Ұйымдасқан кәсіпорындарды басқару және ұйымдастырудың теориялық негіздері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 ҰЙЫМДАСҚАН КӘСІПОРЫНДАРДЫ БАСҚАРУ ЖӘНЕ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Ұйымдасқан кәсiпорындардың мәнi мен маңызы, оларды ұйымдастыру формалары 4
1.2 Ұйымдасқан кәсіпорындардың заңнамалық базалары ... ... ... ... ... ... ...6
1.3 Ұйымдасқан кәсіпорындарды дамытудың шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... 8

2 КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ
2.1 Кәсіпорындардың сыртқы экономикалық қызметінің нысаны12
2.2 Сыртқы экономикалық саясаттың мәні, принциптері және мақсаттары
2.3 Еркін экономикалық аймақтардағы елдердің сыртқы экономикалық
стратегиялары жүйесіндегі Қазақстанның ролі ... ... ... ... ... ... ... ...17

3 ҰЙЫМДАСҚАН КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚЫРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ІС.ӘРЕКЕТТЕРІН ТАЛДАУ
3.1 Қазақстан Республикасында ұйымдасқан кәсiпорындардың қаржысын
ұйымдастырудың ерекшелiктерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
3.2 Қазақстан Республикасындағы ұйымдасқан және шетелдiк кәсiпорындардың қызметін талдау ... ... ... .23
3.3 Ұйымдасқан кәсiпорындар өндiрiсiн дамытуды болжау ... ... ... ... ..35

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 50

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51
Кіріспе

Мемлекет басшысының 2009 жылғы 18 ақпандағы Қазақстан халқына арнаған «Қазақстан экономикалық, әлеуметтiк және саяси жедел жаңару жолында» Жолдауында елiмiздiң экономикалық, әлеуметтiк және саяси жағынан жаңаруын жеделдетуге байланысты мәселелердi жан-жақты айтып бердi. Президент Жолдауында бәсекеге қабiлеттi экономиканың үлгiсiн таңдай отырып, бәсекелестiкке қарымы мол басым салаларды дамытуға кiрiсiп, сол арқылы қазақстандық кластерлер жүйесiнiң дамуына жол ашылғандығы айтылды.
Нарықтық экономика жағдайында ұйымдасқан кәсiпорын тiкелей шетелдiк инвестицияны тартудың ең перспективалы формасы және қызмет iстеу арқылы шетел нарығына жоғарғы тиiмдiлiкпен шығудың құралы болып табылады. Әлемнiң әр түрлi елдерiнде тiкелей шетелдiк инвестицияны тартуда ұйымдасқан кәсiпорындар құру халықаралық экономикалық қатынастардың жаппай құбылысы болып табылады, себебi одан біріккен қызметтiң қатысушылары үлкен пайда табады.
Ұйымдасқан кәсiпорын ресурстарды тартуда құрылтайшылардың шеңберiн кеңейту үшiн көп мұмкiндiк бередi.
Ұйымдасқан кәсiпорындардың негiзгi принципi бiр ғана кәсiпорынның қызмет атқарғанымен, мақсатты нәтижеге жетуде бiрнеше партнерлар қызметiнiң анықталған формада жүзеге асқаны әлде қайда тиiмдi болуы мүмкiн.
Дипломдық ық жұмыстың ғылыми жаңалығы келесiлердi қамтиды:
• Ұйымдасқан кәсiпорындардағы өндiрiстi ұйымдастыру және басқарудың теориялық негiзi зерттелдi;
• Ұйымдасқан кәсiпорындар өндiрiстiң тиiмдiлiгiне әсер ететiн негiзгi шарттар анықталды және бағыттар негiзделдi;
• Нарықтық қатынас жағдайында ұйымдасқан кәсiпорындар өндiрiсiн тиiмдi басқару мен ұйымдастырудың факторлары мен шарттарын теориялық жинақтап қорыту;
• Ұйымдасқан қызмет бойынша кәсiпорындар қызметiнiң заңды базасын қарастыру;
• Қазақстан Республикасы және шетелдiк кәсiпорындарының негiзгi тенденциясы мен қызметiне талдау жүргiзу;
• Біріккен кәсiпорындардың өндiрiсiн тиiмдi ұйымдастыру және басқаруды жетiлдiру бойынша ұсыныстар дайындау.
Зерттеудiң тәжiрибелiк мағынасы аумақтар жағдайында біріккен кәсiпорындардағы өндiрiстi басқару мен ұйымдастырудың тиiмдiлiгiн көтеру және одан әрi зерттеудегi негiзгi жағдайларға байланысты.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. "Кәсіпорын туралы" ҚР Заңы/ Егеменді Қазақстан, 13.02.2000.
2. Дюсембаев К.Ш. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау.
Алматы., 2002- 602-68-6
3. "Оңтүстік Қазақстан облысының 2008-2009 жылғы әлеуметтік-
экономикалық дамуы" Статистикалық жинақтар. Шымкент 2009.
4. А.Ә.Әубакіров «Экономикалық теория негіздері» 2001ж.
5. Б.Көшенова «Ақша,несие,валюта қатынастары» Алматы , 2005ж
6. С. Райымқұлұлы «Экономика теория негіздері» Шымкент , 2008ж.
7. Шеденов «Экономикалық теория» Алматы, 2002ж.
8. А.Ә.Әубакіров «Экономика» Алматы,2003ж.
9. Д.М.Мадиярова «Сыртқы экономикалық саясат және экономикалық қауіпсіздік» Алматы , 1999ж
10. А.Қ.Мейірбеков «Кәсіпорын экономикасы» Алматы, 2006ж.
11. Ғ.Ө. Жолдасбаева «Кәсіпорын экономикасы» Алматы, 2006ж
12. Агеев А. И. Предпринимательство: проблемы собственности и
культуры. -М., 1991. Введение и гл. 1, с. -15.
13. Бусыгин А. Предпринимательство : Основной курс., 2002 -М.,2002
14. Виленский А. Этапы развития малого бизнеса. Вопросы экономики.
1996 г. - С.38-41.
15. Грачев И. Развитие малого предпринимательства // Деньги и
кредит . 1997 . –ғ1.-С.15-21.
16. Грузинов В., Грибов В. Предпринимательство: формы и методы
организации предпринимательской деятельности // Экономика
предприятия . - М., 1996
17. Иващенко А. А. Товарная биржа. - М., 2001.
18. Карлоф Б. Деловая стратегия. -М., 2001, с. 121-125.
19. Котлер Ф. Основы маркетинга. -М„ 1990, с. 339-405, 468-473, 477-479. Курс экономики : Учебник. Основыпредпринимательстаа . -М.,2003
20. Кадзума Татеиси. Вечный дух предпринимательства. Практическая
философия бизнесмена. -М., 2000.
21. Маршалл А. Принципы политической экономии. - М., 1999, т. III,
        
        Мазмұны
Кіріспе.................................................................
..........................................3
1 ҰЙЫМДАСҚАН КӘСІПОРЫНДАРДЫ БАСҚАРУ ЖӘНЕ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Ұйымдасқан кәсiпорындардың мәнi мен маңызы, оларды ұйымдастыру
формалары 4
1.2 Ұйымдасқан кәсіпорындардың заңнамалық
базалары...........................6
1.3 ... ... ... ... КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ
2.1 Кәсіпорындардың сыртқы экономикалық қызметінің ... ... ... ... ... ... және мақсаттары
2.3 Еркін экономикалық аймақтардағы елдердің сыртқы экономикалық
стратегиялары жүйесіндегі Қазақстанның
ролі...............................17
3 ҰЙЫМДАСҚАН КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ҚЫРЖЫСЫН ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ІС-ӘРЕКЕТТЕРІН ... ... ... ... ... қаржысын
ұйымдастырудың
ерекшелiктерi........................................................21
3.2 Қазақстан Республикасындағы ұйымдасқан және шетелдiк
кәсiпорындардың қызметін талдау.............23
3.3 Ұйымдасқан кәсiпорындар өндiрiсiн дамытуды
болжау..................35
ҚОРЫТЫНДЫ...............................................................
...........................48
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР....................................................50
ҚОСЫМШАЛАР..............................................................
...............51
Кіріспе
Мемлекет басшысының 2009 жылғы 18 ақпандағы ... ... ... экономикалық, әлеуметтiк және саяси жедел жаңару ... ... ... ... және ... ... жаңаруын
жеделдетуге байланысты мәселелердi жан-жақты ... ... ... ... ... ... үлгiсiн таңдай отырып,
бәсекелестiкке қарымы мол басым салаларды ... ... сол ... кластерлер жүйесiнiң дамуына жол ашылғандығы айтылды.
Нарықтық экономика жағдайында ұйымдасқан кәсiпорын ... ... ... ең ... ... және ... ... арқылы
шетел нарығына жоғарғы тиiмдiлiкпен шығудың құралы ... ... ... ... ... ... ... инвестицияны тартуда ұйымдасқан
кәсiпорындар құру халықаралық экономикалық қатынастардың ... ... ... себебi одан біріккен қызметтiң қатысушылары үлкен пайда
табады.
Ұйымдасқан ... ... ... ... шеңберiн
кеңейту үшiн көп мұмкiндiк бередi.
Ұйымдасқан кәсiпорындардың негiзгi принципi бiр ғана ... ... ... ... ... ... партнерлар
қызметiнiң анықталған формада жүзеге асқаны әлде қайда тиiмдi болуы мүмкiн.
Дипломдық ық жұмыстың ғылыми жаңалығы келесiлердi ... ... ... ... ... және
басқарудың теориялық негiзi зерттелдi;
• Ұйымдасқан кәсiпорындар өндiрiстiң ... әсер ... ... анықталды және бағыттар негiзделдi;
• Нарықтық қатынас жағдайында ұйымдасқан кәсiпорындар өндiрiсiн
тиiмдi ... мен ... ... мен ... ... ... ... қызмет бойынша кәсiпорындар қызметiнiң заңды базасын
қарастыру;
• Қазақстан Республикасы және шетелдiк ... ... мен ... ... ... Біріккен кәсiпорындардың өндiрiсiн тиiмдi ұйымдастыру және
басқаруды ... ... ... дайындау.
Зерттеудiң тәжiрибелiк мағынасы аумақтар жағдайында ... ... ... мен ... ... ... одан әрi зерттеудегi негiзгi жағдайларға байланысты.
1 ҰЙЫМДАСҚАН КӘСІПОРЫНДАРДЫ БАСҚАРУ ЖӘНЕ ... ... ... ... мәнi мен ... олардың ұйымдастыру
формалары
Ұйымдасқан және шетелдiк кәсiпорындарды құру ... ... бiрi және ... инвестицияны Қазақстан
Республикасының экономикасына тартуға бейiмделген. Ұйымдасқан кәсiпорын деп
қазақстандық заңды тұлғалармен ... ... ... компаниялар,
ұйымдар қатысатын бiрлестiктер мен ұйымдарды, ... ... ... деп ... шетелдiк инвесторларға қарайтын
кәсiпорындар, мекемелер және басқа да ұйымдастыру ... ... ... – әр ... елдердiң өнiмдерi мен қызметтерiн
өндiретiн өнеркәсiптiк ... ... ... Ұйымдасқан
кәсiпкерлiктi құруды жүзеге асыру қарым-қатынастағы заңды ... ... ... ... iс әрекетi деңгейiнде сол елдiң заңы ... ... ... ... қабылдаған елдiң заңдарына сәйкес
заңды тұлға статусы болады.
Ұйымдасқан кәсiпорындардың ... ... ... ... ... ... меншiктерiн бiрiктiру және осы
негiзде біріккен кәсiпорындарға қарасты негiзгi қорларды және
айналым құралдарын құру;
• кәсiпорындардың даму ... ... және ... мен ... көрсетуiн бiрлесiп басқару;
• кәсiпорындардың өндiрiстiк және коммерциялық тәуекелiн бiрiгiп
көтеру;
• қабылдаған ... ... ... ... ... ... партнерларының арасында пайданы бөлу
(кәсiпорынның өзiндiк ... ... ... ... бөлу);
Тек өндiрiс саласында ғана емес, өндiрiстi ... ... ... ... ... сол ... өнiм өткiзуде партнерлардың өзара iс-әрекетi жатады.
Ұйымдасқан ... ... ... және ... ... ... элементтерiнiң типтiк комбинацияларын
бөлiп көрсетуге болады:
• ғылыми-техникалық шешiм плюс оны өндiрiстiк iске асыратын құрал-
жабдықтар (өнеркәсiптiк технология);
• қабылдаған елдiң табиғи ресурстарын ... ... плюс ... ... өңдеу технологиясы;
• өндiрiс алаңы, еңбек күшi, қабылдаған партнердың инфрақұрылымы
плюс өнiм шығару үшiн ... ... мен ... ... ... ... плюс ... коммерциялық қайта өңдеу үшiн
құрал-жабдықпен қамтамасыз ету;
• маркетингтiк талдаудың қорытындысы, жергiлiктi рынокты игеру
элементтерi (жарнама, сауда ... ... ... т.б.) ... ұйымдастыру үшiн ресурстар, технология ... ... ... ... ... және шетелдiк
серіктестердің құрған кәсiпорындарының табысты қызмет атқарудағы ... ... ... ... ... тәуекелін,
негізінен қабылдаушы жақ өз мойнына алады.
Барлық ұйымдасқан кәсіпорынның әріптестерінің шығындарының ... ... ... ... ... мен оның қызметін
басқаруға қатысуына байланысты болады. Кәсіпкерлік тәуекелін ... ... ... ... ... өндірістік процесстерді басқару мен
өнімді өткізу, ... да және ... ... ұйымдасқан кәсіпорынға
қатысушысына да бірдей артықшылық береді. Инвестор осыны ескере ... ... ... ауыспалы технологияларды пайдалану арқылы өндірілген
өнімді өздері меңгеріп отырған рыноктан қақпайлап отырады.
Ұйымдасқан кәсіпорындағы жергілікті және ... ... ... әртүрлі болуы мүмкін, әсіресе, егерде ұйымдасқан кәсіпорын
әртүрлі әлеуметтік құрылымдағы елдердің экономикалық қатынастары ... ... ... ... кәсіпкер үшін шетелдің ұйымдасқан
кәсіпорынына қатысу, ... ... ... мен өз ... ... мол табыс түсетін басқа елде пайдалануға тырысуының ... ... ... ... ... ... елдің жаңа рыноктарын
игере отырып, салынған капиталының есебінен қосымша көп ... ... ... ... және жалдамалы еңбектің төлемақы ... ... ... ... ... мақсаты мен мүдделері, тәртіпке ... ... ... шаруашылық және әлеуметтік мүдделерімен тығыз
байланыста болады.
Сондай-ақ, ұйымдасқан кәсіпкерлік бірлесіп әрекет етуші әріптестердің
қарама-қарсы мүдделерін де ... ... етіп ... ... атап ... жай, бұл ұйымдасқан кәсіпкерлік ұлттық ... ... және ... ... ендіру құралы, сонымен қатар,
мемлекетаралық саяси қатынастарды жақсарту факторларының бірі ...... ... ... ... ... кәсiпорын |Ұйымдасқан ... |
| | ... | ... ... құрылуы, |Серіктестер |Арнайы заңды ... ... ... ... |
| ... ... |байланысты, |
| ... ... ... күш және |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... болуы | ... ... ... ... |Бағалы қағаздар |
|жұмылдыру қабiлетi|жинақтарының ... ... ... |
| ... ... ... |капиталды тез |
| ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... қоса |Жарғылық ... ... ... ... ... ... бағасының|
|шеңберi |барлық ... ... |
| ... ... пайда | |
| ... ... |мен ... | |
| | ... бөлу | ... иесi ... ... |Серіктестер |Акция үлесiнен |
|жағынан бақылау ... ... ... ... |
|дәрежесi | ... ... ... ... ... ... ... |Шектелмеген, |
|ұзақтығы ... ... ... болған |
| ... ... ... ғана |
| | ... |тоқтату ... ... ... ... ... ... |
| ... |қиындығы, | |
| | ... | ... : ... автормен құрастырылған ... ... ... сол ... ... анықталған заңды
тұлға формасында ұйымдасқан кәсiпорын құрылады және қызмет ... ... ... ... ... ... және ... мiндеттерi бойынша қатысушылардың жауапкершiк
дәрежесiн анықтайтын ұйымдасқан ... ... ... ... бар.
Оның ең көп тараған түрлерiне акционерлiк компаниялар, толық жауапкершiлiгi
бар қоғамдар, жауапкершiлiгi шектелген ... ... ... ... ... кандай мақсатпен және
әріптестердің қатысу улесі бойынша ерекшеленеді.
Осы мақсаттарды ескере отырып ... ... 4 ... ... ала ... ... ... бөлуге болады:
1. Бiрлескен кәсiпорынның орналасқан жерi. Бiрлескен кәсiпорын құруда
әрiптестердiң бiрі кәсіпорын орналасқан мемлекеттің өкiлi болып ... және ... ... ұйымдасқан кәсіпорындарды тек қана ұлттық
капитал, яғни мемлекеттiк үлестермен де, жеке тұлғалардың капиталдарын коса
алғанда ... ... ғана ... Бұл, ... ойымыз
бойынша, мүлдем дұрыс көзқарас емес, өйткенi осындай кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... тиiстiлiк белгiсі бойынша 4 түрге
бөлуге болады:
1) Өнеркәсiбі дамыған елдер бойынша – «Батыс-Батыс» ... ... ... ... ... ... ... және дамушы елдер – «Солтүстiк-Оңтүстiк»
қатынастары;
3) Социалистiк лагерьдің ... ... және ... ... ... ...... қатынасы;
4) Социалистiк лагерьдің бұрынғы елдерi және дамушы елдер.
2. Әрiптестердiң құрылымы. Бiрлескен кәсiпорындардың 3 негiзгi түрлерiн
қарастыруға болады:
1) Тек қана жеке ... ... ... ... елдермен);
2) Жеке кәсіпорындар мен мемлекеттiк кәсiпорындар және ұйымдардың
қатысуымен.
Бұл нұсқа дамушы және бұрынғы дамыған және ... ... ... ... ... көп ... Ұлттық және халықаралық
ұйымдардың қатысуымен ... ... ... ... шетелде
орналасқан ұйымдасқан кәсіпорындар арқылы өнім өткiзу мен қызмет көрсету
мақсатында әрiптестiк-экспорттық бірлестіктер негізінде көптеп таралған.
3. ... ... ... ... ... ... өз артықшылықтары және кемшiлiктері болатын 3 нұсқасы қаралады:
1) Паритеттiк бастмаларда қатысу. Ұйымдасқан кәсіпорындардың бұл ... ... ... ... ... Яғни ... бұл түрі
әрiптестердiң бірдей үлеспен қатысуымен және кәсіпкерлік мотивтерге ... ... ... Ұйымдасқан кәсіпорындардың капиталына тең
үлестерінің ... ... ... да тең ... әріптестіктің идеалды
түрде құралу мүмкіндігі. Бірақ мұндай бірлестіктердің негативті жақтары
болып, әріптестердің бір жағының шешімді өз ... алу ... ... ... ... ... ... бiрге паритеттiк негiздерде ұйымдасқан кәсіпорындарды құру
құқықтық ... ... ... ... Бұл ... ... ... салу кезінде жергілікті кәсіпкерлердің үлесінен асып
кетпеуі сақталуы мүмкін. Осыған байланысты ... ... ... ... ... атап ... ... сондықтан
жергiлiктi кәсіпкерлердің капиталын үлесінің үлкен болуы да сол тенденция
арқылы түсіндіруге болады.
Әріптестердің арасындағы тең ... ... ... мүмкін жағдай
болып, ұйымдасқан кәсіпорынды дамыту үшін қажеттi қосымша капитал ... ... ... ... тең ... ... жергiлiктi)
әрiптестердiң үлестері пара-пар болыуның ... ... ... негізінде үлкейте алмауы болып табылады. Мұндай ахуал егер заң
шығару ретiнде рұқсат берілмеген шетелдiк ... ... ... ... да ... ... Шетелдiк капиталдың қатысуы көп болса. Бұл формалар ... ... ... ... ... ... бақылауға
көбiрек ұмтылады егер жергiлiктi ... өз ... ... үшiн
қаражаттармен орналастырмаған жағдайда орын алады.
Мұндай ұйымдасқан кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ұйымдасқан кәсіпорындарды мемлекеттік деп танымайды және
осындай ... ... да бір ... беру ... арыздарын
қайтарады. Осыған байланысты шетелдiк ... бұл ... ... ... ... ... жергiлiктi әрiптестеріне ұйымдасқан
кәсіпорынның ағымық басқаруын өз қызметтері мен ... ... ... ... ... ... ... осы
жағдайда тек қана жергiлiктi әрiптесi ғана болады;
3). Меньшая доля участия ... ... ... рода ... в
СП, по мнению некоторых бизнесменов, является ... ... ... ... фирм к контролю над деятельностью СП. При этом
иностранные инвесторы устанавливают строгую взаимосвязь между доей капитала
и правом ... ... без ... ... ... в ... ... К. Зайберт в ... ... ... ... ... в ... маркетинге", пишет, что "право на
управление может быть установлено ... о ... ... ... вне зависимости от доли капитала, или даже путем
заключения соглашения в области "ноу-хау", или ... ... ... ... рода ... ... в том ... если
местный партнер нуждается в технологии и "ноу-хау" иностранного участника.
3) Шетелдiк әрiптестiң кiшi қатысу үлесі. Кейбір ... ... ... ... ұйымдасқан кәсіпорынды бақылау ұмтылысын ескере
отырып ұйымдасқан кәсіпорынға әріптестің кіші қатысуы жағымсыз деп ... ... ... стратегиялық аспап сияқты бiрлескен
кәсiпорын" \\\ның ... ... ... ... ... ноу "басқару құқығы капитал кәсiпорындардың ... ретi ... ... ... ... тәуелсiз анықтала алады,
немесе тiптi \\\лардың төңiректiң келiсiм жасасуы жолымен" \\\ жазады. Егер
жергiлiктi әрiптес шетелдiк қатысушы "ноу" \\\ да ... ... ... ... сол ... ... жасау.
1.2 Ұйымдасқан кәсіпорындардың заңнамалық базалары
Бүгінгі таңда Қазақстанда ұйымдасқан кәсіпорындардың саны бірнеше мыңға
жеткенімен, ... ... және ... ... етіп келе ... ... кәсіпорындардың проблемалары ерекше ... ... ... ... ... әрекет ету процессі кезінде
«ұйымдастыру толқыны» сияқты, тас-талқан етуші мәселелер ... ... ... ары ... ... ... ... бермейді.
Ең алдымен «ұйымдасқан кәсіпорын» деген ұғымды түсініп алайық.
Қазақстан Республикасының 1994 ... 27 ... ... ... ... 1 бабы ... бұл ұғым ... сипатталады:
«Ұйымдасқан кәсіпорын дегеніміз – Қазақстан Республикасының аумағында
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес, ... ... бір ... ... ... ... ... шетелдің қатысуымен
құрылған кәсіпорын».
Ұйымдасқан кәсіпорындарды құру, ҚР Азаматтық кодексіне, ҚР 1998 жылдың
22 сәуірдегі ... ... ... ... 1998 жылдың
10 шілдесіндегі «Акционерлік қоғамдар туралы», 1994 ... ... ... ... ... ... 1995 ... 17
сәуіріндегі ҚР Президентінің заң күшіне ие «Заңды тұлғалаларды мемлекеттік
тіркеу туралы» Жарлығына және тағы ... да ... ... ... «Шетелдік инвестициялар туралы» заңының 14 бабы бойынша шетелдің
қатысуындағы кәсіпорын шаруашылық серіктестік, акционерлік қоғам және ... ҚР ... ... келмейтін формаларда құрылуы тиіс. Осы заңның 15 бабы
төмендегілерді ... ... ... ... ... ... қорының
көлемі, қалыптасу тәртіптері мен мерзімдері ҚР Заңдарына сәйкес анықталады.
2. Ғимарат, ... ... және ... да ... ... ... жерді, суды және басқа да табиғи ресурстарды
пайдаланудың, сонымен қатар басқа да мүліктік, оның ішінде ... ... ... ... ҚР ... көрсетілген тәртіпке
сәйкес жарғылық қорға жарнаны ендіруге болады.
3. Жарғылық қор ... ... ... ... ... бақа да ... түсімдерінен, сондай-ақ оның қатысушыларының
қосымша салым салуы ... ... ... Егерде мұндай салымның
көлемі жиырма мың көлеміндегі айлық ... ... асып ... онда оның ... ... сарапшы арқылы расталуы қажет.
4. Қатысушылардың келісуіне байланысты, ұйымдасқан ... ... ... және шетелдік қатысушылардың мүліктік
үлесі, заңды тұлғалардың тіркелген мерзіміндегі ҚР ... ... ... ... ... баға мен бағамдарды қолдана отырып ҚР ұлттық немесе
шетел валютасымен ... ... ... салынған салымды бағалау, ҚР
заңдық актілерінде бекітілген тәртіпке сәйкес жүргізіледі.
5. Жарғылық қордағы ақша ... ... ... ... сақталуы тиіс.
6. Егерде, шетел инвестициясы ... ... ... ... ... ... тіркелген жабық акционерлік қоғамның
акциясын немесе шаруашылық серіктестіктің ... ... ... онда әлгі ... ... осы ... 16 бабына сәйкес шетелдің
қатысуымен құрылған кәсіпорын ретінде қайтадан тіркеуден өтуге тиіс».
Осы заңмен ... ... ... соң, ... ... ең ... жарғылық қорға салған өздерінің салымдарының
үлесін ... алуы ... ... ... осы мәселе бойынша
келіспеушіліктің ... ... ... Жарғылық қорда ... ... ... ... ... ... бірінші басшысын
таңдау, кадрлық саясат пен түскен табысты бөлу, соған байланысты ... де ... ... ... капиталда кімнің салымы салмақтырақ
болса, сол құрылтайшының ұйымдасқан кәсіпорынға билік жүргізетіні айдан
анық. Ал ... ... ... бұл ... ұйымдасқан кәсіпорынның
құрылтайшылық ... ( ... ... пен ... көрініс табуы қажет /6/.
Іс-тәжірибе көрсеткендей, ... ... ... ... ... ... ... екінші бір
келіспеушілікті тудыратын мәселелер кездеседі. Анық ... болу ... ... ... алып ... Әрекет етуші заңнамаларға сәйкес
құрылтайшылардың ұйымдастыру жиынында басқа да мәселелермен қатар ... ... ... ... ... ... ... ҚР
«Акционерлік қоғамдар туралы» Заңының 46 бабына сәйкес бұндай органдарға
төмендегілер жатады:
1. ... ...... ... ... ... органы – директорлар кеңесі;
3. атқарушы орган – ... ... ... ... жеке ... бас директор);
4. бақылаушы орган – бірлесе отырып ... ... ... ... әрекет етуші заңнамаларға сәйкес басқа да органдар.
Атап өтетіні, жабық қоғамның жарғысында директорлар кеңесін құрмай-ақ
акционерлік қоғамды ... ... ... ... Бұл ... ... заң ... тиесілі құзыры толығымен акционерлердің
жалпы жиынына беріледі.
Акционерлік қоғамдар туралы заңнамаларға жасалған талдау, осы ... ... ... ... ... және ... тәртібі және
олардың құқықтары мен міндеттерінің тізімі айқын көрініс ... ... ... бойынша, ұйымдасқан кәсіпорын қызметкерлері арасында
жинақталған мәселелерді шешуде ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
1.3 Ұйымдасқан кәсіпорындарды дамытудың шетелдік тәжірибесі.
Әртүрлі елдердегі ұйымдасқан кәсіпорындардың даму барысы мен ауқымы ең
алдымен инвестициялық климатқа байланысты ... Осы ... ... тек қана ... ... ғана емес, сондай-ақ басқа да,
мысалыға әртүрлі елдердің аймақтық және топтық ... ... ... ... ... елдердің тауар өндірушілері құрған ұйымдасқан
кәсіпорындар, шоғырландыру процесстерінде өздерінің ... ... ... ... ғана емес толығымен социалистік жүйенің экономикалық
мүдделеріне қызмет етті.
Дамыған капиталистік елдердің кәсіпорындары мен ... ... ... ... ... туралы. 80-ші жылдардың
басында-ақ америкалық компаниялардың 5300-дей шетелдегі ... ... ... ... ... ... статусына ие болды. 1984 жылы АҚШ-та
шетел ... ... ... ... ... өздерінің өнімдерін
56 млрд. доллар көлемінде өткізді. Бұл әлемдік шаруашылықта ... ... ... ... ... ие ... ... елдерге американың 77 пайыз, ұлыбританияның 82 ... ... 86 ... және 50 ... ... ... тікелей тартылған
инвестициясы бағытталған.
Батыс-Батыс қарым-қатынасында теңдей жағдайдағы технологиялық ... ... ие ... ... кәсіпкерлігі,
бәсекелестік жағдайында рынокқа жеке ... ... ... ... рыногын игере отырып шығындарды төмендетуі өте тиімді ... ... ... жапон инвестициясының қатысуымен 40 аралас
кәсіпорындар, ал 1984 жылы ... ... ... ... еуропа
елдерінде 865 ұйымдасқан кәсіпорындар құрылды. 1985 жылы Жапонияның тікелей
инвестиция құрылымының ұйымдасқан ... ... 62,2 ... ... ... мемлекеттерде экономикалық қарым-қатынас
шеңберінде ... ... ... құру ... орын алуда.
Ғылыми іздестірудің, жаңа ғылыми өтімді өнімді ... үшін ... ... және бұл ... іске қосу ... ... ... рынокты меңгеріп алудың қиын және құнының ... ... және ... даму ... ... ... ... әрекет етуіне алып келеді. Дамыған капиталистік елдердің
трансұлттық ... мен ... ... құрылған көптеген
ұйымдасқан кәсіпорындар, электроника, шағын процессорлы ... ... ... ... ... және ... да ... өтімді
салаларда әрекет етеді.
Өнеркәсіптік дамыған елдер мен дамушы ... ... ... қарым-қатынасы шеңберінде ұйымдасқан кәсіпорындардың қалыптасуы
мен қызмет ... ... ... ... ... ... дамуы, бір жағынан үйреншікті неоколониализмнің принциптері
шеңберінде жүзеге асырылса, ал екінші жағынан дамушы елдердің өздігінен
экономикалық ... және ... ... ... ... ... жаңа ... қатынастардың тәртібін бекітуге талпынысын
көрсетеді.
Дамушы ... ... ... дамыған капиталистік
мемлекеттердің трансұлттық ... мен ... осы ... тікелей бағыттаған инвестициясының шеңберінде құрылады.
Осындай инвестициялардың көлемі 70-ші ... басы мен 80-ші ... ... ... 5 ... ... ... Осыған сәйкес, олардың негізгі
үлесі «жаңа индустриялық елдерде», ... ... ... ... ресурстарға бай елдерде орналасқан.
Инвесторлардың (негізінен АҚШ, Батыс Еуропа және Жапония елдерінің
трансұлттық компанияларының) негізгі мүддесі ... ... ... арзан
табиғи ресурстарын, шикізаттарын, жұмыс күшін пайдалану мен жергілікті
рынокты меңгеру болып табылады. Кейде бұл ... ... ... ... ... қабылдаушы дамушы елдердің мүдделері болып, елге прогрессивті
технологияларды және басқару ... ... ... ... ... тиімді өзіндік пайдалануға, елдің өмір сүру ... ... ... ... ... дамыған капиталистік елдердің трансұлттық компаниялары мен
кәсіпорындары ұйымдасқан кәсіпкерліктегі дамушы елдердегі ... ... ... әрекет етуші капиталды ұлттық етуге деген талпынысына
қолдау көрсете отырып, ... ... ... ... ... ... табиғи ресурстарына, жұмыс күшіне және рыногына қол ... ... ... жапон капиталының ... ... 80 ... ... ... құрылған ұйымдасқан
кәсіпорындар болып табылды.
Дамушы елдерде ұйымдасқан кәсіпорындарды құру ... ... ... ... қол ... беретін ең тиімді жол ... ... ... ... кәсіпорындар, елдің ұлттық бизнесін
жандандыруға, шетел тәжірибесін пайдалана отырып елдің ... ... ... ... ... және ... өнімін үшінші бір елге сатуға мүмкіндік береді.
Соңғы 10-15 ... ... ТМД ... аумағында шетелдің
қатысуымен құрылған ұйымдасқан кәсіпорындар белсенді түрде ... ... ... тұрақтылыққа ие болды және әлемдік шаруашылық
байланыстарында ... ... даму ... ... ... ... етіп отыр.
Шетел инвестициясын заңды түрде ... ... ... мен ... бірлесе отырып пайдалануға Югославия аумағында
- 1968, Румынияда – 1971, Венгрияда – 1972, Польшада – 1976, ... ... ... – 1985, ССРО-да – 1987, Вьетнамда – 1977, ... ... ... – 1980, ... 1982 ... ... ... берілген.
Экономикалық өзара көмек көрсету Кеңесінің шарттарында Кеңеске ... ... ... ... ... екі ... ... әрекет етті: Польша мен Венгрия арасындағы тас көмірді
өндіріп, ... ... ... ... (1959 жылы ... ... мақта-тоқыма фабрикасы (1972 жылы Польша мен ГДР-лік
әріптестер арасында ... ... мен ССРО ... ... ... ... мен ССРО арасындағы ... және тағы ... ... ... ... 1000-нан аса ұйымдасқан кәсіпорындар батыстық
кәсіпорындар капиталының қатысуымен әрекет ... Бұл ... ... ... ... ... 90-100 млн. АҚШ ... Венгрияның инвестициялық климатында батыстық ... ... ... ... қатысумен және әртүрлі ... және ... ... ... беретін
заңнамаларының болуы; салықтық жеңілдіктер және тағыда
басқалар;
- ... ішкі ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың сыртқы экономикалық
байланыстар бойынша іс-тәжірибелерінің мол болуы, елде ... ... ... ... және ... ... бар болуы.
Кәсіпорынды барлық керек-жарақпен толық қамтамасыз етіп отыру мәселесін
жеткіліксіз шешу, келісім-шартта көрсетілген шетел инвестициясының көлемі
мен олардың ... ... ... айырманың пайда полуына алып келеді.
Бағалау бойынша, тек қана 1980-86 ... ... ... ... ... көрсетілген жалпы шетел инвестициясы көлемінің
50 пайызы ғана игерілген.
Бүгінгі таңда социалистік елдердің әріптестері мен ... ... ... ... ... ... дамуына Батыстың қолдан жасап отырған экономикалық емес,
саяси мәні бар ... ... ... ... КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ СЫРТҚЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ
2.1 Кәсіпорындардың сыртқы экономикалық ... ... ... ... қызметі — бұл зкспорт және импорт
тауарлары мен қызметін халықаралық ... және ... ... ... ... ... ... халықаралық рынокқа шығуы кәсіпорынның өзі үшін қалай
болса, жалпы елдің экономикасы үшін ... ... ... жағымды мезеттерге
әкеледі. Біріншіден, сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... елеулі факторы болып табылады.
Нарыққа өту кезеңінде дағдарыс ... ... ... ... -
сыртқы экономикалық байланыстарды іске асыру. Бұл ... ... ... ... ... жұмыстар баршылық. Екіншіден, кәсіпорын
сыртқы экономикалық факторларға икемді және ... ... ... ... ... ... ... белгілі өндірістік
ресурстарды оңтайлы жұмылдыруы мүмкін. Үшіншіден, және де кері ... ... ... ... серіктестері шаруашылылық ыңтымақтастың шеңберінде
Қазақстанмен кәсіпкерлікті нақтылы ... ... ... ... ... және ... деңгейінің артуы, ең
ақырында ... ... ... ... ... ... шаруашылық кешенінде ... ... ... ... ... ... ... тиімділік дәрежеге жете
алмайды.
Солай ... ... ... ... ел экономикасында үлкен
маңызы болғандықтан, оған мемлекет тарапынан барынша ... ... ... ... ... рынокқа шығатын ұлттық кәсіпорындарды
реттестіреді және қолдайды. Сондықтан да, мемлекеттің сыртқы экономикалық
қызметі — ... ... ... алу және ... ... ... дүниежүзілік рынокте тауарлар мен қызметті оған ... ... ... ... ... ... экспорттық, импорттық, реэкспорттық және
ыңғайласпа мәмілемелер болып ажыратылады.
Экспорт — бұл ... ... ... шекарасынан кері әкелуге
міндеттемесіз шығаратын тауарлар және шетел ... ... ... ... нәтижесіне мүмкіндік беретін құқық
Импорт — шетел сатушыларынан сатып алынатын, сөйтіп, ... ... ... ... алып келетін тауарлары.
Реэкспорт — шетел сатушыларынан сатып алынатын тауарлар, елдің аумағына
оларды ... осы ... ... ... түрінде шетелдің
сатып алушыларына ... ... ... ... ...... импортты
операцияларды ұйымдық-ұштастыру болып табылады. Экспортшы өзінің Тауар
құнының барлығын ... ... ... ... ... құнының бір
бөлігінің төлемін қабылдауға міндеттенеді. Бұган ыңғайласпа мәмілесі тауар
айырбасы негізінде баспа-бас ыңтымақтастық мысал бола ... ... ... ... ... ... және ... экономикалық саясат (СЭС) - бұл ... ... (СЭБ) ... ... анықтау және елдің халықаралык еңбек
бөлінісіне қатысуын оңтайландыру бойынша мемлекет пен оның ... ... ... іс-әрекеттері.
Сыртқы экономикалық саясаттың негізгі құраушыларына жататындар:
• сыртқы сауда саясаты ... ... және ... ... ... ... тарту және шетелдегі ұлттық капитал салымдарын
реттеу саласындағы саясат;
• валюталық саясат.
Сонымен бірге, сыртқы ... ... ... мемлекеттермен,
аймақтармен сыртқы экономикалық операцияларды жүргізудің географиялық
теңестірілуі міндеттерін де шешеді, бұл іс ... ... ... ... ... экономикалық саясат - сыртқы экономикалық қызметті де (СЭҚ)
реттейді, оның айрықша белгілеріне мыналар жатады:
... мен ... ... ... ... ... еңбек және интеллектуалдық ресурстардың
халықаралық қозғалысы.
Көптеген мемлекеттерде сыртқы экономикалық саясат ... ... ... ... - өздерінің сыртқы экономикалық байланысының
құрылымы мен даму бағыттарын құруға ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... мен ... ... саясатын да белсенді
түрде ықпал етуге мүмкіндік береді. Сыртқы экономикалық саясат құралдарының
бұл ... ... ... ... ... болады.
Сыртқы экономикалық саясаттың негізгі принциптері.
Тиімді сыртқы экономикалық саясатты кұру үшін оның негізгі принциптерін
нақты түрде ... алу ... ... ... ... ... орын
- сыртқы экономикалық қызметке қатысушылардың іс-әрекеттерін экономикалық-
құқықтық реттеуге берілген, оның себебі - бұл ... ... ... ... ... ... сол төрт ... жеке-жеке атап өтейік:
1) мемлекеттік қайта өзгерту (жаңарту) қызметі. Бұл қызмет салалар ... даму ... ... Осы саясатқа сәйкес елдің
сыртқы ... ... да ... құралдары және ... үшін ... ... бар) қалыптасады;
2) ұлттық фирмаларының сыртқы ... ... бір ... ... байланыстардан сыртқы нарықтарын кеңейту мақсатында,
жалпы ... ... ... бөлігі ретіндегі, сыртқы экономикалық
саясатқа бағытталуы нәтижесіндегі ... ... ... ведомстволары сонымен бірге федерация және оның
субъектілері арасында сыртқы экономикалық саясатты да ... ... ... ... бөлу;
4) сыртқы экономикалық саясат - кез ... ... ... ... ... дипломатия соғысқа қызмет етпесе, онда ... ... ... ... ... ... экспортерлар үшін қолайлы жағдайлар
жасау - ресейдің сыртқы саясатының ең маңызды міндеттерінің бірі ... ... ... - ... ... ... бүкіл
жиынтығын, яғни тауарлар мен қызметтердің материалдык, еңбек, ақшалай және
интеллектуалдық ресурстардың халықаралық қозғалысын реттейді.
Ал сыртқы экономикалық саясаттың ... ... ... ... өндірістік және ғылыми-техникалық ынтымақтастық саласындағы
саясат, несиелік ... ... ... ... ... айырбас жасау саласындағы саясат, жұмысшы күші миграциясы
саласындағы саясат және тағы басқалар жатады.
Сыртқы ... ... ... ... ... ... ... шеттен әкелу және шетке шығаруды реттеудің
бейтарифтік шаралары, ... ... ... ... және ... ... ... қатынастар саласына: валюталарды сатып алу-сату
операциялары, коммерциялық және басқа мақсаттардағы валюталық
операцияларға ... ... ... ... қатынастармен
несиелік саясат сферасында займдар ... ... ... ... ... сақтандыру бойынша есептеу мөлшерлемелері мен
процентерінің ... ... ... ... ... ... асыру формаларына
жататындар: шетелдік капиталдарды енгізуге рұқсат беру ... бір ... ... ... енгізілуіне тыйым
салу және шектеу, ал кейбір салаларына қолайлы жағдай ... ... ... ... ... ... және т.б.
Технологияларды айырбастау және жұмысшы күші миграциясы саласындағы
құралдар: белгілі бір ... ... ... бір ... тыйым салу немесе шектеу, шетелдік жұмысшы үшін импорттауға
шек қою. Бұл шарттардың барлығы ... ... ... ... ... ... саясат құралдарының қазіргі кезде кең арналы
мемлекеттерге өзінің ... ... ... құрылымы мен
бағыттарының қалыптасуына, сонымен бірге басқа елдердің сыртқы саясаты ... ... ... ... ... ... береді.
Өзіміз білетіндей, кез келген ... ... ету ... ... ... ... ... Бірақ та, кез келген
қоғамда оның элитасының негізгі сегменттері, белгілі бір ... ... ... ... әр түрі ... ... ... мазмұндылығы -ұзақ мерзімдік мақсатта жүйесімен
түсіндіріледі. Оларды ... ... ішкі және ... ... ... ... түрлі мемлекеттердің сыртқы экономикалық саясат векторларының
тоғысуы кезінде мүдделерді түсінуі үшін біз ... ... ... ... ... ... соңғы оншақты жылдар ішінде бұл нормалар
статусына жалпы адамзаттық ... ... ... ... ... емес мемлекеттерде мұндай заңдылықтың түсіндірілуі жеткіліксіз
болып есептеледі.
Егер "ұлттық" және "мүдде" деген терминдерге ... ... ... ... ... ... түсініктің белгілі бір дәрежеде шартты сипатта екендігі
анықталады. Бірақ осы ... ... ... міндеттердің басымдылығы
анықталады. Ол міндеттерді елдің ішкі ... ... ... ... Бұл ... ... көп векторлық көзқарас оның субъективті де,
объективті де ... ... ... береді. Аман қалу,
қауіпсіздікті қамтамасыз ету, әлеуметтік орталықты қажет ету - абстрактылы
нәрсе ... ол ... және ... ... бар ... сапалы жағдай.
Қазақстан басқа көптеген мемлекеттер сияқты өз алдына белгілі бір
мақсаттарды алға ... ... ... бір ... ... ... өзгеріп отырады. Сөзсіз түрде, ол мемлекет ретінде
мақсаттарды алға қоюға және оларды ... ... ... ... тиіс.
Осы көзқарас тұрғысынан алғанда, осындай қабілеттілік белгілі бір бағыт-
бағдар ... ... яғни ол ... саясатқа "ұлттық мүдде"
сипатын береді. ... ... ең ... мемлекеттік мүддені айқындайды,
ұлттық ресурстарды ұлғайту, ұлттық қауіпсіздік қатеріне қарсы әрекет ету
сияқты мемлекет ... ... ... ... ... көп ... және де ... көзқарасын қолдану жағдайларында оның ... ... ... ... ... ... үшін екі әдіс қажет: құндылық және ұтымдылық.
Кез келген мемлекеттің қоғамы - мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мен ... тығыз байланысуы Ресейдің империялық ... ... ... ... "үлттық мүдде" саясаты бір түр^ рөлдерді
атқарады, олардың бірқатары жабық түрде айқындалады. Атап ... ... ... ... ... ... ... бір жагынан, текті
өкілеттілп ретінде, яғни Еуропага ... ... үлі ... ... жагынан - Шығыс Еуропага әскері саяси және экономикалық
бақылау қою ретінде түсіндіреді.
Кез ... ... ... ... әр түрлі елдердің ұлттық мүдделері
ықпалымен шектеледі. Ол ... ... ... қол ... үшін
мемлскеттердің күш-әрекеттер біріктіруге ұмтылуынан көрінеді.
Демек, республиканың халықаралық арнаға табысты түрі енуіне сәйкес,
оның әлемдік шаруашылық ... орны ... ... ... ... ... түрде жүзеге асуына ұлттық рухани
және мәдени құндылықтармен қатар әлеуметті ... және ... ... ... де ... ... ... саяси картасында, әсіресе ТМД
кеңістігінде Ресей Федерациясының ... ... ... формада
белгіленген. Ол өзінің ұзақ мерзімдік ... ... ... ... ... ... ірі және ... державасы ретіндегі
Ресейді құруға ұмтылады.
Сонымен бірге, орташа мерзімдік мақсаттар да нақты түр; ... ... ... ... ТМД ... ... өзара
байланыстар, жалпы еуропалық қауіпсіздікті сақтау, ... ... ... ... ... ... экономикалық қызметті жүзеге асыруда ресейлік
кәсіпорындарға жағдайлар жасау.
Осы айтылғандардан ... ... ... болады яғни сыртқы
экономикалық саясат белгілі бір міндеттер жүзеге асырудың ... ... ... ... оны жүзеге асыру үшін белгілі бір
технологиялар қолдануды талап етеді.
Бұрынғы кеңестік мемлекеттердің ... ... ... Ресейдің сыртқы ... ... ... балама бағыттарымен қаныққан.
Дегенмен осы елдердің сыртқы экономикалық ... ... бір ... ұқсас болып келеді Олар төмендегілерден тұрады:
• ұлттық мүдделердің басылымдылығынан;
... және ... ... ... ... ... ... мүдделер мен олардың сәйкестілігінен;
• қауіпсіздіктің ұжымдық жүйелеріне қатысты кейбір ... ... ... ғаламдық мәселелерді бірлесе шешуге ұмтылуынан;
• ХЭҚ (халықаралық-экономикалық қатынастар) субъектілерінің шынайы
теңдігінен;
... ... бір ... ... ел ... ... ... келіспеушіліктерді ... ... ... ... экономикалық стратегияны жүзеге асырудың жүйелік жолы және
т.б.
Техникалық революцияның жаңа толқыны кейбір елдерді айналып өтті ... ... ... ... ... артта қалып бара жатқан осы елдердің
мүдделері ... ... ... ... ... ... жетілдіру қажеттілігі.
2.3 Еркін экономикалық аймақтардағы елдердің сыртқы
экономикалық стратегиялары жүйесіндегі Қазақстанның ролі
Жиырмасыншы ғасырдың аяқталу кезеңі ... ... ... ... ... ... қызығушылықты туғызған Азия-Тынық мұхиты аймағы
экономикалық өсу ... да, ... және ... ... ету ... да күн ... күрделеніп отыр. Ол үлкен көлемдегі
әскери, теңіз және әуе базаларының орналасуымен айқындалады, ... ... ... ... ... АҚШ, Ресей, Жапония және Қытай сияқты ұлы
державалардың ... ... ... ... Халықаралық
ынтымақтастықтың формаларын белсенді ету үшін үл аймақтың тартымды болуы
төмендегідей түсіндіріледі: бұл аймақта ... ... адам ... ... қорлары, жоғары дамыған өнеркәсіп, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... билік) және
талассократтық (теңіз және мұхит ... ... ... аймағында
орналаса отырып, экономикалық дамудың ұшар ... жете ... ... ұлы ... ... кем ... міндеттерді өз
алдарына қойды.
Азиялық мемлекеттердің мұндай жедел өркендеуі дамудың еуропалық емес
моделін мойындау қажеттілігін ... та, ... ... ... ... гүлденген экономикасы өте
жоғары аймақтық құрылымдарды құруға бет бұрган кезде, еуропалық ... ... ... ... ... керек.
Нарықтық принциптегі әрбір еуропалық елдің ортақ нарық еңберінде ... ... - ... ... ... да табысты түрде
қолданылуы мүмкін, мұндай экономикалық бірлесу ... ... ... ... ... немесе алуан ажарын сақтауға мүмкіндік береді.
Азияға тән өндіріс әдісінен туындаған Азиялық нұсқа ... ... ... ... рөлі ... ... үкіметтердің жүргізіп отырған саясатты экспансияға
мөлшерлеме ... оның өзі ... ... экономикалық
қатынастардағы жаңа позициялар тартты.
Экономиканың дамуының бұл үрдісі бұрын-соңды әлсін болған, ... ... жаңа ... ... ... - қазіргі кезде
ұлтаралық деңгейде ... ... кұру ... ... бұрып отыр
(ОШАМААТЭС).
Әлемдік нарықтың тенденцияларының жекелеген ... ... ... интеграциялық блоктар арасыңда туындауы XXI ғасырға тән ... ... ... ... ... ... ішкі өнімінің (ЖІӨ)
құрылымында өзгерістер болып жатыр:
- ауыл шаруашылығы өндірісі мен қазба ... ... ... ... қызмет көрсету саласы мен қаржы-несие саласының үлесі өсуде (Токио,
Нью-Йорк, Сингапур, Гонконг сияқты ... төрт ірі ... ... олардың әрқайсысындағы келісімдер ... 150 млрд $-дан ... ... мен ... ... автоматтандырылу жетістіктері
және басқарудың жаңа әдістері ... ... ... ... ... ... ... ғылыми және интеллектуалдық салалардың ... ... ЖІӨ ... ... ... ... мен ... -
3%, АҚШ, ... - 2,8%, ... ... ... даму ... төмендету барысында, экономиканың
тұрақты түрде өсуін қалыпты жағдайда ... оның рөлі ... ... ... ... ірі ... болып табылатын
Әлемдік банк пен Азия даму банкі сияқты ірі халықаралық ... ... ... орналасуы;
- Азиялық Жаңа индустриялық елдердің кәсіпкерлік капиталынын шетке
шығарылуы ... ... ... ... -12, ... - 6,
Сингапурде - 6, Оңтүстік Кореяда - 5 млрд. ... ... ... аймағындағы мемлекеттердің сыртқы сауда
операциялары көлемінің өсуі, ол әлемдік ... ... ... адам ... шаққандағы табыс пен еңбек өнімділігі деңгейі бойынша
"азия жолбарыстарының" топ ... алға ... ол ... рейтингін
көтеруде;
- ұлттық экономиканың қайта құрылу базасы ретінде сыртқы сауданың
дамуына басымдық сипат беру;
- ... ... ... өнімнің бәсекелестік кабілетін
қамтамасыз ету принципіне басымдық сипат беру.
Қазақстан-2030 бағдарламасы белгілі дәрежеде республиканың халықаралық
экономикалық координаторлар жүйесіндегі ... ... ... ... ... жатқан өзгерістердің динамикалығы ескеріле отырып,
Республика алдына мынандай даму ... құру ... ... яғни
бұл тапсырма ынтымақтастық жиектерін және келешекте басқа мемлекеттермен
болуы ықтимал бәсекелестіктерді көруге мүмкіндік береді.
Бұл кезде ... ... ... ... даму ... түсуі мүмкін.
Қазақстан Республикасында сыртқы экономикалық саясатын құрушы факторлар
ретінде әр түрлі құбылыстар қарастырылады, бұл ... ... ... оның ... ... мұхиты аймағындағы ерекшеліктер - даму стратегиясы бағамын
анықтаушы ... ... ... - ... ... ... жүйесіндегі күштердің әлемдік
орта (АҚШ, Жапония; ҚХР, ... ... ... ... өзара
тоғысуы.
Зерттеулер көрсетіп отырғандай, күштердің әрбір тобы белгілі бір
саясатты ... және ... кез ... ... шамшылдық
бағдарламалардын бар екендігін көруге болады. ... ... осы ... аралдың Азия-Тынық мұхиты аймағындағы маңызды
орынды алатын ірі аймақтық ... ... ... ... ... ... сатысында - әлемдегі маңызды орынды алу мақсаты тұр:
- күштердің қарама-қайшылығы мемлеттердің инвестициялық өктемдігін
жүргізуінде ... ... ... Қытай экономикасында инвестициялау көлемі бойынша
Тайвань, Сянган, Аоэмень ... ... ... ... ие, ... - ... үшінші орында АҚШ пен Канада инвестициялары тұр.
Инвестициялар көлемдері бойынша ... Одақ ... атап ... ... ... ... келесі орындарда тұр.
- мемлекеттердің ... ... ... ... емес ... ... ҚХР мен АҚШ-тың өзара қарым-қатынастарында саяси кикілжіңдер
мен қақтығыстар орын алып отыр, олардың әрқайсысының пайда болуы жағдайында
АҚШ ... ... - ... ... ... ... шиеленіс жапон-қытай қатынастарының жақсаруына
ықпал етеді, бірақ жапон-қытай қатынастары 60 - ... ... ... ... жер ... ... ... екінші
дүниежүзілік соғыс салдары бұл жүйеде шектеуші параметрлерді қалыптастыруда
Азия Тынық мұхиты аймағы (АТМА) жүйесіндегі ЖИЕ-гі техника, технология
және ... ... ... ... анықтай отырып, жапондық
саясат қытайдың әлеуметінің өсуін ұстап тұратын реттегіштерді қолданудан
жобалап отыр.
Төрт кіші ... ... ... серіктестері болып
табылатындығы ескеріле отырып, Жапония мен Қытай арасында өткізудің ... үшін ... ... жатыр. Тиісінше, Жапония, Оңтүстік-
Шығыс Азия мемлекеттер ассоциациясының (ОШАМА) елдер мен төрт ... ірі ... ... ... ... асырып жатыр. Бұүл аймақтың
болашағын бағалай отырып, Еуропалық Одақ елдері ... ... ... яғни ... АТМА экономикасын тікелей инвестициялауды ұлгайтуға
ауысу ... ... ... және ... ... ... өзара қарым-
қатынастарындағы күрделі процестерді ... ... ... ... ... ... қадамын әрбір қолайлы ... ... ... ... ... ... ... отыр.
Бұған Оңтүстік Корея теңізіндегі жағдай, Қытай тарапынан ... ... ... ете ... Соның салдарынан белгілі бір дамудың,
келіспеушіліктердің ақталуы негізгі державалар үшін ... ... ... ... ... ... балансын ескере отырып, Үлкен
Қытай елдері күшті ... ... ... қажеттілігін
сезінуде, ол басқа мемлекеттер мен блоктардың бәсекесіне төтеп бере алуы
тиіс, сонымен бірге шлемдік ... ... алып ... ... ... соғады.
Бұл аймақ, ең алдымен АҚШ әскери қатысудың ғаламдық ... ... ... ... Бұл кезде күштер элементтері ретінде әскери және
экономикалық күш-қуат; сонымен бірге халықаралық ұйым қызметіндегі жоғары
беделділік ... ... ... екі ... ... - ... "тұсау салу",
екіншісі - Ресейге қарсы, яғни Қытайды өз жағына тарту, ... ... АТМА ... адекваттарын кеңейтуге итермелейді.
Сонымен бірге, мемлекеттер арасындағы тарихи түбірі бар қақтығыстар,
қарама-қайшылықтар мен дауларды ... ... АҚШ ... ... ... ... сот" деңгейін алуға бағытталған.
Бұл аймақтағы экономикалық, технологиялық, ... ... ... күшеюіне теңіздік әскери базалардың
шоғырлануы бойынша құрылатын фон қолайлы ... әсер ... ... Қытайдың өзі екі ... ... ... тұрақтылыкты қамтамасыз ету және экономиканы өзгерту
бағдарламасын жүзеге асыру үшін қолайлы сыртқы ... ... ... ... құру ... ... ... алу және АТМА-ға жоғары
деңгейде әсер ... ... ету. Бұл ... қол ... ... жойылуы мен қайта қалпына келмеуі, ТМД елдеріндегі исламның
өсу факторына, сонымен бірге ... мен ... ... ... ... ... ... ол үшін тиімді болып табылады.
Оның сыртқы экономикалық саясатының курсы Жапон мен АҚШ ... ... ... күші басым болатындығына байланысты болады. ... ... жаңа ... ... және ... әсер ... ... қатар өз әсерін сақтап қалуға ұмтылып отыр.
Әскери және экономикалық тұрғыда толыққанды ... ... ... ... белгілі бір дәрежеде өзін маңызды одақтасы АҚШ-ты мазалап
отыр. Бұл кезде мынаны атап өту ... ... ... стратегиясының блогы
АҚШ - қа Ресей тарапынан болатын қауіпті азайту емес, сонымен бірге ... ... ... ... міндетін қамтамасыз етеді.
Территориялық дауларда, әсіресе ... мен ... ... ... сот" ... ... отырып, сонымен бірге экология ... ... АҚШ, ... мен ... ... байланыстардың жүзеге
асуына мүмкіндік бермейді. Аймақтағы бұл ... ... ... ... ... бойынша, таяудағы онжылдықта ... ... ... Әр ... ... ... емес ... жүзеге асыру процесінде бұл аймақтағы сыртқы экономикалық
климатты сипаты мен мазмұндылығы ... ... ... ... ... ... ... ҚАРЖЫЛЫҚ ІС-ӘРЕКЕТТЕРІН ТАЛДАУ
3.1 Қазақстан ... ... ... ... ... ... және ... компаниялардың қызметi сыртқы
экономикалық заңдылықтарға сәйкес «Шетелдiк инвестициялар туралы» заңмен
және 30 ... да заң ... ... Қазақстанда шетелдiк
инвесторлардың қатысуы салықтық жеңiлдiктермен сүйемелденедi: алғашқы ... ... ... босатылады және келесi 5 жылға 50% салық ... ... ... ... ... ... таңда ұйымдасқан кәсiпорын Казақстанның барлық облысында қызмет
атқарады. Ұйымдасқан ... ... ... ... – 889. ... ... бiрлескен кәсiпорынның көп тiркелгенi
Алматы, Оңтүстiк Қазақстан, Талдықорған, Қарағанды ... ... ... ең аз саны ... (4), ... ... ... және Жезқазған (14) облыстарында.
Ұйымдасқан кәсiпорындардың сыртқы саудасының айналымы да өсiп ... ... ... ... ... ... ... 59,3%-ға өскен. Экспорттың импорттан басымдығы Нидерланды
елiнiң қатысуымен құрылған бiрлескен кәсiпорында кездеседi.
Ең көп ... ... ... фирмалармен (333), Туркиямен (187),
Германиямен (125), АҚШ-мен (124) құрылған. Ең аз саны Жапонияның қатысуымен
(4), Египетпен (5), ... (7). ... ... 4000 ... ... – ТМД ... iшiндегi мұнайгаз саласын инвестициялау үшiн
перспективалы елдердiң бiрi. «Шеврон» саяси проблемалар туындайтын әлемнiң
көптеген аймақтарында жетекшi ... ... ... ... ең iрiсi ... ... ... Суданда азаматтық
тұрақсыздықпен байланысты жұмыстың тоқтатылуынан 14 млрд.доллар жоғалтты).
Тенгиз ... 20 ... АҚШ ... ... және осы жобаны iлгерi
бастыруға қиындық тудыратын техникалық, ... ... және ... факторлардың сәттi шешiлген жағдайында, Қазақстан 2010 жылға ... ... 100 ... ... өндiре алады.
Қарашығанақ мұнайгаз кенiшi бойынша өндiру принциптерi туралы келiсiмге
қол ... ... ... ағылшынның «Бритиш Газ», ресейлiк
«Газпром» АҚ-ы шетел ... ... ... ... ... млн. ... дейiнгi көлемдегi күрделi қаржымен 4 ... ... ... ... ... 4-4,5 млн.тоннаға және газды 4
млрд.куб.м дейiн ... ... ... ... ... 8
млрд.долларын құрайды (кенiштi пайдалану төрт он ... ... ... кәсiпорын жұмыс iстеп тұрған мерзiмде Қазақстанға 40
млрд. АҚШ доллары көлемiнде инвестиция құятындығымен сендiрiледi.
Шетелдiк инвестицияны ... ... ... ... ерекшелiгi,
оның ұзақ мерзiмдi және масштабтылығы болып ... ... ... iске қосу және олардың жұмыс iстеуi бұл ... ... ... және қолдауды қарастырады. Бұл жобаларда маңызды орын
кенiштiң ... ... ... ... ... сол сияқты
өңдеу және мұнайхимия кешендерiн (Қарашығанақ) салуға болашақ инвестицияға
маңызды жол ... ... ... келiсiм шетелдiк құрылыс фирмалары үшiн маңызды
перспективалар ... ... ... ... жаңа ... ... ... жұмыс орындарын ашу, персоналдарды қайта ... ... ... және ... әлеуметтiк тиiмдiлiк шетел
инвесторларының тiкелей ... ... ... ... ... және
қаржылардың тиiмдi қайтару жауапкершiлiгiн жүктейдi.
Бүгiнгi таңда үкiмет мұнайгаз саласындағы 10 ... 24 ... ... iздестiру жұмыстары және өндiрудi жүргiзу мүмкiндiгiн алған
компаниялар мына елдер бойынша белгiленген:
|1. АҚШ - 9 |6. ... - 1 ... ... - 3 |7. ... - 1 ... ... - 3 |8. ... - 1 ... Кипр - 2 |9. ... - 1 ... Оман - 2 |10. ... - 1 ... және ... ... игерiлу процесi әлi бiткен жоқ, жаңа
фирмалар және жаңа ... ... ... ... ... ... ... санының масштабына қарамай-ақ, олардың
көпшiлiгi күтiлген және ... ... ... ... ... ... (Германия, Канада және Францияның қатысуымен
ашылған фирмалар) және өндiрудiң ... ... ... Бұл ... ... ... ... шұғыл
өзгертедi, жұмыстың жүру барысын ... және жоба ... ... ... ... ... ... кәсiпорындардың iшiнде Қазақстанда қызмет етушi мұнай
мен газ саласынан басқа, АҚШ, ... ... ... сол ... бiр қатар елдерi: Австрия, Германия, ... ... ... саласында құрылған қуатты ұйымдасқан
кәсiпорындар (Қазаххром, Шеврон) кәсiпорындары ең ... ... ... ... ... көбi iшкi рынокқа бейiмделген
(70% шамасында) кестеде көрсетiлгендей. Ұйымдасқан ... ... өсiп, 1994 жылы ... ... ... 6 ... асып ... сүйенсек ұлттық экономикада қатысудың жеткiлiксiз
реттелуiне қарамастан (қаржы институтының ... ... ... ... ... және т.б.) ... ... қатысуы
көбеюде. Ойын ережесiн шұғыл, бiлiктi түзету және ұйымдасқан кәсiпорындар
қызметiнiң ... ... құру ... ... ... ... ... iскер көзқарастары мен сенiмдiлiгiн бекiтедi.
3.2 Қазақстан Республикасындағы ұйымдасқан және ... ... ... жылы ... ... ... көбi ... формасындағы
кәсiпорындар (54,3%) арқылы жүзеге асырылады. Шетел кәсiпорындарының үлесi
жоғары, жалпы ... ... ... ... ... ... капиталға бағытталған инвестицияның қомақты көлемi өнеркәсiпте
(58,3%), көлiк пен байланыста (11,1%) шоғырланған. Негiзгi ... ... 70,5% - ... ... ... және ... ... және осы облыстарда қызмет ... 9,9% - ... ... ... және ... ... негiзгi капиталға
бағытталған инвестицияның үлкен бөлiгi (49,1%) құбырмен тасымалдауға, 15,2%
- ... жол ... және 16,9% - ... ... ... ... ... негiзгi капиталға ... ... ... болып табылады. Жалпы кәсіпорындардың өз
қаржысы 54 пайыз, бюджет қаржысы – 11 ... ... ... – 26 пайыз,
тартылған басқа да қаржылар түрі – 9 пайыз құраған (Сурет ... ... ... инвестицияның өзiндiк технологиялық
құрылымы құрылыс–монтаждау жұмысынан, құрал-жабдықтардың барлық ... және ... алу ... басқа да жұмыстар мен шығындардан
тұрады. 2009 жылы негiзгi капиталға бағытталған инвестицияның машиналар мен
құрал ... ... ... сатып алуға 39,9%-ы жұмсалды
(кесте 2). Негiзгi капиталға бағытталған ... 69% жаңа ... ... ... ... ... және ... кеңейтуге бағытталды (кесте 3).
Кесте 2
Негiзгi капиталға бағытталған инвестицияның технологиялық құрылымы
қорытындыға %-бен
| |2004 |2005 |2006 |2007 ... |100 |100 |100 |100 ... ... | | | | ... ... |27,8 |26,1 |26,9 |26,7 ... ... |27,5 |30,7 |37,5 |39,9 ... ... | | | | ... жұмыстар мен шығындар |44,7 |43,2 |35,6 |33,4 ... ОҚО ... ... ... ... ... бағытталған инвестицияның құрылымы қорытындыға %-
бен
| ... ... ... |100 |100 |100 |100 |100 |100 |100 |
|инвестиция-барлығы | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... ... ... және |35,8|40,4|33,3|32,8|36,8|22,0|38,2|
|әрекеттегi кәсiпорындарды | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... ... |6,1 |7,8 |27,1|3,9 |17,5|
|Жаңа құрылыс ... ... ... |3,3 |3,1 |3,6 |2,1 |1,2 |2,3 |4,0 ... ... жатпайтын жеке |23,4|4,4 |6,6 |5,8 |3,1 |4,0 |1,3 |
|объектiлердi салу | | | | | | | ... ОҚО ... ... ... ... ... инвестициялық климат жасауға тырысуда. Бұл мақсатта
Қазақстандағы инвестициялық қызметтердi реттейтiн бiр қатар ... ... ... енгiзiлуде.
1994 жылы желтоқсанда Қазақстан Республикасының «Тiкелей инвестицияны
мемлекеттiк қолдау туралы» Заңы ... ... ... ... инвестиция құятын инвесторлардың жағдайы, сол сияқты
шетелдiк инвесторлардың жеңiлдiктерi мен преференциялары анықталды.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... сәйкес бұрынғы Қазақстан Республикасының индустрия және
сауда ... ... ... ... ... ... ... бойынша Мемлекеттiк комитетi құрылды, оның
негiзгi ... ... мен ... ... ... мақсатында
инвестициялық белсендiлiкке жәрдемдесу болып табылады /3/.
Халықаралық экономикалық қарым-қатынастарды нығайту және ... ... ... ... мақсатында үкiметтiң бiр қатар
құжаттары қабылданды, оның iшiнде халықаралық инвестиялық конференцияларды,
көрмелердi және ... ... ... ... ... ... ... Республикасының инвестициялық мүмкiндiктерi бойынша
ақпараттық жоспар жасалды.
Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлiгi рейтингтiк агентствомен жұмыс
бойынша уәкiлеттi органы болып анықталды.
Қабылданған нормативтiк ... және ... ... ... ... ... құйылуына және жайлы инвестициялық
климат жасайды.
Шетел инвесторларын мынадай факторлар қызықтырады: ... ... ... аграрлық және өнеркәсiптiк әлеует, ... ... iшкi ... ... инфляциялық процестердiң тұрақтылығы,
кәсiпорындардың қаржы жағдайының жақсаруы, ... ... және ... ... ... ... ... шетелдiк тiкелей
инвестицияның көлемi 16980,2 млн. АҚШ ... ... 2009 ... құйылған шетелдiк тiкелей инвестиция рекордтық жоғарғы деңгейге
жетiп 4418,5 млн.АҚШ долларды құрап, ол 2008 ... ... 59%-ға ... ... ... ... көлемi мұнайдың шикiзатын және
табиғи газды өндiруге жұмсалды. 2009 жылы мұнайгаз саласына 3287,8 млн. АҚШ
долл (74,4%) ... ... ... ... 458,9 ... ... ... және iздестiру қызметiне, 125 млн.долл. (2,8%) құбырмен
тасымалдауға жiберiлдi. Шетелдiк тiкелей инвестицияның 301,1 млн.долл өңдеу
өнеркәсiбiне, оның iшiнде 84,5 млн. АҚШ долл ... ... ... металлургияға – 31,0 млн. АҚШ долл, қара металлургияға 22,4
млн.долл. ... ... ... ... Республикасына экономикалық қызмет түрлерi
бойынша шетелдiк тiкелей инвестициялардың түсiмi
млн. АҚШ долл.
| |2008 |2009 ... ... ... | | |
| ... |% ... |% ... |2780,7 |100 |4418,5 |100 ... шаруашылығы, аң |3,6 |0,1 |5,3 |0,1 ... ... ... | | | | ... ... шаруашылығы | | | | ... ... |2026,8 |72,9 |3291,4 |74,5 ... ... және |2002,7 |72,0 |3287,8 |74,4 ... газ ... | | | | ... кенiн өндiру |3,9 |0,1 |1,8 |0 ... ... |20,2 |0,7 |1,8 |0 ... ... |245,9 |8,8 |201,1 |6,8 |
|- ... ... |1,5 |64,5 |1,9 ... ... | | | | |
|- ... ... |101,2 |3,6 |53,4 |1,2 ... металл өңдеу | | | | |
|- қара ... |71,4 |2,6 |22,4 |0,5 |
|- ... ... |29,6 |1,1 |31,0 |0,7 ... және электрондық |47,1 |1,7 |67,5 |1,5 ... ... | | | | ... теле және ... |45,4 |1,6 |66,9 |1,5 ... ... мен | | | | ... ... | | | | ... ... |55,1 |2,0 |95,7 |2,2 ... қуатын, газ бен су |41,2 |1,5 |33,4 |0,8 ... және ... | | | | ... |12,0 |0,4 |36,6 |0,8 ... ... |48,5 |1,7 |56,6 |1,3 ... және үйде | | | | ... бұйымдар | | | | ... ... мен |10,1 |0,4 |24,6 |0,6 ... | | | | ... және ... |95,1 |3,4 |144,8 |3,3 |
|- ... тасымалдау |75,0 |2,7 |125,0 |2,8 |
|- ... |9,9 |0,4 |4,6 |0,1 |
|- ... ... |10,2 |0,4 |15,2 |0,3 ... ... |29,9 |1,1 |44,1 |1,0 |
|- ... ... |25,4 |0,9 |23,7 |0,5 |
|- ... ... |4,5 |0,2 |20,4 |0,5 ... мүлiктермен |258,5 |9,3 |472,8 |10,7 ... ... алу және | | | | ... қызмет | | | | ... | | | | ... ... |9,1 |463,0 |10,5 ... | | | | ... және ... |189,8 |6,8 |458,9 |10,4 ... ... | | | | ... қызметтерiн қоса| | | | ... ... | | | | ... | | | | ... салалар |5,6 |0,2 |9,8 |0,2 ... ... ... |0,2 |7,9 |0,2 ... ... сақтау | | | | ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... |3,3 |0,1 |0 |0 ... ... | | | | ... ОҚО ... ... ... балансы мәлiметтерi бойынша 2009 жылы Қазақстан кәсiпорындарының
акционерлiк капиталдарына ... 530 ... ... ... ... ... 2006 жылы жасалған шарттар: «Шеврон»
американдық корпорациясының «Тенгизшевройл» БК бес ... ... ... ... ... ... Эйша ... Компани» отыз
пайыздық мемлекеттiк акциялар пакетiн ... ... ... ... ... ... ... Карачанск, Кұмкөл кенiштерiнде iздестiру,
дайындау және инфрақұрылымды дамыту бойынша iрi ... ... ... және ... құбыр желiсiн жүргiзуi трансұлттық компаниялардың
өздерiнiң қазақстандық еншiлес ... ... ... 2009 жылы пайдаға инвестицияланғаннан кәсiпорынның басқа капиталына
түсiм 6,4 млрд. АҚШ долларын құрады, ол 2008 жылмен ... 3,7 ... ... ... ... ... ... және
күрделi қаржыға қажеттiлiктiң өсуi басқа жағынан кәсiпорындарға тiкелей
шетелдiк инвестициясы бар алынған ... өсiмi ... ... ... төлемдердiң өсуiне мүмкiндiк туғызды. 2007 жылы
басты компанияның ... ... ... мiндеттер сомасы 3778 млн. АҚШ
долларын құрады, 2006 ... ... 26%-ға көп, бұл ... ... ... ... сала ... тиесiлi.
2008-2009 жылдары тiкелей шетелдiк инвестицияның құрылымы 5 кестеде
келтiрiлген. Қазақстанның 2009 жылы алған тiкелей ... ... көбi ... 1464,4 млн.долл болды, Канададан - 739,8 ... - 595,4 ... ... - 484,7 ... ... - 211,9 ... ... - 210,6 млн.долл, Нидерландтан -
198,6 млн.долл. Осы аталған ... ... ... 2004 жылы барлық
түскен инвестицияның 88,4%-ын құрады, оның iшiнде АҚШ-ның үлесi 33,1%,
Канада ... ... – 13,5%, ... – 11%, ... ... және
Қытай – 4,8%-дан.
Қазiргi ұйымдасқан кәсiпкерлiктiң дамуы біріккен кәсiпорындардың
тұрақты ... ... ... ... ... 3995
ұйымдасқан және шетелдiк кәсiпорындар жұмыс iстейдi, оның iшiнде ұйымдасқан
кәсiпорындар саны 697, шетелдiк кәсiпорындар – 2298, 183293,3 ... ... 107 ... ... ... 98. ( сурет2,3).
Шетелдiк инвестициямен кәсiпорындардың ең көп саны Алматы қаласында
орналасқан 2461 (оның 903 – ... 1558 – ... ... Астана
қаласында – 270 (108,162), Атырау облысында – 270 (132, 138), ... – 191 (92,99), ... ... ... – 129 (74), ... – 117 (72, 45), Маңғыстау облысында – 75 (30,45), Батыс Қазақстан
облысында – 98 (35, ... ... ... серіктестер болып табылатын елдердiң
географиялары әр ... ... ... ... бөлуге болады: Европа елдерi
мен Азия аймақтары елдерi, Ресей ... даму ... ... ... ... ... ... ұйымдасқан кәсiпорындар
мен шетелдiк кәсiпорындар ... әр ... ... партнерлерiмен
географиялық байланысты кеңейтуде. 2009 жылы республика дүние жүзiнiң 107
елiмен сауда қатынасында ... ол 2008 ... ... 9 елге ... ... ... 26 ... 1452 ұйымдасқан және шетелдiк кәсiпорындар
жұмыс ... Ең ... ... ... ... ... 336, ... 122, Корея Республикасынан 119 кәсiпорын. Индиямен
72 кәсiпорын, Кипрмен 57, Пакiстанмен 53, Ауғанстанмен 34, ... ... 22, ... 18, ... Араб ... 16 қызмет еттi.
Қазақстанның Оңтүстiк-Шығыс Азия ... ... ... ... ... мен Малайзия (4) саналады.
Қазiргi кезде Қазақстан Республикасында Европаның 37 елiмен ... ... ... ... ... ... 1084
кәсiпорын қызмет атқарды (оның 15 елi ... ... ... Республикасында қызмет ететiн Европа ... ... ... ... ... Германия – 228, ...... –84, ... – 81, ... – 60, Чехия –51, Франция – 39,
Венгрия – 38, Литва – 33, Бельгия мен ... - ... ... – 20,
Болгария – 18 кәсiпорын.
Сурет 3
Америка аумақтарының 20 елiнен бiздiң мемлекетiмiздiң ... ... АҚШ (290 ... оның iшiнде 109 ұйымдасқан және 181 ... ... ... ... ... Виргин аралдарымен (тиiсiнше
103,49, 54) және Канадамен (35, 18, 17). ... ... және ... да осы аймақтың елдерiмен байланыс дамуда.
Біріккен кәсiпкерлiк саласында Африка ... 10 ... ... ... ... Ал Австралия мен Жаңа Зеландия
аймақтарының 2 ... 9 ... және ... ... ... атқаруда.
ТМД елдерiнiң арасында әрекеттегi кәсiпорындардың ең көп саны Ресей
Федерациясымен – 834 кәсiпорын, ... - 74, ... ...... ... құрылды (сурет 4,5).
Сурет 4
Сурет 5
Шетел құрылтайшылары ұйымдасқан және шетелдiк кәсiпорындардың жарғылық
қорында 111470 млн.теңгенi құрады немесе жалпы жарғылық ... ... ... ... нақты сомасының 48%-ы ... ... ... ұйымдасқан және шетелдiк кәсiпорындарында қоса ... ... ... ... саны 291672 ... ... ... жұмысқа қабылданған қоса қызмет атқаратындардың саны
1287 адам, ал келiсiм шарт ... – 9755 ... ... және ... ... ... iстейтiндердiң 44,5%-ы Қарағанды облысына, 17%-
ы Алматы қаласына, 8%-ы Павлодар облысына, 5%-ы Актөбе ... ... ... ... ... құрылған кәсiпорындардағы жұмыс iстейтiндердiң ең
көп саны өңдеу өнеркәсiбiнде (57%), тау-кен өнеркәсiбiнде (17%) ... (6%). ... ... ... және қоса қызмет
атқаратындардың еңбек ақы қоры 115705,4 ... ... ... және шетелдiк кәсiпорындардың 385-i (9,6%) экспортқа өнiм шығарды,
975-i (24,4%) импорттық түсiмдер қабылдады, 521 ... (31%) ... 2066 ... (52%) iшкi ... өнiм ... ... Республикасы бойынша ұйымдасқан және шетелдiк кәсiпорындар
| ... ... ... |
| ... ... |Өнiм |Iшкi ... |
| ... ... ... ... берудi |
| ... ... ... |ер ... |
| | ... | | ... |
| | ... | | | ... |3995 |385 |975 |521 |2066 ... | | | | | ... iшiнде | | | | | ... |17 |5 |5 |7 |11 ... |81 |10 |35 |17 |63 ... |117 |18 |35 |44 |75 ... |270 |24 |74 |16 |129 ... |129 |12 |24 |29 |79 ... | | | | | ... |26 |5 |3 |11 |16 ... |98 |8 |37 |12 |82 ... | | | | | ... |191 |25 |46 |29 |126 ... |15 |4 |6 |9 |13 ... |65 |16 |12 |46 |38 ... |75 |16 |27 |45 |41 ... |37 |7 |10 |19 |25 ... |76 |13 |18 |30 |43 ... | | | | | ... |67 |13 |24 |45 |50 ... | | | | | ... ... |270 |15 |73 |22 |171 ... қаласы |2461 |194 |546 |140 |1104 ... ОҚО ... ... ... жылы ... және ... кәсiпорындар арқылы 1057,5
млн.теңгеге өнiм (жұмыс, қызмет көрсету) өндiрiлдi. ... ... ... ... негiзгi түрлерi мұнай ... ... газ (52,2% ... өндiрiлген өнiмнiң) өндiру және металлургиялық
өнiмдер шығару және металл өңдеу (23,8%) болып табылады, оның ... ... ... 14,6%, қара ... ... ... келедi.
Инвестиция өндiрiлген өнiмнiң шамамен 5%-ы мұнай өндiруге, электр
қуатын, газ бен су өндiруге және ... – 4%, тас ... ... мен
агломерациялауға – 2%-ы жұмсалды.
Ауыл шаруашылығы өнiмдерiн қайта ... ... ... ... ... ... ... 5%) әр түрлi және келесiлердi қамтиды: ет
өнiмдерiн консервiлеу, шығару, өңдеу, ... мал ... ... сүт
өнiмдерiн, сусындар, астық өнеркәсiбiнiң өнiмдерi; жемiс және жидектердi
консервiлеу, темекi бұйымдарын өндiру.
Мұнай шикiзатын және ... газ ... ... өнеркәсiптiк
қызметтiң көлемi 19,3 ... ... Одан ... ... ... ... (сәулет және азаматтық құрылыс
саласында техникалық сынақтар, талдау, жарнама, т.б.), сол ... ... ... ... iшкi ... ... және шетелдiк
кәсiпорындар 2007 жылы сатқан тауарларының (өздерi ... ... ... және ... ... алған тауарлар) көлемi 622,2 млрд.тенгенi
құрады. Ең көп өткiзiлген тауар ... ... ... (өткiзiлген
өнiмнiң 38,6%), Атырау облысы (13,4%), Батыс Қазақстан облысы (8,2%),
Қарағанды облысы (7,3%), ... және ... ... ... Оның ... ... 109,9 ... тауары өткiзiлдi, оның 48%-
ы Алматы қаласында, 24,3%-ы Алматы облысында, 9,8%-ы Қарағанды облысында.
Iшкi рынокта ... ... мен ... ... ең үлкен көлемiн
мына салалар алады: өңдеу өнеркәсiбi (21%); сауда және автомобиль және ... ... ... (18%); ... ... және газ ... қызмет көрсету (15%); жылжымайтын мүлiкпен жасалатын операция
және жалға алу, көлiк пен ... ... және ... ... ... ... өнiмi ... АҚШ долл көлемiнде болды, оның экспорттық қызмет көрсетуi 387,7 млн.
АҚШ долл ... ... ... ... кәсiпорындардың сыртқа
шығарған өнiмдерiндегi Атырау ... ... 29,3%, ... ... ... Алматы қаласы – 10,9%, Ақтөбе облысы – 6,8%, Батыс Қазақстан облысы
– 6,3%-ды құрады.
Біріккен кәсiпорындардың шетке шығарған өнiмдерiнiң ... ... ... Елден негiзiнде шикiзат ресурстары ғана шығарылады. ... ... ... өнiмдер (экспорттың жалпы көлемiнiң 55,7%),
қымбат емес бағалы металлдар мен бұйымдар (26,4%), оның ... қара ... 118%, мыс және одан ... ...... ... құйылуының көп бөлiгi өндiру саласының
инфрақұрылымын құру және ... ... ... ... ... ... халықаралық қызмет көрсетудiң өсуiнiң негiзгi факторы болды.
Импортталатын инвестициялық тауар мен ... ... ... ... ... ... өндiргiш күштерге инвестицияның өсiмi
ағымдағы операцияның 1,75 млрд.долл тапшылық есебiн ... ... ... iшкi ... ... 7,8%. ... диаграмма мен кестеде төлем
балансының ағымдағы есебiнiң базалық ... ... ... ... (кесте 6).
Кесте 6
Төлем балансының ағымдағы базалық параметрiнiң сальдолық нәтижесi
бойынша мәлiметтерi
| |1999 |2000 |
| ... |% ... |% ... |2780,6 |100 |4418,5 |100 ... |481,8 |17,3 |595,4 |13,5 ... |70,0 |2,5 |53,3 |1,2 ... |114,5 |4,1 |198,5 |4,5 ... |68,1 |2,5 |47,0 |1,1 ... |351,0 |12,6 |484,7 |11,0 ... |2,0 |0,1 |11,1 |0,3 ... |160,5 |5,8 |739,8 |16,7 ... |90,2 |3,2 |210,6 |4,8 ... |988,5 |35,5 |1464,4 |33,1 ... |29,7 |1,1 |58,2 |1,3 ... |34,1 |1,2 |66,3 |1,5 ... ... |56,8 |2,0 |67,2 |1,5 ... |18,0 |0,6 |32,1 |0,7 ... ... |163,0 |5,9 |211,9 |4,8 ... |152,4 |5,7 |177,9 |4,0 ... ... ... ... тақырыбы: Ұйымдасқан кәсіпорындар СЭҚ ... ... ... ... шаруашылығындағы ұйымдасқан
кәсіпорындардың ролі, маңызы, ... ... ... ... ... ел ... ... кәсіпорындардың маңызы, әкелетін
пайдасы қарастырылды.
І – тарауда ұйымдасқан кәсіпорындарды басқару және ... ... ашып ...... ... ... сыртқы экономикалық қатынастары
туралы жазылған.
ІІІ – тарауда ұйымдасқан кәсіпорындардың қаржысын ұйымдастырудың
ерекшеліктері және олардың ... іс - ... ... ... 52 беттен, 8 кестеден және 6 суреттен тұрады.
-----------------------
ҚР ЕуроАзиялық экономикалық байланыстардың ерекшеліктері
Жекеленген кәсіпорындардың сыртқы экономикалық ... ... ... ... және бәсекелестерді ығыстыру үшін тауарларды төмен
бағамен сатуға қарсы механизм әзірлеу
Экономикалық байланыстарды шоғырландыру
Жүк ... ... ... ... мен ... бір жүйеге келтіру
Жалпы бірыңғай жүйені құру
Кедендік шығындарды, оның ішінде еке еселік салық салуды қысқарту
Елдер арасындағы ... ... ... процессін күшейту
Капиталды, еңбек ресурстарын, тауарлар мен қызметтерді еркін алмасу
Экономикалық, сауда және қаржылық қатынастар жүйесін ықшамдау

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның ұйымдастырушылық-басқару қызметі11 бет
Өндірісті басқарудың ұйымдық құрылымы және кәсіпорынның негізгі сипаттамасы62 бет
"шжбм жағдайында оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастырудың өзіндік ерекшеліктері"5 бет
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
Азық–түлік өндіруші кәсіпорындардың маркетингтік іс-әрекетін талдау79 бет
Акционерлік кәсіпорындардың дамуы және экономикалық тиімділігі58 бет
Ауыл шаруашылығында бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың кейбір ерекшеліктері42 бет
АҚШ территориалды басқару және АҚШ-ғы муниципалды менеджментті ұйымдастырудың негізгі типтері29 бет
Бiрiккен ұлттар ұйымының трансұлттық ұйымдасқан қылмысқа қарсы конвенциясы41 бет
Бірлескен кәсіпорындарды басқару және ұйымдастырудың теориялық негіздері50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь