Қаржылық есеп беру құрамы мен элементтері

Ж О С П А Р

Кіріспе

Негізгі бөлім: Қаржылық есеп беру құрамы мен элементтері.
1.1 Қаржылық есеп берудің маңызы.
1.2. Қаржылық есеп беруге қойылатын негізгі талаптар.
1.3 Қаржылық есеп берудің мақсаттары.

ІІ Бөлім.
2.1 Қаржылық есеп беруді пайдаланушылар және оны тапсырудың
мерзімі.
2.2 Қаржылық . шаруашылық қызметінің есебін беру.
2.3 Қаржылық есеп беруді жасау және ұсыну .

ІІІ Бөлім
3.1. Нығайтылған қаржылық есеп туралы түсінігі.
3.2 Қаржылық салымдарының есебі.
3.3 Қаржылық салымдары шоттары бойынша жүргізілетін операциялар

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Жылдам шешім қабылдаудың негізі – толық және маңызды ақпаратпен қамтамасыз ету болып табылады. Бұған есепке алу мен есеп беру арқылы қол жеткізіледі.
Есеп беру дегеніміз – меншіктің барлық түріндегі кәсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметін және ұйымдық-құқықтық мәртебесін кешенді түрде сипаттайтын жиынтық көрсеткіштер жүйесі.
Берілетін есептің деректеріне жабдықтаушылар, бәсекелестер, қазіргі және келешектегі инвесторлар. Қызметкерлер сондай-ақ министрліктер, ведомстволар, қалың көпшілік мүдделі. Қаржылық есепте инвестициялық саясат ұсынуға және несие беру жөнінде шешім қабылдауға, болашақтағы ақша ағынын бағалауға, кәсіпорындардың ресурстары мен міндеттемелерін және оның басшы органдарының қызметін сараптауға қажетті ақпарат жинақталады.
Үкімет пен оның органдары берілген есеп ақпаратын сол кәсіпорынға қатысты экономикалық саясат пен салық шараларын белгілеу үшін пайдаланады.Оларға сондай-ақ субъектілер қызметін ретке келтіріп, салық салу саясатын жүзеге асыру үшін және табыстарды кіріске алу мен әр алуан статистикалық деректердің негізі үшін мәліметтер керек.
Қаржылық есеп негізінде субъектінің қаржылық жағдайының нашарлай бастау тенденциясын дер уақытында аңдып, оның шаруашылық қызметіндегі жағымсыз құбылыстардың алдын алуға болады, сондай-ақ пайданы молайту үшін ішкі резервтерді анықтауға, соны жұмылдырып, тиімді пайдалану арқылы табысқа жетуге болады. Кәсіпорындардағы қаржы қызметінің ойдағыдай барысы алға қойған мақсатқа, жоспарланған көрсеткіштерге қол жеткізуге қажетті жағдай жасайды, кәсіпорынның өндірістік қызметінің үздіксіздігі қаржылық жағдай қалыпты тұрақтылығын қамтамасыз етеді, ал бұлар кәсіпорынның төлем қабілетіне кепілдік береді.
Алайда субъектілердің қаржылық есебін пайдаланушылар мүдделерінің айырмашылықтарына қарамастан, субъектінің өмір сүруінің басты шарты – оның қызметіне қажетті капиталдың жеткіліктілігі болып табылады. Сондықтан капитал иелері мен басқа да инвесторлар есептен алатын ақпаратқа қанағаттануға тиісті мұндай жағдай ақпарат падаланушыларға ортақ сипат. Осы талапқа жауап беретін қаржылық есеп жалпы мақсаты есеп деп аталады, ал барлық тұтынушыларға арналған, бұлар үшін қаржылық есеп шаруашылық жүргізуші субъект туралы ақпаратты негізгі көзі қызметін атқарады. Алайда, тұтас алғанда есеп беру тұғырнамасы сыртқы тұтынушылардың жалпы қажетіне қатысты және ол бұрын өз капиталын субъектінің қарамағына бергендердің мүдделерін қорғауға бағытталады.

Жылдық есеп мынадай тұтынушыларға беріледі:
• Меншік иелері немесе өкілдікті органдарға немесе құрылтайшылық құжаттарға сәйкесті органдар;
• Кәсіпорынның тұрғын жеріндегі салық органдарына;
• Жергілікті қаржы органдарына;
• Мемлекеттік статистикалық органдарына.
Заңды тұлғаның қаржылық есебі тұтынушылар үшін ашық болып табылады. Ол қалың көпшілікті субъектінің даму бағыттары туралы және оның аймақтық-экономикалық, әлеуметтік ахуалын жақсартуға соңғы жетістіктері туралы ақпаратпен қамтамасыз ете алады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі :

1. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік есеп» - Алматы, «Экономика» 2005
2. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., Радостовец В.В., Шмидт О.И. «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» - Алматы, 2003ж.
3. Кеулімжаев Қ.К., Әжімбаева Н.З., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.Ә. «Қаржылық есеп» - Алматы, «Экономика», 2005ж.
4. Ертісбаев Е.Қ. «Сауда кәсіпорынның экономикасы» - Қарағанды, 2003ж.
5. К.Ә. Китебаева «Бухгалтерлік есеп принциптері» - Қарағанды 2002ж.
6. Кривогузова Н.А. «Экономикалық талдау» - Қарағанды, 2004
7. «Бухгалтер бюллетені» журналы, №3-4, қаңтар 2005ж., «БИКО» баспа үйі
8. «Нормативные акты» - №12 (192),»Қаржы-қаражат», 2003
9. «Библиотека бухгалтера и предпринимателя» - №7 (156), шілде 2003ж., «БИКО» баспа үйі
        
        Ж О С П А Р
Кіріспе
Негізгі бөлім: Қаржылық есеп беру құрамы мен элементтері.
1.1 Қаржылық есеп берудің маңызы.
1.2. Қаржылық есеп беруге ... ... ... ... есеп ... ... Бөлім.
2.1 Қаржылық есеп беруді пайдаланушылар және оны тапсырудың
мерзімі.
2.2 Қаржылық - шаруашылық ... ... ... Қаржылық есеп беруді жасау және ұсыну .
ІІІ Бөлім
1. Нығайтылған қаржылық есеп туралы түсінігі.
3.2 Қаржылық салымдарының есебі.
3.3 Қаржылық салымдары шоттары ... ... ... ... ... ... ... негізі – толық және маңызды ақпаратпен
қамтамасыз ету болып табылады. Бұған есепке алу мен есеп беру ... ... беру ... – меншіктің барлық түріндегі кәсіпорындардың қаржы-
шаруашылық қызметін және ұйымдық-құқықтық мәртебесін ... ... ... ... жүйесі.
Берілетін есептің деректеріне жабдықтаушылар, бәсекелестер, қазіргі
және келешектегі инвесторлар. Қызметкерлер ... ... ... ... ... Қаржылық есепте инвестициялық саясат
ұсынуға және несие беру жөнінде шешім қабылдауға, болашақтағы ақша ағынын
бағалауға, ... ... мен ... және оның ... қызметін сараптауға қажетті ақпарат жинақталады.
Үкімет пен оның ... ... есеп ... сол ... ... ... пен салық шараларын белгілеу үшін
пайдаланады.Оларға сондай-ақ ... ... ... келтіріп, салық
салу саясатын жүзеге асыру үшін және ... ... алу мен әр ... ... ... үшін ... керек.
Қаржылық есеп негізінде субъектінің қаржылық жағдайының нашарлай бастау
тенденциясын дер уақытында аңдып, оның шаруашылық ... ... ... алуға болады, сондай-ақ ... ... үшін ... анықтауға, соны жұмылдырып, тиімді пайдалану арқылы табысқа
жетуге ... ... ... ... ... ... ... мақсатқа, жоспарланған көрсеткіштерге қол жеткізуге қажетті жағдай
жасайды, кәсіпорынның ... ... ... қаржылық жағдай
қалыпты тұрақтылығын қамтамасыз етеді, ал бұлар кәсіпорынның ... ... ... субъектілердің қаржылық есебін пайдаланушылар мүдделерінің
айырмашылықтарына қарамастан, субъектінің өмір сүруінің басты ...... ... ... жеткіліктілігі болып табылады. Сондықтан
капитал иелері мен басқа да инвесторлар ... ... ... ... ... жағдай ақпарат падаланушыларға ортақ сипат. Осы
талапқа жауап беретін қаржылық есеп жалпы мақсаты есеп деп ... ... ... ... ... үшін ... есеп ... субъект туралы ақпаратты негізгі көзі қызметін атқарады. Алайда,
тұтас алғанда есеп беру ... ... ... ... қажетіне
қатысты және ол бұрын өз ... ... ... ... ... ... есеп ... тұтынушыларға беріледі:
• Меншік иелері немесе өкілдікті органдарға немесе ... ... ... ... ... ... салық органдарына;
• Жергілікті қаржы органдарына;
• Мемлекеттік статистикалық органдарына.
Заңды тұлғаның қаржылық есебі тұтынушылар үшін ашық ... ... ... ... ... даму бағыттары туралы және оның ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ете алады.
1.1 Қаржылық есеп берудің маңызы.
Қаржылық есеп беру – бұл кәсіпорынның есепті кезеңдегі қаржы-шаруашылық
қызметіне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... Комиссиясының 1996 жылғы 12 қарашадағы
№2 қаулысына сәйкес ... ... ... ... мен қызмет түріне
қарамастан Бухгалтерлік есептің Қазақстандық стандартына көшті.Шаруашылық
ету жағдайларының өзгеруіне байланысты ... есеп беру ... ... ... Атап ... беру ... бухгалтерлік
стандарттардың талабына сай келе бастады. Кәсіпорынның,мекеменің қаржылық
есеп беруі есеп ... ... ... болып табылады. Кәсіпорынның
қаржылық есеп беруінде кәсіпорынның мүлік және ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметінің нәтижелері
көрсетіледі.
Нарықтық қатынастардың қалыптасуы ... ... ... қаржыландыруды шектеу барынша күшейтіледі.Соған байланысты шынайы
және объективті қаржылық есеп берудің маңызы арта түседі, ... ... ... талдау кәсіпорынның шын мәніндегі мүліктік ... ... ... ... береді.
Кәсіпорынның қаржы жағдайы – ресурстардың қолда барын,орналастырылуын
және пайдаланылуын , кәсіпорынның қаржылық ... , ... ... ... ... ... ... түсінік.
Есеп беру кәсіпорын мүліктерінің жалпы құнын, ... ... ... және өзге де ... тыс) құнын, ұтқыр (айналым)
құралдардың, материалдық айналым құралдарының құнын, кәсіпорынның меншікті
қаражаттарының, қарыз ... ... ... ... ... есеп ... ... бойынша қорлар мен шығындарды
қалыптастыруға арналған қаражат көздерінің артықшылығын немесе көпшілігін
анықтайды. Бұл ... ... ... , ... және өзге қарыз
көздерімен қамтамасыз етілгендігін анықтауға мүмкіндік туады. Қаржылық ... ... ... қабілеттілігін, яғни оның міндеттемелер ... және өз ... ... ... ... ... ... өтімділігі кәсіпорын өз активтерімен міндеттемелерді жабу
дәрежесімен анықталады. ... есеп беру ... ... неғұрлым
өтімді активтерді, жылдам сатылатын активтерді анықтауға мүмкіндік береді.
Екінші ... ... есеп ... ... ... кәсіпорының
мынадай пассивтерін :неғұрлым жедел пассивтерді , қысқа ... ұзақ ... ... және ... ... ... Мұның өзі нарық жағдайында , бәсекелес – ... ... ... кәсіпорындар үшін өте маңызды.
Қазіргі нарықтық қатынастар жағдайында есеп беру көрсеткіштерінің рөлі
басқару шешімдерін қабылдау , ... ... ... ... өте ... ... есеп беру ... мен элементтері.
ҚР-ның президентінің 1998 жылғы 26 желтоқсандағы заң күші бар ... есеп ... ... ... ... ... ... қызметінің нәтижелері туралы есептен;
3. Ақша қаражаты қозғалысы туралы есептен тұрады.
Сондай-ақ осыларға тіркелген ... ... ... ақ ... ... ... ... қаржылық есептерге негізделген немесе
солардан алынған және солармен бірге оқылатын диаграммалардан ... ... ... ... мен ... ... тәуелсіз заңды тұлғалар
құрастырады.
Бухгалтерлік баланстың, қаржы-шаруашылық ... ... есеп ... қаражаттарының қозғалысы туралы ... ... мен ... есептің тиісті стандарты арқылы тәртіпке келтіріледі және бір
есепті кезеңінен келесісіне қолданылады.
Бухгалтерлік баланс кәсіпорынның жылдық есебінің жылдық ... ... Ол ... ... жылдың басы мен соңындағы қаржылық
жағдайын көрсетеді. Баланс бас кітапта немесе мышинограммаларда көрсетілген
есеп ... ... ... ... құрылады.
Баланс «Актив», яғни «субъектінің құнды бағасы бар мүлкі, мүліктік ... ... ... мен құқық» және пассив, яғни жеке меншік капитал
мен міндеттемелер болып бөлінеді. Актив пен ... ... қоса ... ... есеп ... ... алынатын игіліктердің
бар екені туралы анықтама келтіріледі. Баланс қаржылық есептің үш элементін
көрсетеді:
• Активті;
• Жеке меншік капитал және міндеттемелер;
• Қалған екі ... ... пен ... ... ... ... туралы есепте көрініс табады.
Осынау есеп қорытындыланған есеп шоты, табыстар мен ... ... ... ... табылады. Есепті жасауға ... ... ... және ... есеп шоттарынан тікелей алынған.
ҚР-ның шаруашылық жүргізуші субъектілері үш қаржылық есептің ... № 3 ... ... қозғалысы туралы есеп» формасы болып
табылады. Ол есепті кезеңнің ішінде заңды ... ... ... ... ақша ... операциялық, инвестициялық және ... ... ... ... ... ... сондай-ақ түсініктеме хат, қосымша таблицалар мен басқа
да ... ... ... ... ... оның ... ұйымдастыру
мен сипатының ерекшеліктеріне байланысты. Алайда оны құрудың көптеген
талаптары ... ... ... ... ... деректер сыртқы ақпарат
тұтынушыларға да және сол кәсіпорын басшыларына да ... ... ... ... ... ... ... берілуі сол қаржылық есепті
тұтынушылардың оны түсініп, деректерін салыстыруға көмектеседі.
Қаржылық есептің алдына ... ... қол ... үшін ол ... негізінде алынған, БЕС-ның халықаралық негізі ретінде қабылданған
БҰҰ-ның ... ... ... ... бір ... мен
талаптарына сәйкес келуі керек.
ҚР-нда енгізілген қаржылық есеп ... ... ... ... ... сәйкес келеді.
ҚР-ның заңдарында бұл тұғырнамалар жүзеге асырылады. Бухгалтерлік есеп
пен қаржылық есеп беру ҚР-нда есептеу, үздіксіздік, дәлдік, шынайлылық ... ... ... ... ... сай ... ... принципі мынаны білдіреді: табыстар еңбек сіңіріліп табылғаннан
кейін аударылады, ал шығындар шығарылған соң есептелінеді, яғни операциялар
мен оқиғалар есептік ... пен ... ... ... ... ... түскен несие ақша қаражаты төленген сәтінен бастап
емес, пайда болған сәтінен ... ... ... принциптердің сақталмауы шаруашылық субъектілерінің мүліктік
және қаржылық жағдайдың көрінісін, қызметтің түпкі нәтижесін бұрмалайды.
Есеп беру мен ... ... ... ... ... ... деректер берген басшылар мен бас ... ... ... ... ... ... есеп ... валютасы түрінде жасалуға тиіс. ... – мың ... ... осы ... ... орындалуына жауап
беретін субъект басшысы мен бас бухгалтері қол қояды.
Қаржылық есепті жасау үшін есептік ... ... ... ... ... күн есептелінеді. Қолданылып жүрген заңға сәйкес жылдық
есеп үшін есеп беру ... ... ... 1 ... ... ... Егер ҚР ... басқаша жағдай қаралмаса, есеп әр
жылдың 30 сәуірінен кешіктірілмей тапсырылуы керек.
Заңды тұлғалардың қаржылық есебі мүдделі тұтынушылар үшін ... ... ... ... ... анықтығын заңды тұлға белгіленген
тәуелсіз аудиторлық қорытынды немесе жеке аудитор дәлелдейді.
Сөйтіп, нарықтық қатынастарға көшу жағдайында ... ... ... ... артады екен. Қазіргі заманғы білікті ... ... ... ... ... мен талаптарға сәйкес ол өзіне
тиістілі рөлін – тұтынушыларды субъектінің мүліктік және ... ... ... та ... ... етуі ... ... есеп
жасауға міндетті.
Түсініктеме хат.
БЕС сәйкес қаржылық есеп құрамына түсіндірмелік хат та кіргізілген.
Оның құрылымы экономика саласының ... ... ... ... ... ... бір ... мақсаты – бүкіл бухгалтерлік
есеп ақпаратын ... ... ... қызметінде орын алған
проблемаларды анықтау, айналыс құралдарының айналысының кеміп кетуін ... ... мен ... ... ... «негіздеу».
1.2 Қаржылық есеп беруге қойылатын негізгі талаптар.
Заңды тұлға болып табылатын ... ... ... ... , ... және ... ... бөлінген басқа да
құрылымдық бөлімшелердің өндірісі мен шаруашылығындағы мүліктерді ... , ... пен ... ... көздерінің құрамын көрсететін
қаржылық есеп беруді жасайды. Қаржылық есеп беру Қазақстан Республикасы
Қаржы ... ... және ... ... ... бойынша
жасалад. Атап айтқанда, шаруашылық ... ... есеп ... мыналарды: кәсіпорын балансын, кәсіпорның қаржы – ... ... ... есеп ... ақша ... қозғалысы
туралы есеп беруді тапсыруға ... ... ... ... ... әріптестермен келісім бойынша қаржылық есеп беру
басқа да ... ... және ... жазулармен толықтырылуы
мүмкін.
Барлық кәсіпорындар, мекемелер үшін есеп беру жылы болып 1 қаңтардан 31
желтоқсанды қоса алғанға ... ... ... ... құрылған
кәсіпорындар , мекемелер үшін есеп беру жылы болып олар заңды тұлға құқын
алған күннен ... 31 ... қоса ... дейінгі кезең , ал ... ... ... ... үшін ... жылдың 31 желтоқсанын
қоса алғандағы мерзім саналады.
Қаржылық есеп беруді толтыруға қойылатын ... : ... мен ... ... ... ... және
талдамалы есеп деректерінің сәйкестігі, есептік көрсеткіштердің ... ... ... ... өткен жылдың
осындай мерзімдегі есепті көрсеткіштермен салстырмалылығы.
Қаржылық есеп ... ... ... ... ... және бас ... сондай – ақ жоспар жасау қызметінің басшысы
жауап ... ... есеп беру ... ... бір ... ... және ... есептің стандарттарымен анықталады. Қаржылық
есептемеге ... ... ... ... және осы есеп ... ... ... алынған ақпараттар енеді және ... ... ... ... есеп ... мақсаттары.
Қаржылық есеп берудің мақсаттары есеп берудің ... ... ... жайында ақпарат ұсыну болып табылады. Қаржылық есеп ... ... ... үшін ... барлық ақпаратты өзіне енгізе
алмайды. Өйткені есепнегізінде өткен оқиғаларды ... ... ... ... ... ... ... ұсыну жөніндегі инвестициялық шешімдерді қабылдауға;
2. Субъектінің алдағы ақшалай түсімін бағалауға және олардың түсімі
мен жыл ... ... ... мен ... байланысты бағалауға;
4. Басшы органдардың жұмысын бағалауға.
Қаржылық есеп берудің сапалық сипаттамалары :
1. Түсініктілік - қаржылық есеп беруге ұсынған ... ... ... ... ... - ... өткен , қазіргі және болашақ оқиғаларды
бағалауға, растауға немесе түзетуге көмектесіп, ... ... ... ... – ақпараттарда елеулі қателер мен бұрмалаушылықтар жоқ
екендігіне шынайы сенім білдіру.
4. Шынайы ...... ... ету ... ... ... ... ақшалай қаржылардың қозғалысы және тағы басқа
операцияларды шынайы көрсетуі тиіс.
5. Мәннің формадан артықшылығы – операциялар мен ... ... ... тек заңды формада ғана емес, экономикалық заңдылығына сәйкес
есептеп ұсынуы қажет.
6. Бейтараптық - ... есеп ... ... ... ету, яғни күні бұрын теріс түсініктеме болмауы керек.
7. Байқампаздық - активтер мен кірістер, кемітілмей, міндеттемелер мен
шығыстар ... ... үшін ... ... ... ... ... Толықтылық - сенімділікті қамтамасыз ету мақсатында қаржылық
есептердегі ақпарат толық ... ... ... - ... ... ... келмейтін тежеу болған
жағдайда өзінің орындалғандығын жоғалтуы мүмкін.
10. Пайда мен шығын арасындағы баланс – ақпараттан ... ... ... ... ... артып түспеуі тиіс.
11. Сапалық сипаттаулар арасындағы баланс - қаржылық есеп беру тепе ... ... ... ... ... ... болу ... Қаржлық
есепті жасаушылар кәсіби пайымдау мен әртүрлі жағдайларды садыстырмалы
маңыздлығын анықтайды.
12. Сенімді және әділ ...... ... ... қолдану.Сенімді және әділ қаржылық есеп беру ... ... ... етуі ... ... есеп ... баптарын бағалау .
«Материалдық емес активтер» бабы бойынша шаруашылық қызметте ұзақ
уақыт бойы ... және ... ... ... ... ... жұмсаған шығындары көрсетіледі. Материалдық емес
активтерді кәсіпорынның құрлтайшылары ... ... ... ... ... енгізуі, сондай – ақ кәсіпорын өз қызметінің барысында сатып
алуы мүмкін. Бап бойнша бастапқы бағалау ... ... ... ... есептелген тозудың сомасы жекелей келтіріледі және қалдық
құны көрсетіледі. Материалдық емес ... ... ... ... ... ... емес активтердің тозуы өнімнің /жұмыстың,
қызметтің/ өзіндік құнына олардың бастапқы құны мен ... ... ... ... ... ... ... бірақ кәсіпорын
қызметінің мерзімінен аспайтындай болып жатқызылады.
Ұтымды пайдалану мерзімін анықтау мүмкін болмайтын материалдық ... ... тозу ... он жыл мерзімге есептеліп, ... ... ... ... ... ... «Материалдық емес активтер» деген бабын қалдық құнымен
толтыру үшін 101 – “ ... ... “, 102 – ... ... , 103 – “ Патенттер “, 104 - “Ұйымдастыру шығындары “, ...... “, 106 – “ ... “ және 112 – “ ... емес активтердің
амортизациясы – бағдарламалық қамтамасыз ету “, 115 – “ ... ... ...... “, 116 – “ Материалдық ... ......... ... ... ... қажет .
“ Негізгі құралдар” бабы бойынша қолданыстағы , консервациядағы
немесе запастағы негізгі құралдар бойынша мәліметтер ... . Бұл ... ... сәйкес кәсіпорыннң меншігіне ... ... ... құны да ... . ... бап бойынша негізгі құралдардың
бастапқы құны және тозуы және қалдық құны жеке – жеке ... ... ... ... ... ... қалдық құнымен енгізіледі . ... ... ... бойынша анықталған бастапқы құны мен ... ... ... құралдарды қайта бағалауға арналған алғашқы
деректер болып табылады . Негізгі құралдар олардың бастапқы ... ... ... ... ... ... ... қайта бағаланады
. Негізгі құралдар қайта бағалағаннан кейін негізгі ... ... ... ... ... алмастырылады / яғни ... ... ... ... ... / . Есеп ... ... құралдардың тозуы жекелей
көрсетіледі . Сонымен , баланстық “Негізгі құралдар “ деген ... ... ... ... ... ... қажет :
121 – “ Жер” , 112 - “ Үйлер мен ғимараттар” , 123 – “ Машиналар ... , ... ... , 124 – “ ... ... , 125 –
“Басқалар “, 126 – “ ... ... , 131 - “ ... мен ғимараттардың
тозуы” , 132 – “ Машиналар мен ... , ... ... “, 133 – “ ... ... ... “, 134 – “Басқалардың тозуы “.
Ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ... , басқа кәсіпорындардың активтеріне ( бағалы
қағаздар – акцилар , облигациялар ) ... ... ... басқа кәсіпорындардың жарғылық капиталдарына салымдар , ... ... ... ... ... ... ... көрініс табады .
Баланстың “ұзақ мерзімді ... ... ... ... үшін мынадай
жинақтамалы шоттардың ... ... : 141 – ... ... , 142 – “ ... ... , 143 – ... ... ... ... , 144 – “Басқалар “.
“Ұзақ мерзімді дебиторлық берешек” бөлімінде есеп ... ... ... ... бапты толтыру үшін 301 – “Алуға арналған шоттар” , 302 – ... , 321 – “ ... ... ... , 322 – ... ... , 323 – ... бақыланатын заңды тұлғалардың
берешегі” деген жинақтамалы шоттардың және 33 - “Өзге де ... ... ... деректері қолданылады .
Есеп берудің “Тауарлы – материалдық ... ... ... толтырған кезде
ІІ бөлімдегі 20 – “ Материалдар” , 21 – “Аяқталмаған өндіріс” , 22 ... ... ... ... ... ... ... шығыстары” бабын толтыру үшін 34 – “Алдағы
кезеңдердің шығыстары” деген бөлімшенің ... ... ... ... ... ... бабы ... бөлінбеген
пайданың қалдығы көрсетіледі .Бұл бап бойынша ... 561 – ... ... ... зиян )” , 562 – ... ... бөлінбеген
кірісі ( жабылмаған зиян )”, 571 – “ Жиынтық кіріс ... )” ... ... ... ... .
2.1 Қаржылық есеп беруді пайдаланушылар және оны ... ... ... ... және ... ... ... құжаттарына сәйкес меншік ... , ... ... , ... ... басқа органдарына , несие беруші
банктерге және басқа шаруашылық субъектілерімен келісімдердің негізінде
басқа да мүдделі ұйымдарға тапсырады. Шаруашылық ... ... ... ... ... 30 күн ... , ал ... қаржы
есептемесін жыл аяқталғаннан кейін 90 күннің ішінде тапсыруға міндетті.
Бюджеттік мекемелер ... , ... және ... ... есептемені
жоғары тұрған ұйымдарға олар белгілеген мерзімдерде тапсырады.
Қаржылық есептемені пайдаланушылар ... ... ... ... ... , ... , ... , қызметкерлер , сондай –
ақ министрліктер , ... және ... ... ... , ұйымның , мекеменің жылдық қаржылық есебі мүдделі
пайдаланушылар , сатып алушылар , жеткізушілер , ... , ... ... және ... үшін ашық баспасөзде жарияланады .
Есепті жыл аяқталғаннан кейін ашық түрдегі акционерлік ... ... , ... ... жылдық қаржылық есептемені газеттерде ,
журналдарда және жекелеген ... ... ... . ... есептеме міндетті аудиторлық тексеріске түсіп , оның дұрыстығын
тәуелсіз аудитор растауы тиіс ... есеп беру мен ... ... ... ... ... ... көзделген жағдайларда , сондай – ақ
Әкімшіліктің ... ... ... ... ... ... басиамасы бойынша жүргізіледі .
2.2 Қаржылық - шаруашылық қызметінің есебін беру .
Қаржы шаруашлық қызметтің нәтижелері туралы есеп беру ... ... ... №3 ... ... ... стандарт бағалау әдісі , есеп саясаты өзгерген кезде және елеулі
қателіктер ... және ... ...... ... туралы есеп беру мен олардың қаржы есептемелеріндегі баптардың
сыныптамасын ... ... ... ( ... , ... , ... сатудан )
алынған табыс ;
- сатылған ... , ... , ... ... құны ;
-жалпы кіріс ;
-кезең шығындары . Оған ... : ... және ... ... ... шығындары , сату жөніндегі шығындар;
-негізгі қызметтен алынған кіріс немесе зиян ;
-салық салуға дейінгі әдеттегі қызметтен алынған ... ... зиян ;
- ... ... ;
- ... ... кейінгі әдеттегі қызметтен алынған кіріс немесе зиян –
төтенше жағдайлардан алынған кіріс ... зиян ;
- таза ... ... зиян (№1 – ... ...... ... 1996 жылғы 31 желтоқсандағы нәтижелері
туралы есеп беру ( №1 – ... ... ... ... | ... сату ... ... ... ... |500000 ... ... ... ... мен ... : | ... ... құны |9000000 ... жеткізу жөніндегі көлік |250000 ... | ... ТМҚ ... ... |500000 ... ... шығындар |250000 ... ... ... ... ... ... ... |4500000 ... ... ... |1000000 ... және ... ... |500000 ... ... ... |500000 ... ... |0 ... жиыны |2000000 ... ... ... және ... |2500000 ... кірісі | ... ... ... ... |750000 ... ... ... зиян |0 ... ... |1750000 ... ... ... ... өзгерісі түсіндірме жазбада ашылып
көрсетілуі тиіс ... ... ... деп ... ... ... береді . Бұл
кәсіпорынның әдеттегі қызметінен ерекшеленетін оқиға немесе операция .
Яғни олар жиі ... ... ... ... ... кірістің немесе зиянның мәні мен сомасын түсіндірме жазуларды
бөлек ашып көрсету керек ... ... – ақ ... ... ... ... . ... операциялар бойынша кәсіпорын филиалының сатылуымен ... ... ... ... ... ... ашылуға тиіс : тоқтатылған операцияның мәні,
тоқтатылған операцияның сомасы мен ... ... ... ... ... ... тоқтатудың әдісі (сату немесе ... ... ... ), ... ... алынған кіріс немесе зиян ,
өнімдерді сатудан немесе есепті кезеңдегі кәсіпорнның әдеттегі ... ... ... зиян .
Стандарт бақылауды өзгертудің әдістерін және ... ... ... ... ... .Есептік бағалаудағы өзгерістердің нәтижесі таза
кірісті немесе зиянд анқтаған кезде мыналарға қосылады :
* есепті кезеңге , егер өзгеріс осы ... ғана әсер етсе ;
* ... ... ... ... және ... ... кезеңге , егер
өзгеріс оларға да әсер етсе ... мен ... әсер ... ... ... өзгерістердің
мәні мен көлемі де түсіндірме жазуларда көрсетілуге тиіс ... ... ... ... мен ... шаруашылық қызметіне әсері
қарастыпылады . Елеулі қателік дегеніміз ... ... ... ... соншалық , тіпті бұрыңғы жылдардың қаржылық есептемелері
жарамсыз деп ... әкеп ... ... ... ... .
2.3 Қаржылық есеп беруді жасау және ұсыну .
Қаржылық есеп беруді жасамас бұрын оның ... ... ету үшін ... есеп және ... есеп беру ... , 24 ... ... ұйымдастыру” бухгалтерлік есептің
стандартына сәйкес субъект мүлікті және міндеттемелерді түгендеуге ... ... ... ... , оның жүргізілетін күнін , оның
әрбіреуін тексеретін ... ... ... ... . ... ... міндетті мына жағдайларда қалып қалады :
- жылдық бухгалтерлік есеп беруді ... ... , ... ... ... ... бұрын бастамауы керек ;
- субъект мүлікті ... , ... , ... ... , сондай – ақ
шаруашылық жүргізуші субъектінің қайта құрылуына тапсырғанда ;
- материалды – жауапты тұлға ... ... ...... ... ... – тараж және қаскүнемдік фактілерін белгілегенде сондай – ... ...... ... ... ... ;
- ... жағдайдан болатын өрт немесе стихиялық (дүлей) апат кезінде,
бұл апаттар басылғаннан кейін түгендеуді дереу қолға алу ;
- тарату (бөліністік) ... ... ... ... ... ... ;
- ... құралдарды және тауарлы – материалдық қорларын қайта
бағалауда – ... ... ... ... ... және
Қазақстан Республикасы заңында қарастырылған басқа жағдайлар .
Аяқталмаған құрылыстарды түгендеу барысында оның бар – ... ... ... тексеріледі , сонымен бірге оның құрамына құрал – сайман ,
құрастырылмай есептен ... ... ... ... ... ; ... – монтаж жұмыстарының құрамында – жоспарсыз жұмыстың бар
– жоғы анықталуы керек ; ... және ... ... ... жағдайын анықтайды .
Аяқталмаған күрделі жөндеулерді түгендеу нақты ... ... , оның ... және ... белгілеуді білдіреді .
Кассадағы ақша қаражатын кассадағы қолда бар ақшаны белгілеу жолымен
және қатаң есеп берумен ... ... ( ... ... ) ... түгендейді .Түгендеу нәтижесін жеке “Қолда бар ... ... ... ... ... ... жүргізуші субъектінің басшылығымен
әзірленген және ... ... ... ... ... ... асырылады . Кассаны түгендеу , қатаң есеп ... ... ... (әуе – және ... ... , ... – жағай май ( бензин )
талондарын және т.б. ) ... ... бас ... мен ... ... ... . ... кезінде қолда бар ақша полистік қайта
есептеліп , ... ... ... да құндылықтар тексеріледі . Түгендеу
басталғанша ( бірнеше касса ) ... ... ... , яғни мөрленеді .
Кассир түгендеу сәтінде кассалық есеп ... ... ... және ... ... ақша қаражатының қалдығын шығаруы керек . Кассирден барлық
кіріс және ... ... есеп ... ... және ... ... ,
есептен шығарылмаған сомма қалған жоқ , деген қолхат ... . Ақша ... ... ... ақша қаражатын түгендеу актісі жасалады .
Түгендеу нәтижесі кассалық кітапша бойынша бухгалтерлік есеп деректерімен
салыстырылады . ... ... ... ... ... және ... ... бойынша ары қарай шешім туралы субъект
басшысының қарары ... ... ... ... ... аса ... : кассирмен толық
материалдық жауапкершілік туралы келісімшарт бекітілді ме , касса талапқа
сай ... ба , сейф ... ... ( ... ... ) ... ... Кассаны түгендеу барысында 150 тенге артық ... . ... ... ... ... жазылып , мына жазулар бойынша ресімделетін
субъект қызметінің нәтижесіне кірістеледі ( жатқызылады ) :
451” Кассадағы ұлттық валюта ... ... - қол ... шот дебеті
727 “Негізгі емес қызметтен алынған басқадай табыс” шот
кредиті 150 ... ... ... ... 5 000 тенге кем шықса ,
мұндай жағдайда :
- анықталған кем сомаға кассалық шығыс ордері жазылады
:
334 “Бүлінген құндылық ... , кем ... шот ... ... ұлттық валюта түріндегі қолма - қол
ақшалар”
шот ... 000 ... ... ... ақшы салу ... “Материалдық зиянның орнын толтыру бойынша есеп айырысу” шот дебеті
334 “Бүлінген құндылық шығыны , кем шығу” шот ... 000 ... ... кем шығуды жабу ( кассалық кіріс ордері
жазылады ) :
451 ... ... ... ... ... - қол ақшалар” шот дебеті
333 “Материалдық зиянның орнын толтыру бойынша есеп
айырысу” шот кредиті 5 000 ... ... ... :
- есеп ... ... есеп айрысу - Қазақстан Республикасы заңында
белгіленген іс ... және ... ... ... толтыру нормасына ,
субъектінің кассалық операцияларды жүргізу Ережесіне сәйкес шаруашылық ,
өкілдік және ... ... ... ... ... ... дұрыстығын тексереді .Ақшалай қаражатты беру және шығын
кәсіпорындардағы 24 “ ... ... ... ... және ... ... сәйкес тексеріледі ;
- кредиттерді алу және өтеу бойынша ба айырысу ... ... ... ағымдық , корреспонденттік немесе жинақ шоттары мен оларға
тіркелген қосымша ақтау ... ... банк ... ... ... сомасының есептелу мерзіміне және процент төлеміне (
кредиттік келісімшартпен анықталады) сәйкес ... ... ... және ... берушілермен , жабдықтаушылар және
мердігерлермен есеп айырысу – субъект таңдаған ... ... ... . Мынаны есте ұстау керек : талап қою мерзімі 3 жылды құрайды (
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 178 – бабы , ... ... – бабы , 1 – ... , 1 – тармақшасы ) . Талап қою мерзімі келісімшарт
негізінде қарызды кешіктіру ( қарызды төлеу мерзімін ... алу ) ... . ... қою ... ... ... ... ) дебиторлық берешек
субъект басшысының шешімі бойынша резерв есебінен есептен шығарылады (БЕС 5
“Табыс” және оған әдістемелік ұсыныс
болып ... ... ... ... пайда болған резерв” ) ... ... ... , онда шаруашылық қызметінің нәтижесіне жатқызылып ,
салық салғанда түзетуге кіреді ( Салық көдексінің 219 – бабы);
- еңбекақы ... ... ... ... – комиссия
істелінген және істелінбеген уақыт үшін есептелген соманы білдіреді ( Салық
кодексінің 149 – бабы , 2 – ... ... ... , ... ... және салық төлеу мерзімдері
жинақтаушы зейнетақы үшін ұсталымдар , ... -ақ ... ... шоттарында көрініс табуы ;
- алдағы кезең шығындары - құжат ... ... ... ... сома ... ... шығынға жатқызылатын сома белгіленеді ;
- жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу – ... ... бір ... және ... жоқ жеткізілім бойынша .
Инвестицияны түгендеу құнды қағаздарға жұмсалған ... ... , ... ... ... , ... ... балансында ескерілген
құнның нақтылығы ,уақтылығы және қағаз ... ... ... есепте толық көрініс табуы тексеріледі .
Материалдық емес активтерді түгендеу олардың есепте дұрыс әрі уақтылы
көрініс табуы , ... оны ... ... ... ( ... ,
лицензия , тауарлық таңба және т.б.) құжаттардың ... бар ... ... емес ... ...... Актілерінің қолда бар
болуы және уақтылы ... , ... ... құны , ... анықталуы мен есептелуі және басқа да аса қажетті деректер
көрсетіледі .
Қаржылық есеп беру – ... ... ... ... ... және ... шешім қабылдау барысында олар
субъектілердің қаржылық есептеріне сүйенеді .
Қаржылық ақпараттарды пайдаланушылардың 2 негізгі топтары :
1. Ішкі
2. Сыртқы
Сыртқы ... 2 ... ... :
1. ... қызметіне тікелей қаржылық мүдесі бар .
2. Субъект қызметіне жанама қаржылық мүдесі бар ... ... ... бар ... ... жататындар
:
1. Қазіргі және болуы ықтимал инвесторлар .
2. Қазіргі және болуы ықтимал кредиторлар.
3. Сатып алушылар .
Жанама қаржылық мүдесі бар ... ... ... :
1. ... ... ... ... Статистикалық органдар
4. Аудиторлар , кеңесшілер , тұтынушылар тобы және т.б. .
1. Нығайтылған қаржылық есеп ... ... ... ... анағұрлым зор тенденцияның бірі ... ... ... ... ... ... ... қоғамдар
құру, бірлесе қызмет жасау туралы ... ... ... ... ... мен ... болып табылады. Компаниялар
басшылары, ... ... және ... да ... ... ... ... істеп жатқаннын бағалап, талдау үшін ерекше, дәлдеп
айтқанда нығайтылған есеп жасау қажеттілігі туындайды.
Нығайтылған есеп дегеніміз – бір-бірімен ... ... ... бірлестігі ретінде қарастырылған ұйымдар тобының қаржылық есебі.
Ол осы топтың есеп беріліп отырған уақыт ішіндегі мүліктік және ... ... оның ... ... ... ... ... сипаттайды. Мұндай есепті жасау тәртібін ... ... ... ... ... 1996 ... 14 ... қаулысымен
бекітілген №13 «Нығайтылған есе және еншілес ... ... ... СБУ ... ... ... ... есебі.
Қаржы салымына (қаржылық инвестиция) кәсіпорындар мен ұйымдардың басқа
заңды тұлғалардың құнда қағаздарын (акцияларды, облигацияларды және басқа
да құнды ... ... ... ... ... тағы да ... ) ... жұмсаған қаржылар жатқызылады.
Қаржы нарығының айрықша бөлігі, ол – құнды қағаздар нарығы. Ал қаржылық
инвестициямен осы құнды қағаздар нарығы ... ... ... ... көптеген акционерлік қоғамдар, сақтандыру ... және ... емес ... ... ... қатар басқа
да кәсіпорындар мен ұйымдар тіркелген. Осы ... ... ... ... ... да еіміздегі құнды қағаздар нарығының потенциалды
қатысушылары қатарына ... ... ... ... яғни
айналымға құнды қағаздар шығарушылар болып табылса, ал екіншілері инвестор
ретінде қызмет атқарады. Кәсіпорындар мен ... жаңа ... ... ... ... ... құру ... ірі капитал салымын керек етеді. Ал бұндай ... ... ... әр ... ... бола бермейді. Сондықтан да кәсіпорындар
мен ұйымдар қарыз капиталы нарығына несиелер мен ... ... ... мен ... шығарса, онда елімізде бағалы
қағаздар ... ... ... ... ... ... және ... да құнды (бағалы) қағаздарын
шығару арқылы ... ... ... ... ... ... деп
аталады және сонымен қатар олар құнды ... ... ... алушылардың) алдында белгілі бір жағдайда борышты (міндетті) болып
табылады.
Эмитент кім ... ... ... ... ... төмендегідей
үш түрге бөлінеді:
• мемлекеттік
• муниципалдық
• корпоративтік
Мемлекеттік құнды қағаздар- құнды (бағалы) ... бұл ... ... Заң ... ... ... сыртқы және
ішкі қарыздарын қайтару мақсатында шығарылады. Сонымен қатар құнды ... бұл түрі ҚР ... банк ... ... құнды
(бағалы) қағаз болып табылады. Үкімет өз атынан құнды (бағалы) қағаздардың
бұл түрін шығара отырып, республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... қарастырады. Соған сәйкес Ұлттық банк мекемесі
айналымдағы ақша қаражаттарының қозғалысын ... ... ... ... ... ... ... бар:
• Ұлттық жинақ облигациялары
• Мемлекеттік қысқа мерзімді қазынашылық міндеттеме (МЕККАМ)
• Мемлекеттік орта мерзімді қазынашылық міндеттеме (МЕОКАМ)
Муниципалдық ... ...... ... қағаздардың мұндай түрі
жергілікті бюджетпен эмиссияланатын жергілікті атқарушы органдар шешімімен
шығарылады. Құнды ... ... бұл ... ... ... ... ... яғни ауруханалар салу үшін, балабақшалар мен ... ... ... ... ... және тағы да ... аймақтың
әлеуметтік мәселелерді шешу болып табылады.
Корпоративтік құнды қағаздар- кәсіпорындар мен ұйымдардың заң күшіне
сүйіене отырып өзінің ... ... ... ... шаруашылық
қызметін жүзеге асыру үшін шығаратын ... ... ... құнды (бағалы) қағаздар деп ... ... ... бұл ... көп ... акционерлік қоғамдар шығарып және
олар эмитент ретінде тіркеледі құнды (бағалы) қағаздарды жалпы мынадай ... ... ... Ақшалай құнды (бағалы) қағаздар
• Капиталды құнды (бағалы) қағаздар
Ақшалай құнды (бағалы) қағаздар – ақшаны ... ... ... (бағалы) қағаздардың бұл түріне вексельдерді, депозиттік және жинақ
сертификаттардыңн жатқызуға болады. Жалпы ақшалай құнды қағаздардан ... рет қана ... Іс ... ... құнды қағаздар қысқа мерзімді
болып келеді, яғни бір жылға дейінгі уақыт ... ... ... ... ... мен ұйымдардың қорын (капиталын)
құруға немесе оны ұлғайтуға байланысты шығарылады. ... мен ... ... ... ... ... жатқызылады.
Өздерінен алынатын табысқа байланысты құнды қағаздар мынадый екі топқа
бөлінеді:
• Қарыздық құнды ... ... ... ... ... ... ... қағаздар- құнды қағаздың бұл түрі ... ... ... ... ... пайыз көлемінде (процентімен)
тиісті қарыздарын ... ... ... Қарыздық құнды (бағалы)
қарыздарға облигацияның барлық түрлері, вексельдер, тағы да ... ... ... ... ... ... қағаздың бұл түрі иемденушіге
активтің бір бөлігін ... ... ... ... ... бұл ... жатқызуға болады.
Құнды қағаздар шығарылу мақсатына байланысты ... екі ... ... ... ... ... ... құнды (бағалы) қағаздар
Қорлы құнды қағаздар- бұндай құнды ... қор ... ... және көп мөлшерде эмиссияланады. ... ... бұл ... және облигациялар жатқызылады.
Саудалық құнды қағаздар- құнды қағаздың бұл түрі ... ... ... ... ... ... есеп айырысуға арналған.
Нарықтағы айналымдағы ерекшеліктеріне байланысты құнды қағаздар мынадый
болып екіге бөлінеді:
1. нарықтық құнды (бағалы) қағаздар;
2. нарықтық емес құнды ... ... ... ... ... құнды қағаздар айналысқа еркін сатылып
немесе сатып отырылады.
Нарықтық емес құнды қағаздар- бұл ... ... ... ... жүре ... яғни олар екінші айналымға түспейді.
Атқаратын қызметіне және рөліне байланысты құнды қағаздар мынадай үш
топқа бөлінеді:
... ... ... ... ... ... ... сертификаттар)
• туынды (варранттар, опциондар, фьючерстер, ... тағы ... ... ... мен ұйымдардың қандайда бір АҚ-ды дамыту
үшін қаржы салғандығын ... және ... ... пайдасының бір
бөлігін дивидент түрінде (табыс ретінде) алуға ... ... ... ... табылады. Акциялар айналым мерзімі белгіленбей-ақ ... ... мен ... ... ... ... сәйкес акциялар
мынадай түрлерге бөлінеді:
• жай ... ... бар ... ... АҚ-ды басқаруға құқық береді. Бір жай акция ұйымның
акционерлер жиналысында осы ... ... ... шешу ... ... ие бола ... Жай ... үшін дивидент төлеу АҚ-ның таза
пайдасынан резервтер жасалғаннан (толтырылғаннан) кейін және ... ... ... ... төленгеннен кейін ғана жүргізіледі.
Артықшылығы бар акция – басқаруға қатысу құқығын бермейді, әйтседе олар
иесіне тұрақты белгіленген ... ... алу ... ... ... белгілі бір мөлшерде табыс әкеліп тұрады. Сонымен қатар артықшылығы
бар акциялар ұйымның таза ... ... ... бөлу ... немесе
қоғамның жойылуы кезінде жай акция мен салыстырылғанда артықшылыққа ие
болып ... бір ... ... ... ... ... ... атаулы акциялар және ұсынбалы акциялар деп ... екі ... ... деп – ... ... түрде кәсіпорындар мен ұйымдардың
тізілімінде тіркелуге тиісті акцияларды айтады. Бұл ереже ... ... ... ... ... акцияларының алынған
уақыты мен саны көрсетіліп және басқа да ... ... мен ... ... ... иесі бұл ... қағазды сатып алған кезде
акцияны шығарушы кәсіпорындар мен ұйымдардан барлық сатып алған ... ... өз ... ... ... ... бір ғана ... Акциялардың бұндай түрін сату барысында сертификаттың теріс жағында
екі ... да ... ... мен ... алушы) табыстау туралы келісім-
шарт жазылуы ... ... ... бұл ... ... тізіміне тиісті
өзгертулер енгізу үшін кәсіпорынға беріледі. Осыданкейін барып акцияның
жаңа иелері өзінің сатып ... ... ... жаңа ... алады.
Ұсынбалы акциялар иелерінің аты-жөні, яғни олар туралы деректер мен
мәліметтер акцияны шығарушы ... мен ... ... мен ... ... ондай акциялар иелерінің кім екендігін ... ... ... бұл ... яғни ... түріне иелік ету тек
қана кәсіпорындар мен ұйымдардың акционерлері бар деп атауға ... ... бола ... Ұсынбалы акцияларды сатып алу немесе оларды қайта сату
операциясы құнды қағаздың бұл түрінің бір ... ... ... бір ... ... ауысуы болып табылады.
Облигация дегеніміз – оның иесінің ақша салғандығын куәландыратын ... ... ... ... осы ... қағаздың атаулы құнына белгіленген
пайызды төлей отырып, өтеу міндеттемесін мақұлдайтын құнды ... ... ... ... бір ... шығарылады. Жалпы облигациялар
да акциялар сияқты кәсіпорын үшін ... ... көзі ... ...... мен ... қарыздық
міндеттемелерін растайтын құжат. Ол корпорацияның активтеріне ... ... ... ... міндеттемелер ретінде өтеу
кепілдігі эмитент тарапынан берілген ... ... ... ... Жалпы
кепілдік эмитенттің банкрот болып өз міндеттемелерінің орындамаған жағдайда
облигация ұстаушының сол кәсіпорындар мен ұйымдардың, яғни ... ... ... белгілі бір бөлігін алуға құқылы екендігін
көрсетеді. Алайда бұл жоғарыда аталып өткен акциялар мен ... ... ... ... ... едәуір айырмашылықтары бар және ондай
артықшылықтары мыналар:
• облигациялардың иесі кәсіпорындар мен ... ... ... Бұл облигация ұстаушының кәсіпорын немесе ұйымды
қаржыландырғандығын куәландырады. Ал ... ... ... ... ... бірі ... табылады.
• Облигациялардың иесі бұл құнды қағаз бойынша белгіленген уақыттан
кейін міндетті ... ... ... табыс алып отырады. Бұл
пайыздың мөлшері алдын ала ... яғни ... ... облигациядан алынатын табыс қандай да бір белгіленген
мерзім ішінде ғана жүргізіледі. Ал ... ... ... жылдың
соңында ғана, яғни ұйымның кірісініңкөлеміне ... ... ... Кез ... ... ... ... облигация иесінің де
кәсіпорындар мен ұйымдарда ... ... ... жоқ болып
табылады. Ал акционерлер болса бұл кәсіпорындағы немесе ұйымдағя
өзінің мүліктік мүдделеріне ... ... ... ... ... ... ие бола ... сертификаттар дегеніміз – ірі атаулы құнға (номиналға) ие
болатын мерзімдік ... ... ... ... ... ... ... оларды бір адамнан екінші ... ... ... ... ... банк ... берген борыштық
сенімхатының рөлін атқарады. Бұл сертификатта банкке белгілі бір ... ... түрі ... ... өзі ... ... болып екі түрге бөлінеді.
Сонымен депозиттік сертификат дегеніміз – салымшының немесе оның
мұрагарінің белгіленген ... ... ... ... бойынша пайыз
түрінде табыс алу құқыған куәландыратын ақшалай салым туралы ... ... ... куәлігі болып табылады.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың қай саладағы болмасын өз қызметінің соңғы
нәтижесінде негізгі ... ... табу ... ... ... да ... Ал
экономикалық теориямен микроэкономика курсын оқығанда, кәсіпорындар ... ақша ... ақша ... яғни ... ... ... табатындығын оқып білген болатынбыз. Осыған сәйкес кәсіпорындар мен
ұйымдардың өзінің бос тұрған, яғни ... ... ... ... ... ғана оны ... ... болып табылады. Бірақ та бұл
үшін кәсіпорындар мен ... ... бір ... ... тура ... тәуекелге бел байлау кей уақыттарда кәсіпорындар менұйымдарға табыс
әкелсе, екінші бір кезеңде ... ... ... Осы айтылғандай шығынға
ұшырамау үшін бухгалтерлік есеп жұмысын ... ... оның ... ... керек. Нарықтық экономика ... ... ... мен ... үшін ... ... бару міндетті болып
табылады. Міне, осы айтылғандарға сәйкескәсіпорындар мен ... ... ... табу ... ... ... ... шығарған құнды
қағаздарын сатып ... ... ... ... Құнды қағаздар
сатылып алынған құны бойынша кіріске алынады. Ал ... ... ... құру ... ... қағаздардың сатылып алынған құны
мен ағымдағы құны ... ... ең ... ... ... мен ... ... қаржы салымы қатарына жатқызылатын
активтері арқылы мынадай табыстар таба алады:
a. Пайыз, дивидент және роялти түріндегі табыстар;
b. Қаржы ... ... ... ... капиталдың артуы;
c. Инвестордың басқа да табыстар
Қаржы салымдары кіріске алу ... ... ... алу ... шығындарды қоса алғандағы сатып алу құнымен бағаланады. Ал ... алу ... ... ... қор биржасының комиссиялық
қызметі үшін төленген төлемдер мен банк ... ... ... ... ... үшін ... ... жатады.
Жоғырыда ағымдағы активтерге анықтама берген кезімізде оның ... ... ... ... ... (қысқа мерзімді ... ... ... бір жыл ... ... ... салымдары жатады.
Кәсіпорындар мен ұйымдар қысқа мерзімді ... ... ... ... ... құны ... ... жағдайда күнделікті
қор биржалары мен биржадан тыс жерлердегі ... ... ... өзгерісін
бақылап жән оның нәтижесін бухгалтерлік есеп ... ... ... ... Егер қаржы салымының, яғни инвестицияның қор ... ... тыс ... ағымдағы құны өссе оны кәсіпорындар мен
ұйымдар есепті кезеңнің табысына жатқызылады, ал ... ... ... ... ... ... тыс ... ағымдағы құны жағдайда
есепті кезеңнің ... ... ... ... салымдарын өзінің бухгалтерлік балансында сатып
алу және ағымдағы құнының ең ... ... ... ... мен ... мынадай үш тұжырымды басшылыққа алады:
a. Баланстық құнды тұтастай жиынтық портфель негізінде анықтау;
b. Баланстық құнды жиынтық ... ... ... түрлері
бойынша, яғни сатып алу құны мен ағымдағы құнының ең аз ... ... ... жеке ... негізінде анықтау;
3.3 Қаржылық салымдары шоттары бойынша жүргізілетін операциялар
Кәсіпорындар мен ... ... ... қаржы салымын салған уақытта
оның бухгалтерлік есебінде мынадай жазулар жазылады:
Мысалы: кәсіпорын 100000 ... ... ... ... ... ... деп ... болсақ:
Дт: Қысқа мерзімді қаржы салымы 100000 ... ... ... ... ... ... ... қаржы салымы негізінде кәсіпорынның тапқан
10000 тг табысына:
Дт: ... ... ... Инвестициялық қызметтен түскен табыс 10000 тг.
Кт: Қысқа мерзімді қаржы салымы 100000 ... ... мен ... ... салған қысқа мерзімді қаржы
салымы негізінде 5000 теңге көлемінде шығын шеккен жағдайда:
Дт: ... ... ... ... ... шеккен шығын 5000 ... ... ... ... ... 100000 ... бір ... кәсіпорындар мен ұйымдардың өздерінің салған
қысқа мерзімді қаржы салмы ... ... ... ... ... ... ... биржадан тыс нарығындағы ағымдағы құны кеміген
жағдайда ғана болуы мүмкін.
Қаржы салымдары шоты бойынша жүргізілетін ... ... ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... алыну құны бойынша |401 ... |
| ... ... алынды | ... |
|2 ... ... | | |
| ... үшін ... алы құны|401 ... |
| ... ... ... | | |
| ... | | |
|3 ... үшін есептелінген |332 |724 |
| ... ... | | |
|4 ... ... | | |
| ... құны ... |843 |401 |
| ... алынатын табыс |431,441,451 |723 |
| ... | | |
|5 ... ... ... |402,403 ... |
| ... басқадай құнды қағаздар | |441,451 |
|6 ... ... ... | | |
| ... ... ... |401 |727 |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
|7 ... ... қаржы | | |
| ... ... ... |845 |401 |
| ... ... шеккен | | |
| ... ... | | ... есеп – бұл шаруашылық қызметтің ... ... ... ... ... ол ... бухгалтерлік есеп
ақпаратына негізделген.
Қаржылық есептің мақсаты – тұтынушыларды қандай да бір құрылымдағы
қажетті ақпараттармен қамтамасыз ... ... ... ... ... есеп ... (кәсіпорын, ұйым) қызметіндегі жасалған жұмыстар
мен шаруашылық ... ... ... нәтижесін көрсетеді.
Субъектінің қаржылық жағдайын ... ... ... және жеке ... ... ... ақпараттар қолда бар экономикалық ресурстарды, субъектінің
оларды өркендеуге және бақылауға ... ... ашып ... есеп ... субъектінің қаржылық жағдайының нашарлай бастау
тенденциясын дер уақытында аңдып, оның шаруашылық қызметіндегі жағымсыз
құбылыстардың ... ... ... ... ... ... үшін ішкі
резервтерді анықтауға, соны жұмылдырып, ... ... ... ... болады. Кәсіпорындардағы қаржы қызметінің ойдағыдай барысы алға
қойған мақсатқа, жоспарланған көрсеткіштерге қол жеткізуге ... ... ... ... ... үздіксіздігі қаржылық жағдай
қалыпты тұрақтылығын қамтамасыз етеді, ал бұлар ... ... ... ... ... қаржылық есеп негізгі ... ... ... ... ... ... ... бұл тұғырнамалар жүзеге асырылады. Бухгалтерлік есеп
пен қаржылық есеп беру ҚР-нда ... ... ... ... пен
кедергісіз берілетіндік, бейтараптық, салыстырмалық, ... сай ... ... ... ... ... табыстар еңбек сіңіріліп табылғаннан
кейін аударылады, ал шығындар ... соң ... яғни ... ... ... ... пен қаржылық-шаруашылық қызмет нәтижелері
туралы есепте олардан түскен ... ақша ... ... ... ... пайда болған сәтінен бастап есепке алынады.
Қаржылық есепті жасау үшін ... ... ... ... кезеңдегі
календерлық соңғы күн есептелінеді. Қолданылып жүрген заңға сәйкес ... үшін есеп беру ... ... ... 1 ... ... дейін. Егер ҚР заңында басқаша жағдай қаралмаса, есеп әр
жылдың 30 ... ... ... керек.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі :
1. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субъектілердегі бухгалтерлік ... ... ... ... Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., Радостовец В.В., Шмидт О.И.
«Кәсіпорындағы ... ... - ... ... Кеулімжаев Қ.К., Әжімбаева Н.З., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.Ә.
«Қаржылық есеп» - Алматы, «Экономика», 2005ж.
4. Ертісбаев Е.Қ. ... ... ... - ... 2003ж.
5. К.Ә. Китебаева «Бухгалтерлік есеп принциптері» - Қарағанды 2002ж.
6. Кривогузова Н.А. ... ... - ... 2004
7. «Бухгалтер бюллетені» журналы, №3-4, қаңтар 2005ж., «БИКО» ... ... ... акты» - №12 (192),»Қаржы-қаражат», 2003
9. «Библиотека бухгалтера и предпринимателя» - №7 (156), шілде 2003ж.,
«БИКО» ... үйі

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржылық есеп беру жайлы33 бет
12 жылдық білім беру мақсаты6 бет
Ақпараттық жүйе құру арқылы білім беру процесінің тиімділігін арттыру98 бет
Ақпараттық технологиялар сұрақ-жауап түрінде30 бет
Білім беру саласының дамуы105 бет
Білім беру қызметі дамытуының факторлары66 бет
Білім беруді ақпараттандыруда педагогикалық технология11 бет
Бағдарлы оқытуды ұйымдастырудың педагогикалық-психологиялық маңызы7 бет
География сабағында экологиялық тәрбие беру әдістемесі.61 бет
Дидактикалық ойындар-оқыту құралы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь