ... ... күмәнді |37,0 |28,9 |38,2 |112,7 ... % |1,9 |0,9 |0,7 |1,0 ... ... |51,4 |97,9 |142,8 |236,1 ... |2,6 |2,9 |2,6 |2,1 ... ... |16,1 |18,9 |28,5 |39,0 ... |0,8 |0,5 |0,5 |0,3 ... күмәнді |20,5 |25,4 |35,8 |51,2 ... |1,1 |0,8 |0,7 |0,5 ... |23,7 |56,2 |71,4 |97,9 ... |1,2 |1,7 |1,3 |0,9 |
* ... көзі: Екінші деңгейлі банктердің есептік және Қаржы Қадағалау
Агенттігінің есептік мәліметтері негізінде
Кестеден байқағанымыздай банктердің ... мен ... ... ... ... ... активтер мен
шартты міндеттемелердің үлесінің 2006 жылмен салыстырғанда 2009 жылы ... ... ... ... ... болады.
Ал күмәнді активтер мен шартты міндеттемелердің үлесі ... ... ... ... 2009 жылы 24,2%-дан 26,9%-ға дейін өскен. ... ... ... күмәнді активтер мен ... ... 2007 ... ... 2009 жылы ... 23,0%-
ға дейін өскен.
Үмітсіз активтер мен шартты міндеттемелердің үлесі керісінше ... ... 2006 ... ... 2009 жылы ... ... ... бөлімше ретінде біз, банктің басқару ... ... ... ... мамандандырылған бөлімше ретінде «Проблемалық
активтерді басқару бөлімшесін» құруды ұсынамыз.
Проблемалқ активтер ... ... ... ... ... ... ... кешіктірілген активтер топтарын білдіреді.
Төмендегі суреттен 2006-2009 жж банктердің активтері мен ... ... ... ... 4- ... ... ... активтері мен шартты міндеттемелердің
құрылымы
*Дерек көзі: Қаржы қаражат №5, 2009
Біздің ойымызша қазіргі ... ... ... мен ... ... тек теориялық тұрғыдан тоқталу жеткіліксіз, себебі ... ... ... ... өзі ... ... қажет етеді. Банк
активтері мен пассивтерін ... ... ... тек қана ... ... ... комитетінің қызметі, банктің өтімділігі мен табыстлығы
тұрғысынан қосымша бір бөлімшенің болуы қажет саналады.
Ондай ... ... біз, ... ... ... ... ... қатысты мамандандырылған бөлімше ретінде «Проблемалық
активтерді басқару бөлімшесін» құруды ұсынамыз.
Проблемалқ активтер дегеніміз-бұл банктің жіктелетін активтерінің бір
бөлігін,яғни қайтару ... ... ... ... ... ... басқару бөлімшесі» сияқты басқару құрылымдары
шетелдік банктер тәжірибесінде бөлім ... ... ... ... ретінде
отандық банктер тәжірибесінде «проблемалық несиелермен жұмыс бөлімі» алуға
болады. Олар екінші ... ... ... ғана ... қызмет
етуде және оның тиімділігі де дәлелденіп отыр. Демек проблемалық активтерді
басқару бөлімшесінің құзыреті жоғарыда аталған бөлімге ... кең, ... ... сол ... ... жатқызуға толық негіз бар.
«Проблемалық активтерді ... ... өз ... ... ҚҰБ мен ... ... ... банктің жарғысын,
Басқарманың шешімдерін, өзге банктің нормативтік және үкімдік құжаттарын
және аталған ... ... ... ... ... ... ... типтік міндеттерді шешуге тиіс:
1)Жоғары мөлшерде пайда табу мақсатында банктің ... ... ... ... және іске ... қатынасу.
Бұл жерде ең бастысы проблемалық активтердің пайда ... ... ... пайда болған жағдайларда оларға ... ... ... іске ... ... Ал енді пайда табу мақсатына келетін
болсақ мұнда аталған бөлімшенің ықпалымен банктің ... ... ... ... барынша қайтаруға жағдайлар жасау туралы айтылады.
2) Проблемалық активтермен жұмыс бойынша қызметін жүзеге ... ... және оның ... ... ... стратегияларын, нысандары және әдістерін жасау.
Жұмысты ұйымдастырудың негізгі қағидаттарына мыналар жатады:
Активтердің проблемалық ... ... ... ескерту, яғни ПАББ
активтік операцияларды жүргізетін банктің өзге негізгі ... ... ... ... ... ... үдерісіне қатысып, банк
активтері қожынының жағдайына жүйелі түрде ... ... және ... ... ... ... ... жүргізілетін жұмыстарына
қатысуға тиіс. Егер де ... ... ... ... ... байланысты болса,онда әрі қарай бақылау жұмыстарын жалғастыра
береді.
Проблеманы шешу тәсілдерінің ... мен ... ... мен ... ... ... қарыз алушыларға ықпал ету
мүмкіндіктерін жасау. ... ... ... экономикалық,
ұйымдастырушылық-құқықтық, ... ... ... жеке ... ... ... және психологиясын ескеретін әр түрлі
стратегияларды жасап қоймай, сондай-ақ проблеманы шешудіңәр түрлі ... ... ... ... ... өз уақытылығы, яғни проблемалық активтермен
жұмыс жасау барысында, ... ... ... ... ... ... ... активке айналдыруға мүмкіндік беретін тез арада шешім
қабылдау керек болады. Егер уақыт өтіп ... ... ... ... ... ... шешімдердің тиімділігі, яғни бөлімшенің жұмысының
нәтижесі банктің табысының нақты өсуімен сипатталуға тиіс. Ең ... ... бұл ... ... факторы. Банк өз қызметінде кейде ағымдағы
шығыстарды басынан кеше ... ... ... оң ... қол
жеткізуі қажет.
Оң тиімділіктің артуы, яғни уақытында банктің ... ... ... ... ... қарызын бөлшектеп, бірақ келісілген кесте
бойынша қайтаруға және ... ... ... ... ... ... қайтарылмау тәуекелі мен бағалы ... ... ... ... ... ... шараларды жүзеге асру
барысында өзінің қарамағындағы бөлімшелермен немесе ... ... ... ... банктің өзге де бөлімшелер және филиалдарымен ақпарат
алмасуды дұрыс жолға қоя білуі қажет. Егер филиал проблемалық ... ... ... ... ... болса, онда оның
атқаруын тиісті іс-әрекеттерді немесе міндеттерді айқындауға ... ... ... ... ... ... филиалдарда
жиі бола отырып, ондағы әрәатестеріне тәжірибелік көмек көрсетуге ... ... ... жасау барысында банк қызметкерлерінің білікті
маман ретінде бір-біріне деген сенімдерінің болуының маңызы зор.
4)проблемалық несиелердің пайда болуы тәуекелдерден қашу және ... ... ... ... ... шетел банктерінің
тәжірибелерін үйрену және ПАББ-нің жұмысына ... ... ... түрде өздерінің білімдерін жетілдіріп
отыруға тиіс. ПАББ қызметкерлерінің ... ... ... және ... ... сондай-ақ шетелдік
банктердің осы ... ... ... ... ... ... ... бағыттары бойынша әдістемелік, нормативтік,
нұсқаулық және талдамалық материалдармен банктің құрылымдық бөлімшелерін
ақпараттық қамтамасыз етуді жүзеге ... ... ... ... банктің нормативтік және үкімдік
құжаттарын ... ... және ... өзінің қарамағындағы бөлімшелердің
міндетті орандауына бағыттайды. Ондай құжаттарға ПАББ-не жетекшілік банк
басшысы қолын ... ... ... ... ... ... ... тиісті мынандай қызметтерін бөліп қарастыруға болады.:
- Бөлімшенің қарауында болатын проблемалық активтер бойынша қарыздарды
қайтару жұмыстармен байланысты кешенді шараларды жүзеге ... өзге ... ... ... ... ... қайтаруға
байланысты жұмыстарды ұйымдастыру және өзінің құзыретіне қарай банктің
жоғары коллегиялық ұйымдарына арналған сараптамалық қорытынды даярлау;
- активтердің прорблемалық ... ... ... бастап, олардан нақты
нәтиже шыққанша жұмыс жүргізу;
- проблемалық активтермен жұмыс жасауға ... ... ... ... бақылау жасау және есепке алуды
ұйымдастыру;
- бөлімшенің қарауында есепке алынатын ... ... ... зияндардың орнын жабуға ... ... ... ... және ... ... ... асыру;
Банктерде ПАББ жұмысының сызбасын әр түрлі жасауға ... ... ... 6 ай және одан ... ... ... қайтару кестесі
бұзылған кез келген банктің ... ... осы ... ... ... ... қатар проблемалық активтермен байланысты мәселелерді шешуде
арнайы ... ... ... (ПАК) ... да аса ... ... комитет нақты қарызгерлермен жұмыс бойынша стратегиялық сипаттағы
шешім қабылдауға тиіс.
ПАК құрамы банктердегі несиелік комитет құрамынан саны жағынан ... Оның ... ... ... ... заң ... ... талдау, тәуекел басқармасының және ішкі
аудит бөлімдерінің ... ... ... ... ... ... өзге де мүдделі бөлімшелердің
жетекшілерін шақыруға болады. ПАК-тің отырысын айына бір рет ... ... ... өткізу қажет.
Коллегиялық ұйымға мүшелері оның құрамына ... ... ... ... ... ұйым аптасына бір рет
жиналуы тиіс./28, 10-14 бб/
Қазақстан 2030 жылға дейін дамуының ... ... ... мақсаттардың бірі-ауылдың ең елеулі ... шешу ... пен ... пен күресу. Бұл мәселелерді шешу үшіін және орта
бизнесті ... ... ... көп ... ... кәсіпкерлік
қызметке жұмылдырудың маңызы үлкен. Сондықтан да ЕДБ-дің жүргізіп жатқан
несие саясатының ... да ... ... ... және орта ... берілген несиелер көлемінің қарқынды өсіміне қол жеткізуге
мүмкіндік туды: республика ЕДБ-нің ... ... ... ... жиынтық мөлшері 2006 жылдың ақпан айында 205 322 млн.
теңгені құрады.
Сонымен, ... және ... ... жағдайын талдау барысында
мынандай қорытындыларға келуге болады:
- шағын және орта бизнес субъектілеріне берілген несиелер ... ... ... ... ... ... ... субъектілеріне
берілген несиелердің ижиынтық мөлшері 2006 жылдың ақпан ... ... ... ... ... ... және орта бизнес субъектілеріне ... ... ... ... ... аймақтар бойынша шағын және орта бизнес суьъектілеріне берген
несиелерінің құоылымында дерьбес кәсіпкерлік қаласы-Алматы ең ... ... ... де ... қаласында, сондай-ақ Шығыс Қазақстан,
Ақтөбе, Павлодар облыстарында берілген несиелер көлемінің ... ... ... ... экономика салалары бойынша несиелерінің
жартысына жуық ... ... ... ... ... ... ... шығындар құнының тұжырымдамасы» туралы. Көптеген
адамдар несиелер қымбарт болғандықтан, банктер көп ақша табады деп айтады.
Тұтынушылық несиеленедірудегі ... ... өте ... ... ... тарификациялау барысында негізгі үш ... ... ... ... немесе заемдарды берумен
айналысатын банктің ... ... ... бағаланады, яғни
макроэкономикалық орта ... ... ... Біз ... ... ... шарттарымен тікелей байланысты екенін ... яғни ... ... ... таба ала ма, ... комиссиямен
және қандай өтеу мерзімдерімен.
Мысалы,бұрынғы КСРО елдерінде және көптеген Шығыс Еуропа елдерінде
таяу ... ... бір ... ... ... ... ... табу
қиын еді. Егер банк қорландыруды 12 айға дейінгі мерзімге ... ... онда ... екі және одан ... ... беруге өте қиын болар
еді. Инфляцияның көрсеткіштері, ставкалар тұрғысынан жергілікті қаржылық
бақылау органдарының саясаты және ... ... ... сияқты
базалық индикаторларды ескеру қажет, яғни ақы төлеу ... ... ... ... бір ... айналысу индикаторларының бірі болуы мүмкін.
Банктің рейтингісі, профилі, жарғылық капиталы және ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Өзіңіз білетіндей, мұндай IT технологиялардың үлкен
көлемі тартылған, бұл бизнес жұмыс күшінің көп ... ... ... әрі ол ... ... ... жүргізілетін жеке меншік банктер
(privat banking) ерекшеленеді. ... жаңа және ... ... ... ... болатын қысымды, сондай-ақ түрлі ... ... ... ... және т.б.) ... ... ... ықпалын тексеріп отыру қажет. Тағы да нарық
шарттарын ... ... ... ал бұл ... тарапынан шығындарға
ықпал ететін тәуекелдерді басқару мәселелеріне қатысты білім.
Тәуекелді бақылау өте маңызды сәт, өйткенді ол ... ... ... жағдайларды жасайды, сондай-ақ банк қызметін келешекте
жаңа тартымды қызметтерді ұсыну арқылы кеңейтуді ... ... ... ... тәсілдерінде осы бизнестебелсенді ендірілетін жаңа
технология қажет, әрі оған алаяқтық фактілерін анықтай ... ... ... ... іске асыру жатады. Екіншіден-саралау жүйелері бұл
шешімдерді автоматты түрде қабылдай алатын және осы не ... ... ... ... ... бағалай алатын бағдарламалар. Барлық
осы жүйелер соңғы 20 жылда ендірілді және көптеген ... ... ... ... ... осы ... мен ... қабылдау үшін адамның ... ... ... ... ... бірі ... деп аталады әрі ол банктерге болашақ
тәуекелдердің әлеуетті ... ... дәл ... ... Тағы ... ... ... ішкі немесе сыртқа қара тізім жатады, мысалы
үлкен клиенттік деректер базасы бар несие ... ... қара ... ... ... ... сөз қозғасақ, оның басты ... ... ... және ғаламдық көлемдегі экономикалық
дамытуды ынталандырудың негізгі факторларының бірі ... ... ... осы бизнес абсолютті бақылауға алынбауы тиіс, біз оны жауапкешілікпен
жүзеге асыруымыз тиіс, нақты заңнамалық базаны ... ... ... түрде мониторингіні жүргізу үшін жаңа технологиялақ құралдарды іске
асыруымыз тиіс.
Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау Тұтынушылық
несиелендірумен Алматы, ... және ... ... ... ... ... ... қамтылмаған. Егер халықтың табыс деңгейі ... ... ... ... онда банк ... ... тұтынушылық
несиелндірудегі өсімнің үлкен қарқынына әкеліп соқтыруы ... ... ... ... жалпы тұтыну несиесі және оның жіктелуі
туралы сөз қозғалды.
Тұтыну ... деп ... ... ... ... алу, тұрмыстық
қызметтерді өтеу мақсаттарына берілетін коммерциядық немесе ... ... бұл түрі ... өнімдерді сатып алу мақсатына, мысалы:
автокөліктерді,жиһаздарды сатып алғант уақытта қолданылады. Тауар бағасы
жоғары болған сайын, ... бұл түрі ... ... Дамыған
елдердегі несиенің жртысынан көбі автокөлік сатып алу мақсатына беріледі,
қалған ... ... ... қол ақша арқылы сатып алады.
Тұтыну несиесі ... ... ... ... роль
атқаратындықтан, мемлекеттік органдар жағынан реттеліп отырады.
Тұтыну несиесінің негізгі ерекшеліктеріне, осы несие түрі ... ... және ... ... ... ... болады, және
потенциялды қарыз алушылар жеке ... ... ... ... ... ... түрі қызметтерді және тауарларды өтеуін кейінге ... ... ... ... ... формада тұтыну несиесі тұтыну тауарларын алумен, көрсетілген
қызметтер үшін ... ... ... жабу үшін ... ... ... ... негізгі мақсаты-халықтың тұрмс деңгейін жақсарту.
Әр елдегі тұтыну несиесінің даму дәрежесін салыстыратын болсақ, оның
даму деңгейі әр елде әр ... ... ... көре ... ... ... ... несиесі банктермен берілетін
несиелердің ішінде ең табысты түрі болып табылады.
Екінші тарау жеке тұлғаларды несиелік қабілетін ... және ... ... ... мен тұтыну несиесін беру тәртібіне
арналған.
Банк ... ... ... кейін, осы саясаттың іске асуын
жүзеге асыратын жүйені қарастыруы қажет. Ал, оның негізіне қарыз алушының
несиелік қабілетін ... ... ... ... ... ... ... ретінде несиелеу процесін экономикалық жағынан
қарастырады.
Несиелік келісім шартта ... ... ... ... ... ... шешу үшін ... алушының сапалы сипаттамасы-
несиелік қабілеттілік деп ... Банк жеке ... ... ... өз ... тәуекелін азайтып, ... ... үшін ... ... қабілеттілік дегеніміз-қарыз алушының уақытылы және
толық қайтару қабілетімен ... ... ... ... ... ... жиынтығы.
Коммерциялық банктер несие алушының өткен жылдардағы қаржылық
жағдайына және банкпен ... ... ... ... ... ... ... жағдайына талдау жасайды. Банк
нарықты зерттей отырып, ... ... ... ... және ... ... ... ескеруі қажет.
Бұл жерде банкпен жүргізілетін: төлем қабілеттілікті бағалауға, несие
қабілеттілікті және қаржылық тұрақтылыққа сараптама ... ... ... ... қабілеттілікке сараптама жүргізу әр бір банкте кеңінен
қолдануда, бірақ бұл ... ... тек ... бағытталған.
Қазақстан Республикасында жылжымайтын мүлікті кепілге ... ... әр ... ... үшін ... ... ... Қазақстанда баяу жүруде. Оның басты себебі,
халықтың көп бөлігінің тұрақты табысының болмауының нәтижесінде төлем
қабілеті төмен сұраныс ... ... ... ... деңгейдегі банктер
ұзақ мерзімді және арзан қаржылардың болмауы да ... ... ... ... ... отыр.
«Казкоммерцбанк» АҚ-ның мәліметтерін талдай ... ... ... ... берілген 150 тұтыну несиелерінің 60
қозғалмайтын меншік сатып алуға, 60-автокөлік ... ... және ... ... үшінші тарау шетелдік тәжірибеге және ... ... ... ... ... коммерциялық банктер арасында бәсекелестікке байланысты
несие алушыларды тарту мақсатында банктер пайыздық мөлшерлемелерді мүмкін
болғанша төмендетіп, несие мерзімін ... ... ... ... ... ... ... несие беретін болса, келесі банктер
несиені уақытылы қайтаруды қамтамасыз ... ... ... Осы ... жеке ... ... алу ... көбейтті.
Қазақстандағы несиелік жүйе Батыс елдерінің несиелік және жалпы
банктік жүйелерінен ерекшеленеді. Сондықтан да, ... ... ... ... ... бұл ... ... біздің елдің
экономикалық коньюктурасына икемдеп қолдануға болар еді. Алайда, ... ... ... ... әдебиеттер тізімі:
1. Мақыш С.Б. «Банк ісі» ... ... ... ... Н.Н. ... ісі» ... ... 2007
3. Тулембаева А.Н. «Банковский маркетинг» Учебное пособие. 2007
4.Мақыш С.Б. Коммерциялық банктердің операциялары. Алматы 2002.
5. ... С.Б. ... ... ... ... ... Г.К. «Бухгалтерский коммерческих банках»
7. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі, ... 1999 ... «ҚР ... ... ... ҚР заңы 1995 ж.
9. «ҚР банктер және банк қызметі туралы» ҚР заңы 1995 ж.
10. «Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы» ҚР ... 1995 ж. 23 ... №2723, 1997ж. 11 ... № 154-1, 2000ж. 8 ... Заңдарымен енгізілген
12.ҚР-ның кейбір заң актілеріне ... ... ... бойынша
өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы ҚР-ның заңы: 2006ж. 3 ... ... ... 2006ж. 10 маусым № 140-141, 5 бет
13. Ғ.С. Сейітқасымов. Ақша, несие, банктер. Алматы 2001 ж.
14. Давлетова М.Т. «Кредитная ... ... в ... Алматы
2001г.
15. Баймұханова С.Б. «Бухгалтерлік есеп», Алматы 2005.
16.Положение об ипотечном кредитовании физических лиц. ... ... ... залогового имущества и методические
рекомендации по определению ... ... ... 6 май 2000г.
18.«Казкоммерцбанк» АҚ-ның жылдық қаржылық есебі (2009ж.)
19. «Статистическое обозрение Казахстана», №1,2007
20. «Социально - ... ... ... ...... «Банки Казахстана», №5,2007. Конакбаева А.Г. «Кридитная система РК:
современное состояние и ... ... ... ... № 2, ... «Континет», Татишева Е., «Рынок становиться чище» №25, 2006
24. «ҚазҰУ Хабаршысы» №3(43) 2006ж
25. «ҚазҰУ Хабаршысы» №3(55) 2007ж
26. ... ... №3 (49) ... ... ... №1 ... « ... қаражат»
29. w.w.w. coogle.ru.
30. w.w.w. yandex.ru.
31 w.w.w. kkb. ... ... ... етуді ұйымдастыру
Несиенісаралау
Лимиттер белгілеу
Несиені авторизациялау
Несиелік ақпараттық басқару жүйесі
Күмәнді несиелерді қалпына келтіру
Несиелік ... ... ... портфельді басқару
Несиелік тәуекелді басқару жүйесінің элементтері
Қарыз алушының несиелік қабілетін ... және ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұтыну несиесi туралы мәлімет67 бет
Тұтыну несиесі27 бет
Тұтыну несиесі жайлы36 бет
Тұтыну несиесі жайлы мәлімет79 бет
Тұтыну несиесі және оның дамуы69 бет
Тұтыну несиесі және қасиеті32 бет
Тұтыну несиесі туралы61 бет
Тұтыну несиесі туралы ақпарат21 бет
Тұтыну несиесі, оны ұйымдастыру және даму перспективалары93 бет
Тұтыну несиесінің түрлерімен мазмұны15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь