Дағдарыстың пайда болу табиғаты

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3.5

1 . Дағдарыстың пайда болу табиғаты
1.1. Дағдарыс түсінігі, типтері және экономикалық дағдарыс мәні ... ... ... .. 6.10
1.2. Бейдағдарыстық басқаруды ұйымдастыруды концептуальды тұрғыдан қарастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11.13
1.3. Бейдағдарыстық саясат : басқару құралдары мен әдістері ... ... ... ... ... 14.15
1.4. АҚШ.та басталған ипотекалық дағдарыс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15.17

2. Әлемді шарпыған дағдарыс ошақтары
2.1. Дамыған мемлекеттердегі дағдарыс себептері мен салдары ... ... ... ... 18.22
2.2. Дамушы мемлекеттердегі дағдарыс зардаптары ... ... ... ... ... ... ... ... .. 22.26
2.3. Қазақстанның дағдарыстан кейінгі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 26.28

3. Әлемдік саясаттағы әлемдік дағдарыс және оның перспективалары
3.1. Әлемдік дағдарыс. жаһандық мәселе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29.30
3.2. Дағдарыстан шығу кілті және оның перспективалары ... ... ... ... ... ... 30.32

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 33.35

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 36
Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі. Қазіргі кездегі халықаралық қатынастар жүйесіның қалыптасуы халықаралық аренада мемелекеттердің орнын жаңадын анықтады. Халықаралық қатынастардың жаңа жүйесі өзіндік ерекшеліктерге толы. Оның өзіне тән тенденциялары мен перспективалары бар. Бүгінгі таңда халықаралық қатынастар жүйелі түрде дамуда. Жаһандану үрдісі мемелекеттерді одан әрі біріктіре түсуде. Ортақ проблемалардың орын алуы , көптеген қақтығыстар , терроризм мен экстримизм, есіркі тарату, экологиялық проблемалар бүкіл әлемді алаңдатуда. Осы кезекте өзекті мәселе етіп әлемдік дағдарысты алып отырмыз. Бүкіл әлемді шарпыған дағдарыс бүгінгі таңда жаһандық мәселе болып, бүкіл әлемді алаңдатып отыр.
Әлемдік дағдарыс бүгін жаһандық мәселелердің бірі болып отыр. Себебі ол бір мемлекет деңгейінде емес, бүкіл әлемді шарпып отырған құбылыс. Дағдарыс қаржы жүйесінің бұзылуынан бастау алып, мемлекет ішкі және сыртқы жағдайына көп қатер төндірді. Ол тепе – теңдіктің бұзылуының көрінісі. АҚШ-та бастау алған дағдарыс бүкіл әлемді шарпып отыр. Ол мемлекет таңдаған жоқ. Дамыған және дамушы деп бөлген жоқ. Ол АҚШ валютасына тәуелділігі жоғары елдерге зор зардап әкелді. Ал доллар негізгі халықаралық валюта екендігі бәріне мәлім. Сондықтан дағдарыс жаһандық әлемде халықаралық сипат алып, бүкіл әлемнің негізгі мәселесі болып отыр.
Қаржы мамандарының айтуы бойынша, оның себебі – қаржы саласы активтерінің шектен тыс көтеріліп, ішкі жалпы өнімдердің нақты өсімінен әлдеқайда асып түсуінде болып отыр. Экономикалық ғылымда дамудың неоклассикалық және кейнсиандық модельдері деген ұғымдар бар. Оның біріншісі – еркін рынок деген ұғымды білдірсе, екіншісі – нарықтық экономиканы мемлекеттің араласуы арқылы дамыту деген сөз. Яғни, бүгінгі таңда дамыған елдердің мемлекеттік саясатында неоклассикалық экономиканың даму үрдісі белең алып, іргелі экономика мен қаржы саласының дамуы сәйкессіздікке ұшыраған.
Әлемнің дамыған елдері соңғы 30 жыл ішіндегі ең терең дағдарысты бастан кешу үстінде. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы осылай деп мәлімдеді. Ұйымның жорамалына сәйкес, осы құрылымға мүше елдердің Жалпы ішкі өнімінің көлемі 2010 жылы орта есеппен 0.4 пайызға төмендейді. Оған қоса жұмыссыздық та күрт өседі.
АҚШ-та басталған қаржы дағдарысы, бүгінгі күнде әлемнің барлық елдеріне, оның ішінде дамыған және дамушы елдердің экономикаларын әлі де шайқатуда. Кейбір сарапшылардың болжауынша, ағымдағы жылда кейбір елдердің экономикалары рецессия процесінен шығып, аздаған өсім көрсетуіне қарамастан, дағдарыс құрсауынан толыққанды шығу туралы айту ерте, сонымен қатар, дағдарыстың түбі әлі де болса көрінбей отыр , - деп болжауда. Осыдан бірер жыл бұрын дағдарыс күшіне ене бастағанда, дамыған АҚШ-тан бастап, дамушы елдердегі көптеген үлкенді кішілі банктер, алып сақтандыру компаниялары, өндіріс орындарымен зауыттар жабылды, бұл келеңсіз үрдіс бүгінгі күнге дейін жалғасын табуда. Жабылған және жабылудың сәл-ақ алдында тұрған өндіріс орындарымен банктер және тағы да басқа ұйымдар көмек сұрап мемлекетке жүгінді, мемлекет өз тарапынан елдегі жағдайдың одан әрі ушықпауы үшін, жұмыссыздардың санын арттырмау үшін, ел экономикасының дамуын белгілі бір деңгейде даму үрдісін сақтап қалу үшін аталған кәсіпорындармен қаржы ұйымдарына барынша, қолдарынан келгенше көмегін бергені бәрімізге мәлім. Бұған мысалды көптеп келтіруге болады. Бұл әмбебап үрдіс қаржы дағдарысы кезінде жер жүзінің барлық елдеріне ортақ ереже болып қалыптасты десек артық айтпағанымыз шығар.
Кешеге дейін мызғымас болып келген халықаралық құқықтың жалпыға ортақ қағидаларының құны кете бастағандықтан, қазіргі әлем тығырыққа тіреліп тұр. Халықаралық қатынастарға қатысты постмодернистік бағыттардың жетекші акторларының бірінің саналы түрде ме, әлде керісінше ме, қолданған іс-әрекеттері әлемдегі қалыпты жағдайдың іргесін ыдыратып отыр. Халықаралық қатынастар жүйесі қозғалысқа келді. Жаңа геосаяси полюстер қалыптаса бастады, ойыншылардың жаһандық топтарының құрамы жаңаруда. Соған орай жаһандық мәселелер де өзіндік сипат алып отыр. Мәселен, әлемдік дағдарыс бүгінгі күннің ең актуалды тақырыптарына айналды. Дағдарыс бүкіл әлемді шарпып, қаржы жүйесіне, мемлкеттердің экономикасына, тұрмыс деңгейіне айтарлықтай өзгеріс әкелді. Дағдарыспен күрес жеке мемлекеттер шеңберінде емес бүкіл әлем елдері, халықаралық ұйымдар шеңберінде жүргізілуде.

Жұмыстың мақсаты мен міндеттері: Бүгінгі таңда өзекті болып отырған әлемдік дағдарыстың пайда болу табиғатын, оның типтері мен экономикалық дағдарыс салдары мен себептерін саралап ,олармен кіресу жолдарын анықтау болып табылады. АҚШ-та басталған дағдарыс бүкіл әлемді шарпып жаһандық дәрежеге жетіп отыр. Сондықтан дағдарыстан шығу жолдары мен болашақтағы перспективаларын қарастыру үшін төмендегідей міндеттерді жүзеге асыру негізделді:
• Дағдарыс түсінігі, типтері және экономикалық дағдарыс мәнін анықтау;
• Бейдағдарыстық басқаруды ұйымдастыруды концептуальды тұрғыдан қарастыру;
• Бейдағдарыстық саясат : басқару құралдары мен әдістерін қарастыру;
• АҚШ –та басталған ипотекалық дағдарысты саралау;
• Дамыған және дамушы мемлекеттердегі дағдарыс салдарын анықтау;
• Қазақстанның дағдарыстан кейінгі жағдайын қарастыру;
• Дағдарыстан шығу кілті және оның перспективаларын анықтау.

Зерттеу объектісі ретінде дамыған және дамушы мемлекеттердің, және Қазақстан Республикасының экономикалық және саяси жағдайы .
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Маевский В. И. Макроэкономические аспекты становления социально-рыночного хозяйства. М.: ЙЭ РАН, 1998.
2. Короткова Э. М. Антикризисное управление подред. - Инфра - М, 2001.
3. Шумпетер Й. Теория Экономического развития. М.: Прогресс, 1982.
4. Абалкин П. «К цели через кризис» М.гЛуч, 2007.
5. Абуталипов Ж. Шаг еще шаг: Антикризисная программа в действии // Казахстан: Экономика и жизнь. 2009. №2.-с. 14-18.
6. Бакин А. Дағдарысқа дайын тұрайық. //Егемен Қазақстан 2010
8 сәуір.
7. Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының 2004-2015 жылдарға арналған стратегиясы туралы
8. Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 ж. 17 мамырдағы 1096 Жарлығы. Астана,2008.
9. Антикризисные меры Правительства РК // КазПравда. -2010. №18. -с. 2-3.
10. Казахстан и мировой экономический кризис //КазПравда. -2010.
30 января.
11. http://www.minplan.kz/kz/press
12. http://kz.government.kz/site/news/economics
13. http://psyholog.ucoz.kz/load/islamiat/lemdik_arzhy_da_darysyna_islamdy_bankter_byl_etpedi
14. http://www.muftyat.kz/index.php?newsid=662
15. http://www.bnews.kz/kz/main/economics/ssha-vzyali-na-sebya-otvetstvennost-za-mirovoj-krizis/
16. http://worldcrisis.ru/crisis/822294
17. http://kabmir.com/mirovoj_krizis
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
................................................ 3-5
1 . Дағдарыстың пайда болу табиғаты
1.1. Дағдарыс түсінігі, ... және ... ... ... ... ... ұйымдастыруды концептуальды тұрғыдан
қарастыру...................................................................
..................................... 11-13
1.3. ... ... : ... ... ... ... ... басталған ... ... ... ... ... ... Дамыған мемлекеттердегі дағдарыс себептері мен салдары...............
18-22
2.2. ... ... ... ... Қазақстанның ... ... ... ... ... әлемдік дағдарыс және оның перспективалары
3.1. ... ... ... ... 29-30
3.2. Дағдарыстан шығу ... және ... ... ... ... ... Қазіргі кездегі ... ... ... ... аренада мемелекеттердің орнын жаңадын
анықтады. Халықаралық қатынастардың жаңа ... ... ... Оның ... тән тенденциялары мен перспективалары бар. Бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... одан әрі біріктіре түсуде. Ортақ проблемалардың орын алуы ,
көптеген қақтығыстар , терроризм мен экстримизм, есіркі тарату, ... ... ... алаңдатуда. Осы кезекте өзекті мәселе етіп әлемдік
дағдарысты алып отырмыз. Бүкіл ... ... ... бүгінгі таңда
жаһандық мәселе болып, бүкіл әлемді алаңдатып отыр.
Әлемдік дағдарыс ... ... ... бірі ... ... Себебі
ол бір мемлекет деңгейінде емес, бүкіл әлемді шарпып ... ... ... ... бұзылуынан бастау алып, мемлекет ішкі және сыртқы
жағдайына көп қатер төндірді. Ол тепе – теңдіктің ... ... ... ... ... ... бүкіл әлемді шарпып отыр. Ол мемлекет таңдаған
жоқ. Дамыған және дамушы деп бөлген жоқ. Ол АҚШ ... ... ... зор ... ... Ал ... негізгі халықаралық валюта
екендігі бәріне ... ... ... ... ... халықаралық сипат
алып, бүкіл әлемнің негізгі мәселесі болып отыр.
Қаржы мамандарының айтуы бойынша, оның себебі – ... ... ... тыс ... ... жалпы өнімдердің нақты өсімінен
әлдеқайда асып ... ... ... ... ... ... және кейнсиандық модельдері деген ұғымдар бар. ...... ... ... ... ... ... – нарықтық
экономиканы мемлекеттің араласуы арқылы  дамыту деген сөз. ... ... ... ... ... саясатында неоклассикалық экономиканың
даму үрдісі белең алып, іргелі экономика мен ... ... ... ... ... ... ... 30 жыл ішіндегі ең терең дағдарысты
бастан кешу үстінде. Экономикалық ынтымақтастық және даму ... ... ... ... ... сәйкес, осы құрылымға мүше ... ... ... ... 2010 жылы орта ... 0.4 пайызға төмендейді. Оған
қоса жұмыссыздық та күрт ... ... ... ... ... күнде әлемнің барлық
елдеріне, оның ішінде дамыған және дамушы елдердің экономикаларын әлі ... ... ... ... ағымдағы жылда кейбір елдердің
экономикалары рецессия процесінен ... ... өсім ... ... ... ... шығу ... айту ерте, сонымен
қатар, дағдарыстың түбі әлі де болса көрінбей отыр , - деп болжауда. Осыдан
бірер жыл ... ... ... ене ... ... АҚШ-тан бастап,
дамушы елдердегі көптеген ... ... ... алып ... ... ... ... жабылды, бұл келеңсіз үрдіс
бүгінгі күнге дейін жалғасын табуда. Жабылған және жабылудың сәл-ақ алдында
тұрған өндіріс орындарымен ... және тағы да ... ... көмек сұрап
мемлекетке жүгінді, ... өз ... ... ... одан ... ... ... санын арттырмау үшін, ел экономикасының
дамуын белгілі бір ... даму ... ... қалу үшін ... ... ... ... қолдарынан келгенше көмегін
бергені бәрімізге мәлім. Бұған мысалды көптеп келтіруге болады. Бұл әмбебап
үрдіс қаржы дағдарысы ... жер ... ... ... ... ... болып
қалыптасты десек артық айтпағанымыз шығар.
Кешеге дейін мызғымас болып келген халықаралық құқықтың жалпыға ортақ
қағидаларының құны кете ... ... әлем ... ... тұр.
Халықаралық қатынастарға қатысты ... ... ... бірінің саналы түрде ме, әлде керісінше ме, ... ... ... ... жағдайдың іргесін ыдыратып отыр. Халықаралық
қатынастар жүйесі қозғалысқа ... Жаңа ... ... ... ... ... топтарының құрамы жаңаруда. ... ... ... де ... сипат алып отыр. Мәселен, әлемдік дағдарыс
бүгінгі күннің ең актуалды ... ... ... ... ... қаржы жүйесіне, мемлкеттердің экономикасына, тұрмыс деңгейіне
айтарлықтай өзгеріс әкелді. Дағдарыспен күрес жеке ... ... ... әлем ... ... ұйымдар шеңберінде жүргізілуде.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері: Бүгінгі таңда өзекті болып ... ... ... болу табиғатын, оның типтері мен экономикалық
дағдарыс салдары мен себептерін саралап ,олармен кіресу ... ... ... АҚШ-та басталған дағдарыс бүкіл әлемді шарпып жаһандық
дәрежеге ... ... ... ... шығу ... мен ... қарастыру үшін төмендегідей міндеттерді жүзеге асыру
негізделді:
• Дағдарыс түсінігі, типтері және экономикалық дағдарыс мәнін ... ... ... ... ... тұрғыдан
қарастыру;
• Бейдағдарыстық саясат : басқару құралдары мен әдістерін қарастыру;
• АҚШ –та басталған ипотекалық дағдарысты саралау;
• Дамыған және ... ... ... ... ... ... дағдарыстан кейінгі жағдайын қарастыру;
• Дағдарыстан шығу кілті және оның перспективаларын анықтау.
Зерттеу ... ... ... және ... ... ... ... экономикалық және саяси жағдайы .
Зерттеу пәні дағдарыстың дамыған және дамушы ... және ... ... және ... ... ... әсеріне
теориялық, әдістемелік және тәжірибелік аспектілерінің ... ... ... Тақырыптың зерттелу деңгейі қазіргі кездегі
халықаралық қатынастар форматында әлемдік ... ... мен ... ... ... ... көптеген саясаттанушы, дипломаттардың назарынан
тыс қалған емес.
Бұл ... ... ... ... сайттардан теріп алынды.
Қазіргі кездегі халықаралық қатынастар жүйесіндегі дағдарыс тақырыбын
зерттеуге бағытталған еңбектер ... ... В.И. [1], ... ... Абалкин П. [3], Шумпетер Й. [4], Абуталипов Ж. [5] еңбектерін атауға
болады. Сонымен қатар, тақырыпқа ... ... ... ... ... ... материалдар құрайды. Бұған Бакин А. [6]
және тағы басқа газеттер мен журналдардың әр ... ... ... жазу ... ... ... [12,13,14,15,16,17] де
материалдар алынды. Алайда бұл ... мен ... ... дағдарыстың
себептері мен салдары туралы мәліметтер бергеніне қарамастан , одан ... ... қана ... алды . ... да ол ... кешенді
түрде зерттеуді қажет етеді.
Жұмыстың ғылыми-методологиялық негізі.
Жұмыстың хронологиялық шеңбері. 2007ж басталған әлемдік ... ... ... ... ... ... үш ... және пайдаланылған
әдебиеттер тізімінен тұрады.
1. Дағдарыстың пайда болу ... ... ... ... және ... ... мәні
Қазіргі күнгі әдебиеттерде, әлеуметтік - экономикалық жүйенің ... ... ... ... ... Тұрмыстағы көзкарас бойынша,
дағдарыс тек ... ... ... ғана тән қүбылыс және
социалистік өндірісте ... ... ... ... ... дағдарыс
жоқ, тек "өсім қиындықтары" деген теория қалыптасқан болатын. Көп жылдары
біздің елімізде бұл ... ... ... ... ... ... факторы емес, тек идеологиялық тұрғыда болды [1].
Кейбіреулердің айтуынша, бұл тек ... даму ... ал ... немесе фирма масштабында, мысалға, басқарудағы
қателіктермен немесе басшылардың кәсіби деңгейінің төмендігінен ... ... ... ... ... ... Бүндай мәселелер дағдарыс
дамуын көрсетпейді, олар объективті тенденциялардан туындамаған, ... ... ... байланысты.
Мұндай ұсынымдар бір жақты және ... ... ... әсер
қалдыруы мүмкін. Егер осы позициямен фирмаішілік басқаруды ... даму ... ... ... көре білу және ... ескеру мүмкін емес. Сонда, дағдарыстың болуы заңды қүбылыс
екенін ... ... ... ... болатынын көріңізші?
"Дағдарыс" түсінігі "тәуекел" түсінігімен тығыз байланысты, ол өз
кезегінде барлық басқару шешімдерін жасау ... әсер ... ... ... алыптастасаңыз, тәуекелдік өткірлігі жоғалады да дағдарыс
жағдайы күрделене түседі. Дағдарыс ... ... ... ... ... - ... жүйенің қандайда түрі болмасын, қоғамдық
формация ... ... ... ... ... өмірінде екі тенденциясы
болады: жұмыс істеу және даму.
Жұмыс істеу - бұл ... ... ... ... өзіне тән бүтіндігін,
сапалы анықтамасын, мінезін білдіретін қызметін сақтау [3].
Даму - бұл ортаның өзгеруіне байланысты тіршілік әрекетін нығайтуда
жаңа сапаны ... ... және ... өте тығыз байланысты, және әлеуметтік
-экономикалық ... ... ... ... білдіреді. Бұл
байланысты келесі көрсеткіштерден көруге болады (сурет 1.).
1-сурет, – Дағдарыс қаупінің ... ... ... және даму ... ... мінезде болады, ол
дағдарыстың басталуының заңдылығын және шешу мұмкіндіктерін көрсетеді.
Жұмыс істеу дамуды ... ... және сол ... оның ... ... ... даму жүмыс істеудің көптеген процестерін бүзады, бірақ оның нық
орындалуына жағдай жасайды [3].
Сөйтіп, дамудың циклдық ... ... ... ал ол ... басталуын білдіреді. Дағдарыс тек қирату немесе күйрету болуы
міндетті емес, ол ... ... ... ... мүмкін, бірақ дағдарыс
басталуы тек субъективті ғана ... ... ... ... -экономикалық
жүйедегі табиғи әсердегі объективті жағы да бар.
Дағдарыс себептері сыртқы және ішкі ... ... ... ... ... және ... ... әлемдік экономиканың дамуымен, бәсекелестікпен, елдегі саяси
жағдайларменде байланысты, ... - ... ... ішкі ... ... ... ... және инвестициялық саясатты басқарудың жетілдірілмеуі [5].
Егер дағдарысты осындай жағдайда түсінетін ... онда ... ... ... және оны ... ала көре білу және болжау
керектігі айқын.
2-сурет, – Дағдарыстың себептері
Дағдарыс ... тез ... ... жұмсақ үзақ және жүйелі шығу.
Және үйым дамуындағы дағдарыстан кейінгі өзгеріс, үзақ мерзімді және ... ... және ... ... ... келу ... ... [6].
Дағдарыстың әр түрлі салдары тек оның мінезімен ғана анықталмайды,
сонымен қатар ... ... ... де, ол дағдарысты жүмсартып
немесе оны ... ... Бүл ... басқару мүмкіндігі мақсатқа,
кәсіпқойлыққа, басқару өнеріне, ... ... ... ... ... ... - Дағдарыстың мүмкін болатын салдары
Тәжірбие көрсеткендей, дағдарыс, себеп - салдарымен де мінезімен де
бірдей емес. Дағдарыстарды ... ... ... ... және оларды басқару әдістеріне байланысты. Егер дағдарыс
типологиясы және дағдарыс мінезі ... ... онда ... ... ... ... және ... камтамасыз ету мүмкіндігі туады [7].
Дағдарыс дәрісі ретінде түтынуды ... ... ... ... жетіспеупгілігінің (төлем қабілеттіліктің) туындауы, дағдарыс
себебінен гөрі оның салдары ... ... ... ... ... ... ... себептері үйлеспеушіліктен, ... ... ... ... ... ... сыртқы
жағдайдан туындаған басқа да кең тараған дағдарыс көзқарастарымен үйлеседі.
Нарықтық бостандықты жақтаушы және ... ... ... Ф. Фон
Хайектің ойынша артық өндіріс дағдарысының пайда бо-луы мемлекеттің артық
қаржыландыруынан ... ... ... ынталандыру) туындайды [12].
Дағдарыстың психологиялық теориясы да бар. Й. ... ... ... ... ... фазаға тән өзіндік пси-
хологиялық суреттемесі бар [13]. Дағдарыс жағдайындағы дүрбелең мен ... ... ... ... ... ... ... жағдай»
инвестициялық циклдың бір қалыптылығын қамтамасыз етеді. Экономикалық
ғылым, қазіргі ... ... цикл мен ... ... бір ... ... ... Мысалға, П. Самуэльсон
өзінің «Экономикс» кітабында циклдьлық пен ... ... ... көрсеткен, олар төмендегідей:
ақша теориясы, яғни банк несиесінің кең етек алу циклы ... ... ... яғни ... ... ... еңгізу циклы
(Шумпетер, Хансен);
психологиялық теория, яғни пессимистік және ... ... ... ... ... ... және басқалар);
- жеткіліксіз тұтыну теориясы, табыстың көп бөлігін, бай және ... ... ... цикл ... ... ... Кэтчингс және басқалар);
мөлшерден тыс инвестициялау теориясы, жақтастардың айтуынша, рецессия
себебі болып ... ... ... тыс ... болып табы-
лады. (Хайек, Мизис және басқалар);
*сүн дағы теориясы - ауа райы - ... ... Мур) ... ... ... ... ... төрт фазадан тұрады [11].
4-сурет, – Экономикалық цикл
1.2. Бейдағдарыстық басқаруды үйымдастыруды, концептуалды
түрғыдан қарастыру
Өндірістік - экономикалық іс-әрекетті басқару теориясында ... ... ... ... ... біріне айналуда. Барлық
деңгейдегі щаруашылықтағы ұдайы өндіріс процестерінің ... ...... кәсіпорыннан бастап глобалды экономикаға
дейін тәжірибелі түрде ... ... ... ... ғылыми-әдістемелік жобалардың қажеттілігін
жоғарлатады. Сонымен қатар бүгінгі ... ... ... ... ... ... талдай отырып, дағдарысты
басқарудың теоретика-методологиялық базистері ... ... ... ... Сондықтан да, қазіргі күнгі ... ... ... дағдарысты басқару теориясына ... ... ... және ... ... ... басқару проблематикасын
салыстырып қарау, соңғы уақытқа дейін дағдарысқа қарсы менеджменттің басты
сүрақтарына кірмеді [12]. ... ... ... қарсы басқару»
термині кең қолданыс тапқан жоқ, және жекелей ... ... ... ... қарастыру көздерін, біржағынан дағдарысты
болдырмаудың, екінші жағынан, қандай да бір ... ... ... ... ... тактикасын, менеджмент теориясындағы классиктер
еңбегінен көруге болады. Бірақта, үзақ уақыт бойы менеджмент теориясында
дағдарысқа қарсы басқару, ... ... ... ... жоқ, ... ... және ... әдістерді салыстыру жалпы сипатта болып, екі
мүлдем басқа методологиялық түрғыдан келгендегі, ... және ... ... ... өз ... ... ... ойымызша, проактивті дағдарысқа қарсы басқаруда объективті,
теңестірілген түрғыдан қарастыру кезінде оның дағдарыспен күрес ... ... ғана ... ... ... кемшіліктерін еске-ре кеткен жөн.
Дағдарыс қүбылыстарын басқаруда проактивті әдісті таза түрде ... ... ... ... ... аз белгілі
құбылыстар қандай да бір дағдарысқа қарсы әдістерге ... ... 70 ... дамыған елдерде пайда болған «стагфляция» ... ... ... ... және сол ... ... ... қүбылыс болды. Бүндай дағдарыс ... ... ... ... ... болады, бүл мысалда көрсетілгендей біраз
уақыт кезеңінен кейін нәтижесін береді.
Дағдарысқа қарсы басқарудың проактивті әдісінің шектелуінің ... ... ... жүйесіндегі әлеуметтік экономикалық процестердің жоғарғы
динамикасы болып табылады, ол екі ... одан да көп ... ... және ... дағдарыс потенциалына ие ку-мулятивті эффекті
қалыптастырады. Бұған нақты ... ... ТМД ... ... ... болады, ол бір уақытта бір-бірін күшейткен бірнеше
дағдарыс қүбылыстары, жиынтығында терең және үзақ ... ... ... дағдарыс жағдайының өрши дамуына байланысты проактивті дағдарысқа
қарсы басқаруды қолдану ... ... ... ... баяу қүбылыс болып, әлемдік энергетикалық дағдарысты ... ... ... деңгейдегі бірыңғай тиімді және экологиялық таза
энергетика технологиясын қүру орнына, кейбір ... ... ... үнемдеу
бағдарламасын жасауымен шектеледі, тек қарапайым шешімдер ... ... ... тез ... ... ... барлық түріне акциздік
төлемдерді қосқанда. Ең біріншіден ... ... ... 30 жылда
дамыған елдер энерго түтыну қүрылымы аз-дап өзгерді. Бірақ батыс ... отын ... ... ... ... 60-70 % ... алынатын жоғары салық мөлшері де тиімділік бермейді.
Біздің ойымызша, дағдарысқа қарсы проактивті басқаруды кешенді түрде,
әртүрлі кең әдіс ... ... ... ... моделі мәнінің
қалуы, ал оның ішінде: дағдарыс қүбылыстарының қарама-қайшы күшті іс-
әрекетінің ... ... ... ... мен ... және ... жаткан дағдарыс қүбылыстарымен белсе-не күресу.
Дағдарысқа қарсы басқарудың бүтіндігі барлық ... ... ... ... ... макродеңгейде мемлекеттік реттеу ор-
гандары) дағдарысқа қарсы басқару бағдарламасын жасаудан және іске асы-руда
көрініс табады. Соңғы пункт ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Біздің қөзқарас бойын-ша,
дағдарысқа қарсы басқару проактивті әдісінің стратегиялық ... ... ... ... ... оның мәні ... ... көре білу мен
мүмкіндіктерінде көрініс табады, дағдарыс жағдайларына белсенді қайшы тұру,
бірінші кезекте, профилактикалық және ескертпелі формаларын және ... ал ... ... дағдарыстардың пайда болу себептерін түп
орнымен жою.
Дағдарысқа қарсы ... ... ... ... ... ... ... табысты өндірістік - коммерциялық қызметте ішкі себеп-терден
туындайтын мүмкіндіктерді пайдалануға қатаң ... ... егер ... табу коммерциялық және өзге тәуелділіктермен тура бай-ланыста болса.
Әрине, басқа да әдістер ... ... ... ... ... бүл ... дәлелденген бірыңғай шаралар болуы керек, әрине олар, үзақ
мерзімді орнықты даму стратегиясының жалпы ... ... ...... ... қарсы басқаруды ұйымдастырудың
концептуалды сызбасы
1.3 Бейдағдарыстық саясат: басқару құралдары мен әдістері
Бейдағдарыстық саясат батысеуропалық экономистермен "негізгі ... шығу ... ... ... ... ... төндіретін
жағдайды жою үшін қажет ... ... ... Бүл қызмет
"кәсіпорынның қызмет етуіне қауіп төндіретін жағдайдан шығу үшін қажетті
әдістер мен ... ... ... интенсивтілігін
арттырумен" сипатталады. Сонымен бірге, ... ... ... ... ... іс-шараларды жүргізумен бір уақытта байланысты қысқа мерзімді
мәселерге бүкіл назар аударылады. Кейбір дағдарыстардың ... және ... ... көрсеткісі келген авторлар, дағдарысқа қарсы менеджментте
керісінше, "жақындап келе жатқан үзілмелі пункт (дағдарыс) жайлы мәлімдеуге
және ... жаңа ... ... жол ... құралдарды кұру ретінде
анықтайды [29].
Мақсатты қоюмен қатар, дағдарысқа қарсы менеджмент ұғымы ... ... да ... ... бұл ... ... дағдарыстық үрдістің әлсіреуіне, өтілуіне әкелетін іс-шараларды
әзірлеу мен жүргізу жөніндегі барлық мәселелер бар, бүны ... ... ... дағдарысқа қарсы менеджмент сияқты сипаттау қажет, және екіншіден,
бүдан тағы дағдарыстың алдын-алуды және терапиясын қосу қажет, сонда ... ... ... ... ... ... ... Ұқсас анықтаманы
Янике де берді, бұнда ол "жылдам ... ... ... ... ... шеңберіндегі әрекеттер мен ... және ... ... ... ... менеджмент"
немесе "антиципативті (озық) дағдарысқа қарсы менеджмент" ... ... ... ... ... ... ... менеджмент" үғымы ең кең мағынада
қарастырылады және ... ... ... мақсат қою жөніндегі және
міндеттер саласындағы сипаттаманы да есепке ... ... ... ... ... ... ... шамаларды сақтау жөніндегі
іс-шараларды жоспарлау мен жүргізу ретінде анықтауға болады.
Өтімділік, табыс немесе айналым сияқты ... ... ... қамтамасыз етуге тікелей әсер ету үшін "жылдам дағдарысқа ... ... ... ... өтімділіктің немесе
табыстылықтың белгілі бір деңгейіне жету ... ... ... ... [10]. Бүл мақсатқа бағытталу, сонымен қатар ... ... ... ... ... әзірлеуде, бүрынғы мақсаттар мен
нормалардың қайта қарастырылуын күрделендіреді ... ... ... ... ... ... жағдайды қалпына келтіру
болатын; бірнеше критерийге негізделген іс шараларды жоспарлау мен енгізу
ретінде сипаттауға ... ... ... ... ... ... ... іс-
шараларды әзірлеу міндеттеріне қарағанда төменірек сатыда ... ... ... ... араласып келеді. Антиципативті
қатынастар кәсіпорынның барлық салаларын ... ... ... ... ... ... ... жеңу конценпциясы" - нәтижесі болып дағдарысты жеңу
жөніндегі жоспарланған және кейіннен жүзеге асыруға болатын жөне ... ... ... ... болатын іс-шаралар әзірлеу мен
басқарудың барлық ... ... ... ... ... ... басында, дағдарысты жену концепциясын әзірлегенге дейін, жауапты
түлғалар (меншік иелері, жоғары басшылық, мемлекеттік органдар) дағдарысқа
деген өз ... ... ... Бүл өте ... ... бүл дағдарысқа
қарсы іс-шаралардың бүкіл барысында өз ізін салады. ... екі ... ... ... дағдарыс қатынасы. Мүнда дағдарыс қауіп немесе бөгет
ретінде қабылданады, бүл араласқан индивидумдар ... үжым ... пен ... жоғалтуды білдіреді. Оның салдарынан, ... ... кері ... де, ... дағдарысқа дейінгі
жағдайды қалыптастырғанша ойланып ... ... ... қатынас - жаңаға бағытталған. Бұл жағдайда дағдарыс кәсіпорынның
дамуьшың эволюциялық ... ... ... қүрылуға қажеттілікке нүсқа
ретінде қарастырылады. Дағдарыс мұнда белгілі бір ирроционалдық ... ... ... мен ... ... ... ... дағдарысты тудырған бұрынғы ... ... ... оң жағынан қарастырылады, мұнда негізінде дағдарыспен күрес емес,
меншікті құрылымның жаңа қатынастарға өзгеруі болып ... ... ... ... ... ғана ... оның менпгік иелері
мен кредиторларының мүдделерінің бұзылуымен де сипатталады.
Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... жүйеде де,
жекелеген шаруашыльщ жүргізуші субъектілерде де пайда болады. ... ... ең ... төжірибеде тексерілетін баламалы механизмдерді әзірлейді,
кейіннен олар теориялық түрде негізделеді. Ондай механизмдердің бірі ... ... ... ... ... ... ... сәйкес,
компанияның күнделікті іскерлік циклының бір ... ... ... ... ... ... ... кез-келген
әзгерістер жатады.
1.4. АҚШ –та басталған ... ... ... ... ... қазіргі дүниежүзілік қаржы
саласындағы жағдай, осыдан 70 жыл бұрын Батыс елдерінде орын ... ... ... еске салады. Ол кездері де бар бәле ... ... ... байланысты болған еді. Ал бұл бір мемлекетте
ғана емес, сол елмен тығыз қаржылық ... ... ... ... ... ... ... бұл дағдарыс тарихта «Ұлы тоқырау»
деген атпен қалған. [14]
2007 жылдың тамыз айында АҚШ ... ... ... ... ... ... тұмаудай тарап, әлемнің көптеген
мемлекеттері бұл дерттен әлі сауыға қойған жоқ. Олай ... ... ... ... өндірістік рецессия 2009-2010 жылдары дүниежүзі бойынша ... ... ... 2011 ... ... ... ... әлемдік экономикада
түзелудің орнына кері кетушілік белең алып тұр.
Дағдарыстың орын алуының басты себебі – бұл мемлекетаралық ... ... ... ... ... бұл – ... ... сауда-саттықта қолданылатын валютаның құны алтынға
байланыстырылмаған. Екіншіден, айналымға енгізілетін осы ... ... ... ... ... Үшіншіден, көптеген
мемлекеттер мен банктер ... ... ... ... ... қол жеткізімділігі әртүрлі. Осының әсерінен бұл алыпсатушылықтың
нысанына айналды. Баспадан ... ... ... ірі ... ... дамыған елдерден – дамымағандарына өтіп ... ... ... ... оларға әр сатыда пайыздар қосылады. Яғни ... ... ... өнім ... жоқ, ал ... мен
делдалдар өздерінің «табысын» қалтаға салып, оны әрі ... ... ... Нәтижесінде, дүниежүзінде тауарлармен қамтамасыз
етілмеген ақша көлемі ұлғаяды. Әлемде ... ... ... ... ... ... (ТҰК) ... болды.
Қазіргі таңда олардың қолдарында жиналған ... ... ... ... ... қорлардан екі есе көп.
Сонымен бірге олар бірде-бір елде нақты орналаспаған және олардың қызметіне
ешбір бақылау жоқ. ТҰК ... ... ... қомақты қаражаттарды
бір саладан екінші салаға және бір елден екінші елге ... ... ... Айта ... жай, олар 1998 жылы ... ... дағдарысқа
да себепкер болған және әлемдегі мұнай бағасының ... да үлес ... ... ... мақсаты аз уақыт ішінде мол табыс табу ғана. Әлбетте
олар өз қаражаттарын зауыттар мен ... ... ... ... ... жұмсамайтындығы айғақ. [13] Бұл ретте, ТҰК-дер АҚШ-
тағы жылжымайтын мүлікке деген сұраныстың көптігін пайдаланып, ... ... құя ... ... ... деген сұраныстың көбеюі, аталған
салада алыпсатарлықтың туындауына әкеліп соқтырды. Бұл өз ... ... ... бағаны шарықтатып жіберді. Сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... Банктердің бұл жердегі есебі, несие ... ... ... ... ... ... ... мүлік қалады. Алайда
қалыптасқан алыпсатарлық баға өз ... ... ... ... ... күрт төмендеп, банктер өз қарыздарын қайтара алмайды.
Осыдан Батыстың ... ... ... зиян ... ... жылдың соңғы
айларында Америкадағы, Еуропадағы құнды қағаздармен және банк ... ірі ... ... 40 ... ... ... жоғалтты. АҚШ-
та 140-тан астам ипотекалық компания банкрот болды немесе соған жақын. Бұл
елдердегі үкімет қазір «өрт» ... ... ... ... ... ... ... соңғы айларда өз резервінен банктерге 100 млрд евродан
астам қаржы бөліп отыр. ... ... күні кеше ғана АҚШ ... ... аман ... қалу ... ... берілетін несиелердің бағасын
төмендетті. Алайда бұл шара да ... ... ... ... ақшалардың көлемін ұлғайтып, жағдайды одан ... ... ... ... дағдарысы дүниежүзіндегі барлық мемлекеттердің бір-
бірімен тығыз ... ... ... ... Бұл – ... кең ... ... келе жатқанының белгісі. Алдымен ең ірі
экономикасы бар ... ... ... басталды. Ол біртіндеп осы елдің
және Европа мемлекеттері мен Жапонияның қаржы саласына әсер етті. [7]
Әлемге дендеп енген ... ... ... ... ... түсті. Әсіресе, шикізат өндіретін дамушы мемлекеттер аяғына ... ... ... қалды. Тіпті қуатты елдердің өзі тығырыққа
тіреліп, өндіріс қарқындарын едәуір төмендетті. Мәселен, АҚШ-тың ішкі ... 2008 ... 4-ші ... 3,8 ... төмендеген. Бұл – 1982 жылдан
бергі ең ірі құлдырау. Германияда Еуропа ... ... ... ... 12 ... ... Экспорт 8,2 пайызға, ішкі нарықтағы сұраныс ... ... ... экономикасы да өндіріс ... ... ... ... 2008 жылы 32 ... ... ауқымы 18 пайызға
төмендеген. Үндістанда экспорт деңгейі 12 пайызға, Ресейде ... ... ... ... Қаржы дағдарысының алғашқы 4 ... ... Араб ... ... 40 ... ... 2,5 триллион шығынға батқан.
Исландия ... ... бір ... ... ... Дүниежүзілік дағдарыс
салдарынан экономикасы әлсіреген елдер Халықаралық валюта қорынан көмек ... ... ... ... ... ... ... Дамыған мемлекеттердегі дағдарыс себептері мен салдары
Әлемнің дамыған елдері ... 30 жыл ... ең ... дағдарысты
бастан кешу үстінде. Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы осылай ... ... ... сәйкес, осы құрылымға мүше елдердің Жалпы
ішкі өнімінің көлемі 2009 жылы орта ... 0.4 ... ... ... ... та күрт ... болжамға сәйкес, ең үлкен ауыртпалықты Ұлыбритания, Мажарстан және
Түркия сезетін болады. [14]
Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымына ... 30 ... ... ... ... ішкі ... 60 ... жатады.
Дағдарыс әлемдік ірі компаниялардың өзін жан ... ... ... Жылдық табыстары азайып, шығынға батқан алпауыттар ... соң, ... ... ... мәжбүр болды. Мысалға, мұнай
алыбы Royal Dutch Shell Plc ... 2008 ... 4 ... ... ... ... Ал Exxon Mobil-дің кірісі, 8 ... ... 2010 жылы ғана ... ... 12 ... ... көлемінде
пайда тапқан еді. Мұнай алпауыттарының ... қара ... ... ... ... Бір жыл ... ғана ... көрсеткіш
барреліне 147 долларға дейін көтерілген мұнай бағасы 2010-дің ... жыл ... ең ... көрсеткішке құлдырап, 33 долларға дейін түсті.
Дағдарыс салдарынан ірі көлік шығаратын компаниялар да едәуір зардап ... ... 3-ші ... ... ... ... 1 миллиард
доллардан асты. Бір жыл бұрын оның табысы 5 миллиард доллардан көп еді.
«Мерседес-Бенц» ... ... ... да төмендеді. 2008-ші ... ... ... саны 32 пайызға ... Ал ... ... мотор» автоконцерні төлем дағдарысына ұшырап, корпорация
президенті қызметінен кетті. Бұрындары жылына 200 мың көлік ... ... тек 92 ... мың ... ғана сата ... өндіріс көлемі 30 пайызға
азайып кеткен. Әйгілі көлік ... ... ... ... ... ... болды. Мәселен, АҚШ-та Тойотаға сұраныс бірден
32 пайызға кеміген. Әлемде тіпті ... ... ... ... та ... ... ... көшбасшылардың бірі «Сони»
компаниясы 2010 жылды 1,1 миллиард доллар шығынмен ... ... ... ... ... бұл ... 1 миллиард 47 миллион еуро
шығынмен аяқтады. Міне, осындай шығынға батқан әлемдегі ... ... ... ... қолға алған соң, ... өсіп ... ... банктің президенті Роберт Зелликтің
айтуынша, экономикалық дағдарыс нәтижесінде әлем бойынша 60 ... ... ... ... Германияда 3 миллионнан астам адам жұмыссыз
қалды. Ұлыбританияда жұмыссыздар саны 2 миллионға ... ... ... жетті. [11]
Дағдарыс ірі мемлекеттердің амбициясына да ... әсер ... ... АҚШ пен ... ... «жүні жығылыңқырап» қалды.
Бұрындары өздерін өктем ұстайтын бұл мемлекеттер ... ... ... ... ... түскенін дүниежүзі көріп, бақылап отырды.
Олар мың жерден мықты ел ... да, ... ... дағдарыстан абдырап
қалды. Бір сарапшылар Ресей мен ... ... ... ... ... ... арқасында сейіліп қалды деген ... ... ... бас қайғы» демекші, АҚШ ... ... да ... ... ... салдарынан жапон автоөнеркәсібі өндірісті қысқартуға
мәжбүр . Бүгін Nissan ... ... ... ... сатылымның өткен
жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 36 пайызға төмендегенін хабарлады.
Осыған байланысты ... ... ... айы мен келесі жылдың наурыз айы
аралығында экспортқа арналған люкс санатындағы автокөліктер мен джиптердің
өндірісі 65 мың ... ... ... ... Isuzu жүк ... де ... сатылымның 50 пайыздан астамға төмендегенін және
экспортқа шығарылатын шағын литражды жүк көліктерінің өндірісі 1 мың данаға
қысқартылып ... ... ... Аталмыш компаниялар осы уақытқа дейін
шетелдердегі зауыттарындағы өндірістерді қысқарту есебінен тығырықтан шығып
келген еді. Бірақ қиындап ... ... мен ... рыногына қатысты
болжамның ушығуы Жапонияның ішіндегі ахуалға да әсер етуде. Жапондық басқа
да автокомпаниялар өндірісті ... ... ... ... ... ... Қытай экономикасы дағдарыс
салдарынан біріншілердің қатарында қайта қалпына келе бастауда. Оған қоса,
дүниежүзілік ұйымдар – ... ... Қор, ... және
Азиялық Банктер - дағдарыстың бас кезінде-ақ , ... ... ... ... аса ауыр қиыншылықтарсыз бастан ... ... ... ... ... экономикасының келесі
ерекшеліктеріне негізделген, яғни, қаржы жүйесінің оң ахуалы, салыстырмалы
жабық ... ... ... ... көтерілуі және өзін-өзі
реттеудегі жоғары қабілеттілік. [4]
Қытай мемлекеті де өз күшіне сенді. ... ... ... ... ғаламдық дағдарыстық құбылыстарға қарсы ... ... ... ... ... ... яғни, қытайлық банктер,
шетелдік активтерге айтарлықтай инвестиция жасаған жоқ, ... ... ... ... және ... жеке ... мен ұйымдарды
несиелендіру көлемі салыстырмалы түрде ... ... ... үкіметінің 2008 жылдың қарашасында дағдарысқа қарсы қабылдаған
шаралары, бюджеттік тұрғын-үй салу құрылысын ... ... ауыл ... ... және де инновациялық технологияларға
бағытталды. Бөлінген қаражат 586 млрд. АҚШ долларын құрады.
Әлемдік қаржылық дағдарыс Аспанасты елі ... ... ... ... ... ... әсер етті. Қытай экономикасы экспортқа
бағдарланған, яғни америкалық және ... ... 1 ... ... ... ... 6-8 %-ға ... әкеліп соғатыны
белгілі. Осының салдарынан ЖІӨ 2008 жылы 4,396 трлн. АҚШ ... ... 9 ... өсті, бұл өз кезегінде 2001 жылдан бастағанда соңғы жеті ... ... ... ... 750 ... ... ... Олар іс-жүзінде ешнәрсе сатып
алмайды, ... ... ... өте ... Сондықтан Қытай менеджерлері
дағдарыс жағдайынан шығудың жолын тапты, олар экномиканы ішкі ... ... ... байланысты «Дағдарыс - бұл арзан» деген саудалық
ұран пайда болды.
Олар мұнайдың стратегиялық ... ... газ ... ... ... ... ... алуда. Болжау бойынша, 10 жылдан кейін
әлемдік банк жүйесінің бесінші ... ... ... болады. Осы
жетістіктің толқынында саясаттанушылар мен қаржыгерлердің дағдарыстан ... ... ... ірі ... ... айналып, өте мықты держава болады,
деген болжамы пайда болды.
Әлемдік экономикалық ... : ... ... ... ала ма?» деген
сұрақ көп қойылуда.
Алайда қазіргі қытайлық «жанданудың» ... ... ... ... бұл ... «шынайы ма», әлде ... ... ... ... ... ... ... айтарлықтай тұрақты және нық
қалпына келу ... ... ... ... ... ... ... өрлеуі үлкен әсер
қалдыруын жалғастыра беруі мүмкін, алайда оның сапасы жөнінде ... ... ... ... ... ... ... қаржы
беруде, ал олар өз кезегінде инфрақұрылым объектілерін салуға қатысушы
мемлекеттік компанияларға ... ... ... ... тасталған осынша
көп қаржының көлемінен қорқып отыр. [10]
Қытай экономикасының қалпына келудегі ... ... ... ... ... бар. Қытай қор биржасының шарықтауының
себебі, Қытай ... өте ... ... үлкен көлеміне ие
болды. Осыған байланысты ... ... ... ... сала бастады.
Инвестициялық және зерттеу «New Haven» фирмасының Азия бойынша
стратегі ... ... ... ... осы ... жаңа ... қарыз алудың
30%-ға дейінгісі қор акцияларына сальдоланған. Неге ақша жаңа ... ... ... ... негізгі сегменттерінде өсу әлі
де баяу, нақты ... ... ... ... ... қысқарғандықтан зардап шегіп келе жатыр. «Fitch Ratings-тің» есебі
бойынша, ... ... алу ... ... барлық жерде төмендеуіне
қарамастан жылдамдауда, ал болжам бойынша, ынталандыратын адреналинді
тасқын таусылғанда, Қытайдың өзі жеке ... ... ... мүмкін.
[17]
Тіпті бұл ауыр болжамдар орындалмай Қытай экономикасы өз бетінше алға
жүре бастаса да, ол ... ... ... ... ... ... ... қоя алуы неғайбыл. [6]
Қытай көмек бере алатын жағдайда. Бірақ ол салыстырмалы ... ... ... табылады. Қытайда жан басына шаққандағы жылдық табыс 6000
АҚШ долларын ... ал ... 39000 мың ... ... ... ... ... көрсеткіштеріне ие. Тіпті Қытайдың тұтынушылары өздерін ауқатты
сезінсе де, ... ... ... ... ... олардың
экономикадағы үлесі айтарлықтай өзгермейді. Бұл адамдарда үнемдеуден гөрі
еркін жұмсау сенімділігін арттырар еді.
Дегенмен, Қытай экономикасының ...... ... Егер ... дағдарыстан өз экономикасын ... алып ... ... абыройы мен өзіне деген сенімі әлбетте ... Ұлы ... ... ең ауыр ... өткен экономикалық үлгі дамып келе
жатқан әлемде сөзсіз үлкен қызығушылыққа ие ... ... ... ... ... ... ... ол осы мақсатқа жету жолында.
Жаһандық дағдарыс және 2010 жылға экономикалық болжамдар Халықаралық
сарапшылардың басым бөлігі әлемдік ... үшін ең ауыр ... ... ... ... ... ... деген болжамдар жасауда. Дегенмен,
«дағдарыс ... ... ... ... жағдайға қашан орнығады»,
деген сауалға нақты ... ... ... батылы барған емес. Бірақ
сарапшылардың басым бөлігі дағдарыстың қиын ... ... ... ... ... жыл ... ... осы жылдары әлемнің көптеген
нарығына қан жүгіріп,ең құрығанда ... 2008 ... ... ... алға ... ... мәселесін болжайтын тағы бір топ
әлемдік экономиканың толық сауықпағанын, ... ... ... тағы бір қайталап соғатынын айтады. Енді бірі әлемдік ... ... ... ... ... үшін де сол ... ... істеуге шақырып, сонда ғана мемлекеттерде мамыражай
кезең оралатынын көксейді. Ал дағдарыстың ... көзі ... ... ... ... сарапшылар бұл елде бюджет дефициті өсімінің
жалғасатынын, ұлттық қарыздың жылдам ... ... алға ... ... әрі әлсірей түсуі де экономика көш басындағы мемлекет үшін
үлкен ... ... ... де ... ... ... ... да
жедел дамудың жаңа дүмпуін көрсеткен Қытайды естен шығармаған жөн. Әлемдік
сарапшылардың көпшілігі осы ... елін ... ... ... ... мемлекет ретінде сипаттайды. Ал 2009 жылы ... ... ... ... ... үшін ... одан да сәтті болатынын болжайтындар жеткілікті.
Мәселен, Халықаралық валюталық қордың әлемдік экономиканың өсу қарқыны
бойынша болжамы 2009 жылғы 1,1 пайызға ... 2010 жылы 3,1 ... ... да қор ... ... ... тұрақтылығы тым баяу
болатынын алға тартады. Яғни, баяу ... да өсім ... ... өзі дағдару
мен құлдырауға қарағанда әлдеқайда ... ... Ал ... және даму ... ... ... ... ұйымның 2010 жылғы
экономикалық көрсеткіш болжамы 1,9 пайызға, АҚШ-та - 2,5 пайызға, Еуроаймақ
- 0,9 ... ... ... банк ... экономиканың өсімін 2,6
пайыз деңгейінде қарастырады. Алдыңғы қатарлы ағылшындық консалтингтік
компаниялардың бірі ... ... Capital ... -тің ... 2010 жылы ... ІЖӨ 2,7 пайызға артады. Оның ішінде АҚШ ІЖӨ -
3 пайызды, Еуроаймақтағы ІЖӨ - 1,5 ... ... ... Әлемдік
экономиканың жоғары өсімі бойынша тағы бір болжамды америкалық ... ... ... ... Банк 2010 жылы ... ІЖӨ 4 пайызға дейін
өсетінін күтеді. Morgan Stanley болжамдары бойынша ... ... ... жылы 6,5 ... ... ... екен. Ал АҚШ Мемлекеттік
энергетикалық ақпарат басқармасы 2010 жыл ... ... ... өсуін 2,6
- пайызға дейін болжайды.
Дағдарыс салқынының қайтып бара жатқаны туралы сөз болғанда, көптеген
сарапшылар ең ... 2009 ... ... ... бері қарайғы мұнайдың
әлемдік бағасының көтерілуіне сілтеме жасайтындай. Әлемдік экономиканың
құлдырауынан энергия ... және оның ... де ... ... ... ... бағаның да құлдырағанын ескерсек, бағаның
былтырғыдан бері ... ... ... ... да бір ... болып жатқанын аңғартады. Ондай сұраныстың басым бөлігі ... ... ... ... ... ... ... қатысты болғаны
анық. Қытай секілді жедел қарқындап отырған, оның ... ... ... ... ... ... ішкі ... қамын жасады. Ал ендігі сұраныс, яки баға бұндай ішкі
қорларға ғана емес, әлемдік экономикаға да ... ... ... ... ... мұнай бағасы барреліне 70 доллардан асып отыр әрі ... ... жыл ... ... ... Бір жағынан мұнайға
бағаның бұндай өсу ... ... ... ... шыға ... ... да ... болмайды, «қара алтын» бағасы әлі де ... ... ... ... экспорттаушы мемлекеттер ұйымы да 2010-2011
жылдарға қатысты әлемдік экономикада ... ... ... ... ... ... болатынын көрсетіпті. Ал ұйымның өз елдері ішіндегі (ОПЕК-
тегі) экономикалық өсімнің болжамы 2010-2011 жылдары 1,3 ... ... ... ... - 0,6 пайыз деңгейінде болжанады.
2.2. Дамушы мемлекеттердегі ... ... ... қаржы дағдарысы, бүгінгі күнде әлемнің барлық
елдеріне, оның ... ... және ... ... ... әлі ... ... сарапшылардың болжауынша, ағымдағы жылда кейбір елдердің
экономикалары рецессия ... ... ... өсім ... дағдарыс құрсауынан толыққанды шығу туралы айту ерте, сонымен
қатар, ... түбі әлі де ... ... отыр , - деп ... ... жыл бұрын дағдарыс күшіне ене бастағанда, ... ... ... ... ... ... ... банктер, алып сақтандыру
компаниялары, өндіріс ... ... ... бұл ... ... ... ... жалғасын табуда. Жабылған және жабылудың сәл-ақ алдында
тұрған өндіріс орындарымен банктер және тағы да басқа ... ... ... ... ... өз ... ... жағдайдың одан әрі
ушықпауы үшін, жұмыссыздардың санын ... ... ел ... ... бір ... даму ... сақтап қалу үшін ... ... ... барынша, қолдарынан келгенше көмегін
бергені бәрімізге мәлім. Бұған мысалды көптеп келтіруге болады. Бұл ... ... ... кезінде жер жүзінің барлық елдеріне ортақ ереже болып
қалыптасты десек артық айтпағанымыз шығар. [13]
Дамушы елдердің ... даму ... ... осы
елдер ішінде қандай болса , әлемдік нарықта да соншалықты экономикалық
өзгерістер туғызды. ... ... ... ... ... ал ... олардың молшылығы бір жағынан елдерде экономикалық әр сатыға ... ... ... ... дамуына әсерін тигізді.
Халықаралық қатынастардың дамуы, өз негізінде, нашар дамыған ... ... ... ықпал жасады. Осы сыртқы қаржы
құралдарын қолдануда ең маңыздысы халықаралық ... ... ... ... механизмдерді жандандыру, мемлекеттік мүддемен
байланысты стратегиялық бағдарды анықтау тәрізді ... ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибеден елдер
экономикасы алдында туындаған нақты мәселелерді шешуде сыртқы құралдардың
тиімді әрі ... ... ... ... көз ... ... келіп өтпелі экономикадағы елдер, оның ішінде Қазақстан да,
әлеуметтік-экономикалық ... ... ... қаржы құралдарын маңызды
факторлардың бірі есебінде қарастыра ... ... ... ... ... ... ... құралдар
ағымының өсуі жаңа бір мәселені – сыртқы қарыз немесе сыртқы ... ... Ал ... ... ... ... өсуі ірі ... мәселелердің біріне айналды, яғни ... ... ... ... ... қозғайтын халықаралық мәселеге
айналды. [5]
Қарыз мәселесінің шиеленісуі дамушы елдерге қандай болса, ... де ... әсер ... ... ... ... ... үшін
соңы насырға шабатын экономикалық және саяси зардаптар әкелуші дағдарысты
жағдайларды жеңу жөнінде ... бір ... ... ... ... ... реттеудің халықаралық механизмдері халықаралық валюта-
несиелік қатынастарға айтарлықтай әсер ете ... ... ... сәл ... ... жағдайға ауыстыруға ықпал жасады. Әйткенде де қарыз
мәселесі ... ... ие ... дамушы елдердің әлеуметтік-экономикалық
және саяси жағдайына, жалпы ... ... ... кері әсерін
тигізуде.
Сондай-ақ тәуелсіз экономикалық даму кезеңіне аяқ басқан Қазақстан
Республикасы да сырттан қарыз ... ... ... ... ... Осы ... мемлекеттің құқықтық, ... ... ... ... ... ... тарту үшін сыртқы
секторды дамытудың заңды және институционалды ... ... ... ... даму ... ... ... кезде
Ресей ІЖӨ-нің 50%-ын мемлекеттің үлесі алып отыр ... ... ... соңғы жылы Ресей үкіметі ел экономикасындағы
үлесін 10%-ға арттырыпты. Қазіргі кездегі нарықтағы ... ... ... үлесті арттырудың негізгі механизмі бұл -
тұрақтандыру несиелерін беру және ішкі ... ... ... ... ұлғайту болып отыр, сол себепті Ресей үкіметі тек ... ... ... ... ... ... бірге «Газпром»,
«Роснефть», «Сбербанк России», «ВТБ» секілді мемлекеттік корпорациялардағы
үлесін де арттырып ... ... ... ... ... ... тура пайызын немесе санын айту қиын, себебі бұл ... ... ... әлі жоқ, ... ... ... ... мемлекет
«Самрұқ Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» арқылы ... төрт ... жүйе ... ... ... 25% үлесімен, қалған екі банктің
75% үлестерін ... ... ... ... әл-ауқат қорының»
«Еуразия табиғи ресурстар корпорациясындағы», «Қазатомөндіріс» ұлттық
компаниясындағы, «Қазақмыс», ... ... ... ... ... компаниялардағы мемлекет үлесін өзіне алуын айтуға болады. ... ... ... ... ... ... үлесін едәуір арттырғаны
белгілі. Өткен ... ... 29-ы күні ... ... ... ... форумында, Ресей үкіметінің жетекшісі Владимир
Путин, мемлекет дағдарысты еңсергеннен ... ... ... ... және ... ... ... азая беретіні
туралы айтып кеткен болатын. Ресейлік ... ... ... ... төмендеткісі келсе де, бұл жердегі көрсеткіш 20-30%-
дан әрі ... ... ... Белгілі экономист, мемлекет және қоғам
қайраткері, танымал ... Ораз ... ... пікірінше, Қазақстанда
мемлекет екі-үш ... ... ... ... кірген саламен
компаниялардан шығады деп отыр. Осыған келетін пікірді осы ... ... ... ... ... те ... әсері бізбен көршілес жатқан Өзбекстан, Түркіменстан
елдерімен Қытайдың Шыңжаң-ұйғыр ... ... ... салыстырғанда
әсерін аз тигізді, бұл процесстің басты ... ... ... ... де, ... экономикадағы үлесі басым және экономикалары жабықтау
болатын, сол ... бұл ... ... ... ... бізбен
салыстырғанда төмен деңгейде болды. «Мемлекет - нашар менеджер» - деген
қанатты сөз бар, ... ... ... экономикадағы тұрақсыз жағдайда,
мемлекеттің көмегінсіз кейбір маңызды салалардың дамуын ... ... тұр. ... ... ... мемлекет экономикадағы үлесін
төмендетуді, экономикадан біртіндеп шығудан ... ... ... ... ... басым бағыт етіп отыр, ал экономикадағы
мемлекет үлесін төмендету жоспары жақын ... ... ... ... [15]
Жалпы, 2010-2011 жылдарға қатысты болжамдардың барлығы ... ... оны ... айттық. Ендігі күні дағдарыстың беті
қайта ... ... оның ... орай ... шаралар да
әжептәуір алаңдаушылық туғызатыны ... ... 2007 ... ... әлем ... бойынша жұмыссыздар саны еселеніп артты. Бұл үрдіс
жақын уақытта ... деу де ... ... ... экономикалық
өсімнің тым баяу болуы жұмыссыздық деңгейіне еш әсер етпейтіні айқын, қайта
бұның өзі үлкен экономикалық қауіпке айналып кетуі де ... ... ... ... ... желтоқсан айында жарияланған баяндамасына
қарасақ, соңғы он жыл ішінде әлем ... ... ... ... ... ... сарқыла бастағанға ұқсайды. «2010-2011 жылдарға
қарай Шығыс Еуропа мен ... Азия ... ... саны 10 млн. адамға
артуы мүмкін. Бұған қоса орташа ... қол ... ... ... ... ... ... кедейлік кейпін киюі ғажап емес»,
делінген әлгі баяндамада. Сонымен бірге, Банк ... ... ... ... ауыр салмақ түсіп, жұртшылықтың жалпы өмір
сүру деңгейі де төмендеу үрдісі жайлы да айтылады. Бұған ... ... ... та ... ... қалжырататыны шындық. Сол үшін ... жылы қай ... ... үкіметі жұмыссыздықпен күресті бірінші
орынға қоятыны анық. Өйткені ... өсуі ... күрт ... ... болып табылады. Бұл ретте
Қазақстан ... 2010 жылы да «Жол ... ... ... оның ... ... ... күресті жандандыра
түсу әрекеті деп ... ... Оның ... ... жылы бұл ... ... әрі ... былай да қажеттілігін танытты.
Жалпы, әлемдік экономиканың бір бөлшегі ретінде қазақстандық экономика
да былтырғы жылды «дағдарыс кезеңіндегі жағымды ... ... ... ... ... ... ықпалдас бөлігі ретінде
қазақстандық экономиканың да дағдарыстан ... ... ... қол ... көп ... ... экономиканың серпініне байланысты.
Әлемдік экономика жанданып, Қазақстанның экспорттық өнімдеріне сыртқы
сұраныс артқан ... ... ... ... қалпына келетіні
айтпаса да түсінікті. Сонымен бірге, ... ... ... бой ... ... ... ... ету
секілді сыртқы факторлар мен дағдарыстық құбылыстардың келеңсіз салдарының
әсерін ... үшін ... ... ... ... ... ... атқарылатын негізгі шаралар да пысықталды. Дегенмен, де Қазақстан
экономикасы ... ... ... ... елеулі
шығынға батпағаны, айығуы қиынға соғатындай құлдырамағаны қазірдің өзінде
де белгілі болды.
2.3. Қазақстанның дағдарыстан кейінгі жағдайы
Қазақстан ... ... ... 2010 жылы ... ... «Жол ... бағдарламасын жүзеге асыруға, сондай-
ақ шағын және орта бизнесті қолдауға шоғырландырмақшы. Тоқтала кететін
жайт, ... жылы ... ... банк және ... ... ... 2009-2011 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарын қабылдаған
болатын. Онда бес ... ... ... ... ... ... және
орта бизнесті, агроөнеркәсіп кешенін, құрылыс ... ... ... жалғастыру қамтылды. Ендеше 2010 жылы
да дағдарысқа қарсы қабылданған бағдарлама одан әрі ... ... ... ... К. ... «2009 жылы туындаған ... ... ... ... ... жж - бұл ... кейінгі дамуға өту жылы. Келешектегі Қазақстанның дамуы 2010-
2011 жж ... ... ... - ... ... ... ... кем дегенде екі жылға созылады.
Осы ретте ҚР ... ... ... ... ... ... даму ... елдің сыртқы даму
жағдайына қатысты түсіндірмесіне ... ... ... ұйымдар
мұнайға, металдарға әлемдік бағалардың біртіндеп көтерілуін болжап отыр.
2010 жылдан бастап әлемде мұнайды тұтынудың 2014 ... ... жыл ... 1,5-
3 пайызға өсетіні күтілуде. Халықаралық ұйымдардың ... ... ... мұнайға әлемдік баға бір барреліне 60-70 АҚШ доллары шегінде болады.
Ал ABARE-нің (Австралия Үкіметі жанындағы ауыл ... жер ... және ... ... ... зерттеулер бюросы)
болжамы бойынша, 2010 жылдан бастап металдарды әлемдік ... ... ... 2014 ... ... ... 4-6 пайызға өсуі күтілуде. Бұл металдарға
бағалардың ... ... ... ... ... және ... жағдайлар тұрақталады және сыртқы қарыз алу шарттары
жақсарады деп болжануда. Орта ... ... ... ... баға ... орташа 5-8 пайызға артады», делінген Үкімет түсіндірмесінде.
Ең бастысы – әлемдік ... ... ... ... бірліктер үшін өңірлік және континенталдық Эмиссиялық
орталықтар жүйесіне бөле отырып, бұл салмақты әлемдік валютаның ескі ... алып ... ... ең ... ... ... және континенталдық деңгейде тұтастай алғанда әлемдегі заңдар
әрекет етеді. Ендігі жерде әлемде ешқандай да ұлттық ... ... ... ... алып жүре ... ... ... деңгейде де
ешқандай ұлттық валюта ұлтүстілік мемлекетаралық ... ... ... ... ... бірлік беретіндей
тиімділікті бере алмайды.
Қазақстан қаржы-экономикалық дағдарысының әсерін ТМД ... ... ... ... дегенмен де, осыдан 10-11 жыл бұрынғы Азиядағы және
Ресейдегі қаржы дағдарыстарымен салыстырғанда ... ... ... ... тәуелсіз, экономикасы қалыптасқан, мемлекеттік құрылымдары
жетілген, ең бастысы ... ... ... ... ... ... ... экономист Адам Смиттің «нарықтың қолы көрінбейді» деген атақты сөзі
бар, соған байланысты, дағдарыс кезінде мемлекеттің ... ... ... ... ... қою арқылы, мемлекет өз тағдырын ... ... тағы да ... ... ... ... ... мемлекеттің экономикадағы рөлі мен орны
артып келеді, оның ... ... ... ... одан әрі ... ... ... ұйымдарынының, өндіріс орындарының белгілі бір
бөлігін сатып алып немесе оларға қаржы ... ... ... ... ... ... ... үлесін арттыру саясаты болып ... ... ... ... ... ... «Самрұқ-Қазына»
ұлттық әл-ауқат қоры» да белсенді ат салысуда. Жалпы қоры 70 ... ... ... ... ... ... ағымдағы жылы ел экономикасын
тұрақтандыру бағдарламасы бойынша 10 млрд. АҚШ ... ... ... Қ. ... ... бүгінгі күнде экономиканы тұрақтандыру
бағдарламасы бойынша бөлінген 10 млрд. АҚШ ... 70%-ы ... ал оның 60%-ы ... ... ... игеріліпті. Қазақстан
дағдарыс салдарымен күресу бағдарламасы бойынша және аталған бағдарлама
аясында экономикаға ... құю ... ... әлемдік он мемлекеттің
қатарына кіріп отыр.Нарықтық экономиканың заңы бойынша, мемлекеттің нарық
саласындағы үлесімен ... аз ... ... ... ... ... көп
нәрсеге өзгеріс әкелгені белгілі, ал бүгінгідей қиын жағдайда мемлекетпен
жеке ... ... ... ... ... дамуы тиіс. Соңғы екі жылда
мемлекеттің экономикадағы әсері күшейіп, ... ... ... және ... ... мемлекеттіндіріп, мемлекет меншігіне біртіндеп
көшіп жатыр. ... ... ... ... ... салаларда жүзеге асыра-
ды. Біріншіден, бүл мемлекеттің күзырындағы кәсіпорындарда жүзеге асады.
Оларды басқаруды үйымдастыру мүліктік ... ... ... ... ... ... іске асырады.Өндірістегі оперативті басшы-лық
(басқару) салалық министрліктер мен ведомстваларга ... ... болу ... проблемаларды туғызды, олар негізінде кәсіпорынды
тиімді басқару мақсатында қүрылған. [2]
Екіншіден, бұл ... ... ... ... ... Бұл ... мемлекеттің акциялық үлесі сатуға жатпайды
және олар мемлекет тарапынан әсер ету объектісі болып ... ... ... ... мемлекет өкілдерін қосу арқылы жүзеге
асады.
Ұлттық экономиканың түрақты ... өсу ... ... ... мықты тірегін талап етеді. [16]
Тұрақты экономикалық өсу үшін, келесідей шараларды қабылдау қажет:
Бюджет жүйесі функциясын бөлу және оның ... ... ... ... ... және ... ... ету режимін;
Республикалық субъектілер шығындарын бюджеттік ... ... ... ... ... мерзімдер мен қаржыландыру көлемін қатаң
қадағалау;
Ақша эмиссиясын пайдалану процесін ... ... ... ... бөлуді сала арасында теңестіру ;
Кәсіпорындағы салық ауыртпашылығын ... ... ... ... ... ... кезіндегі жалпы түтынушылардың мемлекетке деген сенімсіздігін
жою.
Өндіріс қуатының толық жүмыс істемеуі экономиканың ... ... ... экономикалық өсімнің негізгі факторы ғана ... ... ... ... ары ... ... іс-әрекеттің бел-
сенділігін арттырудың негізгі алғы шарттары болып табылады. [4]
Айтылғандарды ескере отырып, ... ... ... ... ... ... оның ... келесі принцптер қүрайды:
Оны іске асыруға қатысушылардың қызығушылығын ескеріп қамту;
әлеуметтік-экономикалық бағытталу;
мемлекеттік реттеу шаралары мен нарықтық механизмдердің үйлесімділігі;
кұрылымдық ... ... ... ... ... ... одан ... түрмысын жақсарту үшін жағымды жағдайлар жасау;
шаралардың орынды іске асырылуы және қатысушылардың шараларды өткізуге және
оның соңғы нәтижесіне жоғары жауапкершілігі;
қатынастардың ... ... ... және ... ... жаңарту үрдісін
қатысувдылар үшін конкурстық негізде өткізу;
өндірісті дамытуда ... ... ... ... және ... ... - ендірістік және интелектуалды потенциал-дың бұзылуына жол
бермеуі;
жалға беруді, лизингті кеңінен қолдану және ... ... ... ... арқылы жүргізу;
• еңбек, капитал, тауарлар нарықтары және қызмет көрсету, технология
және басқаларға сүранысты ынталандыру арқылы дамыту.
Мемлекеттік саясаттың ... ... ... - ... прогресс ролін
арттыру болып табылады. Дәл осы және жалпы әлемдік интеграция тенденциясы
өнім ассортиментін жаңартуға және ... ... оның ... ... ... ... ... меншік формаларындағы кәсіпорындарды және салалардың жүмысын
талдау көрсеткендей, ең төменгі шаруашылық іс әрекет ... ... ... ... . ... ... әлемдік дағдарыс және оның перспективалары
3.1. Әлемдік дағдарыс- жаһандық мәселе
Әлемдік дағдарыс ... ... ... бірі ... ... ... ... мемлекет деңгейінде емес, бүкіл әлемді шарпып отырған құбылыс. Дағдарыс
қаржы жүйесінің бұзылуынан бастау алып, мемлекет ішкі және ... ... ... ... Ол тепе – ... бұзылуының көрінісі. АҚШ-та бастау
алған дағдарыс бүкіл әлемді шарпып отыр. Ол мемлекет таңдаған жоқ. ... ... деп ... жоқ. Ол АҚШ ... ... ... ... зардап әкелді. Ал доллар негізгі халықаралық валюта екендігі бәріне
мәлім. Сондықтан ... ... ... ... сипат алып бүкіл
әлемнің негізгі ... ... ... ... мамандарының айтуы бойынша, оның себебі – қаржы саласы
активтерінің шектен тыс ... ... ... ... ... ... асып ... болып отыр. Экономикалық ғылымда ... және ... ... деген ұғымдар бар. Оның
біріншісі – еркін рынок ... ... ... ...... ... ... арқылы  дамыту деген сөз. Яғни, бүгінгі
таңда дамыған ... ... ... ... ... ... белең алып, іргелі экономика мен ... ... ... ... ... тілмен айтқанда, біздің түсінгімізше, қаржы саласы қандай да
бір бақылаудан сырт қалған. “Ақша есепті ... ... ұғым ұмыт ... ... тыс  ... ... ... жүйесін бақылайтын
халықаралық және мемлекеттік органдардың жауапкершілігі ... ... ... бетімен кеткен банктерді бақылайтын органдар сыбайластыққа
ұшыраған. ... ... ... мен ... ... ... ... құйылатын қаржы қабысып кеткен.
Бүгінде қаржы дағдарысына ұшыраған ... ... ... да, ... жауапты органдардың тізгінін ұстап отырған
лауазымды шенеуніктері  белгілі бір банк ... (өзі ... ... ... болып табылады. Сол лауазымды шенеунікке мемлекет
тарапынан ... ... ... де ... ... ол өз ... ... ойлай ма, әлде экономиканы дамытуды бұрын ойлай ма?
Әрине, банк активін ... ... ... ... негізгі гәп те осында.
[6]
Хош делік, бір гәп осында ... Енді ... ... ... ... шығамыз? Оған да әлі тоқ етер жауап жоқ. Дағдарысқа
қарсы тұрудың бүгінгі ... ең ... жолы ... ... ... қор  рыногы, мемхолдингтер арқылы экономикаға  орасан зор қаржы
құюда. Мәселен, АҚШ, ... ... ... және ... ... компанияларының, инвестқорлардың активтерін көптеп сатып алып,
кейбір банктерді мемлекет меншігіне де алып жатыр. Бұл қазіргі таңдағы ... ... ... ... ... ... ... үдерісіне өте
зәру болып отыр.
3.2. Дағдарыстан шығу кілті және оның перспективалары
Сингапурде өткен саммиттің қорытынды ... АТЭҚ ... ... ... ... ... қорғалуын күшейтетін
болады деп атап көрсетілген. Әлемдік экономикада қалпына келу ... онда ... ... ... ... рөл атқарады. Дегенмен, біз
өсу мен сауданың бұрынғы моделіне қайтып бара алмаймыз, бізге ХХІ ғасырдағы
жаһандық ... ... ... ... жаңа даму стратегиясы
қажет, деп атап өтті Син­гапурдың премьер-министрі Ли Сиянь ... ... Ху ... 13 ... ... ... сөзінде
әлемдік экономиканың қайта өрлеу белгісі байқала бастады дей келіп, сонымен
бірге қазіргі жаһандық дағдарыстың әлемдік ... ... баяу ... және ... ... ... ... тапшылықтар сияқты өткір
проблемалармен сипатталатынына назар аударды. Оның айтуынша, ... ... ... ... әлі бар, ... ... ... негіздері әлі де сенімді емес, халықаралық экономикалық ... ... ... әлі ... ... таппай отыр, ал
әлемдік экономиканың ... ... ... өзі көптеген белгісіздік
және тұрақсыздық факторларға ие.
АТЭҚ-қа мүше елдердің қаржы министрлері ... ... ... ... ... ... ... түрде тұрақты қалпына
келгенге дейін сақтау жөнінде уағдаласты. Сол сияқты олар “рецессиядан ... ... ... ... жағдайлардың алдын алу жөнінде де
келісімге келді.
Бүкіләлемдік банк президенті Р.Зеллик АТЭҚ ұйымына кіретін елдердің
экономика ... ... ... ... ... туындауына жол бермеу үшін өздерінің ақша-
кредит және валюталық саясатына аса мұқият ... ... деп атап ... ... ... дағдарыстан енді ғана қалпына келе бастаған АҚШ пен
еуропалық елдер үшін инфляция тәуекелі онша ... ал ... ... өтімділіктің жаппай ағылуы активтер бағаларын аса қауіпті жоғары
маңызға дейін көтеріп жіберуі мүмкін.
Дамып келе жатқан ... ... ... ... ... ... ... кейін ғана қалпына ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді, деді Сингапурде Халықаралық валюта қорының басшысы
Доминик Стросс-Кан. Бүтіндей алғанда капиталдың келуі қолайлы болғанымен,
оның ... мен ... ... тез әрі ... ... ... мүмкін.
10 қарашада Fіtch Ratіngs рейтинг агенттігі бірқатар дамып келе жатқан
елдердің егемен рейтингтері мен ... ... ... Атап ... ... ... ... және
Румынияның рейтингтері бір пунктке төмендеген. Оның сыртында бірнеше елдер
бойынша болжам “теріске” өзгертілген, олардың ... ... де ... ... ... мен капитал құйылысының кемуіне байланысты төрт
елдің рейтингтері ... ... ... келе ... ... ... ... түсті деп жазды британдық “Fіnancіal Tіmes” ... ... ... осы ... экономикалары алдында тұрған тәуекелдерді
бейнелейді. Осылай­ша, Fіtch Ratіngs агенттігінің сарапшылары егемен
рейтингтерді ... ... банк ... мен ел ... ... қаржының тиімділігіне күмән келтіреді.
Жоғарыда аталған газет ХВҚ-ның ... ... ... әлемдік
резервтік валюта ретіндегі доллардың рөлін төмендетуге шақырғанын жазады.
Онда бүгінгі таңдағы ... ... ... ... ... ... заманғы әлемдік ... ... ... ашып ... бір ... және бір ... ... отырған ол сілкіністер сәтінде “туа біткен әлсіздік” пен “аса
жоғары ... ие деп атап ... ... АҚШ долларына деген
жетекші әлемдік державалардың орталық банктері тарапынан әлемдік сұранысты
қысқартып, сонымен бірге, балама валюта ... ... ... ... ... ... ... мұнайдың әлемдік
бағасының одан әрі өсуі жаһандық ... ... ... келу ... ... Қиыр және Таяу ... ... экономикасына да нұқсан келтіреді.
Сарапшылардың пайымдауынша, бірінші кезекте тәуекел ... ... ... ... ... жағдайда әлемдік рыноктағы оларға деген
сұраныстың төмендеуіне байланысты туындамақ. ... ... ... баға бір ... үшін 80 долларға жеткен кезде-ақ дамып келе
жатқан елдерде мұнайға деген сұраныс ... ... ... ... ... ... ... тоқсанының қорытындысы бойынша әлемде мұнайға ... өсуі ... ... ... ... да ... мәлімдеуінше, АҚШ-та экономиканың нақты секторы ... ... ... қиындықпен шығуда. Егер АҚШ ... ... ... ... ... оның ... ... мүмкін, ал ол онсыз да ауыр ... ... ... ... ... ... ... әкелетін болады.
Әлемдік экономиканың келесі жылы жұмыссыздықтың банк секторына ықпал
етуі және Азия рыноктарындағы “көбіктер” ... жаңа ... ... деп атап ... ... банк ... ... Оның айтуынша, Азия елдерінің экономикаларына қолдау шараларын
тоқтатуға әлі ерте, себебі ... ... ... ... ... ... ... отырған өңірдің инфляциялық тәуекелдерге ұрыну ... де ... ... ... ... ... ТМД-да
2010-2011 жж экономикалық құлдырау 3,8 пайыздан (Еурокомиссия болжамы) 8-9
пайызға (ТМД Статкомитетінің болжамы) дейін ... ... ... ... ... келу ... баяу жүреді әрі ол жеткілікті ... ... ... етілмейді. Оның жұмыссыздықтың өсуіне
соқтырып, табыстары ең ... өмір сүру ... аз ... ... жылы екі ... дейін өсіп, оның 30-35 миллион адамға дейін жетуі
мүмкін.
Әлемді жайлаған қаржы және экономикалық ... ... ... ... ... ... сарапшылардың пікірлері міне, осындай. Ең
негізгісі, ... ... ... ... ... ... ... болжам айтпайды. Керісінше, олардың ойлары әлі де сақтықпен, абайлап
қимылдауымыз керек дегенге келіп саяды.
Қорытынды
Халықаралық қатынастар ... ... ... Жаңа геосаяси полюстер
қалыптаса бастады, ойыншылардың жаһандық топтарының құрамы жаңаруда. ... ... ... де ... сипат алып отыр. Мәселен, ... ... ... ең ... ... ... Дағдарыс бүкіл
әлемді шарпып, қаржы жүйесіне, мемлкеттердің экономикасына, ... ... ... ... ... ... жеке ... емес бүкіл әлем елдері, халықаралық ұйымдар шеңберінде
жүргізілуде.
Белгілі ... ... ... ... ... ... АҚШ ... Фун Ганның айтуынша, АҚШ ұстанған төменгі пайыздық ставкалар,
доллардың әлсізденуі және ... келе ... ... тәуекелі жоғары
капиталдың құйылуы қауіп-қатердің қоюлана түсуіне себеп болмақ. Ал ол ... ... ... ... ... ... ұлғайта түседі. Бұл
дағдарыстың негізі Азияда қалануда, оған әлемдік экономикаға АҚШ ... ... ... ... ... зор ... өтімділіктің
құйылуы себеп болуда. Фун Ганның пайымдауынша, инвесторлар аз ғана ... ... ... ... ал ... келе жатқан елдердің
рыноктары дәл соған сәйкес келеді. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... көбікке айналып бара жатқан ҚХР-дың
жылжымайтын мүлік рыногы қалай дегенде де ... ... ие ... ... жалпы өсімінен күш алып отырған Қытай жылжымайтын
мүлігіне қатысты алыпсатарлық ... ... ел ... ... тыныштандырып, ахуал-ды теңдестіру үшін қымбат
бағалы жылжымайтын мүлікке қосымша ... ... ... ... ... ірі 70 қаласында тұрғын үй бағасы өткен жылдың ... ... орта ... 3,9 ... өсіп кеткен. Бұл соңғы 14 айда
рынокта орын ... ... ... өсім ... ... ... ... да Пекинде болған кезінде жаңа ... туу ... ... шығарған жоқ. Бюджет тапшылығының өсуі
АҚШ-ты рецессияның екінші толқынына соқтыруы мүмкін деп санайды Ақ ... ... ... ... ... ортасында да борыштарды
көбейте берсек, белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... ал ол рецессияның қайталануына апарып соқтырмақ.
Әлемге дендеп енген қаржы дағдарысы барлық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттер аяғына жем
түскен жануардай қиналып қалды. Тіпті қуатты елдердің өзі ... ... ... ... төмендетті. Мәселен, АҚШ-тың ішкі жалпы
өнімі 2011 жылдың 4-ші тоқсанында 3,8 пайызға төмендеген. Бұл – 1982 ... ең ірі ... ... ... елдеріне өндіріс тауарларын сату
деңгейі 12 пайызға кеміген. Экспорт 8,2 пайызға, ішкі нарықтағы сұраныс ... ... ... ... да ... көлемін кемітіп, тікелей
инвестиция мөлшері 2011 жылы 32 ... ... ... 18 ... ... ... деңгейі 12 пайызға, Ресейде өндіріс көлемі ... ... ... ... ... 4 ... ... Араб елдері
шетелдік активтерінің 40 пайызын жоғалтып, 2,5 триллион шығынға батқан.
Исландия сияқты ... бір ... ... ұшырады. Дүниежүзілік дағдарыс
салдарынан экономикасы әлсіреген елдер Халықаралық валюта қорынан көмек алу
үшін кезекке тұрды
АҚШ-та басталған ... ... ... ... әлемнің барлық
елдеріне, оның ішінде дамыған және дамушы елдердің ... әлі ... ... сарапшылардың болжауынша, ағымдағы жылда кейбір елдердің
экономикалары рецессия процесінен ... ... өсім ... дағдарыс құрсауынан толыққанды шығу туралы айту ерте, ... ... түбі әлі де ... ... отыр , - деп ... ... жыл бұрын дағдарыс күшіне ене ... ... ... ... ... ... үлкенді кшілі банктер, алып сақтандыру
компаниялары, өндіріс орындарымен ... ... бұл ... ... ... ... жалғасын табуда. Жабылған және жабылудың сәл-ақ алдында
тұрған өндіріс орындарымен банктер және тағы да басқа ұйымдар ... ... ... ... өз тарапынан елдегі ... одан ... ... жұмыссыздардың санын арттырмау үшін, ел ... ... бір ... даму ... ... қалу үшін ... ... ұйымдарына барынша, қолдарынан келгенше көмегін
бергені ... ... ... ... ... ... ... Бұл әмбебап
үрдіс қаржы дағдарысы кезінде жер жүзінің барлық елдеріне ортақ ереже болып
қалыптасты десек артық айтпағанымыз шығар.
Әлемдік дағдарыс ... ... ... бірі ... ... ... ... мемлекет деңгейінде емес, бүкіл әлемді шарпып отырған құбылыс. Дағдарыс
қаржы жүйесінің бұзылуынан бастау алып, ... ішкі және ... ... ... ... Ол тепе – ... бұзылуының көрінісі. АҚШ-та бастау
алған дағдарыс бүкіл әлемді шарпып ... Ол ... ... жоқ. ... ... деп бөлген жоқ. Ол АҚШ валютасына тәуелділігі жоғары елдерге
зор зардап әкелді. Ал ... ... ... валюта екендігі бәріне
мәлім. Сондықтан ... ... ... ... ... алып ... негізгі мәселесі болып отыр.
Қаржы мамандарының айтуы бойынша, оның себебі – ... ... ... тыс ... ... ... ... нақты өсімінен
әлдеқайда асып түсуінде ... ... ... ғылымда дамудың
неоклассикалық және кейнсиандық модельдері деген ұғымдар бар. ...... ... ... ... ... екіншісі – нарықтық
экономиканы мемлекеттің араласуы арқылы  дамыту деген сөз. Яғни, бүгінгі
таңда дамыған ... ... ... ... ... ... ... алып, іргелі экономика мен ... ... ... ... ... ... ... аталған әлемді талдауға, түсінуге
және іс жүзінде өзін-өзі жаңартуға деген түбегейлі жаңа ... ... және ... ... мұндай мәселелерді біртұтас жүйелі,
сындарлы және оң тұрғыда қою, талқылау және іс жүзінде шешу үшін ... ... ... ... ... ... Қазақстан бұл мәселелерді шешудің
басқа да ең әрқилы ұйымдық формаларын ұсына ... ... ... ... ... үшін ... ... нақты
жоспарын қалыптастыру керек, оның ... ... ... ... ... алар еді. ... ... ұйымдар немесе саммиттер,
егер олар түбегейлі жаңарту жоспарын әзірлемесе және іске ... ... ... деп ... ... ... ... Және ескі әлемдік
“дефекталдан” жаңа ... ... көшу ... ... ... ... бірінші ширегінің жаһандық тренді болуы тиіс. ... ... ... әлі де ... ... жоқ, сондықтан ол зерттеулерді
талап етіп, бүгінгі күннің жаһандық мәселесіне айналып отыр.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. ... В. И. ... ... ... ... хозяйства. М.: ЙЭ РАН, 1998.
2. Короткова Э. М. Антикризисное ... ... - ... - М, ... Шумпетер Й. Теория Экономического развития. М.: Прогресс, 1982.
4. Абалкин П. «К цели через кризис» М.гЛуч, 2007.
5. Абуталипов Ж. Шаг еще шаг: ... ... в ... ... ... и ... 2009. №2.-с. 14-18.
6. Бакин А. Дағдарысқа дайын тұрайық. //Егемен Қазақстан 2010
8 ... ... ... ... ... 2004-2015
жылдарға арналған стратегиясы туралы
8. Қазақстан Республикасы Президентінің 2004 ж. 17 мамырдағы ... ... ... меры ... РК // КазПравда. -2010. №18. -с. 2-3.
10. Казахстан и мировой экономический кризис //КазПравда. -2010.
30 января.
11. http://www.minplan.kz/kz/press
12. http://kz.government.kz/site/news/economics
13.
http://psyholog.ucoz.kz/load/islamiat/lemdik_arzhy_da_darysyna_islamdy_b
ankter_byl_etpedi
14. http://www.muftyat.kz/index.php?newsid=662
15. ... ... ... ... ... ... ... болуы
Процестерді
тұрақтандыру
Дағдарыс қауіпі
Ұйым дамуын басқару
Ұйым
жүмысын
басқару
Басқару
Сыртқы себептер
Дағдарыс себептері
Субъективті
Объективті
Ішкі себептер
Даму қажеттіліктері
Ғылыми білім деңгейі
Табиғи өзгерістер
Басқарудың жетілдірілмеуі
Қызметтегі қателіктер
Қызметтің күрделенуі
Уақыт тығыздылығы
Мүдделердің ... ... ... ... ... ... ... қирауы
Дағдарыстың әлсіреуі
Ұйымның қайта құрылуы
Ұйымды сақтап қалу
Сапалы өзгерістер
Сандық ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер
Қысқамерзімді өзгерістер
Қалпына келмейтін өзгерістер
Қалпына келетін өзгерістер
Өрлеу
Жандану
Дағдарыс
Құлдырау
Экономикалық цикл
Y
уақыт
а
в
с
МЕТОДОЛОГИЯ
1.Әлеуметтік-экономикалық жұйенің орнықты даму ... ... ... сапалы пайдалану
2. 2.Проактивті дағдарысқа қарсы ... ... ... ... ... мақсат приоритеті қиын-қыстау жағдайында
тұрақты дағдарыссыз даму
2.Дағдарыс құбылыстарьшан сақтануда институционалды ... ... ... ... пайда болу жағдайында тәуекелділікті ал-дын-ала бағалау
2.Қоршаған ... ... ... ... ... ... әдістерін, формаларын тиімді пайдалану
2. Дағдарыс жағдайлары кездеріне ... әсер ... ... ... ... ... болжау
Дағдарыс жағдайларының дамуының мониторингі
3.Дағдарысқа қарсы басқарудың оперативті тәртібін уақытында ... ... ... ... мұқият талдау және бағалау

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономикадағы дағдарыстың пайда болу табиғаты35 бет
Бағаның инфляциядағы рөлі37 бет
Аумаққа рекреациялық баға берудің әдістемесі4 бет
Жерді табиғи – ауылшаруашылық аймақтарға бөлу60 бет
Табиғи ресурстарға меншік құқығы5 бет
1929—1933 жж. дүниежүзілік экономикалық дағдарыс27 бет
Бейдағдарыстық басқарудағы кризистік жағдайларды бақылау90 бет
Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер4 бет
Дағдарыс жағдайында ұйымда персоналды дамыту68 бет
Дағдарысқа қарсы басқару81 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь