Зейнетақы нарығымен қамтамасыз ету жүйесі

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 Зейнетақы нарығымен қамтамасыз ету жүйесі
1.1 Зейнетақымен қамтамасыз ету нарығының мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Жинақтаушы зейнетақы нарығының қызмет ету
принціптері және механизмі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
1.3 Жинақтаушы зейнетақы нарығының шетел тәжірбиесі ... ... ... ... ... ... ..14

2 Қазақстан Републикасындағы зейнетақы нарығымен қамтамасыз ету жүйесі
2.1 Қазақстан Республикасынғы зейнетақымен қамтамасыз ету
нарығының қалыптасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.2 Жинақтаушы зейнетақы қорының қазіргі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... 19

3 Қазақстандағы жинақтаушы зейнетақы реформаларының проблемалары мен перспективасы
3.1 Қазақстандағы жинақтаушы зейнетақы проблемалары мен
реформалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
3.2 Жинақтаушы зейнетақы нарығының әрі қарай даму жобасы ... ... ... ...31

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .38
Кіріспе

Курстық жұмысы тақырыбының өзектілігі Қазақстан Республикасындағы жаңа экономикалық қатынастардың қалыптасуы мемлекеттік әлеуметтік қамтамасыздандыратын халықты нарықтық әлеуметтік қорғау жүйесіне алып келді. Жаңа экномикалық - әлеуметтік нәтижелер алып келетін Жинақтаушы Зейнетақылық Қорына жаңа принциптердің енуі ғылым мен практикада жаңа міндеттемелерді туғызды.
Бұл міндеттемелердің жаңашылдығы нарықтық экономикаға көшу жағдайындағы еңбекке жарамсыз халықты әлеуметтік қамтамасыз ету, яғни зейнетақымен камтамасыз ету мәселелерінің зертелуінің өзектілігін көрсетеді.Нарықтық жағдайдағы зейнетақы нарығының жаңарылуының өзектілігі зор, өйткені бұл мәселе бүкіл халықты қамтитын мәселе.
Дипломдық жұмыста Қазақстан Республикасының зейнетақы нарығының құрылуы оның механизмі, принциптері, қазіргі таңдағы зейнетақы нарығының жағдайы, проблемалары және оны шешу жолдары қарастырылған.
Дипломдық жұмыста зейнетақылық қамтамасыз етудің тек бір түрі ғана, яғни Қазақстан Республикасының жасы бойынша зейнетке шықандардың зейнетақымен қамтамасыз етілуі жүйесі қарастырылған. Мәселені зерттеу деңгейі: Өтпелі кезендегі әлеуметтік мәселелердің өркениетті тенденциялары келесідей отандық экономистердің еңбектерінде көрініс тапқан: Аубакиров Я.А., Шеденов У.К.,Жатқанбаев Е.Б., Елемесов Р.Е., Ержанов М., Кенжегузин М.Б., Қонысбаев А.Т., Серикбаев Б.К., Мухтарова К.С., Аманжолов С.А., Садуақасова А.Б., Марченко Г.А., Молдахметов Н.С., Жамишев Б.Б және т.б.Сондай – ақ өтпелі кезеңдегі әлеуметтік мәселелерді өз кезегінде келесі советтік ғалымдардың еңбегінде зерттелген: Тулисов М.П., Андреев В.С., Бадыров Ю.М., Астраханов Е.И., Ланцева М.С., Ковалев Ю.М., және т.б.Зерттеу объектісі: Қазақстан Республикасындағы зейнеткерлердің (жасы бойынша) басқа еңбекке жарамсыз халықтың санына қарағанда көптігін ескере отырып, қазіргі таңдағы ең бір өзекті мәселелердің бірі болып табылатындықтан дипломдық жұмыстың пәні ретінде ҚР – ғы Жинақтаушы Зейнетақы қорының қалыптасуы мен оның өрлеуі, мақсаты менміндетемелері қарастырылған.
Негізгі мақсаты Қазақстан Республикасындағы Зейнетақы нарығының дамуын тежейтін мәселелер, оған қарсы жүргізіліп жатқан бағдарламаларды анықтау болып табылады.
Міндеттемелері:
- еліміздің зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесіннің дамуын дамыған елдердің тәжірибесіне сүйене отырып зерттеу
- ҚР-ғы Зейнетақымен қамтамасыз ету нарығының даму ерекшеліктерін анықтау
- еліміздің экономикасындағы Жинақтаушы Зейнетақы Қорының экономикалық мәнін, маңыздылығын ашып көрсету
- ЖЗҚ –ң төлемдге жарамдылығын анықтау үшін негізіг жолдарын анықтау
Жинақтаушы зейнетақы қорының дамуы үшін келесідей іс-әрекеттер атқарылуы керек: кепілдік қорының құрылуы (сақтандыру), ЖЗҚ-ң қаржылық жағдайын көрсете алатын білікті мамандарды дайындау.
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтің 2006 қазақстан халқына жолдауында: Халықты неғұрлым «әлжуаз» топтарын қорғайтын және экономиканың дамуына қолдау көрсететін осы заманғы әлеуметтік саясатты құру және әлеуметтік саланы одан әрі жаңартудың барынша басым бағыттарын жасау қарастырылған.Сонымен қатар әлеуметті зейнеткерлерінің зейнетақыларын төлеуде орын алған келеңсіздіктер жойылып, онда тиісті тәртіп орнатылуы тиіс деп айтылған./1;3басым/
- Қазақстан Республикасындағы зейнетақымен қамтамасыз ету мәліметтері негізінде оның қазіргі жағдайына жан–жақты талдау жасау арқылы олардың тиімділігін арттыру мақсатында ұсыныстар беру болып табылады;
- Барлық операциялар ЗТМО (ГЦВП) арқылы өтеді;
- төлемдер жүйесі;
- зейнетақы жинақтарын біріктіруі;
Қазақстан Республикасының зейнетақы қоры статистикалық материалдары, отандық және шетел ғалымдардың экономикалық саласындағы әдебиеттері, Қазақстанда және шетелдерде жарыққа шығатын газеттермен журналдары құрады
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1 Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтің 2006 халыққа жолдауы: 3 басымдық- халықты әлеуметтік қорғау
2 Источник: журнал «Рынок ценных бумаг Казахстана» 2008 г
3 Конституция Республики Казахстан, статья 28. А.: «Борки». 1998г.
4 Сулейманова Г.В. Социальное обеспечение и социальное обеспечение. Ростов-на-Дону. 1997.
5 Ұ.М.Искаков, Д.Т.Бохаев, Э.А.Рузиева // Қаржы нарығы және делдалдары. 2008 ж.
6 Тарасов В. Социальный и инвестиционный потенциал негосударственных пенсионных фондов: пути реализации.// Российский экономический журнал.-2004. – №8., стр. 53
7 Концепция реформы пенсионного обеспечения, стр. 2
8 Тарасов В. Социальный и инвестиционный потенциал негосударственных пенсионных фондов: пути реализации.// Российский экономический журнал. -2004. -№8, стр. 57
9 А. Алимбаев. Пенсионная реформа: проблемы и вопросы.// Рынок ценных бумаг Казахстана
10 Н.Н.Хамитов // Банк ісі. 2006 ж.
11 Н.Н.Хамитов // Қазіргі кезеңдегі кредиттік іс. 2009 ж.
12 Четыркин Е.М. : Пенсионные фонды. Зарубежный опыт для отечественных предприятий, актуарные расчеты. М.: «Арго», 1993г. – стр.6
13 Четыркин Е.М.: Пенсионные фонды. Зарубежный опыт для отечественных предприятий, актуарные расчеты. М.: «Арго», 1993г.- стр.55
14 Информация веб-сайт www pension. almaty. Kz
15 Мәліметтер көздері веб-сайд www.gnpf.kz
16 Мәліметтер көздері веб-сайд www.afn.kz
17 Закон Республики Казахстан «О пенсионном обеспечении в Республики Казахстан» от 20 июня 1997г. № 136-1.
18 Постановление Правительства Республики Казахстан «Об утверждении Правил удержания и перечисления обязательных пенсионных взносов в накопительные пенсинные фонды» от 15 марта 1999г. №245.
19 Пастоновление Правительства Республики Казахстан от 30 сентября 1997г. № 1396. Об утверждении Положения о лицензировании деятельности НПФ по привлечению пенсионных взносов и осуществлению пенсинных выплат.
20 Постановление Правительства Республики Казахстан от 26 апреля 1999г. №47 об утверждении Положения о Комитете по ергулированию деятельности НПФ Министерство труда и социальной защиты населения Республики Казахстан.
21 Аналитические материалы «Агентства РК по регулироваю и нодзору финансового рынка и финансовых организации» май. 2009г.
22 19.Қазақстан Республикасының статистикалық көрсеткіштері.2009 жыл.
23 Постоновление Правительства Республики Казахстан от 01.06.99 №683 «Об утверждении программы приватизации и повышения эффективности управления государственным имуществом на 1999-2004годы»
24 21.Оффицальная информация НКЦБ по накопительной пенсионной системе за 2004-2006
25 А. Умбетов. НПС Казахстана. Стратегия формирования базы вкладчиков \\Деловое обозрение Республика от 8 марта 2004 года
26 К. Тулепбаев. Новые механизмы инвестирования активов пенсинных фондов.//Рынок ценных бумаг Казахстана, №5/1999г
27 Информация от информамационного агенства «Ирбис» по коэффицентам номинального и реального дохода НПФ и КУПА за 2004-2005 года
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
.....................................................3
1 Зейнетақы нарығымен қамтамасыз ету жүйесі
1.1 Зейнетақымен ... ету ... ... ... ... ... ету
принціптері ... ... ... ... ... Қазақстан Републикасындағы зейнетақы нарығымен қамтамасыз ету жүйесі
2.1 Қазақстан Республикасынғы зейнетақымен қамтамасыз ету
нарығының
қалыптасуы..................................................................
.........17
2.2 ... ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы реформаларының проблемалары мен
перспективасы
3.1 Қазақстандағы жинақтаушы зейнетақы проблемалары мен
реформалары.................................................................
..............................28
3.2 Жинақтаушы зейнетақы ... әрі ... ... әдебиеттер
тізімі......................................................................
.......38
Кіріспе
Курстық жұмысы тақырыбының өзектілігі Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... нарықтық әлеуметтік қорғау жүйесіне алып
келді. Жаңа экномикалық - ... ... алып ... Жинақтаушы
Зейнетақылық Қорына жаңа принциптердің енуі ғылым мен ... ... ... ... жаңашылдығы нарықтық экономикаға көшу жағдайындағы
еңбекке жарамсыз халықты әлеуметтік қамтамасыз ету, яғни ... ету ... ... өзектілігін көрсетеді.Нарықтық
жағдайдағы зейнетақы нарығының жаңарылуының ... зор, ... ... ... ... ... ... жұмыста Қазақстан Республикасының ... ... оның ... ... қазіргі таңдағы зейнетақы нарығының
жағдайы, проблемалары және оны шешу жолдары қарастырылған.
Дипломдық жұмыста зейнетақылық ... ... тек бір түрі ... Қазақстан Республикасының жасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... зерттеу
деңгейі: Өтпелі кезендегі әлеуметтік мәселелердің өркениетті тенденциялары
келесідей отандық экономистердің еңбектерінде көрініс тапқан: ... ... ... Е.Б., ... Р.Е., ... М., ... ... А.Т., Серикбаев Б.К., Мухтарова К.С., Аманжолов ... А.Б., ... Г.А., ... Н.С., ... Б.Б ... – ақ өтпелі кезеңдегі әлеуметтік мәселелерді өз кезегінде ... ... ... ... Тулисов М.П., Андреев В.С.,
Бадыров Ю.М., Астраханов Е.И., Ланцева М.С., Ковалев Ю.М., және т.б.Зерттеу
объектісі: Қазақстан Республикасындағы ... ... ... басқа
еңбекке жарамсыз халықтың санына қарағанда көптігін ескере отырып, ... ең бір ... ... бірі болып табылатындықтан дипломдық
жұмыстың пәні ретінде ҚР – ғы Жинақтаушы ... ... ... мен
оның өрлеуі, мақсаты менміндетемелері қарастырылған.
Негізгі мақсаты Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... оған ... жүргізіліп жатқан бағдарламаларды анықтау
болып ... ... ... ... ету ... ... ... тәжірибесіне сүйене отырып зерттеу
- ҚР-ғы Зейнетақымен қамтамасыз ету нарығының даму ерекшеліктерін
анықтау
- еліміздің экономикасындағы ... ... ... ... ... ашып көрсету
- ЖЗҚ –ң төлемдге жарамдылығын анықтау үшін ... ... ... қорының дамуы үшін ... ... ... ... ... ... (сақтандыру), ЖЗҚ-ң қаржылық
жағдайын көрсете алатын білікті мамандарды дайындау.
Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... ... ... ... «әлжуаз» топтарын қорғайтын
және экономиканың дамуына қолдау көрсететін осы заманғы әлеуметтік ... және ... ... одан әрі жаңартудың барынша басым бағыттарын
жасау ... ... ... ... ... орын ... ... жойылып, онда тиісті тәртіп орнатылуы
тиіс деп айтылған./1;3басым/
- Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... оның ... ... жан–жақты талдау жасау арқылы
олардың тиімділігін арттыру мақсатында ... беру ... ... ... ... ЗТМО ... ... өтеді;
- төлемдер жүйесі;
- зейнетақы жинақтарын біріктіруі;
Қазақстан Республикасының ... қоры ... ... және ... ... ... саласындағы
әдебиеттері, Қазақстанда және ... ... ... газеттермен
журналдары құрады
1 Зейнетақылық қамсыздандыру жүйесі
1.1 Зейнетақылық қамсыздандыру ... ... ... ... ... мен ... – ел ... және әлеуметтік жағдайының маңызды құраушысы.
Қолайлы қартайған шақты материалды қамтамасыз ету мәселесі әлемнің
барлық елдері ... ... ... ... бар елдер үшін маңызды
болып отыр. Бұл мемлекет пен азамат, жұмыс берушімен жұмысшы, ата – ... ... ... ... және ... ара – ... есебінен жалпы халық санындағы қартайған азаматтардың үлесінің
табиғи түрде артуынан ... ... ... 1 ... дейін Қазақстанда жұмысшылардың міндетті
зейнетақы жарналары есебінен зейнеткерлерге төленетін зейнетақы ... ... ... ... ... жүйесі қызмет етті.
Зейнетақы нарығының негізгі сипаттамалары:
- зейнетақылық қамсыздандыруға мемлекеттік монополия;
- азаматтардың қартайған кезіндегі ... ... ... жеке ... ... жағдайда міндетті зейнетақы жарналарының иесіз қалуы;
- жүйе ішінде зейнетақы құралдарының қайта үлестірілуі.
Бұл жүйе жоспарлы, әміршіл- ... ... ... ... ... жұмыспен толық қамтылған, мемлекеттік аппарат тарапынан
жаппай бақылау және зейнеткерлер мен жұмыс ... ... ... ... ара – ... жағдайында тиімді болды. Сондықтан ынтымақтық
зейнетақы жүйесі зейнетақының салыстырмалы жоғарғы ... ... ... ... ... жылдары алынған еңбек ақыға, еңбек тәжірибесіне ... ... ... ... көп болуы зейнетке жақсы жағдайда
шығуға мүмкіндік берді.
Экономикалық жағдайдың өзгеруі қалыптасқан ынтымақтық ... ... ... ... ... ... ... бір
жағынан, көптеген зейнеткерлердің минималды қажеттіліктерін қамтамасыз ... ал ... ... ... ... ... ... принципиалды кемшіліктері нақты белгіленді. Олар:
1. Зейнетақы жарнасы мен төлемдерінің көлемдері арасындағы тікелей
байланыстың болмауы. Зейнетақы ... ... ... ... бірақ әрбір жұмысшы оған жұмыс берушінің зейнетақы
қорына жарнаны уақытылы және ... ... ... алу ... ие. Егер жұмыс беруші мемлекеттік
зейнетақы қорына міндетті жарналардан бас ... онда ... ... ... міндеттемелерді орындауы тиіс.
2. Зейнетақы жарнасының жоғары қойылымы ... ... ... ... қорына аударылатын жарнаның
еңбекақыдан 25,5% -ы экономикаға ауыртпалық алып ... өмір сүру ... ... ... кететін үлкен
көлемдегі және өсіңкілі шығындарды инфляция жағдайында жабу үшін
жарна қойылымының болашақта да өсуі ... ... ... ... міндетті жарнаны аударудан бас
тартуын күшейтуге әкелер еді.
3. Зейнетақы ... ... ... ... ... ... сол сияқты мемлекеттік зейнетақы қамсыздандыруын
қолдауда сақтандыру жарналарының түсіп отыруы мен ... ... ... болмауына байланысты.
4. Зейнетақыны бекітуде жеңілдікткердің көп көлемі мемлекеттік
зейнетақы қорына ... ... алып ... ... заң ... зейнетке ерте шығуға және жасы бойына зейнетақыдан көп
көлемдегі ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылары артықшылығы бар саладағы ... беру үшін ... ... ... Бұл ... ... ... Жұмысшылардың зейнетақы жарнасы персоналды есепке алудың болмауы
аударымдарды көбейтуді, азаматтардың жеке ... ... ... ... жарналарды бақылауына
ынталандырылады.
6. ... ... ... ... ... ... ... бойынша зейнетақы қаржысын жинау мен
жұмсау функциаларының шоғырланбауы оларды ... ... ... ... және ... ... шығындарды туғызды.
«Әскери қызметкерлерді, ішкі істер органдарының басқармалық және
қатарлық құрамын және олардың отбасын зейнетақымен ... ... ». ... ... ... ... ... төлеу республикалық бюджеттің қаржысы есебінен ... ... ... ... ... және зейнетақыны
кідіріп беруді күшейтер еді. Сондықтан 1998 ... ... ... және ... ... ... ... келе жатқан ынтымақтық
зейнетақы жүйесі түбегейлі өзгерістерді қажет етті.
Зейнетақылық қамсыздандыру жүйесін ... ... ... жағдайын жақсартуға септігін ... ... ... түрткі болады.
Қазақстанда жаңа зейнетақы жүйесі туралы заң 1998 жылы 1 қаңтарда өз
күшіне енді, ескі ... ... ... ... ... ... ... еткен) жинақтаушы зейнетақы жүйесіне біржолата көшуін
білдіреді.
Жаңа ... ... ... ... ... енуі ... ... нарық қатысушылары туралы ақпараттың
болмауымен, экономиканың үнемі ... ... сол ... ... К» ... ... ... құлаған тәжірибесімен байланысты
зейнетақы ... ... ... ... ... 1999 жылы
мамырда өткен Қазақстан финансисттерінің 1 Конгресінде Қазақстан Президенті
Н.Ә. Назарбаев зейнетақы активтерін ... ... атап ... білетіндей Қазақстан- ТМД және Шығыс Еуропада ... ... және ... зейнетақы жүйесін енгізген ең бірінші
ел. Бұл қадамның ұзақ ... ... ... зор, сондықтан
азаматтардың зейнетақылық жинағын қорғау дәрежесінде сенімсіздік тудыруға
хақымыз жоқ.»
Қазіргі кезде Қазақстанда бір уақытта ... ... ... ... етеді – олардың біреуі ынтымақтық, 1998 жылы 1 қаңтарындағы
жағдай бойынша еңбек ... мен жасы ... ... ... ... ... ... бұл жүйе бойынша 1998 ж. 1 қаңтарында ... кем емес ... ... бар ... ... қана ... ... ал
содан кейін бұл жүйе тоқтатылып, жинақтаушы зейнетақы қорларына ... және ... ... ... ... ... ... және
жасына байланысты зейнетақы төлемдерін алуға құқық болатын жинақтаушы жүйе
болады.
Жинақтаушы ... ... ... қатысушылары: банк-кастодиандар
, зейнетақы активтерін басқару бойынша ... және ... ... жылы 1 ... Қазақстанда 16 жинақтаушы зейнетақы қорлары болды,
олардың біреуі Мемлекеттік Жинақтаушы ... Қоры ... және ... емес ... Зейнетақы қорлары (ННПФ). ... (бір ... ... жұмысшылары), ашық (жалпылық) және
КУПА, банк- костодиандардың қорлары болады./2;6 б/
Әлуметтік қамтамасыз ету ... ... ... бекітілген, оған сәйкес «Қазақстан Республикасының
азаматтарын ауруға шалдыққан, ... ... ... және заңмен
көрсетілген басқа жағдайларда жалақының минималды ... ... жасы ... ... ... қамтамасыз етеді. Ерікті
әлеуметтік сақтандыруды, ... ... ... ... ... және ... ... қолдайды»./3;28бап/ Әрбір азаматтың
әлеуметтік қамтамасыз етілу құқығын ескеріп, ... ... ... осы ... ... асыруға барлық қажетті жағдайды
туғызу міндеті жүктейді. Әлеуметтік қамтамасыз ету ... ... ... ... декларациясы, экономикалық, әлеуметтітағайындау
тәртібіқтары туралы Халықаралық ... бала ... ... ... ... заң актілерінің ережелеріне сәйкес келеді.
Зейнетақылық қамсыздандырудың деңгейі мен сапасы- халықтың экономикалық
және әлеуметтік жағдайыныңмаңызды құрамы.
Зейнетақы (лат.pensio- төлем)- белгілі бір ... ... ... ... және ... да қайнар көздерден заңмен бекітілген
көлемде алынатын ақшалай төлем (1 айға ... ... ...... ... ... ... бір жасқа
келу, мүгедек болу, асырашы өлімі, белгілі қызметті ұзақ уақыт ... ... ... ... ғасыр халықтың әлеуметтік әділеттік туралы ойын өзгертті,
бұл зейнетақымен қамсыздандырудың дамуымен байланысты: бұны ... ... ... ... ... және еңбек іс- әрекетіне қарсы ... ... ... ... ... ... ... материалды
қолдау деп түсінеді. Зейнетақыны тағайындау тәртібі мен төлеу ... ... ... ... ... және ... жағдайларға сай
өзгертіледі. Әлемдегі көптеген мемлекеттер бір ... ... ... мен ... ... ... ... жақсартудың
бюджеттік мүмкіндіктерінің салыстырмалы шектеулер мәселесімен көздеседі, ал
екінші жағынан,- әрбір адамның ... ... үшін жеке ... ... және ... қолдайды. Сондықтан, ерікті
жинақтаушы зейнетақы сақтандыруда әрбір азматтың ... ... ... және ... ... ... Ал ... және қоғамның
көпжылдық қысымымен «әлеуметтік ... ... ... ... ... тең ... болып жұмысшылар да табылды.
Зейнетақылық қамсыздандыру жүйесі құрамдас элементтердің бірі ретінде
жоғары рангте тұрған «әлеуметтік қорғау» деп ... ... ... ... өзі мемлекеттің әлеуметтік- экономикалық ... ... ... ... ... халықтың ұдайы өндірісі» жүйесіне енеді.
Әлеуметтік- экономикалық жүйенің түрлі деңгейлерінің өзара байланысы
мен өзара негізділігі оларды ... ... ... ... туындаған мәселелерді жүйелі механизмдерге негізделіп шешуді
міндеттейді. Өзіндік зейнетақылық қамсыздандыруда ... ... ... және ... бірігетін параметрлер тобын
талдауды білдіреді. Ең алдымен оларға мыналарды ... ... ... ... және ... ... ... көрсеткіштері;
2) мемлекеттің, жеке ведомстволардың және кәсіпорындардың қаржы ресурстары;
3) жұмыспен қамтылудың салалық құрылымы (сонымен бірге, ... ... ... 4) ... ... ... ... (сол сияқты әлеуметтік жеңілдіктердің тізімі мен масштабы); 5)
прожиточный минимум көлемі; 6) жұмышылардың ... ... және ... ... ... ... ... дерлік елдерінде зейнетақылық
қамсыздандыру халықтың көп бөлігін қамтитын норма болды. Бірақ барлық ... ... ... және ... бірдей деп 200 жылдай ғана ... 1790 жылы ... ... ең ... рет ... ... «отанға қызмет еткен, қорғаған, оны ... ... ... ... ... ... үлестірген. Бір ғасырдан кейін
Геманияда жалпы әміршілдік заңға сәйкес ... ... ... 10
жылданартық қызмет еткен барлық мемлекеттік қызметкерлер (мұғалімдерді
қоса) табылады, және зейнетақы алуға негіз өз ... ... ... ... болып келеді. Ресей патшалығында 19 ... ... ... ... ... ... немесе мүгедектілік бойынша
барлық шенеуніктер мен әскери қызметкерлер зейнетақы ала ... ... ... көзі ... ... болды. Осы кезден бастап
мемлекеттік зейнетақыны толықтырып тұратын қазіргі ... ... ... ... ... ... ... кассалар Францияда,
Англияда, және Германияда құрылды). Совет заманында зейнетақы «жалпыодақтық
тұтыну қорынан» алынды, ал ... 1964 жылы ... ... зейнетақы және
жәрдемақы беру туралы заң қабылданған кезден ... ... ... ие ... ... КСРО-да кейбір батыс еуропалық елдерде, мысалы,
Франция мен Германияда қабылданған ... ... ... ... зейнетақылық жүйесі іске асырылған еді. Бұл модель
жоспарлы экономикаға тән, ... ... ... логикасымен
анықталды және милиондаған қартайған азаматтардың өмір сүруіне ... ... ... ... ... сай ... қамсыздандыру жүйесі үшін позитивті ... ... ... ... ... ... жұмыспен толық қамту;
- демографиялық проблемаларды тізбекті түрде шешуге мүмкіндік ... ... ... зейнеткерлер саны мен түсетін зейнетақы аударымдарының ... ... ... ... ... ... ... орталықтан басқару және түзету;
- қаржылық тәртіпті қатаң бақылау және зейнетақы қорына ... ... ... ... ... ... ... жоғары
деңгейін қамтамасыз етеді, ал жеңілдіктердің көп болуы зейнетке ... ... ерте ... зиян ... және қиын ... ... ... ресурстарын тартудың негізгі стимулдардың бірі.
Зейнетақының көлемі соңғы жылдары алған еңбек ақыға, нңбек ... ... ... ... ... бір ... бар- зейнетақы көлемі белгілі
деңгейден аса алмайды.
Бұл жүйенің негізгі сипаттамалары келесі ... бола ... ... ... ... иелікке байланыссыздығы;
- жүйе ішінде зейнетақы қаржысын қайта үлестірудің міндеттілігі;
- зейнетақы құруда азаматтарда жаупкершіліктің және ... ... ... ... ... Зейнетақы сақтандыру жарналарын төлеуге тәуелсіз тағайындалады,
көптеген нәтижесіз льготалар бар./6;2б/
Көптеген елдердің зейнетақы жүйесіне мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... даму ... зейнетақы қоры зейнетақылық жинақтарды сақтап қана қоймайды, сол
сияқты инвестициялық және басқа жобаларға жұмсау жолымен оларды көбейтеді.
Мемлекеттік емес ... ... ... салымшы мен
қатысушының құқықтары мен міндеттері көлемі, сипаты, басқару формасы ... ... әсер ету ... ... ... ... басқа да қаржылық (инвестициялық)
институттардан ерекшелейтін екі маңызды жағдай бар. Бұл, ... ... ... төлеу кезін олардың қаржылық міндеттерін орындауды бастау
кезінен ... ... ... ... ... ... ... бір рет алу тек екі жақпен қол қойылған келісім- шартқа сәйкес
мүмкін. Ережеге сай, жинақталған міндеттемелер жинақталған ... ... ... ... ... ... ... беріледі.
Бірінші талапта беріле қоймайтын және әрқашан периодикалық толтырылып
отыратын «ұзын ақшалардың» осындай шоғырлануы- инвесторлар үшін ... ... ... ... ... ... ... тырыса отырып, әлемнің зейнетақы қорлары кенеттен төлемге
қабілетсіз болып ... үшін ... ... ... болжамды көлемін баланстайтын) есеп жүргізіп отырады. Ал
халық салымдарының сенімділігіне кепілдік ... ... ... ... ... ... мен ... сақтандыру қорларын
реттемелейді және бақылайды. Осы ретте ... ... ... экономикалық қатынастардың нарықтық жүйесіне сіңіп ... ... ... қызмет етуінің міндетті шарттарын құруға болады:
1) нарықтың ... ... тең ... ... ... ... кеңістік (өзіндік қаржылық міндеттемелері
бойынша мемлекет текіреді);
2) құндық ... бар ... ... және ... емес
объектілеріне жеке меншік ... ... ... ... ... ... меншік объектілері, және т.б);
3) кез келген нарықтық құндық объектілерді ... ... ... ... ... ... ... және барлық қатысушыларға тең тиетін
жүйе;
4) түрлі қаржылық тәуекелмен сипатталатын әртүрлі табыстылық дәрежесі
бойынша ... ... ... көлемі;
5) қоғамның халық жинақтарына олардың өз болашағын ойлаудың негізгі
компоненті ретінде және ... ... ... шешуші факторы ретінде
көтермелі қатынасы./7;57б/
Көптеген дамыған елдерде зейнетақылық қамсыздандыру үш ... ... ... асырылады: әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... ... сақтандыру компаниялары және басқа
қаржылық ұйымдар. Зейнетақылық ... ... ... ... немесе тек мемлекеттік қызметкерлерге, әскери қызметкерлерге, ал
кейде темір жол персоналдарына қызмет етеді. Көптеген елдерде ... ... және ... жарамсыздығы бойынша зейнетақымен қамтамасыз ететін
негізгі институттар- кәсіпорындардың, фирманың, кәсіби одақ пен ... ... ... қорлары. Бұндай қорларды әдетте «жеке»
немесе «өндірістік» деп атайды. ... ... өз ... ... зейнетақыны жеке және топтық сақтандырумен айналысады.
Елде жеке зейнетақы қорлары мен зейнетақыны сақтандырудың даму дәрежесі
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Жеке зейнетақы қорлары АҚШ-та көп ... жүйе ... ... ... сияқты елдерде аз тараған.
Зейнетақылық жүйелер бір-бірінен көп жағдайда ... ... ... ... 2 ... ... болады: бюджеттік
(қорлануға жатпайды) және сақтандыру (қорлану). Бюджеттік жүйе қорларды
(мемлекеттің, кәсіподақтың бюджетінен және ... ... ... ... ... ... үшін ... үлестіреді. Олар ақша
түсімдерінің қосымша көздерін алу үшін бос ... ... ... жүйеде зейнетақылық қамсыздандырудың қаржылық
нәтижелері анықталмаған және қажетті қаржыны шоғырландыру мүмкін бола ... па, ... ... Бұл ... ... мемлекеттік зейнетақы жүйелері
жатады. Олардың көбі екінші топқа ... ... ... ... үшін ... ... ұзақ мерзімді жинақтау осы топтың жүйелері үшін
принципиалды болып табылады. Сол себептімұндай жүйелер ... деп ... бар. ... өзін ... ... арнайы сақтандыру нәтижесі
ретінде қарастырған жөн. Басқаша ... ... ... ... ... сақтандыру принциптерімен анықталады.
Зейнетақымен сақтандыруды қамтамасыз етудің түрлілігін шартты түрдеүш
бағытқа бөлуге болады:
1) зейнетақыны жеке ... ... ... көлемде
зейнетақыны «сатып алады» (сақтандырады);
2) клиент сақтандыру ... ... ... ... ... тән;
3) топтық сақтандыру – барлық қатысушылардың зейнетақысы жарнаның жалпы
сомасына барабар.
Егер ... ... ... топтық сақтандырумен айналысатын ұйым деп
қарастырса, ал отандық тәжірибиде бұл сақтандыру зейнетақысын қамтамасыз
ететін бар ұйымдар. ... ... ... ... ... ... айтқанда, зейнетақыны сақтандырумен қамтамасыз етудің бір бағытының
екіншісінен ерекшелеу қажеттілігі туындайды. Сондықтан екі зейнетақы ... ... ... ... түрде сақтандыру десек, екіншісін-
өндірістік дейміз./8/
Сақтандыру ... қоры ... жеке ... ... үшін қажет. Зейнетақыны коллективті сақтандыру кезінде қор жеке
кәсіпорындар персоналдарына, қәсіподақ мүшелеріне және т.б ... ... ... ... әр ... жеке тәртіпте сақтандырылады.
Екінші дүниежүзілік соғыстан бүгінгі ... ... ... елдерде
зейнетақыны жеке және топтық сақтандыру саны өсті. ... ... ... жеке ... ... өсуі жылына 20-25%, ал 1990 жылы жарна
сомасы 33,6 млрд. ... ... ... он жыл ... ол 4,6 ... доллар
болған еді, өндірістік зейнетақы қорлары жайында айтсақ, онда бұл елде ... ... ... қызмет көрсетеді.
Келесі жарты ғасыр бойы банктерде, темір жолдарда және ... ... ... ... аса қор ... ... қорларының қарқынды өсуі 40- жылдарда болды. Егер 1940 жылы АҚШ-
та осындай қордың ... саны ... және ... ... ... санының 1/5 бөлігін құраса, ал 70-жылдардың ортасында 44%-
ға артты (33 млн. қатысушы).
Ұлттық экономика ұшін инвестиция қорының қаншалықты ... ... ... ... ... ... ... жағдайы мен саясаты елдегі
бағалы қағаздар нарығының перспективасын ... ... ... ... ... қорларының қазіргі қоғамдағы орнына байланысты көптеген батыс
елдерінде олардың іс-әрекетінің көп жақтары мемлекетпен реттеліп отырады.
Негізінен, қаржылық есеп, қор ... ... ... ... және т.б ... және ... ... қатысушыларға зейнетақы мен жәрдемақы төлеу үшін ақша
қаражаттарын шоғырландыру мен оларды ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы қоры өз заңдарына сәйкес жұмыс
істейді, және халықты зейнетақымен қамтамасыз етудің ... ... ... және ... ұйым ... ... Зейнетақы қоры
өзі құрылған және персоналдары қызмет ететін ... ... ... ... ... қорының тәртіптерінде оны құрған
ұйым қордың ағымдық дефицитін ... ... ... тиіс ... ... ... қорының негізінде зейнетақыны өзін-өзі
толық қаржыландыру принципі жатыр./9;6б/
Зейнетақы қорының (міндетті немесе ерікті) ... ... қор ... тараған ұйымда тұрақты, кейде мерзімді жұмыс істейтін қызметкер
табылады. Жеке ... ... ... ... ... ... ... ауысуына байланысты қор да өзгереді. Сәйкесінше, ... ... ... ... ... ... қорының қызметін ... ... ... ... Бір адам үшін қор ... ... ... қарастырайық. Бұл процесс екі сатыдан тұрады. Периодикалық
жарналардың бірінші жолында қор құрылады, ... ... ... ... ... ақша табыс алу үшін инвестицияланады. ... ... ... ... ... ... үшін щығындалады. Теория
тұрғысынан зейнеткер өмірінің соңғы ... ... қор ... ... ... ... мәнін көрсетеді. Өмір ұзақтығының
түрлілігіне ... жеке ... ... мен ... ... алу мүмкін емес. Бір жастағы және жынысты бір адамдар тобы үшін
ғана осындай ... ... ... қамсыздандырудың екі түрінде де- өндірістік және ... ... ... дәрежеде болса да сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... негізгісі
жеке компаниялар және мекемелер кезінде құрылған зейнетақы ... ... жоқ. Бос ... ... ... ... әдетте,
өзінің негізгі массасында қатысушыларға арналады. Сақтандыру ұйымдарында
зейнетақысақтандырған кезде ... ... ... ... ол ... ... болса, пайданың бір бөлігі
акционерлер ... ... Бұл ... ... қорларына тән.
Басқа ерекшеліктерді атауға болады, мысалы, ... ... ... ... ... мен жарна сомасы арасында қатаң
байланыс жоқ. Зейнетақы деңгейі әдетте тәжірибе мен ... ... ... жеке ... ... жарна деңгейі
сақтандырылатын зейнетақы мөлшерімен ... және ... ... ... ... ... сақтандыру ережелерімен анықталатын
шекте кез келген ... ... ... ... байқалған өндірістік зейнетақы қорының дамудың
тездеуі факторларға баланысты. Ең алдымен, персоналдың ... ... ... ерекшелейміз. Олардың негізгісі- жұмысберушінің
зейнетақыны бөлшектеп қаржыландыру. Нәтижесінде қор ... жеке ... ... өз ... ... толық
қаржыландыруға қарағанда әлдеқайда арзанырақ келеді. Басқаша ... ... ... ... ... ... алуға тең. Осы жерден
зейнетақы қорының шарты- жұмыс орнын таңдау кезіндегі ... ... ... ... маңызды теріс фактор болып саналады.
Кәсіпкер жайында айтсақ, зейнетақы қорын қаржыландыруда құру мен қатысу
кадрлардың ... ... ... ... ... шығындарын
азайтады. Жұмыс беруші үшін тағы бір ерекше ... ... ... өз ... қорға сату түрінде жинақталған резервтен өзіндік
несиелеу мүмкіндігі.
Зейнетақы қорының дамуында салық саясаты ... рөл ... АҚШ- ... басқа елдерде жұмыс берушінің ... ... ... ... ... ... да, федералды салық салынбайды. Қор
инвестициясының табысы да ... ... ... ... ... зейнетақы қорын қаржыландыруға жанама
қатысады.
Қарастырылуы тиіс тағы бір фактор бар- ... ... ... ... АҚШ- та ... ... ... қорларына жақсы
қарамады, өштесті. Себебі қордың ... ... ... ... ету ... ... Кәсіподақтар өндірістік зейнетақы қорларының
шартын жасауға қатысу құқығын алғаннан кейін, жағдай өзгерді.
1.2 Жинақтаушы зейнетақы ... ... ету ... механизмі
Зейнетақы қорның қатысушылары (мүшелері) екі топқа бөлінеді:белсенді
(жұмыс істеп, қорға жарна төлеп ... және ... ... ... ... ... ... Қордың бастапқы қызметі
барысында барлық мүшелер белсенді боллып ... ... өте ... ... соң бірі зейнеткерлік жасқа келіп, зейнетақы ... ие ... ... ... ... ... ... белсенді мүшесі
бола бастайтын қызметкерлер ... ... ... уақыттан кейін
зейнеткерлер саны мен белсенді мүшелер арасындағы ара – қатынас тұрақтану
керек.
Теорияның мәні ... ... ... барлық дерлік элементтері сол
әсерлерді қабылдайды, дамудың ... ішкі ... ... сондықтан
нақты жағдайда қордың ұзақ ... ... ... ... жоқ. Оған ... ... ... кезде және басқаруда
жарна сомасы мен күтілген зейнетақы төлемі және ... ... ... Бір ... ... ... болашақта бұзылады.
Тұрақтандыру факторларын екі топқа бөледі: объективті және субъективті.
Біріншісін қордың басқаруға байланыссыз фактор деп ... ... ... экономикалық жағдайы, ақша – несие ... ... ал ... кәсіпорын мен қор ішінде анықталатын факторларды
жатқызамыз: кадрлық саясат, ... ... даму ... ... ... қор ... басқару стратегиясы және тактикасы,
инвесторлар біліктілігі және т.б.
Зейнетақы қоры өз ... ... ... жауап бере ме, жоқ
па, білу үшін, егер жоқ болса зейнетақы қорларында топтық сақтандыру ... ... ... ... білу үшін ... актуарлы баағалау
жүнгізіледі.
Актуарлы бағалау үшін қажетті ақпараттар тарифті ... ... көп ... ... ... ... үшін қажет етеді. Егер
демографиялық секілді сенімді параметрлер уақытқа байланысты өзгереді де ... ... ... ... онда ... ... қа ... сипаттамалардың тұрақсыздығы туралы айтпай – ақ қойса ... ... ... ... ... және т.б.). ... шығатын
түйін – актуарлы бағалау нәтижесін ... ... ... деп
қарастырудың мәні жоқ. Олар зейнетақы қор жағдайының динамикасы туралы
айтуға болатын кейбір бағдар деп ... ... ... ... ... қызметі ерекше дербес іс әрекет
болып ... ... Ол ... білікті мамандар – актуаршиктер (сақтандыру
математигі) жұмыс істейтін ... ... ... ... ... ... ... актуарлы бағалау процесін және олар үшін түрлі
аналитикалық ... ... өз ... ... ... өз ... ағымдық
оперативті және есептік жұмыстар кешенін жүзеге асырады.
Зейнетақы қорларын қаржыландыру әдістері және көздері.
Қаржыландыру әдістері.зейнетақы жүесін ... ... ... ... бар: ... шығындарды толық жабу, резерв есебінен
зейнетақы төлеу, аралас әдіс.
Ағымдық шығындарды жабу ... кең ... ... ... ... ... мен персоналдың жарнасы толығымен зейнетақыны төлеуге кетеді.
Кейде құрылған шағын резерв алыс ... ... ... ... ету
үшін арналмаған. Сондықтан, бұл жерде зейнетақы қоры ... ... ... ... емес ... ... туралы
айтылған. Қаржыландырудың бұл әдісі әлеуметтәк ... ... және ... ұйымдардарда қолданылады. Бірнеше
мысал келтірейік.
Австрияда (мемлекеттік қызметкерлерді әлеуметтік қамтамасыз ету
жүйесі) қаржыландыру бюджеттен ... ... ... қызметкер оған
жалақыдан 9 пайызын қосады. Осыған ұқсас жүйе Францияда ... ... 6 ... ... Ал ... ... 3,86 ... төлейді.
Жоғарыда айтылған мәндер 1983 жылы халықаралық еңбек ұйымымен жасалған
зерттеулерден алынды. ... ... ... ... қызметкерлерін
зейнетақымен қамсыздандыру жүйесін, сол сияқты мемлекеттік зейнетақы ... Осы ... ... ... ... айтылмады. Алайда олар
көптеген позиция бойынша мемлекеттік жүйелерге бағытталады.
Халықаралық банкте, халықаралық валюта қорында, Американ елдерінің
ұйымында ... ... ... үшін ... 7 ... төлейді, ал қалған
қажетті қаржы осы ұымдардың бюджетінен ... ... ... ... ... ... 1/3 ... ал қалған шығындары
ұйым бюджеті есебінен төленеді. Экномикалық кооперациямен даму ... ... ... ... (7%) ... шығындарды жабу әдісі қолдану алғашқы ... ... аз ... ... ... бұл кезде персонал әлі де
зейнетақы құқығына ие емес, ... ... ... жаппай төлеу
жүйені құрғаннан кейін бірнеше жылдан кейін іске қосылады.
Егер ... ... ... ... ... ... ... толық жүргізілсе, онда бірінші зейнеткерлер жаңа «ұрпақ» персоналдар
төлеген зейнетақыны алатын балады, басқаша айтсақ, бірінші ... ... аз ... кезінде алады. Осылайша, бір «ұрпақ»
зейнеткерлердің ... ... ... ... мойнына жазылады. Сол
сияқты, жүйенің ... ... ... ... ... артады, ол
жинақталған резервтің болмауынан үлкен қаржылық қиындықтарға алып келеді.
Қарастырылған схеманың ең үлкен кемшілігі – болашақта ... ... ... Егер ... жоқ ... төлемдерде болмайды,
жүйе жойылса, зейнетақы мүлде төленбейді.
Жоғары да аталған схеманың екіншісі – ... ... ғана ...... ... бар ... ... қорларында
қолданылмайды. Қаржыландырудың бұл әдісі бір реттік жарна есебінен жеке
сақтандыру кезінде және сақтандыру ... ... ... ... ... ... Ол зейнетақының толық алдынала қаржыландыруды ... ... ... ... ... ... ... оны үлкен топ
қатысушылар үшін жүзеге асыру көптеген бастапқы шығындармен байланысты. Бұл
жерге ағымдағы жылда ... ... ... ғана ... қорға
салынатын жарна резервке тең болуын ... ... де ... ... ... ... жарналары жоқ немесе аз. Содан кейін
олар көбейді, «жетілген» қорда олар аз да болса тұрақты.
Зейнетақы жүйелерін қаржыландыру үшін ... ... құру ... Осы әдіс ... ... және халықаралық зейнетақы
қорларында пайдаланылады. ... ... ... ... ... кезінде)
жарналар ағымды зейнетақы төлемдерінен көбіреек ... ... ... алу үшін ... ... ... мұндай ұзақ
мерзімге қызмет ететін қорларда жарналар төлем ... аз. ... ... ... ... ... ... осындай
тәсілі қаржылық ауыртпалықтың қатысушылардың келесі ұрпығы арасында тең
бөлінетіндігін ... ... ... ... ... ... жабу ... қарағанда біраз жоғары, «жетілген» кезде де осылай. Бұл
әдіс қатысушылар мен зейнеткерлер үшін ... ... ... ... ... кепілдік әдетте толық болмайды. ... ... ... ... ... деңгейіне мысалдар ... ... ... ... ... жұмыс берушілер
жарнасы, босқа қаржыны инвестициялағаннан түскен табыс. ... ... ... ... ... ... тек жұмыс берушілермен
қатысушылар жарнасы есептеледі. Негізіне көпм жағдайда осы үшеуі де болады.
Қатысушының да, жұмыс ... де ... ... ... ... пайызбен шағып анықталады. Сомаға не кіретіні сәйкес ережелермен
анықталады (негізгі немесе түрлші қосымша ... ... ... ... ... қаржылық қамсыздандыруды позициясынан қарағанда, жұмыс
берушінің және қатысушының жарнасы қандай қатынаста екені маңызды ... ... ... ... олар қатты ерекшеленуі мүмкін. Көп жағдайда
жұмыс беруші қорға қатысушымен бірге тең ... ... ... ... берушінің нақты сомасы ескңертілмейді, ұзақ мерзімді қаржылық
қажаттіліікпен байланысты.
Мемлекеттік қызметкер мен халықаралық ... ... ... жарна
деңгейін көрсететтін бірнеше мысал келтірейік (бұл жерде тізбекті
қорланатын ... ... ... сөз ... отыр). АҚШ – та қөатысушы мен
жұмыс берушінің жарнасы жалақының жеті пайызы ... ... ...... 5,15 ... және мемелекеттік мекеме әкімшілігі 15,85
пайыз. Азия Даму Банкі: қатысушы - 91/3 пайыз жұмыс беруші - 82/3 ... ... ... өзі ... ... Атом ... ұйымы: қатысушы 7
пайыз, жұмыс ... – 15 ... ... жабу үшін 1,5 ... Біріккен
Ұлттар Ұйымының зейнетақы қорында қатысушы – 7,5 пайыз, ал жұмыс ... -
15 ... ... ... қор ... ... аспекті болып
табылыды. ... ... ... ... ... ... ... өтімділік те маңызды рөл атқарады.
Инвестицияны қордың немесе бір ... ...... ... және т.б. ... ... арнайы служба
басқарады. Қордың қаржысы негізінен бағалы қағаздарға, ... ... ... ... ... үшін инвестиция портфелі бағалы
қағаздар түрі бойынша ... ... ... ... және т.б.), ал ... ... – экономикалық қызметті
саласы, мерзімі және валютасы бойынша ... ... ұзақ және орта ... болады. Мемлекетті
зейнеткерлерді заңды жолмен қорғау үшін қор қаржысы инвестицияланатын
бағалы ... ... ... мысалы АҚШ – та АА – дан төмен
емес рейтингті бағалы қағаздар, яғни ... ... ... ... бола
алады. Қор ережелерімен кейде зеңмен ... ... ... ... ... ... жеке түрлеріне лимит және ... ... ... салым үшін шектеулер (концентрациялық лимит)
қойылады. Әдетте қор ... ... ... ... ... ссуда беру, қор қызмет ететін персоналы бар компанияға ссуда
беру).
Инвестицияның табыстылығы объективті (бағалы ... ... ... ... ... және т.б.) және ... байланысты. Субъективті ... ... ... ... ... ... портфелі әрқашан бағалы
қағаз нарығының ағымдық ... оның ... ... ... ... ... ... есепке ала отырып қайта
қаралады. Үш көзден түскен қаржы мен ... ... ... арасындағы
арақатынас туралы білу үшін кейбір резерв құруды қарастыратын елдерге тән
мемлекеттік қызметкерлердіңі ... ... үшін осы ... ... ... қарайық.
Халықаралық еңбек ұйымының зерттеулерінен алынған мәләметтер.
Зейнетақыға құқық алу шарттары
Өндірістік зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... және еңбек сіңірген жылдарына байланысты;
- жұмысқа қабілетсіздігі (мүгедек) бойынша;
- қатысушы немесе зейнеткердің жесіріне;
- балаларға және асыраудағы жанға.
Әр зейнетақы қорында ... ... алу ... ерекшеленеді.
Принципиалды жағдайда ұқсастық байқалады.
Зейнетақы қартайған жағдайға байланысты ... ... жас ... ... ... ... елу – ... жас аралығындағы
адамдарға тиесілі. Барлық зейнетақы жүйесінде ұйымда жұмыстың минималды
тәжірибесі қарастырылады, ол ... отыж ... ... ... ... тәжірибе он - он бес жылға дейін.
Кейбір елдерде зейнетке шығу жасы бекітілмеген минималды еңбек ... ... ... тағайындалады. Әдетте ол мерзім отыз – отыз бес жыл.
Зейнет жасына жеткен ... қор ... ... жас ... алу ... ... ... қолдана алады. Зейнетақы жасына
жетпеген, минималды тәжірибесі жоқ қатысушы жұмыстан кеткен кезде ... ... ... ... Бұл құқық кейін зейнет жасы келгенше ие.
Мысалы, елу жасында ... ... адам ... ... ... ... зейнетақы алады. Алпыс жаста бұл құқықты иемденіп болады.
Көптеген зейнетақы жүйелерінде ... шақ ... ... ... ... ... Зейнетақы көлемін қолдану үшін негіз ретінде
соңғы жалақы, бекітілген мерзім интервалындағы орташа ... (3 – 5 ... ... да ... ... ретінде төленуі керек жалақы үлесі тәжірибеге байланысты. Көп
қорларда бұл үлес оған ... ... әр ... ... 1 – 2 %, ... ). ... бұл үлес екі ... тұрады: біріншісі тәжірибеге
байланысты емес (мысалы, 30 %), ... – оған ... ... ... жиі ... ал ... – кейде ғана
(жалақының шекті сомасы немесе ... ... ... 70 – 80 ... ... жүйелерінде өмір сүру ... ... ... ... ... асыраудығы жанға үстеме ақы төлеу
қарастырылады.
Кейбір қорларда ерте жалақы алу ... орын ... ... ... ... жасына қарағанда аз жасқа жеткен кезде жұмыстан
кеткенде төленеді. (Мысалы, БҰҰ – ң ... ... ... жас ... екі жас, ал ерте ... елу жеті ... ... зейнетақы көлемі, әрине, ... аз. Оны ... ... бір ... ... ... ... Мысалы, әр жыл ... ... ... ... зейнетақы біраз пайызға ... ... ... ... ... ... ... қорларда зейнеткердің біруақыттық ... алу ... ... сома ... ... ... түріндегі
қатысушының зейнетақы құқығының бір бөлігінен көп болмауы ... ... ... ... ... ... ... сомасы қысқарады.
Сонымен, егер уақыттық жәрдемақы үлесі актуарлы эквиваленттің 1/3 – не ... онда ... ... ... ... 2/3 – ... қысқарады.
Біруақыттық жәрдемақы төлеу кезінде қор қатысушы біраз құқығынан айрылады.
Егер қор ... ... ... ... жатып жұмыстан шықсы (минималды
тәжірибесі жоқ болса) немесе олардан бас тартса, онда оның қорға аударған
сомасы және ... ... ... ... ... ... ... әдетте, жинақталған резервтен аз.
Қатысушы өлімі кезінде де осындай болады. Сонымен, ... ... ... ... жинағы ретінде қарастырылады. Осы жағдайда ... ... ... толығымен немесе бір бөлігі қалады.
Мемлкеттік қызметкердің зейнетақы қорлану жүйесіне қатысты қартайған
жасқа байланысты ... ... ... ... мысал келтірейік.
өндірістік зейнетақы қорлары елде ... ... ... 65 ... ... және 10 жыл жұмыс тәжірибесі
болғанда тағайындалады. Ерте зейнетақы 60 немесе одан ... ... ... ... ... 10 жыл тәжірибеде – базисті жалақыдан 50 пайыз
(базиске соңғы жылдағы жалақының 80 пайызы ... 10 ... ... ... ... ... екі ... артады. Зейнетақы үшін максималды
есептелетін тәжірибе – 35 жыл, ал зейнетақы 100 ... ... ... ... ... 60 ... жетіп, аз дегенде 5 жыл
тәжірибесі болса зейнетке шығады. Ерте зейнетақы 55 ... ... ... жыл ... ... ғана мүмкін. Жалақының орташа сомасын анықтау
негізінде 6 үзіліссіз «ең ... ... ... жыл ... ... - әр ... жылға екі пайыз. Максималды жалақы – отыз бес
жыл тәжірибе.
Швецияда мемлекеттік қызметкерлерді қамсыздандыру жүйесінде ... жасы - 62, ... – 40 жыл. Ерте ... ... үшін ... (60 жас және 35 жыл ... Зейнетақы көлемі: жалақының алпыс
пайызын оған қоса әр бала үшін тағы 5 ... ... ... ... 70 жаста және бес
жылдан аз емес ... ... ... – 60 жас және 35 ... Егер ... 36 ... ... онда жас бойынша шектеулер
ескертілмейді. Зейнетақы көлемі: әр қызмет жылы үшін жылдық жалақының 1/36
бөлігі. ... – 100 ... – та ... жасы – 5 жыл ... 62 жас, 20 жыл ... 60
жас, 30 жыл тәжірибеде 55 жас. Зейнетақы көлемі: алғашқы жұмыстың бес жылы
үшін ... ... 7,5 ... 5 – 10 жыл үшін – 1,75 ... 10 ... – 2 пайыз. Жалақыдан максималды зейнетақы үлесі 80 пайыз.
Бұл оның персоналдық зейнетақы ... ... жас ... ... ... ... анық ... бойынша АҚШ – ғы мемлекет
қызметкерлерін зейнетақымен қамтамасыз ... ... ... ... ... ал ... жұмыс тәжірибесі – 5 жыл.
Мүгедектік және уақытша еңбекке қабілетсіздігі бойынша ... ... ... және ... ... Мұндай зейнетақы көлемі
қартайған шақ ... ... ... ... ... біраз
шектеулермен).
Келтірілген мысалдар зейнетақы қорын құрағанда қатаң стандарттарын ... ... ... ... ... өмір ... қордың
мүмкіндіктеріне және дәстүрге жауап беретін үлкен ... ... ... ... жасау және оны ақпаратпен қамтамасыз ету
Зейнетақы қорын ұымдастыруда қордың құрылымына, зейнетақыны тағайындайу
және төлеу ерекшеліктеріне қатысты өзара ... ... ... Бұл мәселелерді шешуді келесідей бірнеше негізгі сатыға бөлуге
болады:
а) қор концепциясын дайындау; концепцияда зейнетақы қорының ... ... ... ... тобы ... қорға қатысу құқығын беретін белгілер тізімі);
- қаржыландыру көздері;
- зейнетақы түрлері және зейнетақыға құқығын ие болу принциптері
б) қабылданған ... ... ... ... ... ... ретінде детальданатын, қорды басқару құрылымын
анықтайтын зейнетақы қорының Ережесін (Жарғысын) жасау.
в) қатысушылардың ... мен ... ... ғана ... сондай
–ақ, қорды актуарлы бағалауды жүргізуүшін және ... ... әсер ... ... ... үшін ... ... алуға мүмкіндік беретін бағдааламалық қамтамасыз етуді құру.
Егер зейнетақы қоры зейнетақыны жеке сақтандыруға бағытталса, онда тирифтер
мен резервтерді есептеу үшін ... ... ... ... ... ... іс - әрекетінің
жағдайларына қолдануға ... ... ... ... және ... ... ... процедуралар, талаптар және шектеулер
қарастырылады. Дайын бағдарламалық пакетін қолдану (бір қорға дапйындалған)
сәйкес Ережелерді ... ... ... ... ... қоры сызбасын жасауды және оны басқаруды ақпаратпен
қамтамасыз ету. ... ... ... мәліметтермен қатар,
болашақта параметр мәні туралы болжамдар ... ... ... ... ... ... қатысушылар үшін де, қартайған жағдай және мүгедектік
бойынша зейнеткерлер үшін өлім – ... ... ... ... ... ... шығуға дейін тәжірбие ұзақтығы көрсеткіштері;
- зейнетке шығу жасы (еггер ... ... бір ... шығу ... ... әр ... ... топ бойынша жеке – жеке алу
қажет. Сонымен бірге, кадрлар қозғалысы және жалақы туралы да ... оның ... ... ... саны және жастық құрамы;
- жалақының абсолютті өлшемі.
Әрине, қор сызбасын ... ... көбі жоқ ... немесе зейнеткерлердің нақты ... ... ... байланысты алғашқы уақытта ақпараттың жиналуына
байланысты өзгеріп отыратын жалпы ... ... ... ... қолдануға болады. Түзетулер әрқашан кезекті
актуарлы бағалау алдында енгізілуі тиіс.
Мәліметтердің басқа тобы ... ... ... ... болашаққа
алынатын параметрлер жиынтығын бейнелейді. Мұндай параметрлер:
- белсенді қатысушылар санының және олардың ... ... ... ... қарқыны;
- инвестиция табыстылығы.
Есептеулерде актуарлы бағалау мен қорларды «ішкі» есептеулер кезінде
қабылданған пайыздық ставка мөлшері (жинқтау ... ... роль ... ... жинақталған жарнасының сомасын анықтаған кезде).
Ставканың ... ақша ... ұзақ ... ... ... ... және ... факторлардың есебінен анықталады. Ставканың
көтерілуі, бір жағынан, қатысушылар жинаған жарналар ... ... ... қордан аяқастынан кеткенде төлемдер ... ... – ерте ... және ... ... мөлшерінің қысқаруына
әкелді. Соңғысы зейнетақының бұл түрлерін ... ... ... пайыздық ставка ақша нарығының орташа ставкасынан қатты
ерекшелене алмайды./11/
Зейнетақы ... құру ... ... және «жобалық» сияқты
дайындық жұмыстарын талап етеді (түсімдер мен төлемдердің ... ... ... ... тобы ... ... ... (әлеуметтік
қамсыздандыру және еңбек құқығы саласында маманданған), және экономист –
финансистер ... ... ... ағымдық жұмысы аталған
мамандардың аз қатысуымен іске ... ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесін Чили және ... ... ... ... ... бұл ... ... болып зейнетақы
жүйесін реформаларды, ал ... ... ... ... деп
танылады.
Чили. Ел мемлекеттік зейнетақы жүйесінен міндетті жеке түріне 1981 жылы
өтті. Міндетті жеке ... ... ... ... ... ... ... таңдаумен анықталады. Алайда, ... ... ... және ... ... ... қамтамасыз
ете алмаған жағдайда қорға 20 жылдан кем емес мерзімінде жарна аударған
барлық адамдарға прожиточный ... ... ... ... мемлекет
кепілдеді. Барлық жаңа жұмысшылар 1982 жылдан кейін жаңа жүйеге өтуге
міндетті болды. ... ... ... халық өз бетімен өтуі керек
болды.
Шегерілімдер жалақыдан 10 пайыз мөлшерінде ... ... ... ... жұмыс істейтін 21 жеке қорлар басқарушыларының кез
келгеніне берілді. Шегерілген қаржы жеке ... ... ... ... ... көп ... алу үшін өз шоттарына қосымша шегерімдер
жасауға мүмкіндік алды. Егер осы қосымша ... ... ... алуға
әкелсе, жұмысшы зейнетке ерте шығуға үміттенетін болды. Барлық зейнетақылық
шегерімдерге мерзімі ұзартылған салық салынды, яғни жұмысшы зейнетке ... және ... ала ... ғана ... ... ... күні жеке зейнетақы қордың басқарушылары комиссионды алымдардың
екі әртүрлі типін алады. Бірінші тип – жалақыдан пайыз ретінде анықталатын
алым, ...... сома ... ... ... ... ... орташа мөлшері жалақыдан 3 пайызды құрады. Ақшалай
комиссиондық алымның орташа ... - әр ... 0,25 ... ... жалақының 0,5 пайызы мүгедектілікке және әрекет етуге ... үшін ... Бұл ... жүйе ... ... ... қорының басқарушысының сыйақысы жұмысшы жалақысының 2,5 пайызы.
Жүйе өзінің он бес жыл өмірінде Чилидегі комиссиондар мөлшерін азайта
алмайды. ... ... ... ... жоғары әкімшілік
шығындардан жалтару үшін жақсы жоспарлануы ... ... ... мына ... жұмыс істеуге
рұқсат етілген: мемлекеттік бағалы қағаздары, кепілдік, орталық ... ... ... ... және ... сертификаттар, қысқа
мерзімдік корпоративті бағалы қағаздар, шетел үкіметінің үкіметінің
акциялары және ... ... ... ... ... табысты бағалы
қағаздар зейнетақы қорлары шығаратын барлық ... ... ... ... ал қалған 35 пайызы акцияларға ... ... ... ... ... ... ... құрайды.
Зейнетақы қорлары өз инвестицияларынан жоғары табыс алды. 1981 – ... ... ... 13 ... ... ... ... Инвестиция
бойынша табыстың жоғары ... ... он ... Чили ... қағаздар
нарығының кеңеюмен түсіндіріледі.
Зейнетақы қорларын жеке басқарушылар ... ұйым ... ... ... ... ... талаптарды ұлттық қор
биржасында акциялары ... ... ... ... орындауы тиіс.
Мүдделер жанжалын тудырмау үшін зейнетақы ... ... ... екі жеке жүйе ... біреуін басқарушы фирма үшін, екішісін
инвестициялық қор үшін. Бұл екі жеке банк ... ... ... ... ... ... қорының инвестициялық қызметін өзі ерекше қатынаста
байланысты компания ... ... ... ... ... дұрыс қызметінің мысалы ретінде қор басшыларының резервті
капитал қоры ретінде зейнетақы қорының 1 ... ... тең ... тиіс ... айту керек. Зейнетақы қоры инвестициясының
оъектісі болып табылатын ... ... ... ... сақталады.
Мемлекеттік орган зейнетақы қорының жеке басшылар қызметін қатаң
реттейді. Бұл ... ... ... жеке зейнетақы жүйесін енгізген
ведомствомен құрылған. Аталған мемлекеттік орган келесі ... ... ... ... ... ... ... төлеуді,
басқарушы фирма үшін және инвестициялық қор үшін бухгалтерлік ... ... ... таратуды.
Жүргізілген бағалауға сай, жеке зейнетақы жүйесіне жарна салған
жұмысшылар соңғы он жыл ... ... ... 70 ... тең ... Сол ... ... шығу кезінде жұмысшылар 70 пайыздан асатын
соманы алуы мүмкін. ... қор ... ... ... жоғары
деңгейінің арқасында қаржылық жағынан зейнетке шығу кезінде және ... шығу ... ... ... ... ... ... зейнетке шығу мерзімі ерлерге 65 жас, әйелдерге 60 ... қоры ... ... ерте шыға ... егер ... ... 10 жыл еңбек тәжірибесіндегі орташа ... ... ... тең ... заңмен бекітілген минималды жалақының 140 пайызына
тең болса, ... шығу ... ... ... ... ... ... Бірінші вариант: жұмысшы ... ... ... ... ... алады, сақтандыру компаниясынан өмірлік рента
сатып ала ... ... ... жеке ... ... ... ... – кедген уақытта қаржыны ала ... ... ... ... тәуекелге барады, себебі зейнеткер өз зейнетақы жинақ ... ... ал ... ... ... өз ... тууына дейін өзінің
ақша көлемін алуда тәуекелге барады. Зейнетке шыққан барлық жұмысшылар
жұмыс барысында ... ... ... ... ... ... үшін ... зейнетақы алу құқығына ие.
Колумбия. 2007 жылы ... және ... өз ... ... ... алды. Аргентинада өтуге ... ... ... ... ... ішкі өнімнің 2/3 бөлігін
қарыз құрады, ал Колумбияда бұндай дефицит ... Екі ... ... ... оны ... құрылымын қабылдады.
Екінші кесте үш мемлеттің зейнетақы реформаларын салыстыруды білдіреді.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... бар. Мысалы, жұмысшылар ескі сақталған жүйені немесе жаңа
жекешеленген жүйені ... ... ... ескі жүйе ... ... негізінде әлеуметтік қамсыздану есебінде зейнетақы (Аргентина)
немесе «мойындау облигациясын» ... ... ... ... ... және ... әсер ету сияқты белгілі маңызды
аспектілер бойынша ... ... ... ... ... жүйенің бөлігі ретінде жоғары минималды зейнетақы кепілі де бар. Төлем
артылған барлық ... ... ... ... нарығының
зейнетақысынан басқа мемлекетік жүйеден орташа ... 25 ... ... ... ... ... үкімет екі жүйе бойынша да
орташа жалақының 40 пайызын ... ... ... ... оған қоса ... қамсызданудың ескі нарығының борыштарының
есепке алынуы ... ... ... табыс салығының 16 ... ... ... ... ескі жүйеде болғандай
сақталады./14/
1-кесте-Үш мемлекеттің зейнетақы реформаларының салыстырмалы көрсеткіштері
| ... ... 2007 ... 2007 |
| |1981 ж. |ж. |ж. ... жүйе ... ... |өзгерістермен |
| | ... ... ... ... үшін жаңа |Ия |жоқ |жоқ ... жүйе | | | ... ... % |10 |8 |10 ... ... |3 |3 |3,5 ... ... | | | ... ... % | | | ... жүйе және ... ... |16 |1 ... ... % | | | ... ... көлемі, % |19 |27 |8 ... ... % |13 |27 |14,5 ... ... |ия |ия |ия ... ... |Кепілді |Бекітілген және |Минималды ... ... ... ... ... |
| ... |зейнетақы |зейнетақы және |
| | | ... |
| | | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... табысқа қарсы сақтандырылған
жұмысшыларға және кедейлкрге қайта үлестіру үшін минималды ... ... ... ... ... ... а) ... зейнетақы жарнасының көлемінің көп өсуі; б) ағымдық түсімнен
қаржыландырудың ескі ... ... ... ... жүйесі және толық
қаржыландыру нарығының комбинациясы болып табылатын жаңа ... в) екі ... ... ... жүйе ... енгізу. Жұмысшылар
екуінің біреуін таңдауы қажет. Біріншісі – мемлеккет ... ... ... төлемдер жүйесі. Екіншісі – жеке сектор құрған
белгілі жарналар және толық қаржыландыру жүйесі; г) ... ... ... зейнетақы төлемдерін қолдау бағдарламаларын жүргізу жолымен тікелей
қайта үлестіру.
Дизайн және жоспарлау ... орта және ұзақ ... ... мен Колумбияның зейнетақылық реформалары үшін проблемалар туғызуы
мүмкін. Яғни ескі әлеуметтік қамсыздандыруға ... ... ... Бұны ... әдіс ... ... ... тәуелсіз)
табылған бұрынғы жарна және есептерді сенімді есепке алу болған жағдайда
ғана жүзеге асыруға ... ... ... ... ... белгісіз ұзартуды
білдіреді. Чилиде жаңа жұмысшы күші жекешеленген ... ... ... ... реформалар жаңадан келгендерге жаңа және ескі жүйе арасында
таңдауға мүмкіндік береді. Коліумбияда олар ... ... ... ... ... келе ... ... еркіндік ынталандыру мәселелерін,
зейнетақы жүйесіне сенімсіздік пен жоғары әкімшілік ... ... ... жұмысшылар жарнаны жаңа жеке ... ... ... ... ... құқығына ие. Мемлекеттік жүйе 30 жыл
еңбек стажы бар жұмысшыларға соңғы 10 жыл ішіндегі орташа жалақысының ... ... ... жүйеде 11 пайыз жұмысшылар ... ... 8 ... ал қалғаны жоспарлы шығындарды және мүгедектік бойынша
жәрдемақы төлеу шығындарын, ... ... ... ... ... ... жас ... басқа адамдар қолдайды. 7 пайыздан 8
пайыз мөлшеріндегі жарна ... ... ... ... ... ... пайда нормасы неғұрлым жоғары болғанша бермейді.
Соңғысы, үкіметтің және капиталдың ішкі ... ... ... ... ... үшін мүмкіндіктері жеткілікті ме жоқ па, осы
сұрақты қарау керек. ... ... ... көп ... ... Үкіметтің
ережелері мен кепілдіктерінің күрделі жүйесі құрылды және индекестелген
облигациялар мен басқа да қаржылық құрылдарды сатуға ... ... ... ... Егер жаңа жеке зейнетақы компаниялары негізделген мәнерде
жұмыс істемесе және ... ... алып ... онда жаңа ... ... ... ... сипаттамасын аяқтай келе, қазіргі уақытта
олардың дамыған елдердің қаржылық жүйесінде алатын ... ... атап ... Зейнетақы қорлары көбінесе бағалы қағаздарға инвестицияланатын өте
жоғары көлемде ақша ... ... ... ... қағаздар зейнетақы
қорларымен ұзақ мерзімдік мақсатпен алынатындықтан, бұл ... ... ... және олар ... қатыспайды, басқа сөзбен айтсақ,
зейнетақы қорларының инвестициясы мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... зейнетақымен
қамтамасыз ету жүйесі
2.1 Қазақстан Республикасындағы Жинақтаушы зейнетақы
нарығының ... ... 1997ж. ... ... ... ... ... концепциясының реформалануы және қайта қаралуы арқылы ... ... № 819 ... ... ЖАҚ « ... ... Қоры » ашылуы туралы мәселе қарастырылды./12/
20 маусым 1997ж. « Жинақтаушы зейнетақы ... » заңы ... ... 1997ж. ... ... № 1372 ... бойынша ЖАҚ «
Жинақтаушы Зейнетақы Қоры »және 17 желтоқсан 1997 жылы Жинақтаушы Зейнетақы
Қорының ... ... ... ... ... жылы ... ... облыс орталықтарында қордың
жүйелері қалыптасты.
1998 жылы наурыз ... ... ... ... ... ... ... және алғаш рет жеке зейнетақылық шоттар ашылды.
30 желтоқсан 1998 ж.зейнетақы салымдарының және ... іске ... ... № 6 ... лизензия алынды.
1998-2006 жж.жұмысшы қай ЖЗҚ-ң салымшысы болуын анықтамаған жағдайда
жұмыс беруші зейнетақы салымдарын міндетті түрде өз ... ... ... ... іске асырыла бастады.
11 тамыз 1999 ж. Осы ... ... ... ... Зейнетақылық
Қоры зейнетақылық активтерін өздігімен басқара бастады.
10 ақпан 2006 ж. Мемлекеттік Жинақтаушы ... қоры ... ... жасаумен айналыса бастады.
13 қаңтар 2007ж. МЖЗҚ-ң Ұлттық ... ... ... бірдей
құқыққа ие болатын ҚР-ң «Жинақтаушы Зейнетақылық Қорына » заңына өзгертулер
енгізілді.
1 шілде ... ... ... Төле би 89 көшесінде жаңа МЖЗҚ-ң
операциялық залы ... 2008 ж. ЖАҚ ... ... ... ... өтті.
17 тамыз 2008 ж.Алматы қаласында МЖЗҚ-ң филиалы ашылды.
13 құркүйек 2008ж. «Moоdy International » ... ... ... ... ... сапасы ISO9001:2004халықаралық стандарттарға
сай болуына байланысты № 200806995 сертификатын ұсынды.
13 қазан 2008 ж. ҚР-ң ... және ... ... және ... ... ҚР-ң ... ... АҚ «МЖЗҚ» -ң акциясының 25% ... ... ... сондай-ақ, акцияның 64% иемденденді.
1 ақпан 2009ж. ҚР-ң «Зейнетақылық Қамтамасыз ету» заңының талаптарымен
«МЖЗҚ» өзінің атауын 1ақпан 2009 ... ... ... ... ... ... ... 2009ж. Барлық регионалдық филиалдармен қоса Жинақтаушы
Зейнетақы Қоры № 200806995 Moody ... Groups ... ... ... 2009ж. ... секторларының дамуына өз үлесін қосқандығы
үшін EuroMarketAwards премиясы ұсынылды.
25 қараша 2009ж.Европаның қайта ... және даму ... ... ... ... ... капиталына акцияның 10% енуі туралы және
ЕҚДБ-і техникаық көмек ретінде қорға 350 мың еуро бөлді.
13 ... 2009 ж. ... ... Standart and Poors ҚР-ң ЖЗҚ- ... ... үшін ... кредиттік рейтингін ұсынды.
2 желтоқсан 2009 ж. ҚР-ң ... ... ең ... ... ... ... ... отырып, комиссиондық сиақының көлемін
төмендуі туралы жария ... жылы ... ... ... 15% ... яғни ... ... активтердің
0,0475%./13/
Жинақтаушы зейнетақы қор жүйесі бойынша ... ... ... ... 1997 жылғы 20 шілдеден №136 – 1 «Қазақстан
Республикасында зейнетақымен ... ету ... ... ... ... Бұл заң ... ... етудің құқықтық және
әлеуметтік негіздерін анықтайды, Қазақстан ... ... ... азаматтардың конституциялық құқықтарын жүзеге асыруда,
меншік формасына қарамастан заңды және жеке ... ... ... реттейді.
Ескі жүйе бойынша кәсіпорындар еңбекақы төлеу ... ... ... 25,5 ... ... ... және бұл қаражаттар ... ... ... ... жұмсалып отырған. Мұндай
жүйе тиімді жұмыс істейді, егер ... ... ... ... ... ... есе көп ... Ал, қазіргі уақытта жұмыссыздар
санының артуына байланысты, ... ... 1,7 ... ... ... ... ... экономикалық және қаржылық
пролблемалардың әсерінен мемлкеттік зейнетақы ... ... ... ... Осындай зейнетақылық төлемдер бойынша қарыздар
түсетін қаражаттардан жоғары болған жағдайда, мемлекеттік зейнетақы қорлары
тоқырауға ұшырады, ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуы барысында зейнетақы төлемдерінің
деңгейі ... сол ... ... 25 пайыз, бірақ төлемдер 2 ағымға
бөлінді – еңбекақы төлеу қорынан 15 ... ... ... ... да,
ал 10 пайызы 1999 жылғы 15 – ші наурыздағы № 245 Қазақстан ... ... ... ... зейнетақы төлемдерінің міндетті
түрде аударылуы мен ұстап қалу Ережелерінің бекітілгендігі туралы» ... ... ... ... ... Бұл ... жеке ... қызметкерлердің міндетті зейнетақы ... ... ... ... қоры ... тәртібін тағайындайды және заңды тұлға
құрамай кәсіпкерлікпен немесе басқа қызметпен айналысатын жеке ... ... яғни ... өз ... ... оның ... ... төлем, түрлі сыйақыларда кіреді, ай сайын 10 пайыз
мөлшерінде міндетті зейнетақы салымын отыруды ... ... ... Республикасының «Қазақстан Республикасында
зейнетақымен ... ету ... ... ... өзгертулер мен
түзетулер енгізілді: және Қазақстан ... ... және тағы ... міндетті бюджетке төлемдер туралы» заңына сәйкес «Әлеуметтік салықты
есептеу тәртібі мен төлеу туралы» ... ... ... ... төлемдерінің бөлінуі кейбір өзгерістерге ұшырады. Яғни, 10%
мөлшеріндегі міндетті ... ... ... ... ... ... мемлекетік немесе жеке меншік зейнетақы қорларына аударылатын
болды, ал 15%-қ ... ... ... 21%-қ әлеуметтік салық
құрамына енгізілді: Қазақстан ... ... ... төлемдер 1 – қосымшада келтірілген.
«Қазақстан Республикасында заңмен қамтамасыз ету туралы» ... ... 15 ... міндетті зейнетақылық аударымдар зейнетақы реформалары
басталған ... ... 15 жыл ... жыл сайын 1 пайызға келіп отырады
деп қарастырылған, ... 2013 жыл бұл ... ... ... тең болушы
еді. Бірақ қазіргі уақытқа дейін 15 пайыз мөлшеріндегі ... ... ... ... ... ... ... өзгерістердің
бірнеше себептері болды, олардың ішінде ең негізгісі 15 пайыз ... ... ... зейнеткерлерді зейнетақымен қамтамасыз етуге
жетпеді. Салыстыру үшін, ... ... ... мөлшері еңбекақы
төлеу қорынан 25,5 пайыз болды.
Қазіргі уақытта Үкіметтің, жоғарыда аталған сәйкес заң ... мен ... ... ... 25 ... ... салықтан түсетін барлық қаражатты бюджеттің ... ... және ... ... ... ... жүзеге асыру шеңберінде
икемді жүйені қолдануына мүмкіндігі бар.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 жылы 30 ... ... ... ... ... ... ... және зейнетақы
төлемдерін тарту бойыша ... ... Қор ... ... ... ... ... лицензияны беру (ққұжаттар тізімі, лицензия алу үшін ... ... ... ... ... бас ... ... лицензия қызметін
тоқтату, сондай – ақ лицензия ережелерін ... ... және ... ... ... ... анықтайды.
Лицензия берушінің қызметі Қазақстан Республикасының заңдарында
көрсетілген жағдайдан ... ... ... ... ... Жинақтаушы зейнетақы қорларының қызметтін бұлай шектеу,
салымшылар қаражаттарының сақталуын ... ету ... ... ... бірі ... ... жылғы 26 сәуірде Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қаулысы бойынша
№47 Жинақтаушы Зейнетақы Қор қызметін реттеу бойынша коммитет – ... ... ... ... ... ... министрлігі туралы Ереже
қабылданды. Бұл Ереже тексерудің негізгі мәселелерін және оны ұйымдастыру
тәртібін, жүргізілуін, ... – ақ ... ... ... ... ... ... қоры Коммитетітің тексеру ... ... ... ... бір рет жүргізіледі және ол жинақтаушы
зейнетақы қоры тарапынан жіберілген заң бұзушылықты дер кезінде ... ... ... зейнетақы қор қызметін реттеу бойынша Коммитет еңбек және ҚР
халқын әлеуметтік қорғау Министрлігі туралы және басқа да реттеуші ... әрі ... ... ... ... қамтамасыз ету нарығының қазіргі жағайы
2009 жылғы 1-ші ... ... ... ... ... ... даму қарқыны өсуде және ол ... ... ... ішкі инвеститция қайнар көзі болып табылуда.
2009 жылғы 1-ші ақпандағы мәліметтерге сәйкес ... ... ... қоры ... етті (әрі ... - қор), олардың 73
аймақтық филиалдары және 75 өкілеттіктері бар. Реорганизацияға байланысты
қорлар саны 2-ге ... АҚ ... ... Моррис Казахстан» АҚ «АБН АМРО
КаспийМунайГаз ЖЗҚ-на» қосылды және ... ... ... - ... ... ... АҚ «ЖЗҚ БТА Курмет-Казахстан» болды.
Жинақтаушы зейнетақы қорлары зейнетақы ... ... ... ... ... ... басқару бойынша 10
ұйым басқарды. Олардың ішінде 3 жинақтаушы зейнетақы қоры өз зейнетақы
активтерін басқаруға ... АҚ ... ... зейнетақы қоры» (ЖЗҚ
«МЖЗҚ»), АҚ «Халық Банкі Қазақстан ЖЗҚ» және АҚ «БТА Құрмет-Қазақстан» ЖЗҚ.
2009 ... 1-ші ... ... мәліметтер бойынша қорлардағы жеке
зейнетақы шоттар саны 7 180 753 ... ... ... ... Агенттігінің мәліметтері бойынша балсенді халық саны 7,77 млн
адам).
Республикадағы экономикалық ... ... жаңа ... ... және ... ... ... жинақтау зейнетақы
жүйесіне тарту салымшылар санына айтарлықтай әсер ... ... саны ... 1-ші ...... арлығында 206 316-ны құрады немесе 2,96%-ға
өсті.
Міндетті зейнетақы салымшылары бойынша салымшы шоттары санынан ең көп:
«МЖЗҚ» - 34%, ... ... ... - 17,7% және «ҰларҮміт» - 14,7%,
бұлардың жалпы қорлар салымшыларының ішіндегі үлесі - 66,7%.
Республика ... ... ... ... ... салымшылардың
үлкен үлесі Қарағанды облысы (10,9%), Шығыс-Қазақстан облысы (10,1%) ... ... ... (7,8%) ... ... ... Алматы (15,0%) және
Астана (5,7%) тиеді. Бұлардың үлесіне барлық ... ... ... ... 1-ші ... ... ... салымдар бойынша салымшылар
шот саны 30 538 болды, жеке зейнетақы шоттарында есепке алынатын зейнетақы
жинақтары 398,7 млн ... ... 2009 ... қаңтар – сәуір айлары
аралығында ерікті зейнетақы салымшылар саны 381 ге артты (1,3%), ол ... ... ... ... деген сенімнің артуын ... ... ... ... ... ... ... салымдары бойынша
салымшылары болды.
Республикадағы экономикалық өсім, жұмысшылардың әр түрлі категориясы
бойынша ... ... ... сонымен қатар салық органдарының қорларға
міндетті зейнетақы төлемдерін толық және өз уақытында аударылуына бақылауды
арттыруы ... ... ... ... әсер ... сәуірдегі жылдар бойынша жинақтау ... ... ... | | ... |
| ... ... |жинақтарының өсу |
| ... | ... ... |
| ... | | ... жылдың 1-ші |200 414 |72 243 |1,6 есе ... | | | ... ... 1-ші |288 394 |87 980 | 1,4 есе ... | | | ... ... 1-ші |389 491 |101 097 | 1,4 есе ... | | | ... ... 1-ші |518 512 |129 021 | 1,3 есе ... | | | ... ... ... ... ... кестеден зейнетақы жинақтарының абсолютті ... ... өсу ... ... байқалады. Негізіне ол
зейнетақы активтерін инвестициялаудан инвестициялық табыстың таза ... ... ... ... 1-ші ... ... ... салымшылардың
(алушылар) ЖІӨ-нің 8,1% құрады, ал 2009 жылдың 1-ші қаңтарында 8,7% құраған
болатын.
Жинақтау зейнетақы ... ... даму ... ... ... ... зейнетақы салымдарының, таза
инвестициялық табыстың, зейнетақы жинақтарының төлемдері мен аударымдарының
негізгі ... ең ірі үш ... ... ... ... ... «МЖЗҚ»
ЖЗҚ және «ҰларҮміт».
Көрсетілген кестеден жинақтау зейнетақы ... ... ... ... ... жалпы көлемінде ірі үш қор үлесінің
азаю тенденциясын байқауға болады. Мысалға, 2009 жылдың 1-ші ... ... ... 1-ші қаңтарындағы салыстыру бойынша салымшылар шотының үлесі -
0,60 пайыздық пунктке түскен, зейнетақы жинақтары – 0,19 ... ... ал таза ... ... – 0,64 пайыздық пунктке және ... 0,07 ... ... ... - Ірі үш қордың концентрациясы
мың.теңге
|Жалпы зейнетақы |2004 ж. |2005 ж. |2006 ж. |2007 ж. |2008 ж. |2009 ж. ... үш ірі | | | | | | ... ... | | | | | | |
| | | | | | | ... Салымшылар |84,51 |80,53 |78,50 |74,49 |69,98 |66,71 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... Зейнетақы |80,76 |74,32 |70,86 |67,70 |65,78 |64,39 ... | | | | | | ... |87,87 |80,72 |75,86 |72,45 |69,54 |67,47 ... | | | | | | ... ... |49,27 |52,54 |61,40 |56,05 |54,25 |53,84 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... Таза |87,78 |82,96 |78,07 |75,46 |74,13 |70,61 ... ... | | | | | ... ... |97,06 |94,06 |73,47 |68,93 |67,07 |66,62 ... | | | | | | ... ... ... ... ... ... жылы 1-ші ... ... ... ... қоры ... ... арасында зейнетақы жинақтарының көлемі бойынша алдыңғы орында
болғанын атап кету уқажет.
Жианқтаушы ... ... ... ... ... ... жылдың қаңтар-наурыз айларында 26 112 млн. тенгеге өсті, 2009
жылдың 1-ші ... 406 186 млн. ... ... ... 6,9%-ға өсті.
Зейнетақы салымдарының орта айлық түсімдер суммасы 2007 жылы ... ал 2008 жылы – 8,7 ... ... саны мен ... ... көлемінің өсу есебінен міндетті
зейнетақы салымдарының өсу ... бар. ... ... ... Агенттігінің мәліметтері бойынша орта айлық номиалды
жалақы көлемі 2008 жылдың желтоқсанында 28 270 тенге немесе былтырғы ... ... ... ... ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз ету туралы»
Қазақстан ... 22 және ... ... сәйкес міндетті
зейнетақы төлемдерінің толық және өз ... ... ... ... ... асырады.
2009 жылдың 1-ші сәуірінде міндетті зейнетақы төлемдерін кешіктіріп
және өз уақытында аударылмауы бойныша айыппұл ... 2 831 ... 2009 ... ...... айларында айыппұл суммасы 241,2 млн.
тенге болды.
2009 ... 1-ші ... ... ... ... ... таза ... табыс суммасы 125 385,8 млн тенге
немесе 2009 ... ... ... таза ... ... 10 691,7 млн. тенгеге немесе 9,3%-ға өсті. Зейнетақы жинақтарының
жалпы суммасында таза инвестициялық табыс үлесі 24,18% немесе 2009 ... ... ... салыстырғанда 0,49 пайыздық пунктке өскен.
2009 жылдың 1-ші сәуіріндегі жағдай бойынша қорлармен міндетті ... ... ... ... 28 848,3 млн.тенгеге зейнетақы
төлемдері төленген. Оның ішінде ағыымдағы жылдың қаңтар-наурыз айларына
зейнетақы төлемдері 1 694,0 ... ... 2009 ... қаңтар-наурыз
айларында сақтандыру ұйымдарына аударымдар 1 694,0 млн.тенгені құрады.
Зейнетақы төлемдерінің ең үлкен суммасы келесідей қорлармен төленді:
«МЖЗҚ» ЖЗҚ – 29,7%, ... ... ... - 23,1%, «ҰларҮміт» - 13,8%
және «БТА Құрмет-Қазақстан» - 7,2% немесе осы 4 ... ... ... ... 73,8% ... ... нарығының ашықтылығы (ЖАҚ ... ... ... ... ... номиналды және нақты табыс
коэфициентін белгілеу туралы ақпараттар, жеке және резервтік ... ... ... ... ... ... басқа ақпараттар),
салымшыларға зейнетақы заңымен белгіленген, өз еркімен қор таңдауға және
зейнетақы жинақтарын бір ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы жылдың қаңтар-наурыз айлары арасындағы
зейнетақы жинақтарын бір қордан ... ... ... 2 730,8 ... 2009 ... 1-ші сәуіріндегі жағдай бойынша 81 866,6 млн.тенге болды.
Ең үлкен зейнетақы жинақтарының аударымдар сомасы басқа қорларға ... ... ... ... - 55,0%, ... - 12,0%, ... ... - 9,4% немесе осы үш қорға барлық аударымдар сомасының 76,4%-ы
келеді.
Жинақтау зейнетақы қорларының зейнетақы активтерінің құрылымы.
2009 жылдың 1-ші сәуіріндегі жағдай ... ... ... ... ... ... жалпы көлемі 519 525
млн.тенгені құрады, алдыңғы кварталдағы есеп бойынша 35 110 ... ... ... 1- ... ... ... ... активтерінің
өзгеруі.
Жүргізілген көрсетілген жинақтау зейнетақы нарығының анализ негізінде
зейнетақы активтерінің әрі ... ... ... ... ... 1-ші кварталында ЖЗҚ-ң жиынтық инвестициялық портфелінің
көлемі 35 572 млн.тенгеге немесе 7,4%-ға өсті.
Кестеде көрсетілгендей есеп беру ... ҚР-ң ... ... ... ... ... өзгерістер байқалады: абсолютті
көрсеткіште 6 906 млн.тенгфге ... ... ... ... ... ... ... салымдардың өсуі 18,75% құрады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банк ... ... ... ұйымдарының бағалы қағаздарының (43,9%-ға), АҚШ
долларында ... ҚР ... ... емес ... ... азаюы байқалады, керісінше тенгеде номиналданған,
ҚР эмитенттерінің бағалы қағаздар көлемі өсуде (25,02%). Бұл ... ... ... ... - ... ... инвестициялық портфелі.
|Қаржылық құралдар |01.01.200|Барлығына ... ... |
| |9 млн. |%-да ... |%-да |
| ... | | | ... мемлекеттік бағалы |259 425 |53,94 |252 519 |48,88 ... ... | | | | ... ... |2 524 |0,53 |2 549 |0,49 ... ... бағалы |79 428 |16,52 |117 948 |22,83 ... | | | | ... Банк ... |177 310 |36,86 |131 859 |25,53 ... ... |163 |0,03 |163 |0,03 ... ... ... | | | | ... деңгейлі банктердегі |52 795 |10,98 |62 692 |12,14 ... | | | | ... ... ... |6 064 |1,26 |3 402 |0,66 ... ... | | | | ... эмитенттердің |697 |0,14 |9 503 |1,84 ... ... ... | | | | ... ... |121 |0,03 |126 |0,02 ... ... | | | | ... эмитенттердің мемлекетік |153 254 |31,86 |178 839 |34,62 ... ... ... ... | | | | ... | | | | ... |33 042 |6,87 |31 429 |6,08 ... оның ішінде |120 212 |24,99 |147 410 |28,54 ... ... ... |8 901 |23,14 |8 251 |1,60 ... ... |111 311 |1,85 |139 159 |26,94 ... ... |8 634 |1,79 |9 481 |1,84 ... емес ... | | | | ... | | | | ... |7 317 |1,52 |7 211 |1,40 ... |1 317 |0,27 |2 270 |0,44 ... |259 425 |53,94 |516 562 |100,00 ... ... ... ... ... ... ... АҚШ ... ... ... ... қатынасты инвестициялық саясатын қайта қарады деп
қорытындылауға болады.
Сурет 2 - ЖЗҚ-ның құралдары ... ... ... ... ... ... – 2009 жылғы ақпандағы кезеңде қорлардың зейнетақы
активтері бойынша номиналды ... ... ... ... ... 0,52 процентті тармаққа көбейіп 5,52% болды, сонымен бірге нақты
кірістің орташа алынған ... (-1,29%) ... ... ... ... деректері бойынша
2008 жылғы ақпан – 2009 ... ... ... ... ... 106,9% ... ... номиналды және нақты кіріс коэффициенттерінің мағыналары
туралы ақпарат www.nationalbank.kz. ... ... ... ... капиталы 2009 жылы 1 ... ... 8 967,0 млн. ... ... ... ... жиынтықты төленген
жарғылық капитал 6115,5 млн. ... ... ... капиталы көлемінің
68,2% болды.
2009 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша қорлар резервтік капиталды
жалпы ... 1 424,0 млн. ... ... қорлардың меншікті капиталы
көлемінің 15,9% болды.
Ағымдағы жылдың қаңтар-ақпан айларында барлық қорлар, “Капитал” қорын
қоспағанда, ... ... 845,4 млн. ... болатын кіріс алды. Кірістің ең
көп сомасын “Қазақстан ... ... және ... –20,2% және ... ... – 9,5% ... алды немесе осы үш қор барлық қорлардың жалпы
кірісінің 69,1% болды.
2009 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша жинақтаушы зейнетақы ... ... 282,6 млн. ... ... ... ... ... 3,2% болды.
2009 жылғы 1 наурыздағы жағдай ... ... ... ... ... ... 6 804,3 млн. ... немесе меншікті
капиталы көлемінің 75,9% ... ... ... ... ... қаржы
инвестицияларының көлемі 641,3 млн.теңгеге немесе 10,4% ... ... ... Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы
қағаздарына (ҚРҰБ ноттары, Қаржы министрлігінің бағалы қағаздары) - 3 373,5
млн. ... ... ... ... ... 381,8 ... немесе
12,8% өсуі), мемлекеттік емес ... ... ... ... - 1 956,0 млн. ... (119,5 ... немесе 6,5% өсуі),
“Кері РЕПО” операциясына – 149,9 млн. ... (33,1 ... ... ... ... банктердің салымдарына 1 324,9 млн. теңге
орналастырды (173,1 млн.теңгеге немесе 15,0% өсуі).
Қаржы инвестицияларының құрылымы ... ... ... ... ... – 49,6%, ... емес бағалы қағаздары –
28,7%, екінші деңгейдегі банктердің салымдары – 19,5% және ... ...... Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен
қадағалау агенттігінің деректері ... ... ... ... ... қорларының ассоциациясы заңды тұлға ... ... ... ... 1998 жылы 14 – ші ... ... ... және осы
уақыттан бастап заңды тұлғаға тиесілі барлық құқықтарға ие болды. Зейнетақы
қорының ассоциациясы заңды ... ... ...... ерікті бірлестік негізінде комерциялық емес, мемлекеттік емес
тәуелсіз ұйым болып табылады.
Ассоциация 1995 жылы 30 ... ... ... ... 2007 жылы 27 желтоқсанда ҚР-ң жоғарғы кеңесімен
қабылданған ҚР-ң ... ... 1995 жылы 17-ші ... ... ... ... мемлекеттік тіркеуі туралы» бұйрығына,
сондай-ақ ... ... ... ... шартқа сәйкес қызмет
етеді. Ассоциация коммерциялық және ... емес ... бола ... филиалдар мен өкілеттіліктерді өз еліміздеде,
сондай-ақ шетелде де ашаалады. ... ... ... ... ... ... қорының ассоциациясының мүшесі болып жинақтау зейнетақы қоры,
Зейнетақы активтерін басқару компаниясы (ЗАБК), қызмет ету ... бар ... ... тағы да ... кез – ... ... қоры ... мақсаттарымен сәйкес келетін заңды тұлғалар
табыла алады.
зейнетақы қорының ... ... ... ... қартайған шақты
жеке немесе ұжымдық міндетті немесе ерікті қамтамасыз етуді жүзеге асыратын
кастодиан банктері мен ... ... ... ... ... ету және қолдау, кординациялау ... ... ... ... болып табылады.
Зейнетақы қорының ассоциациясының мақсаттарына сәйкес алдарында
келесідей мәселелер тұр:
- мемлекеттік емес ... ... ... дамуы мен қалыптасуына
ықпал ету;
- ассоциация мүшелерінің мүдделерін ... ... және ... заңды және нормативті актілердің өзгерісіне және әзірленуіне қатысу;
- зейнетақымен қамтамасыз ... жаңа ... ... және ... ... әзірлеу;
- ақпараттық, методикалық, кеңес беру және басқа қызметтермен
қамтамасыз ету;
- ... ... шешу ... ... және ... тарту;
- халық арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізу;
- бірыңғай ақпараттық кеңестікті құру;
- ... ... ... тәжірбе алмасу семинарларын
ұйымдастыру, шетелдерде және ТМД-да осындай ұйымдардың конференциялары
мен семинарларына қатысу;
- кітапханалық қор ... және ... ... нарығының барлық
қатысушылары туралы директорлар банкін құру;
- ассоциация қызметінде объективтілік, тұрақтылық, қол ... ... ... қорының ассоциациясы зейнетақы қорларының ағымдық қызметіне
көмек көрсетіп ... ... ... қызметі туралы семинарлар
жүргізіледі, халық арасында үнемі ... ... ... ... ... шығады, шетел портнерлерімен қарым – қатынас
орнатады. Ассоциация қатысушыларға «іс-әрекеттің этикалық нормасы» ... ... ... ... ... ... Қыркүйекте
зейнетақы қорының ассоциациясы «Мәскеу қаласының Жинақтау зейнетақы қоры
кәсіби лигасы» деп аталатын коммерциялық емес ... ... ... келісімге қол қойған. 1999 жылы ... ... ... ... ... ... қорытындылары, проблемалары,
даму жобалары» деген тақырыпта 1-ші қазақстандық ... ... ... ... ... ... желтоқсанда халықаралық
зейнетақы йқоры федерациясына ҒІАР мүше болды ... ... ... de Fondos de ... бас пәтері Чили астанасы Сантьяго
қаласында орналасқан. Зейнетақы қорының ассоциациясы зейнетақы реформалары
сұрақтары бойынша 4 ... ... және тағы да 2 ... ... ... ... аноматикалық материалдармен
қамтамасыздандыру шараларын жүргізу жоспарлануда. 2009 ... 1–ші ... ... ... ... ... саны 3127676 ... Оның ішінде 1742365 салымшы Мемлекеттік Жинақтаушы ... ал 1385311 ... ... емес ... зейнетақы қорына
салған. 1999 жылы 1 – ші сәуірінен 2004 ... 1 – ші ... ... ... емес ... ... қорына салымшылардың саны
1,8 есе артқан мемлекеттік емес Жинақтаушы ... ... ... ... ... ... айының өзінде 2,9 есе өскен. Ал 2004 жылдың 1 – ші
тоқсанында мемлекеттік емес ... ... ... салымшылар санының
жалпы өсімі 6,8 пайыз құрады. Қазіргі уақытта (2008 жылдың 1 – ... ... ... ... ... емес ... ... салымшылар саны 3 941 015 құрайды, бұл мемлекеттік Жинақтаушы
зейнетақы қорының саымшыларынан 1,67 есе ... 31 – ші ... ... 2 милллионнан астам
зейнеткерлер ... олар ... ... 13,6 ... ... Статистикаға
сәйкес бұл пропорция 1995 жылдан бері 6 ... ... ... ... 1999 жылғы жүргізілеген нәтижесі бойынша халық санының ... ... ... ... зейнеткерлердің жасы
бойынша жаңа талаптары мен түсіндіріледі. Бірақ демографиялық ... ... ие, бір ... ... ... төмендігі себеп
болса, екінші жағынан экономикалық ... ... ... ... ... ... қарт ... үлес салмағы артуда. Соған
қарамастан 5-кестеде келтірілген болжамдық бағалаулар көрсетіп отырғандай
Қазақстаннның ... ... ... ... үлесі зейнеткерлікке шығу
мерзімі арттыруға байланысты кемуі қажет./19;22б/
5-кесте - Негізгі демографиялық көрсеткіштер.
| |1999 ж. |2000 ж. |2001 ж. |2002 ж. |2003 ж. |2008 ж. ... млн ... ... ... ... |14802890 |14654867 |
|Зейнеткерлер |2917000 |2940000 |2853000 |2037000 |1833300 |1649970 |
|саны | | | | | | ... |18,5 |18,2 |13,6 |12,4 |11,3 ... % | | | | | | ... |6551500 |6518900 |6472300 |6127600 |6127600 |6127600 ... | | | | | | ... |11,0 |13,0 |13,0 |13,1 |13,1 |13,1 ... % | | | | | | ... |60,0 |60,0 |60,5 |61,5 |62,0 |63,0 ... ер | | | | | | ... | | | | | | ... ... |55,0 |55,0 |55,0 |56,5 |57,0 |58,0 ... ... ... www pension. ... ... ... шығу жасын өсіру арқылы, зейнетақы алушылар
санын қысқартып, ал ... ... ... отыр. Бұл стратегияның
қажеттілігі ең біріншіден, мемлекеттік бюджеттегі ағымдық зейнетақылар мен
түрлі ... ... ... ... - Қиыр ... зейнеткерлік жас пен ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| | | | ... | ... |65 |60 |10,25 |12,55 |2280 ... |65 |65 |7,50 |8,86 |16,36 ... |65 |60 |12,00 |10,20 |22,20 ... |65 |60 |9,30 |9,30 |18,60 ... |67 |67 |6,67 |13,30 |19,97 ... |61 |56 |7,75 |12,20 |19,95 ... |65 |65 |4,00 |8,50 |12,50 ... |65 |65 |4,70 |23,60 |28,30 ... |61 |56 |8,37 |21,30 |29,64 ... |65 |65 |2,00 |2,70 |4,70 ... |65 |65 |8,00 |8,00 |16,00 ... |65 |65 |25,78 |- |25,78 ... |67 |67 |7,80 |14,20 |22,00 ... |65 |65 |11,00 |23,70 |34,70 ... |60 |55 |1,00 |28,00 |29,00 ... |65 |65 |6,20 |6,20 |12,40 ... |60 |55 |9,00 |11,00 |20,00 ... |65 |65 |7,50 |19,00 |24,50 ... |60 |60 |8,00 |8,50 |16,50 ... |65 |62 |9,90 |4,90 |9,80 ... |65 |65 |1,00 |19,00 |20,00 ... |65 |65 |8,25 |8,25 |16,50 ... ... көздері www pension. almaty.кz ... ... ақы ... қорынан түскен зейнетақылық аударымджар
мөлшері мен нақты зейнетақылық түсімдер мөлшері ... ... ... ... тауарлары мен қызметтеріне төлемдердің дер кезінде
жүргізілмеу ... ... ақы ... ... есептелген қаражат пен
әлеуметтік төлемдер мен еңбекақыны төлеу құралдарының ... ... ... ... ... жылғы Заңға сәйкес ер адамдар үшін зейнеткерлік жас 63, ал ... үшін – 58 жас ... ... ... ... кейбір елдердегі
қосымша зейнетақымен қамтамасыздандырылған ер және әйел ... ... жас ... ... ... ... отырғандай қазақстандық «қартаю табалдырығы» басқа
нарықтық экономикалық елдер көрсеткіштерінен артта қалуда. Бірақ ... ... ... жас ... ... сол елдерді қуып
жететіндігіне күмән келітруге де болады. Бірақ, келесі дәйекті атап өтпеске
болмайды, жал сайын халықтың қартаю ... ... яғни ... ... саны артып келеді және соған сәйкес ... ... ... Мысал ретінде 7-кестеде 15-64 жастағы халық ... ... 65 ... ... ... үлесі және Еуропа
Экономикалық Одақтың кейбір елдеріндегі 1995 ... ... ... ... азаматтарды зейнетақымен қамтамасыз ету бойынша мемлекеттік
шығындар деңгейі көрсетілген./14/
7-кесте - ЕЭО ... ... ... ... ... |1995 ж ... |2030 ж көрсеткіш болжамы ... |24,0 |38,7 ... |21,7 |49,2 ... |19,8 |41,0 ... |21,6 |48,3 ... |20,8 |39,1 ... бойынша |21,7 |43,3 ... | | ... www ... ... ... ... ... тұрақсыздық есебінен, зейнеткерлер санымен
зейнеткерлік жасты өсіру ... ... ... үкіметтің болжамдық күтуі
ақталмауы мүмкін. Үкіметтің кетулері ақталу үшін ең алдымен демографиялық
саясатқа (Қазақстандағы ... ... өсу ... 0,4% бт) ... ... қамту мәселесімен (Қазақстанда 2004 ж тамыз айында
жұмыссыздар 4% құраған) көңіл бөлген жөн, ... ғана ... ... және ... ... ... саны ... осыған сәйкес жинақтау
зейнетақы қор нарығының қатысушылар саны мен салымшылар сан ... ... ... ... ... бөлімде толығырақ қарастырылады.
3 Қазақстандағы жинақтаушы зейнетақы реформаларының ... ... ... ... ... ... мен ... зейнетақы қорларының зейнетақы реформаларының үшінші жылында
қызметінің рефрмаларының ... ... ... ... нәтижелерімен
қатар, міндетті түрде шешуді талап ететін, бірнеше рет айтылған ... да ... ... ... ... ... бірі - ... қорлары қызметін бақылауды жетілдіру. ... ... ... ... мен ... ... ... сенімділігін анықтайтын
негізгі көрсеткіш капиталдың адекваттылығы болып табылады. ... ... ... ... ... капитал бойынша,
жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... реттелуі
қажет. Қазіргі уақытта Комитет «жинақтаушы зейнетақы қорының меншік
капиталына қойылатын ... ... ... ... ... ... ... капиталды қалыптастыруын білдіретін инақтаушы зейнетақы
қорларының орындауы ... ... ... мен ... ... – ақ, ... құралдарының жеткіліктілігін көрсететін коэффиценттер
және меншік құралдарын салудың, ... ... ... ... осы ... ... зейнетақы қор қызметін реттеу
бойынша ... ... ... ... қор қызметін тиімді реттеу
және бақылауды арттыруға ... ... ... күні ... жүрген
жинақтаушы зейнетақы қор қызметін ... ... ... ... ... ... ... мен реттеу талаптарына жауап бере алмайды.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі салымшылардың мүддесін, ... ... ... ... ... ... және нарықтағы өзгерістерге
жылдам, әрі ... ... ... оған ... үшін ... ... ... және жауапкершілікті реттеу және бақылау жүйесін талап
етеді.
Қазіргі уақыттағы үш мемлекеттік институттар арасында ... ... ... ... бөлу жүйесі қазіргі уақыттың талаптарына жауап
бере ... және ... ... ... ... ... және ... ету үшін бірыңғай, тәуелсіз, жақсы қаржыландырылатын кәсіби
жинақтаушы ұйым құру қажет. ... ... кез – ... ... қабылдау
үшін Комитет Еңбек және ҚР халқын әлеуметтік қорғау министрлігінен ... ... ол оның ... ... ... ... ерекшеленбейді
және мемлекеттік емес жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... жағдайда қажетті шараларды
қолданбаса ірі проблемалардың тәукелі, мүдделер қайшылықтары туындауы
мүмкін.
Сондықтан бақылаушы ... ... ... бірі, жинақтаушы
зейнетақы қорының қатысушыларының қызметін бақылайтын, жинақтаушы зейнетақы
қорының қызметін реттеу бойынша комитет қызметін ... ... ... ... заң ... ... және ... Жинақтаушы зейнетақы жүйесі қатысушыларының пікірі есепке
алынбайды, есепке ... да тек ... ... Мысалы 2004 жылы 29 ақпанда
Әділет министірлігінде ҚР жинақтаушы ... қоры ... ... ... ... ... мен толықтырулар тіркелген оған сәйкес
ашық және корпоративті жинақтаушы зейнетақы қорының минималда жарғалақ
капиталының мөлшерін ... 180 және 50 млн. ... ... ... осы ... дейін мұндай шешімнің неге байланысты қабылданғаны, мұндай
нақты санның қайдан пайда болғандығы түсіндірілмеген.
Сондай-ақ, ... ... ... ... ... бірі зейнетақы инвестициясы нарығының шектеулі болуы.
Зейнетақы жанақтарын ... ... ... ... ... қағаздары нарығының нашар дамуына байланысты қатаң ... ... ... ... инвестициялық қызметі жоғары табыспен
ерекшеленбейтін мемлекеттік қағаздар мен банк депозиттеріне салынуда.
Қазақстанның ... ... ... ... ... болып қор нарығын дамыту және мекемелендіруді ... ... емес ... ... ... ... ... қағаздар нарығының ынталандырады деп күтілген болатын. Бірақ
жинақтаушы зейнетақы қоры ... ... ... ... ... талап, олардың салымдарын тек «А» категориялы
бағалы қағаздарға ғана шектейді, ал, «көгілдір фишкалар» ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бағалы қағаздар үстемдік етуде,
2004 жылы 1 науырызындағы жағдай ... ... ... ... 95% ... ... қағаздарға инвестицияланған, ал 2009
жылы бұл ... 48,88% ... ... ... ... активтерінің
мемлекеттік бағалы қағаздар инвестициялану көрсеткіші 5 жыл ... (2 есе) ... ... ... ... жоқ, ал ... ... ҚР Қаржы министірлігінің өз міндеттемелері
бойынша дефолты болып ... ... ... келесідей сипатталады:
ағымдық зейнетақы төлемдерімен ... ... ... ... кліп ... ... қордың зейнетақы активтерінің азайуы.
Зейнетақы жинақтары ... ... ... ... Қазақстандағы зейнетақы реформаларының ... бірі ... ... ... ... ... индустриалды саланы дамыту болып ... бұл ... ... ... ... ... жеткілікті болмауы және қор
нарығының дамымауынан орындалмай отыр.
Төмен табыстылық және ... ... ... ... ... өсуін тежеуде. Зейнетақы қоры активтері салымшылардың
жинақтаушы зейнетақы қорына ерікті салымдарын ... ... ... ... бір жолы ... ... арттыру болып табылады. Бүгінгі таңдағы ... ... ... төмен дәрежесі екі түрлі себеппен түсіндіріледі:
ерікті зейнетақы жинақтарының инвестициялық ... ... ... ... таңда мемлекеттің жинақтаушы зейнетақы қоры жекешелендіру
мәселесі қарастырылуда, жекешелендіру-бұл ҚР ... №683 ... ... ... басқару тиімділігін ... ... ... ... ... ҚР Үкіметінің Қаулысына сәйкес
мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қорын ... ... ... даму болып
табылады.
Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры жою немесе зейнетақы қорларының
бірігуі қор нарығына да, ... ... ... ... да кері ... мүмкін. НКЦБ-ның мәлімдеуі бойынша мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы
қорының зейнетақы ... ... ... 25-30 %-ға ... ... онда ... жинақтаушы зейнетақы қоры жекешелендіріледі немесе
мәжбүрлі түрде жойылады. НКЦБ ... ... ... ... республикада тиімділігі төмен шағын зейнетақы қорларының табылуы
және жоғары тиімділікке қол жеткізу үшін ... ... ... қоры
біртіндеп бірігуі есебінен зейнетақы қорларының саны азаяды.
Жинақтаушы зейнетақы қоры қатысушыларының қызметінде менеджмент сапасы
ерекше ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылардың
профессионалдық дәрежесімен анықталады. Сондықтан олардың жұмысына деген
талап артуы қажет. Өкінішке орай ... ... ... ... кадрлар
даярлау жүйесі әлсіз ұйымдастырылған.
Жинақтаушы зейнетақы нарығының дамуына әсер ететін негізгі факторладың
бірі жинақтаушы зейнетақы нарығының ... ... ... жүйе ... ... да, ... зейнетақы нарығының
қатысушыларын да жеткілікті ақпаратпен қамтамасыз ... ... ... бір ... ... есеп беру ... көп, оның өзі шығындарды
арттырып жібереді. Сондықтан жаңа сапалы есеп беру және зейнетақы ... ... ... ... арттыруды қамтамасыз ететін жүйе
қажет, ло келесілер есебінен іске асырылады:
1. жинақтаушы зейнетақы қорының ақпараттық жүйесін ... ... ... ... есеп беру және оны ... ... ету.
2. бірыңғай ақпараттық ортадан есеп беру нарығының нақты, оңай ... және ... сай ... ... құжат негізінде қандай ақпараттар құпия, ал ... ... ... ... ... ... құжаттар
әзірленуі қажет.
4. ЗАБК, жинақтаушы зейнетақы қоры және Кастодиан ... ... ... ... ... ... уақытта Комитет, НКЦБ және IMCC/USAID арасында біріккен ақпарат
орталығын ашу ... ... қол ... таңда көпшілік халық зейнетақы реформасы, ... ... мен ... ... ақпараттармен дұрыс қамсыздандырылмаған.
Бұның себебі түсіндіру жұмыстарының әлсіздігі, ... кең ... т.б ... ... ... ... органдар да ақпараттарды
қосымша дефицит қылып, қосымша проблемалар туындатуда.
Қазақстанда жинақтаушы зейнетақы нарығының қалыптасуы жүріп ... ... ... ... және сақтандыру нарықтарын, сондай-ақ
ақпараттар нарығын, ... ... ... беру және ... да ... ... ... Кеңес беру қызмет саласында актуарлық бағалауерекше
орынға ие. Зейнетақы қорын актуарлы бағалау – бұл ... ... ... қолдана отырып салымшылардың салым ықтималдығы мен
қордың ықтимал зейнетақы төлемдерінің мөлшерін бағалау болып ... ... ... ... ... ... ... енгізу
өзекті мәселердің бір болып табылады, әсіресе қорлар мемлекеттік емес
зейнетақы төлеуге көшу ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің жаңа нарығының шеткіліксіз болып ... ... ... сақтандыру. Жекеменшік зейнетақымен
қамтамасыз ету жүйесі бірнеше ... бар ... ... ... жеке ... ... ... барлық жинақтарын аннуитет,
яғни өмір бойы рента төлеп отыруға ауыстырып сатып алады. ... ... адам өзі ... ... ... ... жылдарға
бөліп есептелген зейнетақы қорынан төлем түрінде де өздері қалаған нұсқада
ала алады. Өмірді сақтандыру компаниясы барлық зейнетақы ... ... ... табылады, бұл ... ... ... ... ... ... шығу ... өмір бойы зейнетақымен
қамтамасыз етілетіндігіне салымшылардың сенімі болмайды.
Қазіргі уақытта зейнетақы жүйесін әрі ... ... ... ... Зейнетақы реформаларын қолдау мақсатында ... ... ... алу ... ... жүзеге асыратын
ведомства аралық ... ... ЖЗҚ әрі ... ... ... жұмыс тобы құрылды. Бұл органдардың қызметі қазір ешқандай әсер
етпесе де, елімізде ... ... ... ... ... нақты жасалған қадам. (болғанын қалаймыз).
Тәуелсіз мемлекеттер достастығы ... ... ... ең ... ... ... ... ету реформасын қалыптастырды.Ең ... ол ... ... ету ... ... ... көшу болды.Бұл әр бір тұлғаны ЖЗҚ-ғы жинағын ерекше ... ... ... басты себебі әлеуметтік қамтамасыз
ететін, соның ішінде қартайған, яғни жасы бойынша зейнетке шықан ... ... ... ... ... ... бастап қазіргі
кезге дейінгі реформаның басты принциптері келесідей:
- Зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесін ... ... әр ... өз ... ... таңдауға мүмкіндігі
- минималды зейнетақының болуына мемелекетік кепілдіктің болуы
- еңбекке қабілетті халықтың өз жалақысынан Зейнетақы қорына салымдардың
салыну міндеттілігі
- еңбекке ... ... ... ... ... ... ЖЗҚ –ң сақталуын және қауіпсіздігін жасай отырып ЖЗҚ-н инвестициялау
қолайлығы
- әр азаматтың еркі ... ... ... ... ... ету ... ... зейнетақы қорын инвестициялау арқылы ел экономикасына
үлесінің қосылуы
ҚР-ғы ең алғаш ЖЗҚ-ы 1998 жылы ... ... ... ... даму
үстінде.ЖЗК-ы келесі әлеуметік мәселелерді шешуге өз үлесін қосады:
Ол салымшылардың зейнетақылық салым ... ... ... ... өте тиімді және салынған салымның толық қайтарылып
берілуіне кепілдік беретін ұйым.
Жасы бойынша ... ... ... етуге мемлекеттің және
салық төлеуші органдардың міндеттілігінен алу.
Ұлттық экономикалық өндірістік базаларының модернизациялануы арқылы ұзақ
мерзімдік ... ... және ... ... ... ... ... бойынша ел азаматтарының салымдарының 648мың
миллиард теңге қаражаттары жинақталған.Бұл қаражтарды мемлекеттің қолдануы
әр түрлі бағытта.Олар:мемлекеттік ... ... ... екінші
деңгейлі банктерге салымдар арқылы және қаржылық инсрументтердің шығарылуы
арқылы белгілі бір саланың қажеттілігін қанағаттандыру. ... ЖЗҚ ... ... ... ... ... қатар жұмысшылардың
немес жұмыс берушілердің өз қалаулары арқылы салынған қаражаттары қосымша
зейнетақыны ... еді. Осы ... ... ... ... ... ... жүйесімен айналысатын білікі мамандардың айтуы бойынша ЖЗҚ-ң
дамуыүшін келесідей іс-әрекетер атқарылуы қажет:/13с.34/
- жүйені тек корпоративті ғана емес ... ... ашық ... ... ... қолданудағы басқару жүйесіне өзгертулер енгізу
- қаржылық ағымдардың қадағаланып отырылуы
- қорлардың қаржылық ... ... ... ... ... ... ... және өзгенртулер туралы
мағлұматтармен алмасып отыру
ҚР-ң басты мақсаты болып – ... жасы ... ... ... ... ... ... жарналарымен тең келетіндей етіп,
азаматтарды жұмысқа ... ... ... еш қиналмайтындай қаржымен
қамтамасыз ету ... ... ету ... ... механизмді іске асыру үшін анық және қатаң ережелер орнату
қажет.Еліміздегі зейнетақымен сақтандыру ... ... ... ... анықтауға болады: ЖЗҚ-ң міндеттілігі, қатаң капитал нарығының
жоқтығы, жұмысшыға ... ... ... ... ... төтеп беру үшін алдын-ала бағдарламалардың болуы./12/
3.2 Жинақтаушы зейнетақы нарығының әрі қарай даму жобасы.
Жинақтау ... ... ... ... және ... етуі елеулі
әлеуметтік, психологиялық және экономикалық ... ... ... ... бұл қорларды Қазақстанның әлеуметтік нарығының
тек кездейсоқ және ұзақ мерзімдік емес звеносы ретінде қарастырмасақ, ... ... ... және бір – екі ... заң ... қана қою
жеткіліксіз.
Жинақтау зейнетақы коры - әлеуметтік – экономикалық ортаның құқықтық
негіздермен, механизмдермен және ... ... да ... ... құбылыс, және оның табысты қалыптасуы болашақ
зейнеткерлердің ... ... ... ... ... ... ... талап етеді.
Жинақтаушы зейнетақы нарығының әрі қарай даму мақсаттарына қол жеткізу
үшін оптималды ... ... ... ... нәтижесі оның қызмет ету
нәтижелігін арттыруы қажет. ҚР Президентінің 1998 ... 28 ... ... ... ... ... ... жетілдіру
бойынша көптеген шаралар іске қосылмақ, бұл ... ... ... ... ... ... болдырмауға, біртіндеп бірыңғай
идентификациялы нөмірге көшуге мүмкіндік ... ... ... жүргізілетін міндетті төлемдердің барлық түрлерінде, жеке
тұлғаоарды тізімге алу барысында қолданылады.
«Еңбек туралы» ... ... ... тұру ... жеке ... келісім
шартын жасау және әлеуметтік жеке код алу талап етіледі. Осындай талап ... үшін де ... ... ... ... жеке код ... зейнетақылық жарнаны
есептеу жүргізілмейтін болды.
Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қорының әрі ... даму ... ... таңдауына тәуелді. Егер мемлекеттік ... ... ... ... ... үлесі 25%-ға дейін
төмендейтін болса, онда ҚР Үкіметі бұл қорды жекешелендіру туралы ... ... ... зейнетақы қорының барлық міндеттері
сақталып ... ... ... ... ... мемлекетік емес жинақтаушы ... ... ... ... де ... ... ... қаржылық жағдайын нығайту мақсатында
олардың меншіктері мен жарғылық ... ... ... ... ... ... ... қорларына түсетін жарналардың кідіріссіз келуін қамтамасыз
етуге бағытталған жинақтаушы зейнетақы қорыны төлемдер тәртібін ... ... ... ... ... міндетті зейнетақы жарналарына фискалдық бақылауды
жетілдіруге аударылуы қажет. Бұл ... ... кем ... ... ... ... ресми емес салалардағы халықты
жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... да бір
табыстарды, азаматтарға жәрдемақы беру ... ... ... ... зейнетақы жарналары ұсталынып отырады. Сонымен қатар,
ерікті жарналарды ынталандыру саясаты жүзеге асырылатын болады.
Жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... және
жұмысшыларды басқарушыларға қойылатын талаптар артады және ... ... ... кәсіби білгірлік пен жауапкершіліктің болуы
қадағаланады. Бұлар ... ... ... ... ... процесіне жинақтаушы зейнетақы жүйесі бойынша курстар енгізіледі.
Үкімет екі зейнетақымен қамтамасыз ету ... әрі ... ... ...... және ... зейнетақы қорынан төленетін зейнетақы
төлемдерінің мөлшерін анықтау әдістемесі жетілдіріледі.
Жинақтаушы зейнетақы нарығының табысты ... үшін ... ... бірі - өмір бойы ... ... ... ... ... ... табылады. Проблема зейнетақы ... ... тұр. Бұл ... ... ... ... ... салымшының шотында ақшаның таусылғанына дейі
жүргізіледі, сондықтан егер ұзақ ... ... қалу ... ... ... шығудың нң тиімді жобасы кең ... ... ... ... ... ... келісімшарт бойынша зейнетақы
қорындағы өзінің жинақ шотынан құралдарды ерікті негізде ... ... оған ай ... өмір бойы рента төлеп отырады. Осыған сәйкес,
салымшы өзінің зейнетақ жинақтарына ... ... ... ала ... және сосын одан өмір бойы ай сайын тұрақты сомада ақша
алып отырады. Сондай – ақ, ануитеттің кең ... ... ... ... ... онда ... бір уақытқа төлемді туыстарына бере
алады.
Жуық арада өмірді сақтандырудың тұрақты секторын құру маңызды ... ... ... оның ... ... етуі ... ... табысты
жүзеге асырылуының ең маңызды шарты болып табылыды. Мықты сақтандыру нарығы
ақша құралдарының жетіспеуі, зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... шешуге мүмкіндік береді.
ҚР Үкіметі ҚР Ұлттық Банкімен бірлесе отырып азаматтарды өмір бойы
зейнетақымен қамтамасыз етуге ... ... ... бағытталған шаралар
қабылданады, олар жинақталған зейнетақы жинақтарын қайта бөлу арқылы ... ... ... ... ... заңдарын жетілдіру қажет,
яғни жинақтау ... ... ... ... ... салық салу
шкаласын тағайындау қажет, соның ішінде ... ... ... ... төлемдер қарастырылуы керек.
Инвестициялық саясатты жетілдіру.
Жинақтаушы зейнетақы нарығының қызмет етуінің ең ... ... ... ... ... ... ... бақылап және
реттеп отырады. Қазақстанда қазіргі уақытта ... ... ... әлі дамымаған. Жергілікті нарықта ... ... ... ... ... ... ... саны аз. Зейнетақы
активтерінің экономиканың нақты салаларына инвестициясы ... ... ... қамтамасыз ете отырып, ҚР Үкіметі мен
бағалы қағаздар ... ... ... зейнетақы активтері есебінен
алынатын қаржы құралдарын кеңейту бағдарламасын жасауда. Сонымен қатар,
тәуекел ... ... ... ... да, ал ... бағалау
әдісі жетілдіріледі, ол нарықтың қажеттілігін ... ете ... ... ... ... сәйкес келеді.
ҚР Қаржы Министірлігі мен бағалы қағаздар бойынша Ұлттық ... ... ... есеп ... және ... есеп
ерекшеліктерін жетілдіру бойынша жұмыстар жүргізеді, оның ... ... ... ... өту ... табылады.
Қызмет көрсету нарығын дамыту.
Жинақтаушы зейнетақы қорының ... ... ... басты
проблемалары: лауазымды жұмыс беруші тұлғалар жағынан жинақтаушы зейнетақы
қоры салымшыларынң ... ... ... ... ... дәрежеде
ақпаратталандырылмауы, әсіресе шалғай аудандардың.
ЗАБК- ң, ... ... ... ... көрсету нарығының бәсеке
қабілеттілігінің артуына ықпал ету қажет.
Жалпы ережеден ауытқымай ... ... ... міндеттері мен
құқықтарын жетілдіру қажет. ... ... ... ... қатысты нарықтағы субъектінің үстемдік жағдайы сипатталатын
критерилер; егер бұл салымшылар мен алымшылардың ... ... ... ... ... алу ... ... шараларын жүргізу.
Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры және мемлекеттік емес жинақтау
зейнетақы қоры зейнетақы ... ... екі ... ... көрсетеді: тәуекелді максималды ... және ... ... ету. Зейнетақы активтерін инвестициялау және бағалы
қағаздар қоржынын диверсификациялау бағыттары тағайындалған болатын.
Зейнетақы құралдарын қорғаудың қосымша ... де бар. ... ... ... инвестициялауды диверсификациялау
барысында бір кәсіпорынның акциясында зейнетақы активтері 5 ... ... ... ... ... тағайындалған. Сондай-ақ екінші
ереже акционерлік қоғамының жарғылық капиталының 5 ... ... ғана ... ... ... Екінші норматив егер ... қоры ... ... оны ... ... ... ... активтерін банк депозиттеріне салуда – бір банктің ... ... 10 ... ... керек.
Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры құрылған кезден бастап ... ... ... ... ... банкпен жүзеге асырылды.
Кейін қордың зейнетақы активтерін инвестициялық басқару қызметі мемлекеттік
жинақтау зейнетақы қорына берілді.
Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры ... ... ... құралдарына зейнетақы активтьерінің жалпы көлемінен келесі
мөлшерде инвестициялануы ... ҚР-ң ... ... ... – 50 пайыздан кем ... ... ... ... ... қоса ... Халықаралық даму және қайта жөндей банкі; Европалық даму және қайта
жөндну банкі; Америкааралық даму ... ... есеп ... Азия даму банкі; Халықаралық қаржы корпорациясы; Ислам даму
банкі сияқтыхалықаралық қаржы ұйымдарының бағалы қағаздары 10 пайыздан
төмен;
- екінші ... ... банк ... және ... депозит
сертификаттары 20 пайыздан төмен.
Екіші деңгейлі бір ... ... ... ... инвестиция
көлемі ЗАБК үшін тағайындалған нормативтегі шектеулерге сәйкес болуы керек.
Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры меншік ... мен ... ... ... ... ... сертификаты бойынша тиімді
жылдық сыйақы мөлшері ... ... ... ... бағалы
қағаздар бойынша тиімді жылдық табыстылық мөлшерінен өзгеше бола алмайды.
Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры алынған ... ... 1 ... ... ... ... – ақ, ... бойынша
инвестициялық табыстың 10 пайызынан аспайтын мөлшерде комиссиялық сыйақы
алуға құқылы.
Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры ... өзі мен қор ... ... Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры ... ... ... ... ... ... аспайтын мөлшерде комиссиондық сыйақы алуға құқылы,
сондай – ақ, ... ... ... ... табыстың 5 пайызынан
аспайты мөлшерде ай сайын ... ... ... ... емес ... ... қоры зейнетақы активтерін
басқару зейнетақы активтерін басқару компаниясы арқылы жүзеге асырылады.
Зенетақы активтерін басқару компаниясы мемлекеттік емес ... қоры ... ... ... ... ... ... тұлға болып табылады./23;№5/
ЗАБК Жабық акционерлік қоғам ретінде құрылады. ЗАБК құрылтайшылары
болып Қазақстан Республикасы резиденттері және ... ... жеке ... ... ... алады.
ЗАБК қызметі НКЦБ жағынан лицензиялануға жатады.
2004 жылы 1 шілдеде ... ... ... Ұлттық Комиссиямен
зейнетақы активтерін басқаратын жеті компанияға лицензия берілген.
ЗАБК шектеусіз көлемде ... емес ЖЗҚ ... ... ... туралы келісімшартқа отыра алады. Сондай – ақ, өзінің
инвестициялық басқару иелігіндегі әрбәр жеке қордың зейнетақы ... ... ... ... құқылы.
Мемлекеттік емес жинақтау зейнетақы қоры ЗАБК ... ... қор ... ... ... «А» ... енгізілген
бағалы қағаздарына инвестиция жасай алады, оның ... 30 ... ... ... ... 1-ші ... мемлекеттік емес бағалы қағаздарың
эмиссиясы мен екінші деңгейлі бір ... ... ... сертификатына
инвестициялау көлемі нормативпен бекітіледі.
ЗАБК зейнетақы қоры мен ЗАБК ... ... ... ... ... ... активтерінің жалпы сомасынан 0,15
пайыздан аспайтын мөлшерде ... ... ... құқылы, сондай-ақ,
зейнетақы активтері бойынша мнвестициялық ... 5 ... ... ай ... ... ... ала ... зейнетақы активтерінің құнын бағалау зейнетақы ... ... ... ... арқылы анықталады. Зейнетақы
активвтеріне ... ... ұзақ ... ... ... ... ... салымдар, ЗАБК-ның зейнетақы активтерін басқарумен
байланысты ... ... ... және т.б. ... ... ... ЗАБК қызметіне кредиторлармен есеп айырысу,
зейнетақы қоры қызметі үшін, зейнетақы орталығының ... үшін ... ... ... және т.б. ... ... ... ЗАБК меншік капиталының компанияның
зейнетақы активтері мен меншік активтерінің қосындысына ... ... ... ... ... минималды мөлшері ЗАБК
басқаруындағы зейнетақы активтеріне ... ... ... ... 5 млрд тенгеен төмен коэффициент – 0,02;
- 5-10 млрд тенге, коэффицтент – 0,015;
- 10 ... ...... ... және ... ... капитал құруға міндетті.негізгі
резервтік капитал басқаруға алынған зейнетақы қоры активтері бойынша ... өз ... ... ету ... ... ... ... компания зейнетақы активтерін басвқару барысында жіберген
инвестициялық тәуекелдің нәтижесінде туындайтын шығындардың ... ... ... ... ... ... ... өзгерісіне
пропорционалды ЗАБК меншік құралдарынан қалыптасуды, ЗАБК-ң ... ... ... ң ... ... ... 5 ... теңгеден кем
болса – 0,25 пайыз;
- зейнетақы активтері 5 – 35 млрд. ... ... – 0,2 ... ... ... 35 – 50 ... ... мөлшерінде болса – 0,15 пайыз
- зейнетақы активтері 50 млрд.теңгеден жоғары болса – 0,1 пайыз
ЗАБК қосымша ... ... бір ... ... ... басқару бойынша қызметін бастаған мезгілден 12 ай ішінде ... ЗАБК ... ... капиталы өз қаражаттары есебінен құрылады,
зейнетақы активтері бойынша ЗАБК нақты табысының ... ... ... болса:
- Республикадағы зейнетақы активтерін басқару бойынша барлық компанияның
нақты табыстылық коэффиценті – 50 пайыз болса;
- Республикадағы зейнетақы активтерін ... ... ... ... ... ... – минимум 2%
ЗАБК басқаруға алынған ... ... ... ... деңгейін қамтамасыз етуге міндетті. ЗАБК-ң нақты инвестициялық
табысының коэффиценті келесі көрсеткіштерден ... ... ... ... ... ЗАБК ... орта ... коэффицентінің 50
пайызынан;
- Республикадағы барлық ЗАБК нақты орта табыстылық коэффиценті ... ... ... бойынша табыстылық ЗАБК қызметін ... ... ... ... тиімділігін көрсететін
көрсеткіш.
Төменде ЗАБК нақты табыс коэффицентін есептеу әдісі келтірілген:
Крд=((Кнд - И)/(1+И))*100% ... ... ... коэффиценті;
Кнд-номиналды табыстылық коэффиценті;
И-қарастырылып отырған кезеңдегі ҚР орталық статистикалық органымен
анықталған инфляция деңгейі.
Төменде номиналды ... ... ... ... келтірілген:
Кнд=(Сt/Ct-1-1)*100% ... ... ... ... ... бір бірлігінің орташа
құны;
Ct-1-алдыңғы жылғы сол айдағы ... ... ... бір ... құны.
Зейнетақы активтерінің шартты бірлігі ЗАБК нвестициялық қызметі
нәтижесігдегі құнның өзгеру мөлшерін ... ... ... құнының үлетік мөлшері. Шартты бірліктің құнының өзгеруіне келесідей
факторлар әсер ... ... ... қоржынында қалыптасқан ағымдық табыстылық деңгейі;
- бағалы қағаздар нарығында айналыстағы бағалы қағаздардың бағалақ
параметрлері;
- ұлттық валютаның ... ... ... соңында ЗАБК түскен зейнетақы активтерінің
мөлшеріне сәйкес келетін шартты шартты ... ... ... ... ... ... ... болып түскен зейнетақы
активтерінің жалпы құны;
С-инвестициялық басқаруға 1-ші күні түскен зейнетақы активтерінің ... ... құны – 100 ... алынады.
зейнетақы активтерін басқарудың келесі күндері құнды қайта есептеу
келесідей негізде жүргізіледі:
Ct= ПАt/Ht, мұндағы, ... ... ... ... ... Нt-ағымдағы және алдың күндердегі зейнетақы ... ... ... ... сәйкес шартты бірліктердің жалпы саны.
Нt=Нt-1+(Вt-ПВt)/Сt-1; ... ... ... бірліктердің жалпы саны;
Вt-ағымдағы күні жинақтау зейнетақы қорына келіп түскен ... мен ... ... ... күні ... ... қорынан жүргізілген зейнетақы
төлемдері мен трансферттік аударымдар;
Сt-1-алдыңғы күнгі бір шартты бірліктің құны.
Егер ЗАБК нақты табыс коэффиценті белгіленген ... ... ... ... онда ЗАБК ... зейнетақы активтерінің пайдасына
қосымша капитал есебінен жабады. Ал, егер ... ... ... ... табыс коэффицентінің минималды мәніне жетпейтін балса, қалған
қалдық негізгі резервтік ... ... ... жабылады. Ал, егер
қосымша және негізгі резерв капиталы да ... ... ... ЗАБК ... құралдарымен жабуға міндетті. 2004 жылы 1-ші шілде де
зейнетақы активтері бойынша келесі ... ... ... ... ... есеп беру ... шартты бірліктің орта құны мен
алдыңғы жылғы сол аййдағы цорта құны ... ... ... ... ... ... тоқсанның соңғы айындағы ... ... орта ... ... ... ... көрсеткіштер;
- есептік тоқсанның соңғы айындағы шартты бірліктің орта құны ... ... ... айынцдағы шартты бірліктің орта ... ... ... ... ... ... өсім
нәтижесімен табыстылық көрсеткіші./24/
Табысытылық көрсеткіші бойынша 2007 1-ші ... ... ... % ... ... мемлекетік емес жинақтау ... ... ... ... 20,06 % ... банкі» мемлекеттік емес ... қоры ... әрі ... ... активтері «Жетісу» ЗАБК басқаруында
болса, сол қорлар орын ... ... ... емес ... ... (19,77 %).
Сондай-ақ, Қазақстан Республикасының еврооблигацияларынан ... ... ... ... ... Ал, егер ... ... табыстар және «Қазақтелеком» ААҚ ... бар ... ... ... ... емес жинақтау зейнетақы қоры
табыстылық көрсеткіші 19,15 %-ды құраған болар еді. Сонымен ... ... емес ... ... ... зейнетақы активтері бойныша
қалыптасқан қоржынды жабудағы ағымдық табыстылығы потенциялына ие.
ЗАБК-на меншік құралдарын негіз құралдарға айналыстан тыс ... ... ... ... бұл ... 0,25 %-дан ... керек.
Берілген коэффицент негізгі құралдарға және ... ... ... ... менкомпанияның меншік капиталына айналыс құралдарының
қатынасы ретінде анықталады.
Қорытынды
Қазіргі уақытта Қазақстанда мемлекеттік емес жинақтау зейнетақы ... және ... ... ... ... ... зейнетақы
нарығының даму сатысын зерттеу, Қазақстандағы жинақтау зейнетақы ... мен ... ... ... негізінде келесідей
қорытынды жасауға болады.
Қазақстан Республикасының зейнетақы мен ... ету ... ... ... болып Қазақстан Республикасының 1997 жылы 10 маусымда
шыққан №136-1 ... ... ... ... ... заңы ... Аталған зейнетақымен қамтамасыз етудің құқықтық
немесе әлеуметтік негізін ... ... ... ... етуге азаматтардың конституциалық құқығын ... ... ... тәуелсіз, жеке және заңды тұлғалардың,
мемлекеттік органдардың қатысуын ... ... ... ... ... азаматы зейнетақы қорын таңдауға құқылы, ... ... ... емес ... ... ... ... нарығының қатысушылары – Костодиан банктері,
зейнетақы активтерін басқару бойынша компаниялары, ... ... ... ... және бақылау қатал түрде үш мемлекеттік
органдармен реттеледі: Еңбек және ... ... ... Министрлігінің
зейнетақы қорларының қызметін реттеу бойынша комитеті, ... ... ... ... ... ... және Қазақстан
Республикасының Қаржы нарығымен ұйымдарынреттеу және ... ... ... ... зейнетақы нарығының негізгі қатысушылар Қазақстан
Республикасының зейнетақы жасына жеткен азаматтары болып табылады. Әйелдер
үшін 58 жас, ал ... үшін 63 жас. ... ... ... ... қамтамасыз ету нарығының қатысушылары болып ... ... ... ... ... ... міндетті және ерікті
салымдарды жинау. Сонымен қатар зейнетақы алушыларға зейнетақы төлемдерін
құру және зейнетақы ... ... ... мен ... ... ... ... қызметін жүзеге асыру.Зейнетақы активтерін басқару
бойынша компаниялар басқарады, олардың ... ... ... қорларының
зейнетақы активтерін инвестициялық басқару.
Келесі жинақтау зейнетақы нарығының ... ... ... ... сеніммен берілген бағалы қағаздар мен ақшалай құралдарды сақтау
мен есеп жүргізу бойынша қызметтерді атқарады.
Сонымен қатар жинақтау зейнетақы ... ... ... ... зейнетақы қорларының ассоцияция табылады. Бұл тәуелсіз,
коммерциялық, үкіметтік емес, ... емес ... ... қызметінің
мақсаты Қазақстан Республикасындағы жеке және ұжымдық, міндетті және ерікті
кәрілікті ... ... ... ... зейнетақы активтерін
басқару бойынша компаниялары мен костодиан ... ... ... және ... ... ... ... қамтамасыздандыруды
жақсарту.
Курстық жұмыстың үшінші тарауында біз Қазақстан жианқтау зейнетақы
нарығының негізгі проблемаларын ... ... ... ... бір қатар келесідей проблемаларда бар:
- зейнетақы төлемдеріне салық салу
- жинақтаушы ... қоры мен ... ... ... халықтың өз механизмдерін жетілдіру және тағы басқа
Сонымен жоғарыда айтылғандардан, жинақтаушы зейнетақы жүйесі ... ... даму ... бір ... ... мен ... туындатты,
ол сұрақтар мен проблемеларды мемлекет ... ... ... ... ... ... өзі құрады және жинақтаушы
зейнетақы нарығының жемісті ... өмір ... ... ... ... ... етуіне маңызды институттарының дамуын
тежейді.
Қазақстанда жеке зейнетақы нарығының жетілуі ... ... аз ғана ... ... және ... база ... 15-18 млн. АҚШ ... жуық айлық әсерімен, зейнетақы қорлары
ішкі нарықта негізгі институционалдық инвесторларға айналды. Олардың ... ... ... ... ... ... рөлі ерекше болып табылады және жақын келешекте ... ... асып ... ... ... жүйесінде жақында
туындайтын негізгі сұрақ салалар құрылымы. Қазіргі кезде ... ... ... ... қатысты түрде кіші. Сондықтан зейнетақы қорларының
бірігуі басталуы мүмкін. Бірақ көптеген ... ... әр ... және қаржылық өз араларында бәсекелес топтармен құрылған. Сол
себепті бұл сұрақтың жауабы келешекте.
Қолданылған ... ... ... ... ... ... Назарбаевтің 2006
халыққа жолдауы: 3 басымдық- халықты әлеуметтік қорғау
2 Источник: ... ... ... ... ... 2008 г
3 ... Республики Казахстан, статья 28. А.: «Борки». 1998г.
4 Сулейманова Г.В. Социальное обеспечение и социальное ... ... ... Д.Т.Бохаев, Э.А.Рузиева // Қаржы нарығы және делдалдары.
2008 ж.
6 Тарасов В. ... и ... ... ... ... пути ... Российский экономический журнал.-
2004. – №8., стр. 53
7 Концепция реформы пенсионного обеспечения, стр. 2
8 Тарасов В. ... и ... ... ... ... пути ... ... экономический журнал.
-2004. -№8, стр. 57
9 А. Алимбаев. Пенсионная реформа: проблемы и вопросы.// ... ... ... ... // Банк ісі. 2006 ... ... // Қазіргі кезеңдегі кредиттік іс. 2009 ж.
12 Четыркин Е.М. : Пенсионные фонды. Зарубежный опыт для ... ... ... М.: ... 1993г. – ... ... Е.М.: ... фонды. Зарубежный опыт для отечественных
предприятий, актуарные расчеты. М.: ... 1993г.- ... ... ... www pension. almaty. ... ... ... веб-сайд www.gnpf.kz
16 Мәліметтер көздері веб-сайд www.afn.kz
17 ... ... ... «О ... ... в ... от 20 июня 1997г. № 136-1.
18 Постановление Правительства Республики Казахстан «Об ... ... и ... ... ... ... ... пенсинные фонды» от 15 марта 1999г. №245.
19 ... ... ... ... от 30 ... ... 1396. Об утверждении Положения о лицензировании деятельности НПФ по
привлечению пенсионных взносов и ... ... ... ... ... ... Казахстан от 26 апреля 1999г.
№47 об утверждении Положения о Комитете по ергулированию деятельности
НПФ Министерство ... и ... ... ... ... ... материалы «Агентства РК по регулироваю и нодзору
финансового рынка и ... ... май. ... ... ... ... көрсеткіштері.2009 жыл.
23 Постоновление Правительства Республики Казахстан от 01.06.99 №683 ... ... ... и ... ... государственным имуществом на 1999-2004годы»
24 21.Оффицальная информация НКЦБ по накопительной пенсионной системе за
2004-2006
25 А. Умбетов. НПС Казахстана. ... ... базы ... ... ... от 8 ... 2004 ... К. Тулепбаев. Новые механизмы ... ... ... ценных бумаг Казахстана, №5/1999г
27 Информация от информамационного агенства «Ирбис» по ... и ... ... НПФ и КУПА за 2004-2005 года
-----------------------
млн.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 62 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесiн жаңғыртудың теориялық негiздерi57 бет
Зейнетақымен қамтамасыз ету және халықты әлеуметтік қорғау туралы есеп айырысулар32 бет
Қазақстан Республикасында зейнет ақымен қамтамасыз етудің қазіргі жағдайы мен оны жетілдіру мәселелері79 бет
Жеке кәсіпкерлік - кэсіпкерліктің нысаны ретінде61 бет
Зейнетақы қорының инвестициялық портфелін қалыптастыру9 бет
Қазақстан Республикасында халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз ету47 бет
Қазақстан Республикасындағы зейнетақы жүйесінің дамуы: теориясы, тәжірибесі55 бет
Қазақстанда зейнет ақы қорларының дамуын талдау63 бет
Қазақстанда корпоративті бағалы кағаздар нарығының әлсіз дамуының себептері11 бет
«Центр Кредит банктың жинақтаушы зейнетақы қорының» ақпараттық жүйесі39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь