Химияны оқытуда компьютерді қолдану

Мазмұны
бет
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3 . 5

1 Негізгі бөлім
1.1 ЖАҢА АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯНЫҢ ДИДАКТИКАЛЫҚ ҰСТАНЫМДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6 . 8
1.1.1 Жаңа ақпараттық технологияны қолданудың психологиялық . педагогикалық мүмкіндіктері мен негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9 . 13
1.1.2 Электрондық оқулық түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14 . 20
1.1.3 Электрондық оқулықтар, құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21 . 26
1.1.4 Жаңа ақпараттық технологияны қолданудың тиімді.тиімсіз жақтары ... ...27 . 28
1.2 ХИМИЯНЫ ОҚЫТУДА КОМПЬЮТЕРДІ ҚОЛДАНУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
1.2.1 Химия сабағында динамикалық компьютерлік модельдерді
(ДКМ) пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30 . 31
1.2.2 Химияны оқытуда интернетті тиімді пайдалану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 32 . 35
1.2.3 Ақпараттық технологияны қолдану арқылы оқушылардың
пәнге деген қызығушылығын, танымдық қызығуын арттыру,
естесақтау, ізденушілік кабілеттерін дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..36 . 39
1.2.4 Компьютердің оқушы білімін тексерудегі ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .40 . 41

2 Эксперименттік бөлім

2.1 Химия пәнінен ақпараттық технологияны қолдану арқылы
өткізілген сабақтардағы оқушылардың білім деңгейінің
көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...42 . 43
2.2 Химия пәнінен дәстүрлі оқыту тәсілдерін қолдану арқылы
өткізілген сабақтардағы оқушылардың білім деңгейінің
көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...44 . 45
2.3 Химиядан өткізілген дәстүрлі және дәстүрлі емес
сабақтардың саластыруына сараптама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...46 . 48
2.4 Компьютерлік технологияның сабақты өткізу кезеңдеріндегі
қолдану үлесіне талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49 .50
2.5 Компьютерлік технологияны қолданудың оқушылардың
танымдық.ізденушілік қабілеттерінің әсерін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .51 . 52

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..53 . 54

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..55 . 57

Қосымшалар
        
        Мазмұны
бет
Кіріспе.....................................................................
.......................................................3 - 5
1 Негізгі бөлім
1.1 ЖАҢА ... ... ... - ... Жаңа ... ... қолданудың психологиялық – педагогикалық
мүмкіндіктері мен ... - ... ... ... - 20
1.1.3 ... ... ... Жаңа ... ... ... тиімді-тиімсіз
жақтары.......27 - 28
1.2 ... ... ... ... сабағында динамикалық компьютерлік ... - ... ... оқытуда ... ... - ... ... технологияны қолдану арқылы ... ... ... танымдық қызығуын арттыру,
естесақтау, ... ... - ... ... ... ... тексерудегі
ролі.............................................40 - 41
2 Эксперименттік ... ... ... ... ... қолдану арқылы
өткізілген сабақтардағы оқушылардың білім деңгейінің
көрсеткіштері..............................................................
.............................................42 - 43
2.2 Химия пәнінен дәстүрлі оқыту ... ... ... сабақтардағы оқушылардың білім деңгейінің
көрсеткіштері..............................................................
.............................................44 - 45
2.3 Химиядан өткізілген дәстүрлі және дәстүрлі емес
сабақтардың ... - ... ... ... ... ... ... ... ... ... технологияны қолданудың оқушылардың
танымдық-ізденушілік ... ... - ... - 54
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
................55 - 57
Қосымшалар
Кіріспе
Қазіргі таңда дәстүрлі оқыту әдістемесінің заман ... сай ... ... ... кепілдік бермейтіндігін мектеп тәжірибесі көрсетіп
отыр. Сондықтан жаңартылған әдістемелік жүйенің оқыту процесінде іске асу
үшін оны ... ... ... ... ... ... ... орын алып, Қазақстанның жан-жақты
дамуының бірден-бір жолы білім мен ғылымды әр қырынан меңгеру қажет ... ... ... ... ... мен ... қызметкерлерінің
ІІІ съезінде «Құрылымдық өзгерістер мұғалім ... ... ... ... ... мен ... ... тиіс»-деп, атап көрсетті.[6]
Экономикасы күшті дамыған елдердің  тәжірибесі білім беру ... ... ... және ... ... ... ... екендігін көрсетіп отыр. Олай болса  қазіргі ... ... ... ... ... ... ... басты
міндеті болып табылады.[2]
Білім беру үрдісін ақпараттандыру – жаңа ... ... ... дамыта  оқыту, дара тұлғаға бағыттап ... ... ... отырып, оқу тәрбие үрдісінің барлық деңгейлерінің ... ... ... ... мен ... ... мұғалімдердің алдында тұрған аса маңызды
міндет - талабы- таудай ... жеке ... ... ... оны ... ... ... мұғалімінің алдында тұрған маңызды , ... ... ... ... ... ... Ол үшін ... мұғалімдері
оқытудың тиімді әдіс-тәсілдерін өз тәжірбиесінде таңдап алуы керек.[17]
Қазіргі ... ... ... бет ... ... ... жаңарып, жаңа көзқарас пайда болумен жаңа ... ... ... ... сабақ үрдісінде пайдалану-
оқыту мақсатына жетудің тиімді ... ... ... ... ... жүрген көптеген техологиялар жеке
тұлғаның жетілуіне, оқытудың тиімділігінің негізін құруға бағытталған.
Бүгін де неліктен білім технологиясы ... көп ... Жаңа ... ... оқу- ... үрдісінде технологиядағы түрлілігімен сипатталады.
Бүгінгі таңда педагогикалық технологияға ... ... ... ... ... педагогикада іскерлік жүйесінің жаңа жолын табуға қажеттіліктің
тууы. Екіншіден, оқытуда жеке белгілей ... ... беру ... Ең ... ... жобалау - оқушы мен ұстаз арасындағы өзара
қатынасты қалыптастырып, білімге қызғушылығын арттыруды бір ... ... ... Олай ... дәл ... ... осы
педагогикалық жүйені дамыту, оны практикада пайдалану ... ... ... ... тәжірбие алмасу және жалықпай
іздену арқылы жетеді. Демек, білім беру ... ... ... ... ... ... бүгінгі күннің обьективті заңдылығы.
Зертеу объектісі: Семей қаласының № 37 мектеп-гимназиясы 9 «Г» – 9 ... ... ... ... ... пәні ... ...  
            Оқушылардың ақпаратпен жұмыс жасау іскерлігін қалыптастыру
арқылы коммуникативтік  қабілеттерін, ақыл-ойын, ... ... ... ... алған білімдерін практикалық іс-
әрекетте қолдануға үйрету.
Зерттеу міндеттері:
Болжамды іске асыру үшін төмендегідей міндеттер ... ...... ... жаңа ... технология
туралы мәліметтер жинақтау, озық тәжірибелермен танысу.
– Жаңа ақпараттық технологияны ұйымдастыру үшін ... ... ... іс ... ... әзірлеу.
– Компьютерлік және саралап – деңгейлеп оқыту технологиясын ... ... ... ... пәнінен электрондық оқулықты қолдану арқылы өткізілген
сабақтардағы оқушылардың білім деңгейінің көрсеткіштерін анықтау.
б) Химиядан өткізілген дәстүрлі және ... ... ... сабақтардың білім сапасына әсерін зерттеу, талдау.
в) Химиядан өткізілген дәстүрлі және электронды оқулықты қолданып
оқытылған ... ... ... ... – Егер Жаңа ақпараттық технологияны химия сабағында тиімді
пайдаланса, оқушылардың  пәнге ... ... ... ... ... ... ... – Жаңа ақпараттық технологияны ... ... ... ... ... айналуы нәтижесінде оқу жүйесінің қарқыны,
білім сапасы артады.
            – Жаңа ақпараттық технологияны тиімсіз пайдаланғанда,  қажетті
талаптарды ... ... ... сапасына танымды белсенділігі
мен денсаулығына кері әсерін тигізуі мүмкін.
Зерттеу ... алу, ... ... алу, ... ... ... Индукция, салыстыру, жіктеу тәсілдері.
Зерттеу іздену жолдарының кестесі: (Қосымша-А) көрсетілген
1 Негізгі бөлім
1.1 Жаңа ... ... ... ... кез келген ғылымның (оның ішінде химия пәнінің де) ажырамас
бір бөлігі. Алдымен технология сөзінің мағынасын айқындап алайық. Бұл ұғым
1872 жылы ... ... мен ... ... ... ... ... кезеңдерінде ендірілді. Латын тілінен аудармасы «технос»-кәсіп,
өнер, ... ... ... ... ... түсініктерді
аңғартады.[3,8]
Білім беру жүйесінде де кезінде жаңа ... ... ... ... ... ... ... үлес қосқан.Біздің қазіргі «жаңа
технология» деп ... де ... ... келе ... оқыту
әдістерінен бастау ... ... ... ... ... технологиялардың жаңа үлгісі.[4,6]
Жаңа ақпараттық технологияға ғалымдар әр түрлі анықтама беріп отыр.
Мысалы: ... ... ... ... ... ... деп тұжырымдайды.[5]
М.Жалдак бұл терминнің неғұрлым кеңірек анықтамасын ... Ол ... ... – адамдардың білімін кеңейтіп, ... ... ... ... басқару мүмкіндігін дамытатын, ақпаратты жинау,
ұйымдастыру, сақтау, өңдеу, тасымалдау және жеткізудің техникалық құралдары
мен ... ... ... ... тез ... компьютерлендіру өзектілігі мына
факторлармен түсіндіріледі.[10]
–       Оқушыны ... ... ... сай өзінің  өмірлік іс
әрекетінде ... ... ... ... ... пайдалана
алатындай жан-жақты дара тұлға ретінде тәрбиелеу.
–       Оқушылардың коммуникациялық техниканың құралдарын пайдалану
дағдысын қалыптастыру.
–       ... ... ... экспериментальды іскерлігін
дамыту.
– Компьютер жекелеген пәндерде оқыту құралы ретінде пайдалана ... ... ... ... деңгейін жетілдіру, тиімділігі мен сапасын
жоғарылату.[13]
Қазіргі кезде танымдық ... ол- жаңа ... ... дейміз.
Ендеше компьютерлік, ақпараттық техника мен технологиялар ақпараттандыру
мен жаһандау кезенінде оқушылардың танымдық әрекеттерінің ... ... ... ... оқу ... ... ... себін
тигізеді.[26,17,20]
Оқу әдістемелік құралдар жасау технологиялары дамып отырғанда оны ... ... ... ... ... ... әдебиеттерде технология
түсінігіне уақыт өткен сайын әр ... ... ... Оның ... ... ... процестердің техникамен реттеліп
отыратын және ... ... ... ... ... ... объектінің өзара әрекеттесуінен туындайтын
процесс ... ... оқу ... ең ... кең ... ... деп те ... – Интернет жүйесі арқылы ақпарат алу.[23,29]
Зерттелінген ғылыми-педагогикалық, ... ... ... төмендегідей анықтама берілген. Б.Бөрібаев «Компьютер»
есептеуіш (computer түбірі ... ... ... ... ... мен ... автоматты
түрде өңдеуге арналған техникалық құралдар ... ... ... ... ... ... ... (негізінен ағылшын тілінде)
қабылданған атауы. Компьютерлендіру-computeruzation- ... ... ... ... даму ... және оны қоғамда
кеңінен пайдалану кәсіпорындарда мекемелерді және оқу ... ... ... және оны қолдану саласында тұрғындарға
жалпы білім берудің деңгейін арттыру.[11,19]
Технология терминінің ... ... Егер ... ... ... ... бес ... бағдарланған елуге жуық
технологиялар ғылыми түрде негізделген екен. Олар: ... ... ... ... ... ... ... оқыту
технологиялары және авторлық мектептер. Олардың әрқайсысы ... ... ... мен әдістемесінде ерекшеліктері бар,
үрдістің мәнін түсіндіре алатындай құралған.Педагогикалық технологиялардың
құрылымы мынандай ... ... ... ... ... мазмұндық бөлімі:
• Оқытудың мақсаттары жалпы және тікелей;
• Оқу ... ... Іс ... ... бөлімі технологиялық үрдіс:
• Оқу үрдісін ұйымдастыру;
• Оқушылардың оқу ... ... мен ... ... ... ... үрдісін басқарудағы іс әрекеті;
• Оқу үрдісінің диагностикасы.[2,4,10]
Ал, технологияға қойылатын ... ... ... болуы тиіс:
1. Концептуалдық (тұжырымдамалығы) белгілі бір ғылыми концепцияға сүйену.
2. Жүйелілігі үрдістің логикасы (ой ізділігі) ... ... ... ... ... ... диагностика, жобалау, сатылы диагностика,
коррекциялау мақсаты мен құралдар мен әдістерді ... ... ... ... жағдайында жұмсалған күш, әрекеттердің
тиімділігі, белгілі бір оқыту стандартына жету ... ... ... басқа бір білім беру мекемелерінде басқабір ... ... ... ... ... психологиялық – педагогикалық
мүмкіндіктері мен негізгі бағыттары.
Оқу үрдісін жандандыруды қамтамасыз ететін әдістің бірі – ... ... ... ... оқу ... пайдасын психологиялық
жағынан негіздеуде психолог ғалымдарға жүгінсек көрнекілікті қолдану мидың
қабығында қосымша тітіркендіргіштердің ... ... ... етеді.
Нәтижесінде оның қабылдағыштығы артады да, мұның өзі терең, берік білімнің
игерілуіне жақсы әсер етеді. ... ... ... ... ... әдістемеде нақты қалыптасқан. Компьютер – оқу ... ... ... ... ... ететін маңызды құрал
ретінде қабылданған. Компьютерлік технологияның оқушының ... ... ... ... ... ... ... технология хабарды шексіз ... ... ... өңдеуге мумкіндік береді.
2. Компьютерлік технология танымдық белсенділікті арттыратын ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі көздері – компакт дискілер мен қуатты процессорлар құрамына
мәтіндік ақпарат, мультипликация, фото, бейне, модельдеу, ... ... ... ... ... арттыратын жаңа
сапалы бағдарлама жасауға мүмкіндік береді.
4. Электрондық оқулықты қолдану оқушының жоғары ... ... ... ... аясын кеңейтеді,оқыту үрдісін саралауға, жан –
жақты ақпараттандыруға, білім мазмұнын ізгілендіруге ... ... ... ... ... рефлексиясын
қалыптастыруға септігін тигізеді, Алдымен компьютер оқушыларға өз іс
-әрекетінің нәтижесін ... ... ... өзін - өзі ... ... іске ... ... береді.
6. Арнайы бағдарламалар арқылы оқушылардың пәнге деген қызығушылығын
туғызады.
7. Компьютерлік технология – ... ... ... ... ... ... ... құралы (тексеру, есептеу, музыкалық,
графикалық, кең көлемді ақпаратты сақтау және өңдеу, т.б.) [4,6,13].
Компьютерлік технологияның ... ... оны ... ... ... ... оқу ... қолданудың
тиімділігін растайтын еңбектер авторларының бірі ... ... ... жеке бас ... ... ... беретін
(есте сақтау, ойлау, мәліметтерді тез қабылдау қабілеті, басқа да ... ... ... айта ... оқу ... ... іске асыратын
әрекетті танымдық және қосымша деп екіге бөледі. Танымдық әрекет – сабақта
алынатын білім, ал қосымша әрекет – сол ... ... ... ... ... іс - ... Осы қосымша әрекет сабақта оқушы уақытының
көп бөлшгшн алады. Мүмкіндігінше мұндай ... ... ... ... маңызды рөл атқаратындығын атап кетеді. Қазіргі таңда
компьютер ... өз ... ... ... ... білік деңгейлерін
көтеруге жағдай жасайтын, ... ... ... ... ... ... ... Компьютермен оқыту жағдайындағы оқушының
іс - әрекетін ... ... ... ... ... ... ... шарт, құрал, іс - әрекет операциялар түйіндеріндегі қызметті осы
техникалық оқыту ... ... ... Оқушы белсенділігінің жоғарлауына
ықпал ететін «қабілетті» компьютердің белсенді ... ... ... үйлестіре алатын қасиетіне байланысты. ... ... оның ... бейімделгіштігімен үйлесіп,
бүтіндікті сақтай отырып, жекелей ... ... ... ... ... мен ... ... сатысы – білім алушылар үшін тамаша құрал.
Себебі компьютер оқыту ... ... ... әсер ... ... ... және қисындылық деңгейін жоғарлатады. Компьютердің
көзбен шолу және басқа да күрделі бейнелерді ... ... ... ақпаратық каналдарының өткізгіштік қабілетін ... ... ... ... ... ... білім
саласын нақты дүниеге жақындата түседі. Компьютердің әмбебаптық және
программаланушылық қасиеттері, көп ... ... ... ... ... ... ... [2,18,27]
Компьютер – оқу ісін жекелендіруге мүмкіндік бере отырып, яғни адамның
психикалық, педагогикалық, жеке, жас ... оның іс - ... ... ... соларға сәйкес жұмыстың мақсатын, жоспарын, әдіс ... ... ... ... - әр ... ... ... мүмкіндік беретін құрал. Өйткені әр оқушы өз
қабілетіне сай жылдамдықта жұмыс істей алады. ... бұл ... ... ... жас және жеке ... ... жақсы
жағынан қапыптасуына ықпал етеді. Жалпы техникалық оқу құралдарын қолдану
дидактикалық көрнекілік, оқу ... ... ... ... пен
жалғастық, оқу мен тәрбие ісінің бірлігі, т.б. принциптерге негізделеді.
[8,9]
Адамның компьютердің көмегімен атқаратын оқу іс - ... өте ... ... ... технологияны қолдану арқылы өмірге келген
оқыту тәжірибесі ғылыми - практикалық ... ие. ... ... құру стратегиясы – бүгінгі таңда ең тиімді әдіс. Бұл әдіс –
қойылған дидактикалық мақсаттарға жетуді ... ... ... әдіс - тәсілдері мен құралдарының жүйесі.
Оқытудағы компьютерлік бағдарламаның екі компоненттер ... ... ... ... Оқу материалдары, оған мәтін, суреттер, ... ... ... ... (бағдарламалы). Олар оқу материалын, ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырса, екінші компонентті программист қолға алады, бірақ ... идея ... ... ... ... ... ескеру қажет:
а) оқушы мен компьютер байланысының ерекшеліктері: ... ... ... ... оқу ... басқару ерекшеліктері: жауап кезінде бақылау, оқушы
әрекетін жекелеген қасиетіне сай бағалау. [11,19]
Компьютерлік бағдарлама оқушының әр ... ... ... ... “Қате”, “Қайта жасап көріңіз” деген реплика түріндегі сөздер,
дыбыстық әсерлер мен түрлі музыкалық ... ... ... ... ... құттықтау, тартулар түрінде жауап қайтарады. Бұл оқушының
өз іс - әрекетіне бақылау жасауына ықпал етеді. Ал ... ... ... ... оқу түрлі психологиялық ерекшеліктерге ие екенін ғалымдар
атап өтеді:
1. Жүйке ... қол мен көз ... ... ... ... ... ... үстел үстіндегі тұрған кітаптан қолға ... ... ... оқу ... Қол мен көз ... қағаздағы мәтінді тез қамтуға жағдай жасайды.
Кітап оқу мен ... ... ... қабылдау компьютер
экранынан оқумен салыстырғанда әртүрлі айырмашылықта ... ... ... ... ... арнайы бет
ашудың автоматтандырылған қызметі қойылған.
3. Кітап оқу табиғи жарықпен жүзеге асса, компьютер ... ... ... ... (бір ... ... ішкі жарық біраз сағаттан асқан
соң көздің шаршауына әкеліп соғады).
4. Компьютердің келеңсіз көрінісі де жоқ емес. Атап ... ол ... ... мен ... көру ... нашарлатады,
тез шаршатады, т.б. әсерлері бар. Мұндай жағдай дисплейді тым ... ... ... ... оқу үрдісінде мұғалім
дисплеймен жұмыс істеу кезінде бұл ... ... ... ... ... сынып іші жүйелі түрде тазаланып, желдетіліп тұруы қажет.
Оқушылардың экран алдында көп отырып қалмауын қадағалаған абзал.
5. ... ... үшін ... ... ... ... бағдарламалар
жасалынған. Негізінен, психологтар компьютердің адам жүйкесіне әсерін,
оны ... ... ... ... ... ... жақсарту үшін қолдану берілген ерекшіліктерге
байланысты:
1. Бірнеше мәрте қайталау есебінен оқушылардың ойлау, сөйлеу және тілдік
материалды есте ... ... ... ... ... ... үшін ... компьютерге “төзімді оқытушы” деген ат берген.
2. Компьютер оқытылып жатқан пән ... ... ... өзгеруіне тез бейімделеді.
3. Бір компьютерлік бағдарламаның өзін әртүрлі ... ... ... ... бар. Қажет болған жағдайда
бағдарламаға түзетулер, өзгертулер енгізуге болады.
4. Бағдарламаны жасауға білікті ... ... ... ... ... ... істей отырып, оқушы таңдаулы адамдармен
“жұмыстас” болады. Аталған ерекшеліктер ... ... ... ... тигізеді. Компьютердің оқытуды жекелендіруге мүмкіндік ... ... ... ... ... оған ... ... бөле
алуына оның дидактикалық мүмкіндіктерін аша түседі. ... ... ... ... ... ... ... үшін не істеу керектігін оқушы өзі шешеді. ... ... ... ... бағалап, әділ бағасын беріп
отырады. Оның көмегімен ... ... ... мол ... ... ... оқулық түсінігі.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың 2006 жылдың 1
наурызында халыққа ... ... ... ... шұғыл енгізу
қажеттігін нақты атап көрсеткені мәлім. [4,6]
Ал, электрондық оқулық жас буынның жаңа ... ... ... ... ол ... ... мүмкіндіктері мен кәсіби
оқулықтардың дәрежесін біріктіреді.
Электрондық оқулықпен оқытудың ... ... - ... ... және толық деңгейін бақылау, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... пайдалану
оқушылардың танымдық белсенділігін арттырып қана қоймай, ойлау ... ... ... ... ... туғызады.
Осы уақытқа дейінгі білім беру саласындағы оқулықты пайдалану қазіргі
заман талабын қанағатандырмайды. Сондықтан қазіргі ақпараттандыру қоғамында
бұл оқулықтарды пайдаланбай алға ... ... ... ... уақытта электрондық оқулықтың қандай екендігі біртұтас ой
жоқ. ... ... ... ... ...... сондықтан электрондық оқулықтың құрылысы сапалы жаңа деңгеде ... ... ... ... ... үнемдейді. Оқу материалдарын
іздей отырмай, өтілген және ... ... ... материалдарын еске
түсіруге зор ықпалын тигізеді. Себебі, оқушының ең қажет ... ... ... ... ... көшіруге мүмкіндік береді.
Оқулық көлемінен шығармай керекті материалды жинақтауға болады.
Электрондық оқулықтың ең қажет ... ... ... дауыстарына қарай қандай құс екенін ажырата білу, жүрек қағысын
байқау. [16,18, 22]
Бір жағынан ... ... ... ... да бар. ... ... ... байланыстардың жоқтығы
сияқты.
Ең үлкен кемшілігі-фрагменттік бағдарлама. Ол материалды ... ... ... ... ... ... ... санитарлық,
гигиеналық нормалардың сақталмауы, компьютердің графиктік мүмкіншілігінің
қолдануының нашарлығы және ... ... ... беру ... ... маңызды болып табылатын
мәселелердің бірі – оқытудағы ақпараттандыру, яғни оқу үрдісінде ақпараттық
технологияларды пайдалану болып табылады. Қазіргі ... да ... ... ... жаңашылдық қатарына ақпараттық кеңістікті құру ... ... ... күн ... ... ... мәлім.
[3,14,17]
Ақпараттандыру жағдайында оқушылар меңгеруге ... ... ... көлемі күннен күнге артып, мазмұны өзгеріп отыр. Мектептің білім
беру ... ... ... ... ... ... сапасын
арттыру, білім беру үрдісін интенсификациялау мен модернизациялаудың тиімді
тәсілдерін іздестіру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Бұл жұмыстардың ... ... ... оқу-әдістемелік, психологиялық-педагогикалық
мәселелердің шешімін ғылыми түрде негіздеуді талап ... ... ... ... ... оқу ... ақпараттық технологияларды іске асырудың жүйелі ... ... ... оқушылардың тәжірибелік іс-әрекеттерінде ақпараттық технологияларды
пайдаланудың әдістемесін жасау;
- мұғалімдердің ақпараттық технологияларды меңгеру және оқу ... ... ... біліктерін жетілдіру;
- оқушыларды білім, білік, дағдыны меңгеру үшін ... ... ... ... материалдық – техникалық базасын нығайту.
Оқу үрдісінде компьютер оқып-үйрену нысаны ретінде, сонымен ... ... ... мен ... ... ... ... ретінде әрекет етеді. Мұның өзі ақпараттық технологияларды
пайдаланудың екі ... бар ... ... ... ... ... тұрғысынан алып қарасақ, ... ... ... ... ... үшін қажетті ресурс болып табылып, оқушылардың саналы тәрбие,
сапалы білім ... ... ... ал ... бағыт тұрғысында ақпараттық
технологиялар оқу-тәрбие үрдісін ұйымдастыру тиімділігін арттырудың ... ... ... [11,16]
Бүгінгі таңда мектептің білім беру жүйесін ақпараттандыру жағдайында
өзіндік қайшылықтардың да орыналып ... айту ... ... әлі де ... пән ... бағдарламаларымен тікелей жұмыс
істеу мүмкіншілігі шектеулі, автоматтандырылған оқу бағдарламаларының саны
аз, ... ... ... ... ... ... ақпараттық
технологияларды пайдалану арқылы информатикадан басқа пән сабақтары
өткізілмейді десе де ... ... ... жаңа ... ... үшін тек ... ... мен
оқыту әдістерін ғана емес, ... ... ... қолдану
арқылы оқытуды ұйымдастыру формаларын да жетілдіру керек. Мұның өзі мынадай
оқу-тәрбие міндеттерін ... ... оқу ... ... ... компьютер оқытуды нақты бір
авторлық бағдарлама бойынша жүзеге асыруға мүмкіндік береді;
- нақты ... ... кері ... ... ... ... ... әрбір оқушы өзінің білімін бақылауға, тексеруге және
бағалауға мүмкіндік ... ... ... ... арттыруға болады.
Ғылыми педагогикалық-психологиялық әдебиеттерді және ... ... мен ... негізінде ақпараттық технологияларды
мектептің оқу үрдісіне енгізу үшін кешенді ақпараттық білім беру ... ... ... ... негізін ақпараттық технологиялар құрайды. Енді оқытудың
ақпараттық технологияларының мәнін ашып көрсетейік.
Компьютерлік және ақпараттық сауаттылық. ... ... ... ... ... істеу білігін жатқызуға болады.
Ақпараттық сауаттылық ақпарат алудың, қайта жасаудың, ... ... ... ережелерін білуді көздейді.
Оқу үрдісінде компьютерді пайдалану оқышылардың өзіндік ... - ... ... қамтамасыз етуде де елеулі ... ... ... мұндай жаңашыл өзгерістерді оқулықтардан
бастауға болады. Мұндай дәстүрлі баспа оқулықтарымен қатар оқу ... ... ... оқу ... ... көзделді.
Электрондық оқулықтың автоматтандырылған оқу үрдісі ашық дамитын
әдістемелік жүйе ... ... ... ... ... оқулық оқу
ақпараттарын тасылмадаудың жаңа құралы болып табылады. Онда оқу ақпараты
толық ... ... ... ... материалдар, бақылау
тапсырмалары, ұсынылатын әдебиеттер тізімі және ... ... ... [23, 25, ... ... ... ... болып табылады:
▪ шұғыл кері байланысты қамтамасыз етеді;
▪ дәстүрлі ... көп ... ... ... ... ... ... көмектеседі;
▪ гипермәтінді түсіндірмелерді бірнеше рет қарап шығу ... ... ... ... ... ... мәтіндермен қатар көрсетеді, әңгімелейді, жобалайды т.с.с.
(мультимедиалы технологияның мүмкіндігі мен артықшылығы осы ... ... ... ... ... ... жасауға мүмкіндік беріп,
олардың өз бетінше білім алуын қамтамасыз етеді;
▪ Белгілі бір білім бойынша білімді тексеруге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... күрт артқандығы байқалады. ... ... ... ... әдістемелік, дидактикалық көмекші құралдары молынан ала
алады. Заман талабына сай жас ... ... ... ... ... сабаққа пайдалану-оқытудың жаңа технологиясының бір түрі
ретінде қарастыруға ... ... ... ... ... ... ... білім беру жолындағы ортақ міндетті өз мәнінде жүргізу
үшін, бір-бірімізден тәжірбие ... ... ... ... деп ... [6, ... кездегі қоғамның ақпараттану ... ... ... ... адам ... әр ... ... біртіндеп
өзгерістер енуде. Ақпараттандыру ісі Қазақстанның ... беру ... ... да ... ... ... ... қарқынды дамуны
сәйкес электрондық оқыту деп аталатын оқытудың жаңа технологиясы қалыптасып
нығая түсуде. Сондықтан ... ... ... ... ... құраушы факторлары мен ннегізгі ... ... ... ... ... бірқатар міндеттер қойылды. Сонымен қатар,
электрондық оқыту ... мен ... ... ... ... және ... қойылатын кешен талаптарды анықтау қажеттігінен
электрондық оқытудың әдістемелік жүйесін қалыптастыру ... туып ... ... ... ... ... төмендегіше
көрсетіледі:
• Оқыту мақсаты;
• Оқыту мазмұнының құрамы: ақпараттық теориялық ... ... ... ... деңгейін анықтау;
• Оқыту құралдары;
• Оқыту әдістері;
• Оқыту түрлері;
Дәстүрлі әдістемелік оқу үрдісіндегі бөліктер бірдей және бір ... Ал ... оқу ... ... ... ... ... әр түрлі формалары, әдістері және оқыту ... ... ... ... электрондық оқытуға сәйкес толығырақ
қарастырсақ, оны мына сызбадан көруге болады:
Оқыту ... мен ... ... беру, біліктілік пен дағдыны
қалыптастыру, ... ... ... білім,біліктілік пен дағдыны
жалпылай жатқызамыз. Электрондық оқыту жағдайында осы ... ... ... электрондық оқыту түрлері мен жабдықтарының көмегімен іске
асырылады.
Оқыту мазмұнының ... ... ... білімді тәжірбиелік бекіту
және білімді тексеру кіреді.
Электрондық оқыту түрлері мен жабдықтары
|Оқыту мақсаттары ... ... ... мен ... ... беру ... және ... оқу ... |
| ... ... пен ... ... демонстрациялау бағдарламасы. |
|қалыптастыру ... ... |
| ... ... ... ... кеңес.Интернет/Интернет Форум. |
| ... ... ... ... |On-Line ... ... пен ... ... ... ... ... | ... ... ... ... моделінде оқыту құралдарының
орын алуы ... Олар ... ... мен ... ... ... ... анықтайды. Енді бүгінгі күнде электрондық оқыту
шеңберінде жиі ... ... ... мен ... ... әдіс ... ... әдісі жатады. Бұларды кеңінен тараған оқыту формаларына
жатқызуға болады.
Нақты бағдарламалық өнімді жасау мен қолдану ... ... ... ... сияқты әр түрлі әдістерді қолдана отырып, оқытуды іске
асыруға ... ... ... ... ... ... шеңберінде
оқытудың әр түрлі формаларын ұйымдастыруға мүмкіндік туғызады. [23,24]
1.1.3 Электрондық оқулықтар, құрылымы.
Орта білім беру ... ... ... ... ... бірі - ... ... ақпараттандыру. Аталған бағытты
жүзеге асыру үшін жаңа буын оқулықтарын Электрондық вариантқа ... ... ... ... жаңа ... ... мультимедиялық
энциклопедия, электронды оқулықтар. Интернеттегі материалдар, электронды
оқулықтар оқушының шығармашылықпен жұмыс жасауына және ... ... ... ... мүмкіндік береді. Электронды оқу материалының
ішкі мазмұны үнемі ... ... және ... ... ... ... отыратыны белгілі, сондықтан ол ақпарат жинақтаудың
қайнар көзі. Электронды ... ... үшін өз ... ... ... ... ... ғылыми курс бойынша жан-жақты, толық мәлімет бере
алады.[17,7]
Химиядан жасалатын зертханалық жұмыстарды да жаңа ... ... ... ... ... ең сапалы мультимедиялық
оқу құралы «1С: ... оның ... ... ... ?10;3 ... бейнехимиялық эксперименттерді
көруге болады. Мектептерде реактивтердің жетіспеушілігінен, зертханалық
сыныптардың өз деңгейінде болмауынан химиялық ... ... ... ... ... ... ... мазмүны оқушының интеллектілік ойлау қабі-летін
дамытуға бағытталуы ... және оның мына ... ... ... жүйелілік, эстетикалық көркемділігі, жылдамдылығы
және т.б.[22]
Электрондық оқулықтар ара кашықтықтан ... ... ... және оны жүзеге ... үшін ... ... дейін бақылаушы, жаттықтырушы, модельдеуші, дидактикалық
ойындар сияқты қолданбалы программалар қолданылып келді. Бүл ... ... оқып - ... және ... жүмыс жасау қабілетін
дамытуға мүмкіншілік береді. Электрондык оқулықта, ... ... ... ақпарат көбірек камтылуы керек, себебі оқушының ... ... ... ... ... ... ... [27,16]
Электрондық окулыктың құрылымы
Біз оқулықтың сыртқы құрылымын қарастыратын боламыз. Оқулықтың
сапалылығы тақырыптық, мазмұндық материалы ... үш ... ... ... ... сурет, график, кескін, кесте және т.б түрлерде
баяндалуы. Ол оның дөстүрлі оқулықтан ерекшелігін көрсетеді.
2. ... ... ... ... - ... мазмұнының
графиктік мәтіндік түрде бейнеленуі. Онда оқу материалының негізгі идеясын
айқындайтын үзінділерін оқушының меңгеруіне ыңғайлы етіп, ... ... ... ... ... ... ... Онда оқу
материалын қаншалықты деңгейде меңгергенін айқындайтын сұрақтар мен
тапсырмалар ... ... ... ... ... есте сақтау қабілетінің
дамуына және өткен материалды ұмытпай, оны дамытуына игі әсерін ... енді ... ... ... ... жан -жақты
тоқталайық:
- сыртқы беті
- ... ... ... ... оқу ... ... ... (кескіндер, кестелер, графиктер,
бейнелер)
- оқу материалының қысқаша ... ... курс ... ... ... ... (оның тізімін ғана емес, мәтіндерді де енгізу қажет)
- өзіндік білімді тексеру жүйесі
- ... ... ... ... ... ... функциясы
- авторлар тізімі
- терминдік сөздер
- ... ... ... ... анықтамалық, жүйе
- оқулықпен жұмысты басқару жүйесі
Әрбір құрылымдық элементке жеке - жеке тоқталып, сипаттама ... беті ... - ... ... боялып, эстетикалық түрғыдан
әдемі безендірілуі ... Ол үшін ... ... мен ... ... көрмеге қою мақсатында анимациялық құбылыстармен
безендірілуі қажет.[23]
Титульдық экран. Онда ... ... ... ... мекемелері
(мысалы, Қазақстан Республикасы білім және ғылым министірлігі), ... ... ... ... ... ... тапсырылған күні,
оқулық авторларының мекемелері туралы ... ... Ол ... ... қүрылымдық элементтерінің қатарына
енеді. Оқулық мазмұнының негізгі құрылымдық ... ... ... ... ... ... етіп көрсету қажет.
Электрондық оқулықты жасақтаушылар алдына мынандай мәселелер қойылады:
неден бастау керек? ... ... типі ... ... Оны
құрудың негізгі мақсаты қандай? Оқулықтың бөлімдерін үйренушіні ынталандыру
бағытында қалай таңдап ... ... ... ... ... ... Оның құрылымдық мазмұнын қалай құруға болады? Электрондық оқулықпен
оқытуда үйренушінің ... ... ... болады? Оқытудың
нәтижелерін қалай ... ... ... ... ... ... болады? және т.б.[5,19,15]
Электрондық окулыққа койылатын ... ... ... Оңда кез ... ... ... қажетті білімді ала
алады.
3. Бейімділігі. Ұсынылып отырған оқу ... ... ... ... ... ... Бірақ оқу материалы әр түрлі формада берілуі мүмкін.
4. Модульдік. Кез келген электрондық оқулықты дәстүрлі оқулықтар ... ... ... ... ... оқулыққа сұраныс көп болуы қажет ... ... ... да ... ... Тұтынушыға бағдарлау.
Электрондық оқулықты топтау
Ерекшелік деңгей
Дәстүрлік
Интеллектуалдық
Қағаз түріндегі оқулық ... ... ... ... ... бақылау)
Тарату деңгейі
СD, ... ... осы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... процесіндегі өзіндік бағалау деңгейі
Автоматтандырылған ... ... ... ... ... мен ... ... кез келген уақыт- ген ... ... ... ... өзін қолайлы жағ- лім ғана ... ... ... ... ... ... про-
цесіне өзгерістер.
Белгіленулер деңгейі
Терминдік ... ... ... ... ... ... ... ... тү- ... ма- ... ... ... мен ... ... ... ... әдістемесі
Электрондық оқулықты құрастыру мына алгоритм бойынша жүзеге асырылады:
1. Оқу пәнінің ... ... ... Оқу элементтерін үйренушінің білімділік, икемділік дағдыларын
қалыптастыру деңгейіне сай ... Оқу ... ... ... алу ... ... Оқу ... мазмұнының негізгі элементтері (тарау, тақырып,
сабақтар) аралығындағы мағыналық байланыстар ... ... ... ... (глоссарий) дайындау.
6. Әрбір тақырыптар бойынша динамикалық және ... ... ... ... ... ... ... Тест материалдарын дайындау (тест тапсырмалары қиындықтары бойынша
3 деңгейде ... ашық және ... емес ... шешу).
8. Көрнекі материалдарды электрондық түрде дайындау.
9. Өзіндік және практикалық сабақтарды жүргізетін материалдарды дайындау.
10. ... ... ... ... мультимедиялық
лабораториялардың мамандары (программалаушы, ... ... ... ... аннотация;
- пән туралы қысқаша ақпарат;
- ... ... ... ... және оның ... ... ... туралы
әдістемелік нұсқаулар;
- ұсынылатын білім беру бағдарламалары;
- ... ... ... ... ... материалдарға негізделген оқу құралы;
- практикалық жұмыстарды орындауға негізделген әдістемелік құрал;
- практикалық жұмыс пен ... ... ... ... ... ... лабораториялық жұмыстардың әдістемелік нұсқалары;
- білімді бағалау ... ... ... ... ... ... телекоммуникациялық құрылғыларды қолдану арқылы консультация түрлері мен
графигі;
- глоссарий;
әдебиеттер тізімі және Интернеттің.ақпараттық ресурстарына сілтемелер; озат
мүғалімдердің ... ... ... материалдары; үйренушінің жұмыс
папкасы; ... ... ... ... ... ... ... құрылымы түрғызылады.[14,16,24]
Электрондық оқулықты оқушыларға пайдалануға бергенде олар тез меңгере
біледі. Мұның негізгі себебі оқушы электрондық оқулықты ... ... ... ... ... тез әрі қызықты үйрене ... ... ... қызықтыра және компьютерді барлық пәндерге ... ... ... өз ... ... ... ... қазақша электрондық оқулыктарды көптеп шығаруымыз қажет. Ол үшін
көптеген жаңадан шығып ... ... ... менгеру
керек.[22,20,18]
1.1.4 Жаңа ақпараттық технологияны қолданудың тиімді-тиімсіз
жақтары
Жаңа ақпараттық технологияларды пайдаланудың ... және ... 1- ... ... ... Ақпараттык технологияның тиімді-тиімсіз жақтары.
| ... ... | ... ... ... Көзге көрінбейтін химиялық |•        Оқушының бағыттылық ... ... ... ... ... ... |
|бейнелеп көрсетуге болады; ... ... ... ... ішінде болып жататын |•        Танымдық эмоцияларының ... ... ... ... ... оқушы қызығушылығы |
|көрсетуге болады; ... ... ... ... ... Химиялық құралдарға |өзгеріске ғана ауып отырады; ... ... ... ... ... |
|•        Алған білімді тәжірибеде |гипербализациясы, яғни тым ... ... ... ... ... Жаңа ... ... ... Оқушының тіл мәдениетінің |
|уақыт қысқарады; ... ... ... түсе ... ... ... |алмауы; ... ... ... ... ... ... ... |
|•        Мұғалім әр оқушымен дербес |есте сақтау ойлау жұмысын төмендетеді;|
|жеке  жұмыс жүргізуіне мүмкіндік |•        ... ... ... ... ... |оқу ... ... кемітеді; |
|•        Оқушының ой-өрісін , |•        Шынай ... ... оны ... ... тану |анық ... ... ... ... ... ... |•        Жаппай химиялық құбылыстарды |
|зор; ...... ... ... ... ... |экспериментке ... ... ... ... олардың | ... мен ... ... | ... Оқушыға тақырып шеңберінде | ... ... бір ... ... | ... тиіс ... ... | ... | ... ... тиімсіз жақтарды болдырмау үшін төмендегідей ұсыныс
бергім ... 1. ... ... ... бір кезеңдерінде ғана
пайдалану. 2. Компьютерді ... ... ... 3. ... ... ... ... сақтау. 4. Кітаппен ... ... ... тәжірибелерді орындау қажет.[6,8]
Студенттердің болашақ педагогикалық қызметтеріне қажетті болатын
білімділігі мен ... ... ... керек. Т.А.Сергееваның және т.б.
ойларынша, нақты жағдайда химия, физика пәндерінің келешек мұғалімдері
біріншіден: компьютерді ... ... ... яғни ... ... ... уақытты азайтуға, есептерді ... ... ... ... ... – оларды типтік
біліктіліктерді өңдеуде қолдану, яғни валенттілік бойынша ... ... ... ... ... элементтер электрондарын атомдарға тарату,
әр түрлі типтегі химиялық теңдеулерді құру, көміртектік қаңқасы бойынша
теңдеулер құру т.б. ... ... ... ... ... біз студенттерді жаңа ақпараттық технологияны оқу ... ... ... жүргіздік.[26,30,17]
Компьютерлік технологияларды тиімді пайдалану нәтижесінде компьютермен
жұмыс істей білу біліктілігін ... ... ... ал ... ... ... оның ... бағыттылығын, сәйкес білім
мен біліктілікті меңгеруге мотивациалы, компьютерлік техника ... ... ... ... ой ... шешу ... ... ойлау
тәсілдерін меңгеруінің ақпараттық-технологиялық құзіреттілігі қалыптасуы
керек.[23,18,28]
1.2 Химияны оқытуда компьютерді қолдану
Дербес компьютерді ... ... ...... ... ... ... оқытудың бағалау үшін, ... ... ... ... ... ... ... сабағында компьютерлік оқытудың ерекшеліктерін анықтау үшін,
біріншіден, химияны оқыту ... ... ... ерекшеліктерін,
екіншіден, оқыту құралы ретінде электронды есептеуіш ... ... ... ... ... ... оқыту процесінің құрылымдық
схемасын қарастырайық. [4,9,11]
Оның ... ... ... дидактикалық материалдар мен
дербес компьютер 1-суреттен көруге болады. Осы  элементтердің барлығы да
бір-біріне ... әсер ... ... ... ... алғашқы маңызды аспект рөлін мұғалім мен оқушының
компьютерлік сауаттылығын ... ... яғни ... ... және
оның  сыртқы құрылымдарымен жұмыс істей білу деңгейлері, компьютердің жалпы
қызмет ету принциптерін түсінуі, осы жүйенің ... ... ... ... ... ... бағыттарын 2-суреттен
көреміз.[28,12]
Химияны оқытуда компьютерді қолдану бағыттар
 
сурет-2
1.2.1 Химия ... ... ... ... (ДКМ) ... тиімді ұйымдастырудың  ұтымды жолдарының бірі – динамикалық
компьютерлік модельдерді (ДКМ) қолдану. ... ... мен ... ... ... мен жетілдірудің болашағы болып табылады. ... ... ... ... ... ... дамыта
білуде оның ролі ерекше. Бірақ та химиялық ... ... ... ... ... ... ... – химиялық 
экспериментке зиянын тигізуі мүмкін. Сірә, классикалық  ... ... ... ... ... ... мен
эксперименттік нәтижелерді өңдеумен ... ... ... ... құбылыстардың оқушылар үшін көрінбейтін жағдайда, сондай-ақ тікелей
бақылау кезінде көзге ... ... ... ... ... ... ... елестетуге мүмкіндік береді. Мысалы: «Атомның ... ... ... пайдаланып өткізу тиімдірек. Модельді
басқару нақты объектінің күрделілігіне қатыссыз, оқушы ЭЕМ ... ... ... параметрлерін енгізу жолымен жүзеге асырады.
Мұғалім ДМК-ді ... ... нені білу ... ... ... ... компьютерлік модельдерді пайдаланған кезде білу керек
  
 
 
 
сурет-3
60 жылдары қарқынды дамыған бағдарланған оқыту әдісі ... ... ... ... ... ... ... орын берді.
Мақсатта сонымен қатар, жоғары компьютерлік біліктілігін, пәнаралық
байланыс орнын күшейтуді ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық қоғамның талабына сай бейімделу сұрағы
басты назарда. Қазіргі педагог моделі осы сатыда кәсіби дайындықтың ... бірі ... ... ... қалыптасуын ұйғарады.[26,28]
1.2.2 Химияны оқытуда интернетті тиімді пайдалану.
Химия және химиялық білім ... ... ... ... ... ... ... күнге көбейіп жатыр. Бүгінгі таңда біз желінің
көмегімен мәліметтерді іздеуді, өндеуді, ... және ... ... ... сенімді және тез болып табылады. Жаңа ғасырдағы маманға
өзінің кәсіби білігімен қатар жалпы ... ... ... ... ... ... білу, олардың негізінде дұрыс шешім қабылдай білу
қажет. [2,8]
Интернет ... ... ... ... орта мектеп
ұжымына арналған әр түрлі сайттар мөлшері күннен күнге ... ... ... ... көптеген сайттарды кездестіруге болады. ... ... пәні ... ... ... және орыс ... сіздердің назарларыңызға ұсынсақ. Бұл сайттардан: химиялық білім
беруге ... ... ... ... ... оқулықтарды және оқу құралдарын (электрондық ... ... ... ... ... ... ... басылымдар, баспаға шығарылуға жоспарланған кітаптар
тізімін, кітап сататын дүкендердің мекен-жайын және т.б. ... ... ... Мұғалімдер Интернет желісіндегі окушылармен жұмыс істеуге
және өзін-өзі оқытуға арналған мәліметтер таба ... Бұл ... ... ... ... ... ... ыңғайлылығымен,
қолдану сапасымен ерекшеленеді. Олардың өзіне тән ерекшелікгері бойынша
жіктеу өте ... ... ... ... ... ... ... мамандарға ғана қажетті болуы мүмкін.
Әр сайттың мазмұнын толығымен баяндау мүмкін емес, ... ... ... өте көп, ... ... тек ... ... қыскаша сипаттамасын біле аламыз. [9,13]
Химиялық сайттар
Халықаралық сайттарда (электронды беттерде) химия пәні ... ... ... ... ... ... өзін-өзі
жетілдіруіне мүмкіндігі мол. Бұл желілік ресурстардағы мағлұматтардың
нақылығы, сапасы, қолдану ... ... және ... ... ... тұрады. Сіз өзіңізге қажет мәліметті ... ... ... енгізген сөзіңіз бойынша көптеген әр түрлі
мәліметті береді. Бұл ... ... бір ... бағынуымыз қажет. [2,9,14]
Ең сенімді интернет-ресурстар ірі ұйымдарға қарасты. “СhemNet” желілік
ресурсындағы мәліметке М.В. Ломоносов атындағы ... ... ... РҒА ... В.В. ... ... Ал ... желілік ресурстар
ішінде олардың негізін қалаушылардың есімдері, фотосуреттері ... ... ... ... ... ... химиялық мәлімет таныс
емес немесе кез-келген есіммен жазылған болса, оның берілген ... ... ... болмайды. Қазіргі мектептерде ... ... ... мәліметтерін жақсы меңгерген. Егер мұғалім ... ... ... ... ... ... оны ... алдымен өзі тексеруі тиіс. Сонымен қатар Мәскеудегі ... ... ... ... ... ... ұнауы керек. Орта мектеп мұғалімі химия пәніне ... ... ... ... ... жаңалықтарын,
«Химияның бастапқы курсы» т.б. қажетті және қызықты мәлімет таба алады. Бұл
сайтта мынадай айдарлар бар: «Абитуриентке ... ... пәні ... ... ... ... ... «Олимпиадалар»,
«Кунсткамера» (тарихи мәліметтер) және т.б. alchimik.ru оқу ... ... ... ... ... ... ... және басқа көптеген оқу құралдарының ... ... ... ... бар. Бұл ... «Химия»
бөлімінде мұғалімдерге пайдалы көптеген мәлімет алуға болады: химия пәнінің
бағдарламалары, зертханалық жұмыстар, химиялық есептер, ... ... ... ... ... элементтердің периодтық кестесі,
химиялық олимпиадалар, химия пәніне арналған Интернет-оқулықтар, химия пәні
мұғалімінің анықтамалық ... ... ... педагогикалық кеңес,
бағдарлы мектеп химиясы, Интернет-технологиялар, ... ... ... ... химиялык мәліметті www.chtmport.ru сайтынан табуға болады.
Бұл сайт ... ... ... ... химиктер үшін ыңғайлы
болғанымен, мұғалімдер де көптеген кажетті мәлеметтер таба алады. Мысалы,
«Абитуриентке», ... ... ... ... ... құрал», «Қызықты химия» және т.б.
www.chemistry.r2..ru Оқушыларға арналған, мұнда кез-келген мәліметті
табуға болады. Мынадай бөлімшелер бар: ... және ... ... кім ойлап
тапкан», «Күрделі мәселелерді бірге шешеміз».
www.center.fio.ru ... — бұл ... ... ... білім мәселелері, химия пәні бойынша сабақты ұйымдастыру,
қашықтан оқыту және т.б. ... ... ... ... ...... химия бөліміндегі қосылыстар жайлы барлық мәліметтер бар. Мұнда
органикалық химия саласына өз үлесін ... ... ... ... өмірбаяндары бар.
www.chemistry.narod.ru. «Химия әлемі» — сайтгың мақсаты — химияның
теориялық ... ... ... ... ойлау қабілеттерін
қалыптастыру. Бөлімдері: «Әйгілі ... ... ... ... жасайтын тәжірибелер», «Жаңалықтар» және т.б.
www.chem.msu.su/rus/elibrary/. «Химия пәні бойынша электрондык
кітапхана» - сайт ... ... ... ғылыми жәнс әдістемелік
басылымдардың электрондық нұсқаларын, оқушыларға ... ... ... ... ... және ... ... табуға болады.
www.hemi.nsu. ru. «Химия негіздері» — электрондық оқулық. Іnternet-
басылымы, өзгертілген және толықтырылған. Новосибирск: НМУ, 2001 — ... ... А.В. ... В.И. Родионов. 8-11 сыныптарға арналған ... ... ... ... ... ... химия» - орта ... ... ... ... - ... ... ... университеті, орг. химия каф). Көлемді электрондық оқулық. ... ... ... (=enit.ssau.ru).
www.schoolchemistry.by.ru. «Мектеп химиясы» — порталда өте көп
танымдық мәліметтер бар, ... ... адам ... ... ... Ал бұл ... ... әрі әсерлі етуіне көмектеседі.
Мультимедиялық қосымшаларға жалғанған мынандай бөлімдер бар: ... мен ... ... ... «Химия түрлері», «Оқу-әдістемелік
құралдар», «Химия пәні ... ... ... «Химия ғалымдарының
өмірбаяны», «Химия және өмір» және т.б.
Интернетте химиктердің көпшілігі ... ... ... Желіде «Жарылғыш заттарды қалай жасауға болады» атты ... ... ... — 11 ... ... мәліметтер оқушылардың өзіндік ізденіске
ұмтылуын көрсетеді. Бұл тек ... ... ... өте ... ... ... ... мектеп оқушылары мен студенттердің көпшілігі өз сайттарында
аты-жөнін, ... ... Олар ... ... ... «Автор берілген
ақпаратқа кепілдік бермейді», «Автор бақытсыз оқиғаға жауапсыз». ... ... ... ... ... ... азайды.
Қазіргі таңда компьютер - өміріміздің ... ... ... ... қоғамның дамуына көмектеседі. Мұғалімге компьютерлік
технологиялық сабақ өткізумен қатар ... тыс ... ... береді. Химия пәнін меңгеру барысында оқушылар ... ... ... реакциясының жүру механизмін қиын
қабылдайды, ал ... ... қиын ... ... ... интернет желісінде игерудің тиімділігі — ... ... ... ... ... ... бір түрі — ... ол химияның барлық тарауларына қатысты. Дегенмен, демонстрацияға
арналған тәжірибелер шектеулі, өйткені, кейбір химиялық қосылыстар оқушы
өміріне ... ... өте ... ... және қызықты тәжірибелерді
мектеп бағдарламасына енгізбейді. Компьютерлік модельдеудің ...... және ... ... ... ... ... 25]
1.2.3 Ақпараттық технологияны қолдану арқылы оқушылардың пәнге ... ... ... ... есте сақтау, ізденушілік
кабілеттерін дамыту
Жаңа үшінші мыңжылдықта алдыңғы қатарлы ... ... ... ... мен ... ... деңгейде, ұлттық ерекшелікке сай
үйлесімді дамыту жолдарын қарастыруда. ... ... ... елбасымыз Н.Ә.Назарбаев жасаған «Қазақстан-2030» бағдарламасында
тәуелсіз ... ... ... әр ... ... қоғамдағы алатын орнын
саналы түсінуі және білім алу қажеттігіне баса назар аударылған.[14,16]
Бұл ... ... оқу ... ... ... ... тікелей байланысты.
Қоғам сұранысына сай, жоғары сынып ... жеке ... ... үшін ... сабақтарында олардың танымдық
ізденімпаздылығын дамытуға бағытталған шығармашылық ... ... ... мәні зор.[ 24 ... ... ... іс-әрекетін дамыту, шығармашылықпен
жұмыс істеу тәсілдерін меңгерту, ... ... ... ... ... ... үрдісін жетілдіруде маңызды. Оқушылардың
танымдық ізденімпаздылығын қалыптастыратын оқытуды ұйымдастыру түрлеріне:
дәріс, семинар, сарамандық және зертханалық сабақтар, ... ... оқу ... ... ... ... [ 25]
Жалпы орта білім беру мектептерінде реформа жүргізудің маңызды ... жаңа ... ... ... ... ... ... мәселені информатика сабағында ғана шешу мүмкін емес.
Химия сабақтарында компьютер химиялық білімді жетілдіруге арналған
педагогикалық процессті күшейтуші ... ... ... ... Компьютер
дидактикалық мүмкіндіктердің кең спектріне ие болғандықтан, оны ... ... ... ... ... және ... есептер шығаруда
қолдануға болады.[27]
Химия экспериментальды-теориялық оқу пәні ... ... және ... ... ... ... ... қажет етеді.
Орта мектеп мұғалімдері ішінара қарама-қайшы ... ... ... жаңа ... ... ... информацияның мөлшерінің
ұлғаюы болса, екіншіден осы пәнді игеруге берілген оқу ... ... ... ... жоғары сапалы оқулықтар мен ... ... ... электрондық презентациялар) жасап шығару арқылы
шешім ... ... пәні ... ... оқу ... ... ... жүйелік бағдарламаны қолдандым. Ол жүйелі түрде кездескен шағын
оқулық информациялық блоктар, бақылау топтамалары. ... ... ... ... кейде бірнеше жауаптың біреуін таңдайды. Дұрыс жауап бере қойған
жайдайда, ол келесі жаңа ... ... Ал енді ... қате болса,
бастапқы информацияны қайтадан оқу ұсынылады.
Дәстүрлі технологиямен оқытуда мұғалімнің әрбір оқушымен кері қайтара
байланыс ... ... емес ... белгілі. Сабақ материалдары оқушы
топтарымен игерілгендіктен бүкіл класстың оқытудың эффектілігі ... ... ... ... ... ... ... ғана мүмкін. Ал
компьютер пайдаланғанда ондай қиындықтар жоғалады.[21,23]
Оқуды программалаудың идеяларын түрлендіруде блоктык және ... ... ... ... ... ... ... Информациялық.
2. Тесттік-информациялық.
3. Коррекциялық-информациялық (қате жауап берілген жағдайда қосымша оқыту
ұсынылады)
4. Проблеммалық (алынған ... ... ... ... ... мен ... ... оқытуда өздік оқытуды іске асыратын, жұмыс қарқыны мен оқу
материалының құрамын реттеуге болатын индивидуалды оқыту қолға алынды.
Методикалық көзқарас ... ... ... (улы ... жарылыс
заттар, орташа қаупі бар заттар) салдарынан көрсетілуі ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Компьютер арқылы модельдерді қосу және өзгерту, ... ... ... ... ... туады. Ол әсірксе молекулалардың
кеңістік ұғымдары шешуші роль атқаратын органикалық ... ... ... жақсы аспектілері мен қоса мектепте қолдануда
бірнеше объективті бөгеттер бар:
1. Жүйелі ... ... үшін ... ... ... ... ... керек.
2. Компьютер жүйесінің істен шығу қауіпін толық жою мүмкін емес.
Химия пәнінің мұғалімдерінің компьютерлік білімдерінің төмендігі.
Мұғалім әр ... ... ... ... ... ... жатқан жаңалықтарды алып, жаңа тақырыпты түсіндіргенде
қосымша мәлімет ретінде беріп отырса, ... ... де қиын ... ... ... еді. ... жеке ... дамытудағы сабақта орынды ... ... бар, атап ... жеке ... ... ... оқу ... қарқынының жоғарлауы, шығармашылық
белсенділігінің көтерілуі, оқу сапасының артуы. [11,12]
Келесі 4 - суреттен компьютердің жеке ... ... ... ... жеке ... ... ықпалы
сурет-4
Сонымен, компьютерді пайдалана отырып, оқушының жеке тұлғасын, рухани
әлемін, қабілеті мен ... ... ... ... ... бірі ... аян. Оның ... оқушы өз бетімен ізденіп жұмыс істеуге, ... ... ... ... ... ... ... сол үшін
де оқушының сезімін арттыру, шығармашылығын дамыту мақсатында мұғалімнің әр
сабағы әртүрлі, жанжақты болуы ... ... ... ... ... жоғары болған сайын оқушыларды оқыту мен тәрбиелеу
өте тиімді жүргізіледі.Ұстаздың әрбір ... ... ... ... етуі ... Ол үшін сабақ құрылымы көптүрлі оқыту әдістемесімен,
ұстаздың дайындығы, ізденісі жоғары ... ... ... Компьютердің оқушы білімін тексерудегі ролі
Компьютер үрдісін ... ... ... ете ... іс ... ... сапасын өзгертеді. Дәстүрлі ... ... іс - ... ... ... бақылаудың мұғалім
үшін мүмкін еместігі. ... ... ... ... ... мұғалім
оқушыларыдың әр қайсысының орындаған барлық тапсырмаларын тексере алмайды,
ал дер кезінде ... ... ... ... ... кері пікір
тудырады, ал бұл қателерді түзету кейіннен өте ... ... ... ... мүмкіндік береді, ал көпшілік
жағдайда ол қателерді көрсетіп қана қоймай, оның типін анықтап, дер ... ... болу ... ... Оқу ... ... көмегімен басқару
диапазоны өте кең: оқушының сұрақ қоя алу ... ... ... ... ... көмек мөлшерін, кейбір
жағдайда оқу материалын түсіндіру ретін таңдауға дейін. ... ... ... өзі ... ... ... дер ... алу өте маңызды.
Бұған дейін ешбір ... ... ... ... ие ... ... оқушыда өз іс - әрекетінің рефлексиясын қалыптастыруға
септігін тигізеді. Ең алдымен, компьютер оқушыға өз ... ... ... ... ... ... оқыту барысында сабақ түсіндіру, бақылау ... ... ... ... білім мен іскерлікті игеру
деңгейлерін анықтау сияқты ... ... ... ... алып ... ... ... сабақтан соң оқушы тест, бақылау
жұмыстары ... өз ... ... Бала өз ... өзі ... ... соң ... өзінің өз бетінше оқуға қызығуы артады, өз білімін
көтеруге ұмтылады. Әр пән мұғалімі оқушылардың ... ... ... ... бақылау жұмыстары тәжірибелік ... ... ... ... ... өзге ... ... жасылған
үлестірмелер, сөзжұмбақтар, өзара тексеру парақтарын дайындайды. Түрлі
терминдер сөздіктері жасалынды.[5,8]
Компьютерді қолдану ... ... әр ... жеке ... ... ... ... тапсырмалар беріп, барлық оқушы білімін бағалауға
толық мүмкіндігі ... ... қай ... ... ... немесе қай
жерде білімнің осал екенін дөп ... ... ... ... ... ... етеді, кейбір жағдайдағыдай тақтадан немесе жанындағы оқушыдан селсоқ
көшіріп ... ... өзі ... ... ... ... ... шапшаңдыққа, тапқырлыққа үйретеді. Оқушы мен ұстаз
қызметінде ақпараттық мәдениет ... ... ... ... психикасы
мен ойлау қабілетіне де игі әсер ететіні сөзсіз.[4,22,7]
2 Эксперименттік бөлім
2.1 Химия пәнінен ақпараттық-технологияны қолдану ... ... ... ... ... ... жыл аралығында Семей қаласының № 37 мектеп-
гимназиясында өткен мемлекеттік ... іс – ... ... ... ... 9 «Г» ... ... қолдану арқылы және
9 «А» бірнеше ... ... ... ... ... ... ... мен фенолдар» тақырыбын электрондық оқулық қолдану арқылы
оқыту. (Қосымша-Б)
2) «Альдегидтер мен ... ... ... ... ... ... ... қышқылдары» тақырыбын электрондық оқулықтың көмегімен
оқыту. ... ... ... ... ... ... ... көмегімен
оқыту. (Қосымша-Д)
5) «Көмірсулар» тақырыбын электрондық оқулықтың көмегімен ... яғни ... ... ... ... 9 ... өткізілген сабақтардағы оқушылардың білім деңгейі келесі кестеден
көруге болады.
2 - кесте. 9 «Г» сынып оқушыларының Электрондық оқулық ... ... ... және ... білімінің деңгейі.
|№ |Сабақтың тақырыбы. ... ... ... ... |
| | ... |көрсеткіш |көрсеткіші |
|1 ... мен ... |30 |100% |86,6% |
|2 ... мен кетондар. |30 |100% |90% |
|3 ... ... |30 |100% |93,3% |
|4 ... ... Майлар. |30 |100% |90% |
|5 ... |30 |100% |89,9% |
| | | | ... ... ... қорытындылай келе, электрондық оқулықты химия
пәнінде қолдану арқылы оқушылардың пәнге деген қызығушылының, есте ... ... ... ... ... Г ... ... оқулықты қолдану арқылы өткізілген химия
сабақтарының нәтижесі 5-суретте көрсетілген.
5 – сурет. 9 «Г» ... ... ... ... ... нәтижелері
Бұдан біз электронды оқулықты қолдану арқылы өткізілген сабақта
оқушылардың ... ... ... олардың пәнге деген қызығушылығы арта
түскенін айта аламыз.
2.2 Химия пәнінен дәстүрлі ... ... ... ... ... оқушылардың білім деңгейінің көрсеткіші.
25.02.-22.03.2009 оқу жылында ... ... № 37 ... ... ... ... іс – ... химия пән
мұғалімінің жетекшілігімен 9 «А» сыныбында ... ... ... арқылы бірнеше сабақтар өткізілді. Сабақтардың жоспарлары қосымшада
көрсетілген.
1) «Спирттер мен фенолдар.» тақырыбын ... ... ... ... ... ... мен ... тақырыбын дәстүрлі оқыту әдістемесін
қолдану арқылы жүргізу.
3) «Карбон қышқылдары, Күрделі эфирлер, ... ... ... ... ... ... Майлар» тақырыбын дәстүрлі оқыту әдістемесін
қолдану арқылы жүргізу.
5) ... ... ... ... ... ... арқылы
жүргізу.
Химия пәнінен дәстүрлі оқыту тәсілдерін қолдану ... 9 «А» ... ... ... ... деңгейі келесі 3-кестеден көруге
болады.
3 - кесте. 9 «А» сынып ... ... ... арқылы оқыған
оқушылардың білім деңгейі
|№ |Сабақтың тақырыбы. ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
|1 ... мен ... |26 |100% |77,2% |
|2 ... мен ... |26 |100% |73% |
|3 ... ... |26 |100% |77% |
|4 ... эфирлер, Майлар. |26 |100% |74% |
|5 ... |26 |100% |76,9% |
| | | | |∑ 75,62% ... пәні ... 9 «А» ... ... ... ... 6-
суреттен көруге болады.
6 – сурет. 9 «А» сыныбында өткізілген дәстүрлі сабақтардың нәтижелері
9 А сыныбында дәстүрлі ... ... ... бұл сынып
оқушыларының білім сапасының бірнеше сабақ барысында ешбір өзгерусіз қалуы,
дәстүрлі сабақ жүргізудің ... ... ... ... қалуын
дәлелдейді. Заман талабына сай толық білім беруге, ... ... ... педагогикалық іс-тәжірибемізде ешқандай кепілдік
бермейтінін ... ... ... ... және ... емес сабақтардың
саластыруына сараптама.
Дәстүрлі оқыту жүйесінің жетіспейтін жағы-барлық оқушылардың оқу
үрдісіне ... ... ... ... ... жаңа ... ... көптеген оқушылар барлық күш-жігерін жұмсап ... ... ... жаңа ... ... екіншісіне бұл
мәселе бұрыннан таныс, үшіншілері бұл кезде басқа ... ... ... ... ... ... оқытудың негізгі кемшілігі-оқу іс-әректінің
маңызды кездерін бақылаудың мұғалім үшін мүмкін еместігі.
Ал ақпараттық-технологияны қолданғанда ... оқу ... ... ... ете ... ... іс-әрекетін
бақылаудың сапасын өзгертеді.
Компьютермен жұмыс жасай отырып, оқушы кез келген тапсырманы ... ... ... ие ... ... оған қажетті көмек көрсетіліп
отырады. Егер тиімді оқытатын жүйелер пайдаланылса, оған тапсырманың шешімі
де ... ... және ... ... талқыланылады. Қарастырылып
отырған мәселенің тәжірибелік маңызын аша отырып, ... ... кез ... ... жолын айтып, нашар баға алудан ... ... ... ... ... ... көзқарас қалыптастырады.
Дәстүрлі және ... емес ... ... ... сапасының
салыстыруын 7-суретте айқын байқалады.
Дәстүрлі және ... ... ... арқылы өткізілген
сабақтардағы оқушылардың білім сапасының салыстыру
7 - сурет. Дәстүрлі және ... ... ... ... өткізілген
сабақтардағы оқушылардың білім сапасының салыстыруы
Компьютер оқу материалын беру ... ... ... ... ... ... барлық мүмкіндіктерін пайдалану
оқушыға ерекше ... әсер ... ... ... ... ... күшейтуге мүмкіндік береді.
Семей қаласының № 37 мектеп-гимназиясының 9 «Г» және 9 «А» ... ... оқу ... І және ІІ тоқсандардағы дәстүрлі сабақ
және ІІІ тоқсандағы электронды оқулық арқылы өткізілген ... ... ... салыстырғанда, төмендегі көрсеткішті көрсетті.
(8 - сурет)
І және ІІ тоқсан ... ... ... ... ... ... ... үлгерімдері есептелініп алынды.
8 – сурет. Дәстүрлі және электронды оқулықты ... ... ... ... сапасының мониторингі
9 «Г» және 9 «А» сыныптарында оқу ... І және ІІІ ... және ... емес ... оқулықты қолданып) сабақ жүргізудің
пайыздық өзара қатынасы көрсетеді. Яғни бұл ... ... ... химия пәнінен электронды оқулықты пайдалану арқылы
өткізілген сабақтардың нәтижесінен 9 «Г» ... ... ... ... химия пәніне деген қызығушылықтарының артқанын байқауға болады.
2.4 Компьютерлік технологияның сабақты өткізу ... ... ... ... ... көмегімен басқару диапазоны өте кең: оқушының
сұрақ қоя алу ... ... ... ... қиындық
деңгейін, көмек мөлшерін, кейбір жағдайда оқу материалын ... ... ... ... тапсырманы орындау барысында өзі қажет ететін көмекті
дер ... алу өте ... ... ... ... ... ... мұндай
мүмкіндікке ие болған емес.
Өзіміздің іс-тәжірибемізде жаңа ... ... ... ... 20% ... ... арқылы түрлі иллюстрациялар, олардың басты
негізгі үзінділерін бөліп, үлкейтіп көрсету оқушылардың қызығушылығын
туғызады. Оқушылар тек көріп қана қоймай, сабақты эмоциямен қабылдайды.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... ... сабағында пайдаланудың төмендегі жолдарын
ұсынамын.
Компьютерді химия сабағында пайдалану
9 – сурет. Компьютердің химия сабағында пайдаланудың жолдары.
Компьютерлік ... ... ... ... ... ... ... көреміз.
Компьютерлік технологияның сабақты өткізу кезеңдеріндегі қолдану үлесі
10 – сурет. Компьютерлік технологияның сабақты өткізу кезеңдеріндегі
қолданудың үлесі.
Жаңа тақырыпты түсіндіруде 50% ... ... ... ... ... электронды оқулықты 20%, тақырыпты ... ... ... ... біз ... ... ... тапсырмаларын қолдандық. Тест жұмысымен оқушылар жеке жұмыс істей
отырып, бағаланады. Оқушылардың білімі тексеріледі.
2.5 Компьютерлік ... ... ... ... ... ... зерттеулердің нәтижесінде оқушылардың зерттеу қызметінің
даму әдістемесінің жақсы жақтарын атап өту ... ... ... қолдана отырып, оқушылардың бойында ... ... ... ... ... ... ... қабілетін дамытады, «ақпарттық қоғамның » жеке ... ... оқу ... ... ... ... ... дейін жеткізеді; зерттеу іскерлігін, тиімді шешім ... ... ... ақпараттық технология арқылы химия пәнін оқыту арнайы мектепте
мынандай ... ... ... ... дамыту;
─ дайын бағдарламаларды қолдана білу шеберлігін арттыру;
─ оқушылардың компьютерлік ... ... ... ... ... ... ... сүйендім:
1. Оқушыларды өз бетінше жұмыс істеуге үйрету.
2. Оқушылардың ақпараттық сауаттылығын арттыру.
3. Оқушының шығармашылық қабілетін дамыту.
4. Компьютер арқылы, оқушының жеке ... ... ... сабақты түрлендіріп, қызықты өткізуге ... ... ... арттыратын компьютерлік құраушыларды
пайдалану өте тиімді.
Ғалымдар ... ... ... ... ... оқушылардың танымдық-ізденушілік қабілетінің әсерін
анықтадық. Оны 11 -суреттен ... ... ... танымдық-ізденушілік қабілетінің әсері
11 – сурет. Компьютерлендірудің оқушылардың ... ... ... - ... оқу ... ... 10% , тыңдау арқылы 20%, тыңдау
көрнекі құралымен ұштастырылса 40% оқу процесінде де оқушы ... ... ... ... 70% есте сақталады екен. Нағыз
өмір шындығымен ұштастырылған ақпараттың бала ойында қалу дәрежесі 90%.
Олай болса, ... жеке ... ... ... ... ... ... тұрған өзекті мәселе деуге болады.
Қорытынды
Компьютердің оқушылардың өзіндік дамып жетілуіне ықпал ететін құрал
ретінде тиімді ... ... ... ... баулысық, сонда ғана
мемлекет жүзеге асырып отырған компьютерлендіру үрдісі нәтижелі ... ... ... тек қана ... ғана ... ... жетілуіне, психикалық ерекшелігіне, темпераментіне, ойлау
қабілетінің ... есту ... ... және ... ... ... де
көп әсерін тигізеді.
Мен, Семей қаласындағы №37 мектеп – ... 9 Г және 9 А ... ... ... ... Ол уақытта 9 А сыныбында дәстүрлі оқу
әдістемесі қолданылып оқытылды. Ал, 9 Г ... ... ... ... Осы ... ... 9 А ... 75,62% және 9 Г
сыныбы 89,96% көрсетті. Бұдан біз электронды ... ... ... ... ... білім сапасы өсіп, олардың пәнге деген
қызығушылығы арта ... ... ... ... ақпараттандыру мемлекеттік саясаттың негізгі
элементтерінің біріне айналып отыр. Қоғамды ... ... ... ... ... басталады.
Әрине, менің ойымша, ең алдымен ұстаз «Компьютер» атты ... ... ... ... алып ... ой елегінен өткізе, тиімді ... ... Бұл ... ... ... ... ... айқын көрініс тапқан. «Қазақстан Республикасының-2030» бағдарламасы,
Білім беруді ақпараттандыру бағдарламасы компьютерлік технологияларды білім
саласында кең қолдану ісін ... көп ... ... ... ... ... тұрақты жұмыс істейтін күйде ұстап, білім саласында ... ... кез ... пән ... ... ... ... қолдану ісін жұмылдыру ісімен жалғасуы ... ... ... ... ... ісін ары қарай дамыту,
барлық пәндер бойынша компьютерлік оқулықтарды кеңінен оқу ... ... оқу ... жаңа ... көтеру болып табылады.
Бұл ХХІ ғасырда бүкіл мұғалімдер мен оқушылар үшін көкейкесті ... ... ... ... ... қызығуын тудыруы мен ойлау
белсендігін арттыру керек.
Егемен еліміздің болашағы жас ... ... ... неге ... ... сай тәрбиелеп, білім нәрімен сусындатпасқа. Оқытушы қауым
химияны ... ... жаңа ... ... ... жағын
пайдаланар деген мақсатпен дипломдық жұмысымды аяқтағым келіп отыр.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. А.А.Гин.Приемы педагогической технологи: Свободы выбора. Открытость.
Деятельность. ... ... ... М.: ... ... ... сабағында ақпараттық технологияны ... ... 2006ж. №3. 34-35 ... ... Б. ... ... технологиялар». 1999 ж., Алматы
4. Б.Т. Тұрсынғалиева.Оқу үрдісінде компьютерлік технологияны ... ... ... ... 2006ж. № 02 13-16 ... ... И.А., Осипова Е.М., Петрова Н.Н. Психологические аспекты
применения копмьютерных технологий /Вопросы психологии, 2002, №3, ... ... ... ... ... ... ... системы среднего образования./Информационные технологии
в Казахстане. 2000г. №1. Стр. 6─16.
7. Д.Ю.Добротин, А.А.Журин «Интернет в обучении химии»./Химия в ... №7 52─55 ... Д.Н. ... ... ... жаңа ... / Қазақстан
мектебі № 9 2006ж 7-9 бет.
9. Д.Т.Бекболова. Компьютерлік бағдарламалар-сабақта / Қазақстан ... № 9-23-24 ... ... «Оқу ... технологияландыру». 1992ж., Алматы.
11. Ж.С.Беккаримова. Электрондық оқулық және оның ... / ... № 3 28-29 ... Ж.Қ.Қараев. Активизация познавательной деятельности учащихся в
условиях применения компьютерной технологии обучения. 1997ж., ... ... Л.Я. ... науки в содержании образование /Теоретические
основы содержания обшего среднего образования М.,1983.с.104-118
14. З.Т.Өмірбаева. Возможности использования ... на ... ... в ... ... Химия
Қазақстан мектебінде 2007ж. № 3(15), 13-16 с.
15. К.М.Атыгаева. “Microsoft Word” және “Power Point” бағдарламаларымен
жұмыс./ ... ... 2006ж. № 4. 17-20 ... К.Н.Сажекенова, Б.Қ.Әділов.Мамандық пәндерді оқытуда компьютерлік-
ақпараттық технологияларды ... ... ... ... ... №11- 4-5 бет.
17. К.А.Жексенбина.Электрондық оқулықтардың алатын орны/Сынып жетекшісі.-
2006ж. № 3. 39-40 ... ... ... технологии обучения./ НИИ
проблем высшей ... М.; ... ... ... оқытудың әдістемелік аспектілері /Қазақстан
мектебі -2004ж- № 7- 11-12 бет.
20. Мұсточпова А.С. Оқу ... ... ... ... 2002.-28 ... ... ... жаңа ақпараттық технологиясы./
Химия мектепте 2006ж. № 6.34-36 ... ... ... ... ... ... жаңа ... технологияның ролі. Қазақстан ТМД және
Германиядағы мектептер мен жоғарғы оқу орындарында жаратылыс-ғылыми
пәндерді оқыту мәселелері, ... ... ... ... 2004 ж. том 2, ... 353-355 ... Каз НПУ им. Абая.
23. С.М.Кеңесбаев, ... ... ... ... педагогті дайындау. Международной конференций,-“развитие
информационных технологий в высшей ... 11-12 ... 2003 ... стр. 70-74, ... им. ... С.Ж.Пірәлиев, Б.М.Бутин, Е.Д.Абиров, А.А.Садықова. «Компьютерлік
технологияларды ... ... орта ... және жоғары оқу
орынында оқыту». Алматы, 2001ж, 15-16 наурызда ҚазМенҚызПи-де өткен
халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалынан.
25. ... ... ... ... и ... обучения.
/ Т.А.Сергеева //Информатика и образование. 1991, № 17. С.3-10.
26. Столарова.Л.М. Обучение с помощью машин. ... анг./ ... ... ЭВМ в ... ... / Под.ред А.И.Берга.Высшая школа.
1969,С.248.
28. Человек и вычислительная техника. / Под. Ред ... ... Г.М. ... ... ... В 5ч. МГПИ им ... ... Ч.2. 82.; Ч.3.85.; Ч.4. 55с.
30. Ю.С.Шафрин. Основы ... ... ... 1997. стр. 3-5 ... ... ... ... мәселе
Қосымша -Б
Сабақтың тақырыбы: § 53 Спирттер мен фенолдар.
Сабақтың түрі: ... ... ... ... арқылы жүргізу.
Сабақтың мақсаты: Спирттер мен фенолдарды қарастыру.
Білімділік мақсаты: 1) Спирттердің құрамын, физикалық және ... ... ... мен фенолдар туралы білімдерін тереңдету.
Дамытушылық мақсаты:
а) Логикалық ойлау, салыстыру, ... ... ... ... Диалектикалық - материалисттік дүниетанымының себептері мен ... ... ... арқылы оқушының жеке тұлғалық қасиеттерін арттыру,
оқу материалын ... ... ... ... ... ... ... оқулық, интерактивті тақта.
Сабақтың барысы.
I.Ұйымдастырушылық кезең.
Сабақтың тақырыбын, мақсатын хабарлау.
Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы: «Спирттер мен ... Үй ... ... Жаңа ... ... ... мен фенолдар туралы жалпы
мағлұмат беру.
Б) Спирттердің құрылымы.
В) ... ... ... қарастыру.
Д) Физикалық қасиеттері.
Е) Химиялық қасиеттерін түсіндіру, реакция теңдеулері.
Ж) Қолданылуы.
З) Спирртердің адам өміріне зияндылығы.
Сабақ барысы:
Өткен тақырыпқа тапсырма
Метан →хлорметан → этан → этил ...... деп ... бір ... ... ... атомдары гидроксил
топтарына ауысқан көмірсутектерді айтады. Гидроксил ... (-ОН) ... ... бір ... екі атомды, үш атомды және көп ... ... ... ... ... ... - R – OH Мысалы: CH3OH -
метил спирті, ... ... ... ...... екі ... ... Мысалы, CH2 – CH2 этандиол
| |
OH ... үш ... тобы бар, үш ... спирт – глицерин.
CH2 – OH
|
CH – OH
|
CH2 – OH ... ... ... қай ... ... ... орай
біріншілік спирттер CH3 – CH2 -CH2 – CH2-OH,
екіншілік спирттер CH3 – CH2 -CH – CH3
|
үшіншілік спирттер ... – C –CH3 ... ... ақ ... ... және қанықпаған спирттер болып бәлінеді.
Спирттерді жүйелік номерклатура ... атау үшін ... ... «ол» ... ... ... тобы ... атомының нөмерін көрсету арқылы атайды.
Мысалы: С2Н5ОН.
Этил спиртінің молекулалық формуласы.
4 3 2 ... – CH2 -CH2 – CH2-OH 4 3 ... CH3 – CH2 -CH – ... ... ... ... тізбегінің құрылысы мен
гидроксил тобының орнына байланысты.
Алынуы:
1) Алкилгалогенидтердің гидролизі:
CH3 – CH2 ... CH3 ... ... ... = CH2 +HOH → CH3 – ... ашыту арқылы:
C6H16O6→2C2H5OH+2CO2↑
Физикалық қасиеттері:
Этил спирті өзіне тән иісі бар ащы дәмді, суда шексіз ... ... ... температурасы 78,30С. Этил спиртінің 40% -дық ерітіндісі
арақ, ол организмге зиянды зат.
Химиялық қасиеттері:
Спирттердің химиялық қасиеттерін оның ... ... ... ... ... осы топ ... ... Алкоголяттардың түзілуі. Спирттер сілтілік металдармен әрекеттесіп,
алкоголяттар ... – CH2 ... ... ... ... ... ... органикалық қышқылдармен әрекеттесіп, спирттер
күрделі эфирлер түзеді.
O O
// ... – OH+CH3 –C → C2H5– O – C +H2 O
\ \
OH ... ... ... ... ... этил ... Жай эфирдің түзілуі.
Спирттер сусыздандыратын (H2SO4) заттармен әрекеттесіп, жай ... – OH+CH3 –OH → CH3 – O- CH3 ... ... ... ... KMnO4, K2Cr2O7 ... ... тотығады.
Нәтижесінде біріншілік спирттерден альдегидтер, ал екіншілік спирттерден
кетондар түзіледі. ... ... – CH2 -OH → CH3 – C +H2 ... ... – CH –CH3 → CH3 – C - ... ‌| |
OH O ... ... ... көп ... ... ... лак алуға қолданылады. Этил
спирті медицинада, фармацевтикада, парфюмерияда, тамақ және ... ... ... ... ... ... ... үшін
автокөлік отынына спирт қосады.
Спирттердің адам өміріне зияндылығы.
Спирттер. Жеміс шырыны ашығанда түзілетін шарап спиртін адамдар ... ... ... сөзі ... «spirit us vini» - ... ... ... шыққан көрінеді. Шарап спирті немесе этил ... ... ... ... ... ферменттік ашуы нәтижесінде
түзілетін бұл затты тұрмыста «спирт» деп атайды.
Метил спирті немесе метанол СН3ОН. Өзіне тән иісі бар, ... ... Өте улы. Көз ... әсер ... Бір ... ... адам соқыр
болып қалады. Ал одан көбірек мөлшері адамды өлтіріп те жібереді.
Этил спирті немесе этанол С2Н5ОН ... ... әсер ... ... ... оның ... ... уландырып, адамның ақыл-ойы, сөйлеу, ойлау
қабілеттері, қимыл үйлесімділігі ... ... ... ... алкоголизмге (маскүнемдікке), яғни этил спиртіне физиологиялық
және психологиялық ... ... ... ... ... рухани жағынан
азғындайды.
Бекіту сұрақтары
1. Спирттердің жалпы формуласы
2. Спирттердің қандай алу жолдары бар?
3. Көп атомды ... ... ... ... ... §53, 54. 128 бет №12, ... және ... тақырыбы бойынша электронды оқулықпен жұмыс.
Презентация 1. Спирттер, фенодар анықтамасы.
Сұрақтар.
1. Спирттерге, фенолдарға қандай функционалдық топ тән? (-ОН – ... ... ... қандай топтармен байланысқан? (алкил радикалдары,
арил радикалдары).
Анықтамасы.
Спирттер деп, бір ... ... ... тобы ... мен ... ... ... айтамыз.
Сұрақ.
1. Фенол мен спирттерде ... тобы ... ... қалай
байланысқан? (спирттерде С атомы арқылы фенолда тікелей байланысқан).
Анықтамасы.
Фенол деп ОН – тобы ... ... ... ... айтамыз.
Презентация 2. Спирттер, фенолдар жіктелуі.
Сұрақ:
Көрсетілген қосылыстарды жіктеу негізі бойынша ажырат.
Презентация 3. ... ... + HOH ( ... – CH = CH2 + HOH ( ... 4. Спирттердің химиялық қасиеттері.
Түсіндірме: алкоголяттардың атауы ... ... ... ... ... ... Күрделі эфир карбон қышқылының эфирі деп талады.
Сұрақ:
1. Төмендегі ... ... ... ... және ... аталады?
CH3OH + Na ( CH3ONa + ?
2. Төмендегі реакцияда қандай эфир түзіледі?
CH3OH + CHCOOH ( ... - ... ... § 53 ... және ... ... ... емес. Электрондық оқулық арқылы жүргізу.
Сабақтың мақсаты: Альдегидтер мен кетондарды қарастыру.
Білімділік мақсаты: 1) ... ... ... және химиялық
қасиеттерін меңгерту.
2) ... мен ... ... ... ... Логикалық ойлау, салыстыру, талдау, жинақтау қабілеттерін қалыптастыру.
ә) Диалектикалық - ... ... ... мен ... ... Сабақ арқылы оқушының жеке тұлғалық қасиеттерін арттыру,
оқу ... ... ... ... танымдық
белсенділігін дамыту.
Көрнекілігі: Компьютер, электрондық оқулық, интерактивті тақта.
Сабақтың барысы.
I.Ұйымдастырушылық кезең.
Сабақтың тақырыбын, мақсатын хабарлау.
Бүгінгі ... ... ... ... Үй тапсырмасын қайталау.
2) Жаңа тақырыпты түсіндіру.
А) Альдегидтер мен кетондар туралы ... ... ... ... және кетотоптың құрылымы.
В) ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерін түсіндіру, реакция
теңдеулері.
Ж) Қолданылуы.
Жаңа сабақты түсіндіру.
Альдегидтер және кетондар.
О
//
Көмірсутек радикалдарымен байланысқан карбонил ( - С ... бар ... ... альдегидтер деп атайды. Альдегидтерде
карбонил тобы ... ... және ... ... ... ... R – C
\
H
Ал, кетондарда карбонил тобы екі көмірсутек радикалымен бйланысады. Жалпы
формуласы R – C – ... ... ... қос ... ... σ – байланыс, ал екінші
π – байланыс болғандықтан, ... ... ... атомынан оттегі
атомына қарай ығысып, ... ... - ...... ... ... кезінде карбонил тобы жоғарға белсенділік
көрсетеді. Олар қосып алу, алмасу, тотығу, ... ... ... мен кетондар қаныққан, қанықпаған, ашық және тұйық
тізбекті болып бөлінеді.
Қаныққан альдегидтер мен ... ... ... ... атау үшін ... ... ... үшін «аль» деген жалғау, ол кетондар
үшін «он» жалғауын қосу арқылы атайды. Мысалы,
O
// СН3 – С – СН3 ... – C ... | |
\ ... – C этаналь CH3 – C - CH2-CH3 ... | |
Н ... – C ... ... ... ... тізбегінің құрылысына
байланысты, ал кетондардың измериясы радикалдың құрылысына және ... ... ... спирттерді сутексіздендіру: О
2000Cu ... – CH2OH → CH3 – C
- H2 ... ... гидротациясы ... =CH +HOH → ... →CH3 – ... ... ... спирті
Химиялық қасиеттері.
Альдегидтер мен кетондар көптеген химиялық реакцияға ... Бұл ... ... қос ... ... σ – ... ал
екінші π – байланыс болғандықтан, электрон ... ... ... ... қарай ығысып, поляризациялануынан болады.
δ - ...... ... ... ... ... тобы ... белсенділік
көрсетеді. Олар қосып алу, алмасу, тотығу, полимерлену, конденсация
реакцияларына қатысады.
1. ... ... ... мен кетондар никель катализаторы қатысында ... ... Бұл ... ... альдегидтрден біріншілік спирт, ал кетондардан
екіншілік спирт ... ... – C +H2 → CH3 – ... ... – C – CH3+H2 → CH3 – CH – ... | ‌ |
O ... ... ... ... әрекеттеседі, кетондар әрекеттеспейді
O ... ... – C +NH3 → CH3 – C – ... \
H ... Көгерткіш қышқылды (HCN) қосып алу
O ... ... – C + HCN → CH3 – C – ... |
H ... ... спиртті қосып алып, жартылай ацетальдар түзеді
O ... ... – C +CH3OH → CH3 – C – OH
\ ‌ |
Н H ... ... хлорлы сутек қатысында қыздыру арқылы жүргізсе, толық
ацеталь түзіледі.
O ... ... – C +2CH3OH → CH3 – C – H
\ \
H ... спирттермен қиынырақ әрекеттеседі
2.Тотығу реакциясы
Альдегидтер жеңіл тотығып, қышқылдар түзеді, ал кетондар қиын
тотығады. Егер ... ... ... оксидінің аммиактағы ерітіндісін
алып, альдегидпен ... бос ... ... ... ... ... айна ... деп атайды және альдегидтерге сапалық
реакция болып табылады.
O
//
CH3 – C +Aq2O → CH3 – ... ... ... ... сұрақтары:
1. Альдегидтердің функцинолдық тобының аталуы?
2. Альдегидтерге сапалық реакциясына қандай ... ... ... ... ... ... зат түзіледі?
Үйге тапсырма: § 55. 184 бет №6(А)
185 бет №1(В)
№1. Берілген сірке альдегидің күміс оксидімен тотықсыздандыру нәтижесінде
2,7 г ... ... Неше ... ... ... 0,55 г ... ... 0,49 г мыс (II) гидроксидімен тотықсыздандыру
нәтижесінде алынған сірке қышқылының ... ... ... § 59 ... қышқылдары.
Сабақтың түрі: Дәстүрлі емес. Электрондық ... ... ... ... ... 1) Карбон қышқылдары туралы оқушылардың білімдерін
тереңдету.
2) Карбон қышқылдарының физикалық және ... ... ... ... ойлау, салыстыру, талдау, жинақтау қабілеттерін қалыптастыру.
ә) Химияға деген қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелік мақсаты: Сабақты түсіндіре отырып оқушыларды ... ... ... ... ... оқулық, интерактивті тақта.
Сабақ жоспары:
Ұйымдастыру.
Электрондық оқулық арқылы жаңа материалды оқыту.
Сынып оқушыларының барлығымен жұмыс жасау.
Электрондық оқулықтағы тест тапсырмаларын орындау.
Бекіту сұрақтары.
Үйге тапсырма.
Сабақтың барысы.
I. Жаңа ... ... ... ... ... ... ... Карбон қышқылдарының алынуы.
В) Карбон қышқылдарының физикалық қасиеттерін ... ... ... ... ... ... теңдер\улері.
Д) Қолданылуы.
Сабақ барысы:
Молекуласында көміртек радикалымен байланысқан бір немесе бірнеше карбоксил
O
//
тобы C (-СООН)бар органикалық қосылыстарды Карбон ... деп ... ... – CnH2nO2. ... ... қаныққан, қанықпаған
және ароматты болып бөлінеді.
Құрамындағы карбоксил тобының санына байланысты бір ... ... көп ... ... ... негізді карбон қышқылдарының молекуласында бір карбоксил тобы
бар. Мысалы, CH3COOH, CH3 – CH2 – COOH ... ... ... ... молекуласында екі карбоксил тобы
бар. Мысалы, НOOС - СООН, НOOС – CH2 – COOH .
Қаныққан ... ... ... ... ... ... ... қаныққан көмірсутектердің атына «қышқыл» деген сөзді қосады.
Мысалы, Н-СООН –метан қышқылы
СН3 – СООН – этан қышқылы
Қаныққан бір ... ... ... ... көміртегі
тізбегінің құрылысына байланысты.
Алынуы:
Спирттерді тотықтыру арқылы:
T0,Cu ... CH3OH → H – C ... ... ... O
// ... H – C → H – C
\ \
Н ... ... – құмырсқа қышқылы. Құмырсқалардың ... ... зат. ... жапырақтарында, қалақайда болады. Қалақайдың ... ... ... ... ... ... Құмырсқа қышқылының
1,25%-тік спирттегі ерітіндісі ревматизм (буын) ауруларының дәрісі ... ... ... ... ... ... қасиетіне байланысты және хош иісті заттар мен еріткіштер
ретінде пайдаланылатын ... ... алу үшін ... СОOH – ... қышқылы. Сірке қышқылы - өткір иісті, суда жақсы
еритін, түссіз сұйықтық. ... +16,60 ... ... болғанда мұз
сияқты болып қатып қалады, сондықтан оны «мұзды сірке қышқылы» деп атайды.
Сірке қышқылының 6 – 9 % -дық ... ... ... дәм беру
үшін қолданылатын асханадағы сірке суы ал, 70 – 80 % -дық ... ... ... ... қышқылдарының қышқылдық қасиеті корбоксил тобына байланысты.
O
//
R – C
\
ОH
1. Тұз түзу. Карбон қышқылдары металдармен, сілтілермен, карбонаттармен
әрекеттесіп тұз ... – COOH +Mq → ...... ... – COOH +Na2CO3 →2RCOONa + CO2↑+H2O
Мысалы, 2CH3COOH +Mq → (CH3 ... ... эфир ... ... ... спирттермен әрекеттесіп, күрделі
эфирлер түзеді.
O
//
CH3COOH +CH3OH → CH3 – C – OCH3+H2O
Сірке қышқылының ... ... ... ... ... ... бояулар алуға, дәрі-
дәрмектер жасауға, жасанды талшық ацетат – жібегін алуға ... ... ... үшін және ... ... кеңінен
қолданылады. Сірке қышқылының тұздары мен күрделі эфирлері ... ... ... ауыл шаруашылығында арамшөптерге қарсы күресетін препараттар
ретінде кеңінен пайдаланылады.
Сөзжұмбақ
1. Бір негізді карбон қышқылдары гомологтық қатарының екінші ... ... ... күміс оксидімен әрекеттесіп, қандай органикалық зат
қасиетін көрсетеді?
3. Формальдегидтің судағы 40% ерітіндісі?
4. Карбон қышқыладыры қандац реакцияға ... Бір ... ... ... қышқылы.
6. Ацетальдегидті ашқан орыс ғалымы
7. Кабон қышқыладры суда ерігенде ... ... ... ... реакциясының нәтижесінде не түзіледі?
9. Ацетальдегидтерді алуда ең иімді де қолайлы шикізат.
Бекіту ... ... ... тән ... топ
2. Сірке қышқылының формуласы
3. Карбон қышқылы қандай қосылыстармен әрекеттеседі?
4. Этерификация реакциясы дегеніміз не?
5. Сабындану реакциясы қандай қосылыстар арасында ... §56. 193 бет ... г ... ... 100 г суда ... Осы ... ... заттың
массалық үлесін (%) есептеңіз.
Қосымша-Д
Сабақтың тақырыбы: § 60 Күрделі ... ... ... ... ... ... оқулық арқылы жүргізу.
Сабақтың мақсаты:
Білімділік мақсаты: 1) Күрделі эфирлер мен Майлар ... ... ... ... мен Майлардың, физикалық және
химиялық қасиеттерін ... ... ... ... ... ... мақсаты: Сабақ арқылы оқушының жеке тұлғалық қасиеттерін арттыру.
Көрнекілігі: Компьютер, электрондық оқулық.
Сабақтың барысы.
I.Ұйымдастырушылық кезең.
Сабақтың ... ... ... сабағымыздың тақырыбы: «Күрделі эфирлер мен
Майлар»
Жаңа тақырыпты түсіндіру.
А) Күрделі эфирлер мен ... ... ... ... қасиеттері.
В) Химиялық қасиеттері.
Г) Қолданылуы.
Сабақ барысы:
Күрделі эфирлер деп – қышқыл молекуласының карбоксил тобындағы сутек
атомы, көмірсутек ... мен ... ... ... тобындағы сутек
атомы қышқыл қалдығымен орын алмсқанда түзілетін қосылыстарыд айтады.
Күрделі эфирлер қышқылдар мен ... ... ... ... ... ... ... O
// ... +CH3 – CH2 – OH → CH3 – C - O – CH2 – ... ... ... ... этил ... ... этерификация реакция деп атайды. Күрделі эфирдің атауы
реакцияға алынған қышқыл мен спирттің ... ... ... ... этил эфирі.
Күрделі эфир иондарға ыдырамайтын қосылыстар.
Олар гидролиздену, ... ... ... ... ... биологиялық маңызы өте зор майлар жатады.
Майлар дегеніміз үш глицериттердің ... ... Үш ... үш атомды глицерин мен жоғары май қышқылдарының күрделі эфирлерін
айтады.
Майлардың құрылысын былай ... ... – OH HO – C - C17H35 CH2 – O – C - ... // ... – OH + HO – C - C17H35 → CH – O – C - ... ... // ... – OH HO – C - C17H35 CH2 – O – C ... ... ... ... глицерин және әр түрлі қышқылдар
болады.
Физикалық қасиеттері.
Май – ... ... жан – ... үшін ... ... Организмде
майлар тотыққанда бөлінетін энергияның мөлшері – көмірсулр мен ... ... ... екі еседей артық болады.
Май – басты энергия көзі ... ... ... ... ... ... Мысалы, май тірі ағзалардың жылуын сақтайды. Суық климатты ортада
тіршілік ететін жануарлардың (ақ аю, кит сияқты) тері асты май ... ... ... ... көп энергия бөлінбеуін қамтамасыз етеді.
Майлардың физикалық қасиеттері олардың құрамындағы ... Егер ... ... ... қышқылдар көп болса, онда
майлар сұйық болады.егер ... ... көп ... ... ... болады.
Майлар судан жеңіл және суда ерімейді.
Химиялық қасиеттері.
Майларды гидролиздеу.
Майларды сумен автоклавта ... олар ... мен ... ыдырайды.
O
//
CH2 – O – C - C17H35 CH2 – ... // ... – O – C - C17H35 +3H2O → CH – OH + ... O ... ... – O – C - C17H35 CH2 – ... ... реакциясына түседі, гидрленген май сабын алу үшін де
қолданылады.
Дүние жүзінже жылына ... ... ... май ... ... ... екісі азық ретінде қолданылады. Біздің елімізде Алматыда,
Өскеменде, Шымкентте май өндіріп, ... ... бар. ... ... ... ... ... кезде мұнай өнімдерінен жасанды май
алу ісі қолға алынуда.
Көптеген ... ... хош ... ... ... жеміс-
жидектердің сүйкімді иістері, құрамындағы күрделі ... ... ... ... ... ... бөліктері болып табылады.
Май тағамның құрамдас бөлігі. Май – маңызды биологиялық отын. Тірі
организмнің жылуын сақтайды.
Бекіту сұрақтары:
1. ... ... ... ... кездеседі?
2. Күрделі эфирлердің қоданылуы жөнінде не білесіңдер?
3. Майлар табиғатта қайда кездеседі?
4. Майды ... ... ... ... ... қышқылы мен спирт әрекеттесіп күрделі эфир
түзілу реакциясына мысалдар келтіріп, сәйкес ... ... ... ... § 63 ... түрі: Дәстүрлі емес. ... ... ... ... ... ... 1) Көмірсулардың құрамын, ... және ... ... Көмірсулардың жіктелуін қарастыру.
Дамытушылық мақсаты:
а) Оқушылардың жеке тұлғалық қасиеттерін дамыту.
ә) Диалектикалық - ... ... ... мен салдарын
аңғарту.
Тәрбиелік мақсаты: Сабақ арқылы оқушылардың оқу материалын эмоционалды
қабылдау негізінде ... ... ... ... электрондық оқулық, интерактивті тақта.
Сабақтың барысы.
I.Ұйымдастырушылық кезең.
Сабақтың тақырыбын, мақсатын хабарлау.
Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы: «Көмірсулар».
1) Жаңа ... ... ... туралы мағлұмат беру.
Б) Көмірсулардың жіктелуін қарастыру.
В) Көмірсулардың өкілдеріне ... ... ... ... барысы:
Көмірсулар табиғатта өте кең таралған және адам өмірінде аса маңызды
роль атқарады. Олар қоректік заттардың құрамына ... ... ... ... осы ... толтырылады.
Ақуыздың биосинтезіне және тұқым ... ... ... ... ... осы көмірсулардың туындыларынан құрылған.
Әсіресе көмірсулар туындыларының фотосинтез процесінде маңызы зор.
Фотосинтез ... деп ... ... (H2O және CO2) ... ... пайдаланып жасыл пигмент хлорофильдің қатысуы арқылы
көмірсулардың түзілуін айтады.
Фотосинтез сызба нұсқасы:
6CO2+6H2O→C6H12O6+6O2
Реакция нәтижесінде түзілген ... ... ... ... ... ... май) негізі болып табылады.
Барлық өсімдіктер әлемінде жүріп жатқан фотосинтез процесінің ... ... бар. ... жер ... ... 550 млрд ... ... 400 млрд тонна оттегі бөліп шығарады.
Кейбір көмірсуларды химиялық жолмен өндеу арқылы маталар т.б алады.
Көмірсулардың жалпы формуласы CmH2nOn
Көмірсулардың жіктелуі.
Көмірсулар ... үш ... ... ... дисахаридтер,
полисахаридтер.
І. Моносахаридтер деп молекуласында бір ... ... ... және ... ... ... бар қосылыстарды атайды. Альдегид
тобы бар моносахаридтер альдоздар, ал ... тобы бар ... деп ... O ... // |
C C= 0
| ... ... ... ... ... 1-8 ... ... атомының санына байланысты былай бөлінеді.
3 көміртегі атомы болса – триоза
4 көміртегі атомы болса – тетроза
5 ... ... ...... ... ... болса – гекcоза
Бұлардың ішінде ең көп тарағандары пентозалар мен ... ... зор ... ... ... қанты), фруктоза (жеміс
қанты) жатады. Моносахаридтер – қатты заттар, суда жақсы ериді, дәмі тәтті,
бейтарап орталы.
Циклді ... ... ... ... ... ие: олардың
ерітінділері тұрған кезде моносахаридтердің бір формасы ... ... ... ... ... дайындалған моносахарид ерітіндісіннің
оптикалық белсенділігінің өзгеру құбылысын мутаротация деп атайды.
Химиялық қасиеттері. Моносахаридтердің химиялық қасиеттері оның құрамындағы
гидроксо және ... ... ... спирттер сияқты моносахаридтер сілтілермен әрекеттесіп,
алкоголяттар немесе ... ... ... қалыпты
температурада глюкоза мыс (II) гидроксидімен әрекеттесіп көк
түсті мыс сахаратын түзеді.
O O
// //
C C
| H | H
H – C – OH H – C – OH
| ... – C – H +Cu(OH)2 → H – C ... ... – C – OH H – C – O
| |
H – C – OH H – C – OH
| ... ... ... реакциясы.
Барлық гексоза – альдозалар, жеңіл тотығады. Олар альдегид ... ... ... ... және фелинг сұйығын тотықсыздандырып қызыл түсті
мыс (II) тотығын береді.
Мысалы,
O COOK O
// |
// COOK ... HC – O ... \ H ... \ OH ... / Cu+2H2O → (CHOH)4 + 2 ... HC – O
| ... ... ... COONa ... ... ... ... ... ... мен ... ... ... сапалық
реакцияларға жатады.
3. Қосып алу реакциясы
Гексоза – ... ... алу ... ... Олар ... ... көп атомды спирттер түзеді.
O
//
C ... ... ... ... ... ... ... ... ... натрий боргидриді және
катализатор (полладий, никель) қолданылады.
4.Орын басу реакциялары.
Моносахаридтерді фенилгидразинмен қыздырғанда, суда қиын еритін ... ... Бұл ... ... ... алу үшін пайдаланылады.
II. Дисахаридтер деп гидролиздегенде екі молекула моносахаридтерге
ыдырайтын көмірсуларды ... ... ... ... ... ... ... Олардың жалпы формуласы С12Н22О11. Табиғатта ең көр
тараған ...... Осы ... гидролиздегенде келесі
моносахаридтер түзеді.
Сахароза+Н2О → Д ... + Д- ... + Н2О → Д- ... ... + Н2О → Д- ... +Д – ... табиғатта өсімдіктерге өте жиі кездеседі. Ол гидролизденіп
глюкоза мен фруктоза ыдырайды.
C12H22O11+H2O→ C6H12O6+C6H12O6
Сахароза ақ ... дәмі ... суда ... ... ... зат,
структуралық формуласы:
CH2OH
H O H H2COH O ... ОН Н O Н НО ... ... бос жартылай ацетальды гидроксил топтары болмағандықтан,
тотықсыздандырғыш қасиеті жоқ. ... ... ... ... ... оның ... ... байланысты. Сахарозаның құрамында гидроксотоптарының болуына
байланысты ол глюкоза сияқты мыс гидроксидімен әрекеттесіп, көк ... ... ... ... ... тобы ... ол ... (I)
оксидімен әрекеттеспейді.
Лактоза (сүт қанты). Тек сүтте ғана кездесіп дисахарид тәттілігі
қанттан 6 есе ... суда ... ... өте ... зат. ... ... мен галактозаға ыдырайды.
Структуралық формуласы:
CH2OH Н ... O O | | ... ОН Н
H OH H ... Н - О Н
H OH ... ... ... ... ... лактобион
қышқылын алуға болады. ... ... ... оксидінің аммиактағы
ерітіндісімен күміс айна реакциясына түседі, ал ... ... ... ... мыс (I) ... ... шығады.
Сондықтан ол тотықсыздандырылатын дисахаридке жатады.
III. ... деп ... n – ... ыдырайтын жоғары молекулалық көмірсуларды атайды.
Полисахаридтердің маңызды өкілдеріне крахмал, ... ... ... формуласы (С6Н10О5)n Полисахаридтер үлкен молекулалы
қосылыстар, суда ерімейді.
1. Крахмал (С6Н10О5)n – ... ең көп ... ... ... ... үшін негізгі қоректік зат. Крахмал суда ерімейтін ақ ұнтақ,
ыстық суда ісініп, ... ... ... ... көк түс ... ... түйіршіктері екі полисахаридтен амилозадан (10-20 %) ... (80-90 %) ... ... аралық заттар, ... ... ... ... мальтозаға ыдырайды.
(С6Н10О5)n+ n H2O →детектриндер → H2O→C12H22O11+H2O→2C6H12O6
крахмал
мальтоза ... ... ас ... жолдарда ферменттердің әсерінен
гидролизденіп глюкоза мен мальозаға ыдырайды.
Бекіту сұрақтары:
1. Моносахаридтерді атаныздар
2. Сахароза гидролиздегенде қандай заттарға ... ... ... ... §58, 59, 60, 61. 207 бет ... ... |
|материа|
|л |
|Компьют|
|ер ... ... ... ... ... ... ... ықпалды |
|оқып үйрену |
|мақсатында |
|информация |
|алу үшін ... ... ... ... ... және ... ... |
|өңдеу; |
| ... ... ... ... ... ... ... |
|экспериментті |
|демонстрациялай|
|білуі ... ... оның ... ... ... |
|Бақылануші |
|эксперимент |
|моделін ... ... ... ... ... ... |
|білуі ... ... ... |
|заңдылықтарды |
|қолдануды нақты ... ... ... ... ... қолдану
Электрондық почтаны пайдаланып хат алысу
Шығармашылық қабілеттерін арттыруға
Өз ... ... ... есте ... ... ... мен дағдыны жаңа жағдайға ауыстыруға
Тың мәселелерді болжай білуге
Компьютерлік технология
Саралап деңгейлеп оқыту
Сабақтан тыс жұмыстар
Сабақта
Практикалық сабақ
1) Зертханалық сабақ
2) Есептер шығару
Жаңа сабақ
Білімді тексеру ... пен ... ... ... ... ... ... қоғамы
Интеллектуалдық ойындар. «Миллионды кім алады?», «ХХІ ғ көшбасшысы» ... ... ... белсенділігі
Шығармашылық
Танымдық
Ойлау қабілетінің артуына
Жоспарлы әрекет етуге
Тез есте сақтауға
Компьютердің жеке тұлғаны дамытуға ықпалын
Материалды компьютер ... ... ... ... қорымен және әдебиеттермен жұмыс істеу
Интернет желісінен мәліметтер алу
Компакт диск, қосымша мәліметтермен жұмыс
Мәтіндерді графиктік сызбаларға түсіру
Химия сабағында компьютерді жеке тұлғаны ... ... ... ... 2 3 4 5 6 7
8 ... ... ... ... мазмұны:
Теория,білімді тәжірбиелік бекіту, білімді тексеру
Оқыту әдістері:
топтық әдіс,
жеке-дара оқыту әдісі
Оқыту мақсаты:
бағдарламалық өнімдер

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 51 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
VСT шаблон негізінде «Компьютерлік желілер» пәні бойынша электронды оқулық құрастыру»73 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет
Визуалды бағдарламалау ортасының электронды оқулық бағдарламасын құру технологиясы47 бет
Жоғары мектеп жасындағы оқушылардың оқу жетістіктерін бағалауда компьютерлік оқыту және бақылау бағдарламаларының рөлін анықтау50 бет
Компанияның ақшалай қаражаттарын басқарудың мәні мен оңтайландыру әдістері31 бет
Компанияның инвестициялық портфелін қалыптастыру тетігі28 бет
Компьютер туралы12 бет
Компьютер ұғымы10 бет
Компьютерлік неологизмдер83 бет
Мақал-мәтелдер құрамындағы сан есімдердің этнолингвистикалық сипаты103 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь