Нарықтық қарым-қатынастың қажеттілігі


1 Нарық ұғымы
2 Бәсеке.
3 Монополия.
4 Монополистік бәсекелестік.Олигополия
Нарық- өндіріс факторларын немесе оның нәтижелері мен шарттарын айырбастауға байланысты болатын өндірістік қатынастардың белгілі бір бөлігі немесе жүйесі. Нарық- бұл сатушылар мен сатып алушылардың арасындағы тауар және қызмет көрсету процесіне байланысты қалыптасатын экономикалық қатынастардың жиынтығы. Нарық- тауарларды сатып алу-сатумен байланысты орын алатын экономикалық қатынастар жиынтығы. Нарық тауарларды өткізуге байланысты сатушылар мен сатып алушылардың арасындағы қатынастар жүйесі болып табылады. Келтірілген көзқарастардың қайсысы да жеткілікті түрде дәлелді, бірақ мәселелердің бір жағын ғана қамтиды. Бұл анықтамаларға ортақ нәрсе-ол нарықты өндірістің емес, айырбастың категориясы, нарықтық қатынастың субъектісі-өндірушілер мен тұтынушылар емес, сатушылар мен сатып алушылар деп көрсетілуі. Шын мәнінде тауар–ақша, нарықтық байланыстар сату- сатып алумен шектелмейді. Бұл жерде басымдылық айырбас пен айналыс саласындағы қатынастарға емес, өндірісте болатын қатынастарға тиісті болуы керек.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 3 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






1 Нарық ұғымы
2 Бәсеке. Монополия. Монополистік бәсекелестік.Олигополия
1Нарық- өндіріс факторларын немесе оның нәтижелері мен шарттарын айырбастауға байланысты болатын өндірістік қатынастардың белгілі бір бөлігі немесе жүйесі. Нарық- бұл сатушылар мен сатып алушылардың арасындағы тауар және қызмет көрсету процесіне байланысты қалыптасатын экономикалық қатынастардың жиынтығы. Нарық- тауарларды сатып алу-сатумен байланысты орын алатын экономикалық қатынастар жиынтығы. Нарық тауарларды өткізуге байланысты сатушылар мен сатып алушылардың арасындағы қатынастар жүйесі болып табылады. Келтірілген көзқарастардың қайсысы да жеткілікті түрде дәлелді, бірақ мәселелердің бір жағын ғана қамтиды. Бұл анықтамаларға ортақ нәрсе-ол нарықты өндірістің емес, айырбастың категориясы, нарықтық қатынастың субъектісі-өндірушілер мен тұтынушылар емес, сатушылар мен сатып алушылар деп көрсетілуі. Шын мәнінде тауар - ақша, нарықтық байланыстар сату- сатып алумен шектелмейді. Бұл жерде басымдылық айырбас пен айналыс саласындағы қатынастарға емес, өндірісте болатын қатынастарға тиісті болуы керек. Себебі тек осы жерде ғана өнім жасалады және оның тауарға айналуын сипаттайтын, тауар-ақша қатынастарын қандай нақты нысындарда болатынын көрсететін экономикалық байланыстар пайда болады.
Нарықтың пайда болу себептері. Нарықтық қарым-қатынастың қажеттілігі қоғамдағы еңбек бөлінісін тудыратын себептерден туындайды. Адамдардың өндірістік мүмкүндігі олардың қажеттілігіне қарағанда табиғи түрде шектеулі болады. Кейбір қабілет-қарымы бар адамдар тек белгілі бір салада ғана жұмыс істеп, белгілі затты ғана өндіре алады, бірақ олардың қажеттілігі миллиондаған атауы бар әр түрлі тұтыну игіліктері мен қызметтерін қамтиды.
Экономикалық ресурстарға: жер, еңбек, техника, шикізат, ақпарат және т.б тән нәрсе - олардың сиректігі немесе шектеулігі. Экономикалық теорияда бұл феномен ресурстар заңы деп аталады. Бұл жағдайда пайда табу мен молшылықты қамтамасыз ететін тетік әлде кімнің даналығы немесе ақылдылығының нәтижесі емес, ол-еңбек бөлінісі мен нарыққа байланысты көрініс береді. Мұны адамдардың өмірге қажетті әр түрлі ресурстар алу үшін өз еңбек өнімдерін бір - бірімен айырбастауға деген табиғи қажеттілігінен және бейімділігінен туындайтынын көреміз. Осыған байланысты А. Смиттің зерттеген Көрінбейтін қол деген теориясына назар аударайық. Бұл теория бойынша, адамдардың экономикалық шаруашылық субъектісі ретіндегі біреулердің әр түрлі еңбек өніміне деген мұқтаждығы түсіндіріледі. Әдетте, ол саналы түрде қоғамға пайда келтіруді ойламайды, тіпті оған қаншама пайда келтіріп отырғанын сезбейді де. Ол тек қана өз мүддесін ойлайды және оның басты мақсаты өзіне ғана пайда түсіру, сөйте тұра, әлдебір көрінбейтін қол оны өзі басшылыққа алмаған мақсатқа қарай бағыттап отырады. Сөйтіп, ол жеке мүддесін көздей отырып, көп жағдайда қоғам мүдесіне де пайдалы әрекет жасайды.
Нарық қатынастарының дамуын мынандай негізгі кезеңдерге бөлуге болады:
- нарық әлемінің пайда болуы;
- натуралдық айырбас кезеңі нарығы;
- тауар болмысы кезеңінің нарығы;
- тауар емес балама кезеңінің нарығы;
Сонымен бірге, нарық стихиялы түрде дамушы немесе еркін нарық,
монополиялы нарық, реттелмелі нарық деп бөлінеді.
2 Бәсеке - нарықтық шаруашылық субъектілері арасындағы қосымша табыс алу үшін жақсы өндіріс факторларын иелену және тауарларды өткізу мүдделеріне байланысты қарама-қарсылықты бақталастық пен бәсеке. Бәсекелестік түсінігінің тұрақты мәні яғни сату немесе сатып алу барысында бір адамның екінші адаммен бәсекелеске түсуді білдіреді. Қазіргі заманда бәсекелестіктің осы түрі кең таралған, дегенмен ол индустриалды өмірдің түпкілікті ерекшеліктерінде екінші қатарлы салдары болып табылады. Тауарларды өндеу, сату және сатып алу үшін нарықтық шаруашылықтың мүшелері арасында неғұрлым жақсы жағдайлар үшін қарым-қатынас бәсекелестік болып табылады. Экономикалық бәсекелестіктің пайда болуы келесі жағдайлармен анықталады:
· Экономикалық қатынастарда өндіріс құралдарымен жұмысшылардың экономикалық тұрғыдан бірлесуі нәтижесінде пайда болады;
· Экономикалық қатынстарда өндірістік процессті ұйымдастыру жағдайында туады;
· Экономикалық қатынастарда өндіріс нәтижелерін қолдану және иелену жағдайларында пайда болады.
Адамдар арасында экономикалық бәсекелестік объективті, яғни олардың санасы мен еркіне байланысты емес, себебі олардың шаруашылық-өндірістік іс-әрекеттері объективті. Қазіргі заманда кәсіпорындардың нарықта қарым-қатынастары жетілмеген бәсекелестікке ұшырауда. Капиталистік дамыған елдерде автомобильдер нарығы, жедел фотобейгелерді шығару, телефон қызметтерін көрсету, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Экономиканың даамуындағы банктік несиенің рөлі және оның шектері
Несиенің экономикалық санат ретінде жалпы сипаттамасы
Сабақтарда педагогикалық қарым-қатынасты ұйымдастырудың технологиялық ерекшеліктері
Банктің несиелік операциялары
Ұйымдық және корпоративтік мәдениет мәселесі
Несиенің формалары мен қазіргі кезеңдегі дамуы
Ауыл мектептеріндегі педагог-психолог қызметі
Нарықтық шаруашылықтың артықшылықтары және кемшіліктері туралы ақпарат
Ақшаның пайда болуы, мәні және қызметтері
Валюталық қатынастар және валюта жүйесінің қалыптасып дамуы
Пәндер