Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы

ЖОСПАР

Кіріспе 2

І. Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы 3
1.1. Кәмелетке толмағандарға тағайындалатын жаза түрлері 3
1.2. Кәмелетке толмағандарды қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босату 7
1.3. Кәмелетке жасы толмағандардың сотталғандығын жою ерекшеліктері 11

ІІ. Қылмыстық құқықтың ұғымы мен мазмұны, қылмыс белгілері 12
2.1. Қылмыстық құқықтың ұғымы 12
2.2. Қылмыс белгілері және олардың қылмыстық құқықтағы мазмұны 15
2.3. Қылмыс санаттары 24

Қорытынды 28

Қолданылған әдебиеттер 29
Кіріспе
Жаңа Қылмыстық кодексте кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы жеке дараланып, арнаулы бөлімде көрсетілген.
Бұл дегеніміз мемлекеттің әділеттік және ізгілік принциптерін басшылыққа ала отырып, кәмелетке толмағандардың жас жағынан және ақыл-ойы жөнінен толық жетілмегендігін ескере отырып, оларды арнаулы қамқорлыққа алуының көрінісі болып табылады. Осыған орай қылмыстық заң кәмелетке толмағандарға ересектермен бірдей талап қоймайды. Кәмелетке толмағандардың психологиясын ескере отырып, оған қылмыстық жауаптылықтың ерекше жағдайларын белгілеу қылмыстық жазаның мақсаттарына жетудің бірден-бір оңтайлы жолы болып табылады. Сондықтан да кәмелетке жасы толмағандарға қылмыстық заң жаза болып табылмайтын тәрбиелік сипаттағы мәжбүрлеу шараларын кеңінен колдануды белгілеген.
Қолданылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы, Жалпы бөлім.
2. А.Ағыбаев. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы. "Жеті жарғы", 1998.
3. В. Н. Кудрявцев. Общая теория квалификации преступлении. М., 1972.
4. Е. И. Каиржанов. Уголовное право Республики Казахстан (Общая частъ). Издание 2-ое, дополненное. Алматы, 1998.
5. А. А. Пионтковский. Учение о преступлении. М., 1961.
6. А. Аеыбаев. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы. "Жеті жарғы", 1999.
7. Дж. Флетчер, А.Б. Наумов. Осы заманғы қылмыстық құқықтың негізгі тұжырымдамалары. Алматы, "Қазақстан", 1999.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе 2
І. Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы 3
1.1. Кәмелетке толмағандарға тағайындалатын жаза түрлері 3
1.2. Кәмелетке ... ... ... және жазадан босату
7
1.3. Кәмелетке жасы толмағандардың сотталғандығын жою ерекшеліктері 11
ІІ. ... ... ... мен ... қылмыс белгілері 12
2.1. Қылмыстық құқықтың ұғымы 12
2.2. Қылмыс белгілері және ... ... ... ... ... Қылмыс санаттары 24
Қорытынды 28
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы
жеке дараланып, арнаулы ... ... ... ... әділеттік және ... ... ала ... кәмелетке толмағандардың жас жағынан және ақыл-ойы
жөнінен толық жетілмегендігін ... ... ... арнаулы қамқорлыққа
алуының көрінісі болып табылады. Осыған орай қылмыстық заң ... ... ... ... ... ... ... ескере отырып, оған ... ... ... ... ... ... ... жетудің бірден-бір
оңтайлы жолы болып табылады. ... да ... жасы ... заң жаза болып табылмайтын тәрбиелік сипаттағы мәжбүрлеу
шараларын кеңінен ... ... ... ... ... ... Кәмелетке толмағандарға тағайындалатын жаза түрлері
Қылмыстық кодекстің 78-бабының 1-бөлігіне сәйкес "Кәмелетке толмағандар
деп ... ... ... ... жасы он ... ... бірақ он сегізге
толмаған адамдар танылады". Яғни, ... ... ... ... жас 14-ке ... ... ... Жапонияның кылмыстық заңдарында да
осылай көрсетілген. Кәмелетке ... ... ... қылмыстық кодексінде—13, Нидерландыда, Португалияда— 12, Жаңа
Зеландияда — 10, Ирландия құқығында — 7 жас деп ... ... ... ... ... 14-ке ... адамдар қылмыстық
жауаптылыққа тартылмайды. 14-ке толмаған жасөспірімдер өзінің істеген іс-
әрекетінің ... ... ... жете түсінбейді және ... ... ... ... ... ... адам ... кодексте көзделген жасқа толса,
бірақ психикасының бұзылуына байланысты емес психикалық дамуы жағынан артта
қалуы салдарынан ... ... ... ... ... жасау
кезіндегі өзінің іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) іс жүзіндегі сипаты мен
қоғамдық қауіптілігін толық көлемінде түсіне алмаса не оған ие бола ... ... ... ... емес (15- бап, ... кәмелетке толмаған адамның (14,16 жас) есінің ... ... ... бұзылуы оларды қылмыстық жауаптылықтан босатпайды,
бірақ - бұл мән-жайды сот жаза ... ... ... ... ... және ол ... ... көзделген медициналық сипаттағы
мәжбүрлеу шараларын тағайындау үшін ... ... ... ... ... ... ... 18-ге толған адам кәмелетке толмаған деген атаққа
ие бола алмайды. Бірақ та Қылмыстық кодекстің 87-бабының талабына сәйкес он
сегіз бен ... жас ... ... ... ... жасаған
әрекетінің сипатын және жеке басын ... ... сот ... ... ... ... арналған арнаулы тәрбие немесе ... ... ... ... осы бөлімнің ережелерін
қолдана алады. ... ... ... ... ... ... мәні 18
бен 20 жас аралығындағы адамның жас мөлшеріне байланысты және ... ... ... ... Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының «Қылмыстық жаза
тағайындаған кезде соттардың ... ... ... 1999 жылғы 30
сәуірдегі қаулысының 8-тармағында:
Кәмелетке толмағандарға жаза тағайындау мәселесін қараған кезде соттар
қылмыстық ... тек ... ... көрсетілген түрлері ғана
қолданылатындығына және олардың мерзімдері мен ... сол ... ... ... назар аударуы керек. Сондай-ақ ҚК-тің
80 және 81-баптарында көрсетілген жағдайларды да қосымша ескере отырып және
әрі нақты ... ... және ... ... ... жеке ... ... оларға ҚК-тің 82-бабында көрсетілген тәрбиелік әсері
бар мәжбүрлеу шараларын қолдану мүмкіншілігін қарастыру қажет», - ... ... ... ... мен жас ... ... тағайындалған жаза түрлері де ересектерге қарағанда жеңіл
болып белгіленген. Кәмелетке толмағандарға ... ... ... ... өмір бойы бас ... ... жазалары) тағайындалмайды.
Кәмелетке жасы толмағандардың статусының ... ... ... бір ... атқару құқығынан айыру; мүлікті тәркілеу; ... ... ... ... ... ... жазалар
тағайындалмайды. Төменде Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... ... тағайындалатын жаза түрлері:
а) айыппұл;
б) белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... түзеу жұмыстары;
д) қамау;
е) бас бостандығынан айыру болып табылады.
2. Айыппұл кәмелетке толмай сотталған адамның дербес ... ... ... ... ... болған жағдайда ғана тағайындалады. Айыппұл
оннан бес жүз айлық есептік көрсеткішке ... ... ... ... адамның жалақысының немесе өзге табысының екі аптадан алты айға
дейінгі ... ... ... ... ... ... бір қызметпен айналысу құқығынан
айыру бір жылдан екі жылға ... ... ... ... ... ... қырық сағаттан жүз алпыс сағатқа дейінгі
мерзімге тағайындалады, ол кәмелетке ... ... ... ... ... болып табылады және ол оны оқудан немесе негізгі жұмысынан
бос уақытында атқарады. Он алты жасқа толмаған адамдардың бұл жаза ... ... ... екі ... ал он алтыдан он сегіз жасқа
дейінгі адамдар үшін күніне үш сағаттан аспауы керек.
5. ... ... сот үкім ... ... он алты жасқа жеткен
кәмелетке толмаған адамдарға бір жылға дейінгі мерзімге тағайындалады.
6. Қамау сот үкім ... ... он алты ... ... ... адамдарға бір айдан төрт айға дейінгі мерзімге тағайындалады.
7. Кәмелетке толмаған адамды бас ... ... он ... ... ... кісі ... үшін — он екі ... аспайтын
мерзімге тағайындалуы мүмкін. Он төрт жастан он алты жасқа дейін кішігірім
ауырлықтағы қылмысты бірінші рет ... ... бас ... айыру
тағайындалмаңды.
8. Кәмелетке толмай сотталған адамдар бас бостандығынан айыруды:
а) бас бостандығынан ... ... рет ... ... ... ... сондай-ақ әйел жынысты кәмелетке толмағандар — жалпы
режимдегі тәрбиелеу ... ... бас ... ... ... ... еркек жынысты кәмелетке
толмағандар — күшейтілген режимдегі тәрбиелеу колонияларында өтейді.
9. Қоғамдық қауіптілік сипатына және дәрежесіне кінәлі адамның ... және ... да ... қарай сот қабылданған шешімнің ... ... ... жынысты кәмелетке толмай сотталған адамның ... ... ... режимдегі тәрбиелеу колониясында өтеуін
тағайындауы мүмкін.
10. Сот жазаны орындаушы ... ... ... ... ... кезінде оның жеке басының белгілі бір ерекшеліктерін ескеру
туралы нұсқау беруі мүмкін.
Мұңдай ерекшеліктерге жасы ... ... ... ... нашарлығы, белгілі бір іс-әрекетке қабілеттілігі,
белгілі бір мамандыққа баулу қажеттіліктері жатады. Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... ... ... ... бұл түрін
екіншісімен ауыстыру туралы арнайы ... ... ... ... ретте жазаны ауыстыру жалпы негізде Қылмыстық
кодекстің 40,42,43-баптарыңа ... ... ... ... толмаған
адамдарға жаза тағайындаудың ерекшеліктері Қылмыстық кодекстің 80-бабында
көзделген. Кәмелетке толмаған адамға жаза тағайындау кезінде осы ... ... ... ... оның ... мен тәрбиесінің
жағдайлары, психикалық даму деңгейі, жеке ... өзге де ... оған жасы ... ... ... ескеріледі.
Кәмелетке толмаған жас жеңілдететін мән-жай ретінде басқа да
жеңілдететін және ... ... ... ... Кәмелетке
толмаған адамға тағайындалған жаза әділ болуы керек. Әділ жаза ... ... ... тікелей әсер ететін жазаны айтамыз.
1.2. Кәмелетке толмағандарды қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босату
Кәмелетке толмағандарды қылмыстық жауаптылықтан және ... ... және ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Қылмыстық құқықтың жалпы нормасы бойынша кәмелетке толмағандар шын ... ... ... ... ... ... ... (66-бап),
жәбірленушімен татуласуына байланысты (67-бап), ... ... ... ... ... өтуіне байланысты (69-бап) қылмыстық
жауаптылықтан босатылады. Кылмыстық кодекстің 89-бабына сәйкес Қылмыстық
кодекстің 69 және ... ... ... ... кәмелетке
толмағандар қылмыстық жауаптылықтан ... оның ... ... ... тең ... ... ... 69-бабының 5-бөлігіне сәйкес жасаған қылмысы үшін
осы Кодекс бойынша өлім жазасының тағайындалуы мүмкін ... ... ... ... сот ... Бұл ... жасы ... толмағандарға
қолданылмайды, өйткені заң бойынша мұндай адамдарға өлім жазасы немесе өмір
бойына бас ... ... ... ... ... кодекстің 69-
бабының 5-бөлігі жасы ... ... ... ... пен адамзаттың қауіпсіздігіне қарсы қылмыстар үшін жасы
кәмелетке толмағандар ... ... Жасы ... толмағандар
жөніндегі Қылмыстық кодекстің 85-бабында көрсетілген қысқартылған ескіру
мерзімдері Қылмыстық кодекстің 87-бабында көрсетілген ... ... ... 20 жас ... ... да ... Он ... бен жиырма жас
аралығындағы қылмыс жасаған адамдарға жасаған әрекетінің сипатын және ... ... ... сот ерекше жағдайларда оларға кәмелетке толмағандарға
арналған арнаулы тәрбие ... ... ... орналастыруды
қоспағанда, осы бөлімнің ережелерін қолдана алады ... ... ... толмағандар қылмыстық жазадан жалпы қылмыстық құқылық, норманың
негізінде шартты түрде соттау (63, 64-баптар); жазаны ... ... ... ... босату (70-бап), жазаның өтелмеген бөлігін неғұрлым
жеңіл жаза түрімен ауыстыру (71-бап) ауруға шалдығуына ... ... ... жүкті әйелдердің және жас балалары бар ... ... ... ... (72-бап) айыптау үкімінің ескіру мерзімі өтуіне
байланысты жазаны етеуден босатылады. Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... ... ... ... бұрын босатудың
тәртібін белгілеген. Кәмелетке толмағандарды жалпы тәртіппен қылмыстық
жауаптылықтан және ... ... ... ... олар ... ... ... арнаулы негіздер де бар:
1) кәмелетке толмағандарды мәжбүрлеу шараларын қолдану ... ... ... ... әсері бар мәжбүрлеу шараларын ... ... ... (82,83-бап).
Кәмелетке жасы толмағандарды арнаулы тәрбие ... ... ... ... ... ... (83-бап, 6-бөлігі). Қылмыстық
кодекстің 81-бабына сәйкес бірінші рет кішігірім немесе ... ... ... үшін ... ... толмаған адам, егер оны түзеуге
осы Кодекстің 82-бабында көзделген тәрбиелік әсері бар ... ... ... қол ... ... ғой деп танылса, сот оны қылмыстық
жауаптылықтан босатуы мүмкін. Бұл баптың нормасын қолдану үшін
1) ... ... ... ... ... ... ... істеуі;
2) осы қылмыстарды істегені үшін кәмелетке толмағандардың сотталуы;
3) олардың түзелуі үшін ... ... ... ... әсері бар мәжбүрлеу шаралары жеткілікті деп ... ғана ... ... ретте 82-бапты қолданған дұрыс болады.
1. Сот кәмелетке толмаған ... ... ... бар мынадай
мәжбүрлеу шараларын тағайындауы мүмкін:
а) ескерту;
б) ата-аналарының ... ... ... ... ... мемлекеттік органның қадағалауына беру;
в) келтірілген зиянды қалпына ... ... ... бос ... ... және кәмелетке толмаған адамның жүріс-тұрысына
ерекше талаптар белгілеу;
д) кәмелетке толмағандарға арналған ... ... ... ... мекемесіне орналастыру.
2. Кәмелетке толмаған адамға бір мезгілде тәрбиелік әсері бар бірнеше
тәрбиелеу шаралары ... ... ... 83-бабының 1-4-бөліктеріне сәйкес тәрбиелік әсері
бар осы шаралардың мазмұны төмеңдегідей:
1. ... ... ... ... оның әрекеті мен келтірілген
зиянды түсіндіруден және осы ... ... ... ... ... түсіндіруден тұрады.
2. Қадағалауға беру ата-аналарына немесе олардың орнындағы ... ... ... ... ... толмаған адамға тәрбиелік
әсер ету және оның мінез-құлқын бақылау жөнінде міндеттер жүктеуден тұрады.
3. Келтірілген ... ... ... ... ... ... мүліктік жағдайын және оның тиісті еңбек дағдысы ... ... ... жүктеледі.
4. Кәмелетке толмаған адамның бос уақытын шектеу және оның ... ... ... ... ... бір ... ... бос
уақыттың белгілі бір нысанын, оның ... ... ... ... ... ... пайдалануға тыйым салуды, тәуліктің ... ... ... ... тыс ... ... мамандандырылған мемлекеттік
органның рұқсатынсыз басқа ... ... ... ... мүмкін.
Кәмелетке толмаған адамға білім беру мекемесіне қайта оралу, ... ... ... не ... ... органның көмегімен
жұмысқа орналасу талабы да қойылуы мүмкін. Осы ... ... ... ... ... ... ... бөлігіне сәйкес алты
айдан 2 жылға дейінгі мерзімге ... ... ... ... орналастыруды сот кәмелетке толмай қасақана орташа ... ... ... ... ... ... 5-бөлігін қолдану үшін біріншіден кәмелетке толмаған адам
қасақана (абайсызда емес) орташа ... ... ... ... аса
ауыр қылмыстар істесе бұл бап оларға қолданылмайды. ... сол ... ... болса, үшіншіден, мұндай кәмелетке толмағандар алты ... ... ... арнаулы тәрбие (арнаулы мектеп, техникалық училище)
немесе емдеу-тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... ... жасы кәмелетке толғанға дейін
болады. Сондай-ақ түзелуді қамтамасыз ... ... ... ... ... сот ... толмаған адам өзінің түзелуі
үшін бұдан әрі бүл шараны қолдануды қажет етпейді деген қорытындыға ... ... ... ... ... жасы ... арнаулы тәрбие немесе емдеу-
тәрбиелеу мекемесінде ... ... ... ... ... ... айдан екі жылға дейін). Осы мерзім біткеннен кейін ұзартуға
тек кәмелетке толмаған адамның жалпы ... ... ... ... ... қажет болған жағдайда ғана жол ... ... ... ... ... ... ... керек деп ... ... ... ... ... ... ... тәрбие және емдеу-тәрбиелеу мекемесінде ... ... ... мен ... заңдармен белгіленген.
1.3. Кәмелетке жасы толмағандардың сотталғандығын жою ерекшеліктері
Қылмыстық кодекстің 13-бабының 4-бөлігіне сәйкес 18 ... ... ... қылмысы үшін сотталғандардың қылмыстық қайталануын ... ... ... яғни олар ... сотталған адам деп танылмайды.
Қылмыстық кодекстің 86-бабына сәйкес 18 жасқа толғанға дейін қылмыс жасаған
адамдар үшін осы ... ... ... ... жою ... және тиісінше 86-бапта көрсетілгеңдей:
а) бас бостандығынан айыруға ... ... ... ... ... ... төрт айға;
б) кішігірім немесе орташа ауырлықтағы қылмысы үшін бас бостандығынан
айыруды өтегеннен кейін бір жылға;
в) ауыр және аса ауыр ... үшін бас ... ... ... үш ... тең ... ... толмай қылмыс істегендерге
Қылмыстық кодекстің 77-бабында көзделген соттылық туралы жалпы ереженің
бірінші және жетінші бөліктері, жазадан ... ... ... деп ... туралы ереже (77-бап, 2-бөлігі);
Шартты түрде сотталған адамның сынақ мерзімінің өтуіне ... жою ... ... ... "а" ... ... айырумен салыстырғанда жазаның неғұрлым жеңіл түріне
сотталған адамның соттылығын жою туралы (77-бап, 3-белігі, "в" ... ... ... ... ... жою туралы (77-бап, 4-
белігі), соттылықты алып тастау туралы ... ... ... ... ... ұғымы мен мазмұны, қылмыс белгілері
2.1. Қылмыстық ... ... ... ... мәселелердің бірі қылмыстың ұғымын анықтау
болып табылады. Жеке адам мен ... ... ... ... ... дәрежесінің басым екендігін анықтау және оған ... ... ... шараларды қолдану арқылы осы қатынастарды реттеу
— қылмыстық заңның негізгі ... бірі ... ... ... ... да белгілі бір іс-әрекеттің (әрекет немесе әрекетсіздіктің)
көрінісі болып табылады. Заң ... ... ... келе ... әр ... да ... нақты іс-әрекетінің, мінез-құлқының сыртқа
шыққан көрінісі екенін атап көрсетеді.
Адамның құқыққа қайшы мінез-құлқы белсенді әрекет ... ... ... ... ... Бұл ... әрекет дегеніміз адамның
қылмыстық заң тыйым салған нәрселерді істеуі, ал әрекетсіздік дегеніміз
адамның заң, ... ... ... ... ... жарлыктар,
бұйрықтар бойынша өзіне жүктелген міндетін орындамауы ... ... ... ... ... оған ... емес мінез-құлқы оның ойлау
жүйелері арқылы, содан соң белгілі бір іс-әрекеттер арқылы көрініс ... ... ... арқылы көрініс таппаған ... ... ... ... ... ... қарамастан, қылмыс болып табылмайды.
Белгілі бір іс-әрекет ... ... ... ... ... қауіп туғызбайтындықтан қылмыстық құқық реттеу саласына жатады.
Қылмыстық құқық ғылымында бұл мәселе ... ... ... ... құқылық құбылыс ретінде осы құбылыстың мәнді ... ... бір ... ... ... ... заңға сәйкес қылмыстың түсінігі заңның өзінде көрсетіледі.
Бұрынғы кеңестік жүйеде қылмыстың ұғымы алғаш рет 1919 жылы РСФСР-дың
Қылмыстық ... ... ... негіздерінде (5-бап): «Қылмыстық
құқықпен қорғалатын қоғамдық қатынастар ... ... ... ... ... РСФСР-дың 1922 жылғы Қылмыс кодексінде «Қылмыс
дегеніміз кез келген қоғамға ... ... ... ... деген
ұғыммен тұжырымдалады.
1924 жылы КСРО және одақтас республикалардың қылмыстық заңдарының
негізгі ... ... ... ... ... бап ... жоқ. 1926
жылғы РСФСР Қылмыстық кодексінде «қылмыс дегеніміз қоғамға ... ... деп ... ... Бұл ... ... ... немесе құқық
тәртібіне бағытталған әрекет немесе ... ... ... ... КСРО және ... республикалардың 1958 жылғы қылмыстық
заңдардың негізінде ... ... ... оның ... ... ... социалистік меншігіне, азаматтардың жеке басына,
саяси, еңбек, мүліктік және басқа да ... мен ... ... ... қауіпті іс-әрекет (әрекет немесе әрекетсіздік), сондай-ақ
социалистік ... ... ... ... ... ... ... қауіпті іс-әрекет қылмыс деп табылады» делінген. Дәл ... ... ... ... барлық республикалардың, оның ішінде 1959
жылы 22 шілдеде ... ... КСР ... ... де ... 1997 жылы жаңа ... кодекс қабылданды. Осы Кодексте
өмірімізде, қоғамда орын ... ... ... ... ... ... жаңа ... берілген. Онда «жазалау қатерімен
тыйым салынған ... ... ... ... ... ... ... деп танылады» делінген ... Осы ... ... қайшылық, қоғамға қауіптілік, кінәлілік, жазаланушылық
қылмыстың белгілері екендігі көрініп тұр.
2.2. Қылмыс белгілері және ... ... ... ... ... ... кодексі Ерекше бөлімінің тиісті
баптарының диспозицияларында ... ... ... ... ... құқықта қылмыстың осы нақты құрамдарына қарсы ... ... ... ... деп атау ... жылға дейінгі қолданылған Қылмыстық кодекстерде ұқсастығы бойынша
яғни, қылмыстық заң нормасында әдейі көрсетілмеген іс-әрекеттерге де сонда
көрсетілген соған ... ... ... ... жол ... еді. Мұның
өзі заңды бұзуға және осы мәселеде бейберекет сіздікке кетушілікке ... ... ... 1995 жылғы жана Конституциясында,
осыған орай жаңа Қылмыстық кодексте кылмыстық заңды ... ... жол ... делінген.
Адамның қылмыстық құқылық норма тыйым салған іс-әре-кеттерді істеуін
қылмыстық құқыққа қайшылық деп атаймыз.
Адамның қылмыстық заң ... ... осы ... ... ... істеуін қылмыс қатарына жатқызуға болмайды. Тек заң шығарушы
ғана белгілі бір ... ... ... ... мүмкіндік беретін
оның мәнді белгілерін анықтайды. Қылмыстық құқыққа қайшылықтың міндетті
белгісі ... осы ... ... ... істеген жағдайда нақты
нормада көрсетілген қылмыстық құқылық санкция белгілеген жазаның ... ... ... ... ... ... қылмыстық құқыққа
қайшылығын белгілеген тиісті заңның жарияланған уақыттан бастап ... ... ... ... ... Мұндай ретте мемлекет осындай іс-
әрекеттер мен қылмыстық ... ... ... ... ... мүмкіндік
алады. Керісінше, белгіленген тәртіппен күші жойылған қылмыстық-құқылық
норма ... ... ... ... ... ... ... Мысалы: елімізде нарықтық қатынастардың дамуына байланысты
Қылмыстық ... ... ... қылмыс құрамы қатарынан алынып
тасталды. Бұрын ... ... жоқ ... ... табысты жасыру,
салық төлемегені үшін қылмыстық жауаптылықты ... ... ... пайда болды.
Қылмыстың негізгі сапалық белгісі оның ... ... ... Бұл ... ... ... мәнін білдірумен бірге не себепті
осы немесе басқадай іс-әрекеттер қылмыс ... ... ... ... белгісінің болуының өзі ... ... зиян ... ... зиян ... ... ... Қоғамға қауіптілік — қылмыстың объективтік белгісі. Ол заң
шығарушының санасына және ... ... ... ... ... және ... ішкі мәні жөнінен қоғамның бір қалыпты өмір ... ... ... Заң шығарушының міндеті сол ... ... өмір сүру ... ... ... ... ... іс-
әрекеттің қайсысының қылмыс қатарына жататыны туралы ... ... ... кодексінің 2-бабында қоғамға қауіптіліктің сипаттамасы
қылмыстық занда көзделген адам мен ... ... ... ... ... ... құқықтары мен занды мүдделеріне, ... пен ... ... ... т.б. ... ... қол ... объектілерін тізбектеп көрсету арқылы берілген. Бірақ та қоғамға
қауіптілік қылмыс қол ... ... ... ... ... Бұл ... ... қауіптілігін сипаттайтын мәнді
жактарының бірі ғана.
Қоғамға қауіптілік қоғамға зиянды іс-әрекеттің ... ... оны ... ... ... ... ... байланысты болуы
мүмкін. Мысалы: тиісті рұқсат ... ... ... ... ... ... табиғи аумақтар, төтенше экологиялық аймақтар) не тыйым
салынған құстар мен аңдарға қатысты аң ауланса, ол заңсыз ... ... ... ... ... ... ... салынған ереуілге
басшылық жасау, кәсіпорынның, ұйымның жұмысына кедергі ... ... ... ... ... ... келтірілген немесе келтірілуі мүмкін
зиян қоғамға қауіптіліктің көлемін айқындайтын негізгі бір ... ... ... ... әрекет немесе әрекетсіздіктің істелген
уақыттан бастап, ... ... зиян ... қарамастан, қоғамға
қауіпті болады. Басқалары қылмыстық заңда көрсетілген зардаптар болған
жағдайда ғана ... ... ... ие болады. Іс-әрекеттің қоғамға
қауіпті және қылмыс қатарына жаткызуға мүмкіндік ... ... заң ... әр ... етіп ... мүмкін. Кейбір реттерде
қылмыстың зардабы қылмыстық заңның өзінде дәлме-дәл көрсетіледі. ... ... ... ... залал келтіру, ауыр зардаптың болуы т. б.
Келтірілген дене жарақатының ауырлығына орай денсаулыққа қасақана ауыр
зиян келтіру (103-бап) денсаулыққа қасақана орташа ... зиян ... ... ... ... зиян ... ... болып
бөлінеді. Басқа жағдайларда, зардаптың әр түрлі болып келетіндігін ... ... оның ... нақтылап жатпайды, оларды зиян келтіру (142-бап),
ірі мөлшер (175-бап), ауыр ... ... ... ... «б» тармағы
т.б. деп жалпылама береді. ... ... ... осы керсетілген
мөлшерін анықтау нақты жағдайларда орындалған фактіге байланысты шешіледі.
Қылмыстың ... ... ... ниет және ... сияқты оның
белгілеріне де байланысты. Мысалы, қылмыстық іс қозғау мақсатымен ... деп ... ... хабарлау. Егер мұндай іс-әрекетті пайдақорлық
мақсатпен істесе хабарлау әрекеті күшейтілген қылмыс түрі ... ... ... қоғамға қауіптілік іс-әрекетті істеген адамның ерекшелігіне
де байланысты ... ... ... оны істеген адамның
жәбірленушімен ерекше қатынаста болуына ... ... деп ... ... ... ... немесе басқа реттен тәуелді адамға
қатал қарауы, қудалауы немесе қорлауы салдарынан ... ... ... ... ... ... ... ерекше жағдайы
қылмыстың қоғамға зияңдылығын үдетеді. Мысалы: ... ... ... ... пара алуы ... ... құқық ғылымы қоғамға қауіптіліктің сапалық және сандық
жақтарын бөліп қарайды. ... ... ... жаза тағайындаудың
жалпы негіздерін анықтай отырып, сот жазаны тағайындауда істелген қылмыстың
сипатын және қоғамға қауіптілік дәрежесін есепке алу ... ... өзі ... ... ... сапалық, ал дәрежесін — сандық
сипаттамасы деп ... ... ... қарай қоғамға қауіптілік
экономикалық және зорлық қылмыстары, қасақана және абайсыздық, жеке ... ... ... ... ... Қоғамға қауіптілік ... ... ... ... Объектілердің тізбегі қылмыстық
кодекстің 2-бабында көрсетілген, Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімі топтық
объектілері белгілері ... ... ... ... Қылмыстық
кодекстің Ерекше бөлімінің жүйелері топтық объектілерінің маңыздылығына
қарай ... ... ... қауіптіліктің сипатының тағы бір
көрсеткіші келтірілген зиян болып табылады. Материалдық, моральдық зиян ... ... ... ... ... ... байланысты қылмыс
қоғамға қауіптілік сипатына ... ... ... жалпыға
қауіпті және зорлықпен жасалатын қылмыстар деп ... ... ... одан әрі ... ... ... анықталады. Қасақаналықпен
жасалатын қылмыстардың абайсыздықпен істелетін қылмыстарға ... ... ... ... ... Мысалы, кісіні ауырлататын жағдайда
қасақана ... үшін 10 ... 20 ... ... мерзімге бас
бостандығынан айыруға не мүлкін тәркілеу арқылы немесе онсыз өлім ... ... ... арқылы немесе онсыз өмір бойы бас бостандығынан айыруға
жазаланады (96-бап, 2-бөлігі), ал абайсызда кісі ... ... ... ... ... мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады. ... ... ... ... ... ... ... маңызды роль аткарады. Қылмыстың қоғамға қауіптілігінің сандық
жағын ... ... ... еске алу ... ... ... зардаптың ауырлығын (аса көп мөлшерде, көп, едәуір мөлшерде)
қылмыстық істің ... ... ... ... қылмыс)
қылмысты жеке немесе бірлесіп қатысу арқылы істеу, қылмыс істегеңде қандай
тәсіл ... ... ... ... ... қылмыстың субъектісінің
ерекшелігіне, іс-әрекеттің істелу уақытына, жағдайына баса назар аудару
керек. Мысалы, ... ... ауыр зиян ... ... ... ... ... (104-бап) немесе жеңіл (105-бап)
дәрежеде қасақана зиян келтіруден қоғамға қауіптілік ... ... ... ... ұрлықтан (175-бап) дәрежесі жағынан ... ... ... ... ... ... жасап тонағанда
бөтеннің мүлкін иемдену мақсатымен қауіпті тәсіл шабуылға ... ... ... ... күш ... ... қоғамға қауіптілік дәрежесі қылмыстық ... ... ... да ... Мәні ... екі ... ... дәрежесін анықтау, сол қылмыста ... ... ... ... Ауырырақ жаза белгіленген қылмыс түрінің
қоғамға қауіптілігі дәрежесі де жоғары болып ... ... ... ... ... ... ... сипаты бірдей қылмыстарды
бір-бірінен ажыратуға болады.
Қылмыстың тағы бір ... кінә ... ... ... бұл жерде заң
қорғайтын объектілерге әрекет немесе әрекетсіздік арқылы ... ... ... ... қол ... ... әңгіме болып тұр.
Қылмыстық жауапқа және жазаға тек қана ... ... ... ... ... көрсетілген, қоғамға қауіпті іс-әрекетті қасақана немесе
абайсыздықпен істеген адам ғана тартылады. ... ... ... сөз ... ... емес. Кінәнің нысандары қылмыстық занда қасақаналық
(тікелей ... ... ... ... ... немқұрайдылық) болып
түрлерге бөлінеді. Тікелей немесе жанама ниетпен жасалған әрекет қасақана
жасалған ... деп ... адам өз ... ... ... қауіпті екенін
ұғынып, оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуының мүмкін ... ... ... ... ала білсе және осы зардаптардың болуын тілесе,
қылмыс тікелей ниептен жасалған қылмыс деп ... адам өз ... ... ... ... екенін
ұғынып, оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуы ... ... ... ... осы зардаптардың болуын тілемесе де оған саналы түрде жол берсе, не
бұған немқұрайды қараса, қылмыс жанама ниетпен жасалған деп ... ... ... ... ... ... ... жасалған
қылмыс деп танылады.
Егер адам өз іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға қауіп ... ... ... ала ... ... бүл ... жеткілікті негіздерсіз
жеңілтектікпен болғызбау мүмкіндігіне сенсе, қылмыс менмендікпен жасалған
қылмыс деп ... адам ... ... пен ... ... ол ... болжап
білуге тиіс және болжап біле алатын бола тұра өз ... ... ... ... болуы мүмкін екенін
болжап білмесе, ... ... ... ... деп ... ... зардабы қаншалықты ауыр болғаньша қарамастан, егер оны
істеген адамның іс-әрекетінде ... ... бір түрі ... ... ... да, жазаға да тартылмайды.
Кінәсіз қылмыс та, жаза да ... тағы бір ... ... бірі ... ... ... ... Өйткені, қылмыс дегеннің өзі, қылмыстық заң
жазамен қорқытып тыйым салған әрекет немесе әрекетсіздік болып ... өзі ... ... ... ... ... құқылық актілерде емес,
тек қылмыстық ... ғана ... және осы ... үшін ... ... ... ... қарастырылатынын көрсетеді. Бұл жерде
нақты істелген қылмыс үшін қолданылатын жаза мен қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... туралы
түсініктерді шатастыруға болмайды. Жазалау қатерімен қорқытып тыйым ... ... ... ... ... қылмыс істеген адамға жаза
тағайындамау ... оны ... ... және жазадан босатып, оған
қоғамдық, ықпал ету ... ... оның ... қылмыс қатарынан
шығып қалмайды. Өйткені, жазалаушылық қылмыстың белгісі ретінде істелген
әрбір қылмыс үшін жаза тағайындалуы мүмкін ... сол ... ... ... ... ... ... қатері тыйым салады. Нақты
өмірде қылмыс істелгенімен, егер ол ... ... оған жаза ... ... ... ... сот ... қылмысқа занда белгіленген
негіздермен жаза тағайындауды қолданбауы да ... ... ... ... ... салу ... белгісі, ал жаза тағайындау немесе
тағайындамау іс-әрекеттің зардабының көрінісі болып табылады.
Сонымен, біз ... ... ... ... ... ... ... сияқты қажетті белгілері бар екендігін әсте естен шығармауымыз
керек. Осы белгілер арқылы қылмысты іс-әрекетті басқа да құқық бұзушылықтан
ажыратамыз.
2.3. ... ... ... деп ... ... ... бойынша топқа бөлуді
айтамыз. Қылмысты санаттауға іс-әрекеттің қоғамға қауіптілігінің сипаты мен
дәрежесі немесе ... ... ... элементтері негіз болады.
Қылмыстық ... ... ... үш ... ... ... ... іс-әрекеттің қоғамға қауіптілігінің сипаты мен дәрежесіне қарап
қылмысты төрт түрлі санатқа бөлу, екіншіден, қылмыстың ... ... Осы ... ... ... ... ... кодекстің Ерекше
бөлімінде бірнеше санатқа бөлініп, объектісінің маңыздылығына қарай бірінен
соң бірі орын алған, мысалы адам өміріне қарсы, ... ... ... ... қарсы, әскери қылмыстар т.б. Үшіншіден, қоғамға
қауіптілік дәрежесі бірдей қылмыстар, қоғамға қауіптілік сипаттарына қарай
жай, ... ... ... ... ... бөлшектенеді. Мысалы: кісі өлтіру, ауырлатпайтын
және жеңілдетпейтін жағдайда кісі ... ... ... жан
күйзелу, қажетті қорғану шегінен асып кісі өлтіру бөліп белінеді. Қазақ ... 1959 жылы ... ... ... ... ... ... көрсетілмеген еді. Тек қана 1972 жылы 4 қарашада ... ... ... жаңа бап ... бапта ауыр қылмыстың түсінігі ғана берілді.
Қазақстан Республикасының жаңа Қылмыстық кодексінде қылмысты ... ... ... ... онда ... ... және ... дәрежесіне және кінәнің түріне байланысты онша ауыр емес,
ауырлығы орташа ауыр және аса ауыр ... ... ... ... 10-бабына сәйкес:
Жасалғаны үшін осы Кодексте көзделген ең ауыр жаза екі жылға ... ... ... қасақана жасалған әрекет, сондай-ақ
жасалғаны үшін осы ... ... ең ауыр жаза бес ... ... ... аспайтын абайсызда жасалған әрекет онша ауыр емес
қылмыс деп танылады.
Жасалғаны үшін осы ... ... ең ауыр жаза бес ... ... ... аспайтын қасақана жасалған әрекет, соңдай-ақ
жасалғаны үшін бес ... ... ... бас ... айыру түріндегі
жаза көзделген абайсызда жасалған ... ... ... ... ... үшін осы Кодексте көзделген ең ауыр жаза он екі жылдан бас
бостандығынан айырудан аспайтын қасақана жасалған әрекет ауыр ... ... үшін осы ... ... ең ауыр жаза он екі жылдан ... бас ... ... ... жаза немесе өлім жазасы —
қасақана жасалған әрекет аса ауыр қылмыс деп ... ... етіп ... бөлу қылмыстық құқық ғылымында
қалыптасқан қылмыс санаттарын Қылмыстық кодекстің санкциясында белгіленген,
қоғамға қауіптілік ... ... бөлу ... қазіргі заманғы талапқа
сай келеді. Қылмыстық заңның жекелеген бабында көрсетілген санкция мөлшері
қоғамға ... ... ... және әр ... ... ... ... салыстыруға мүмкіндік береді. ... ... ... ... белгіленуінің өзі судьяның ... ... сол ... ... бір ... жатқызуына мүмкіндік
бермейді. Қылмысты дәл санатқа ... ... ... ... түрі кінә ... ... табылады. Мысалы, ауыр және аса ауыр
қылмыстарға тек қана қасақана қылмыстар жатады. Ауырлығы орташа немесе онша
ауыр емес ... ... ... ... істелген қылмыстар
жатады. Осы санаттарға сәйкес аса ауыр ... ... ... ... ауыр ... ... мысалы, кісіні ауырлататын
жағдайда қасақана ... ... ... ... ... ... тонау сияқты қылмыс түрлері жатады.
Ауыр қылмыстарға мысалы, контрабанда, денеге қасақана ауыр ... ... ... біле тұра кінәсіз адамды қылмыстық жауапқа тарту
т.б. қылмыстар жатады.
Ауырлығы орташа ... ... ... ... ... ... ... кісі өлтіру, кісіні өзін-өзі ... ... ... ... орта ... ... түсіру т.б. қылмыстар
жатады.
Ауыр емес қылмыстарға бас ... ... жаза ... Оған ... жала ... абайсызда денеге ауыр немесе ... ... ... сияқты қасақана немесе абайсызда істелген
қылмыстар жатады. Қылмысты санатқа бөлудің маңызы ... ... ... ... бас ... ... түріндегі жазаны өтейтін режимді
белгілеу: шартты жазаны қолдану немесе қолданбау (63-бап), шартты түрде
соттаудың күшін жою ... ... ... ... ... ... ... жаза тағайындауда (59-бап), жазаны ... ... ... ... ... ... айыптау үкімінің ескіру мерзімінің
өтуіне байланысты жазаны өтеуден босату (75-бап), рақымшылық немесе ... ... ... ... ... немесе жазадан босату (76-бап),
сотталғандықты жою немесе алып тастау (77-бап) мәселелері шешіледі.
Қорытынды
Қылмыс – бұл әлеуметтік ... ал ... ... ... ... есе ... бәле ... бәленің түп төркіні. ... ... ... сотталғандары пайыз мөлшерімен біршама төмен
болса да мұндай құбылысқа немқұрайды ... ... ... осы ... ... жан-жақты өзгерістерге ұшырап жатқан жағдайда бұған
барынша мән беруге тиіспіз. Әрбір адам үшін бар ... сала ... ... тыс ... ... ... күш ... қажет.
Қылмыстық жаза тағайындауда мынадай негізгі идея бар: кәмелетке толмаған
құқық бұзушыны жөнге ... және ... ... ... еңбекпен тәрбиелеу
колониясынан қалай шығатынын кім біледі? Ол біз ... түзу ... ме әлде ... ... ... ма? Міне сол себепті кәмелетке
толмағандардың қылмысқа баруының алдын алу ... тек ... ... ғана жүргізіп қоймай бүкіл қоғамымызбен белсенді жұмыс
жүргізуіміз керек. Дегенмен негізгі жауапкершілік отбасына жүктеледі. Ата-
анасы жас ... үшін үйді ... ... ... үйге айналдыра алды ма,
әлде ол үйден ат басын аулақ салып қашып жүр ме? Ал оның ... ... ... ... ... бәрі ... қатты әсер етеді. Сондықтан
қоғамымызға ... ... ... Ал ... ... ... емес күнделікті айналысуы қажет.
Қолданылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы, Жалпы бөлім. Алматы
"Жеті ... ... ... ... ... Жалпы бөлім. Алматы. "Жеті жарғы",
1998.
3. В. Н. Кудрявцев. Общая теория квалификации преступлении. М., ... Е. И. ... ... ... Республики Казахстан (Общая
частъ). Издание 2-ое, дополненное. Алматы, 1998.
5. А. А. Пионтковский. Учение о преступлении. М., ... А. ... ... ... Жалпы бөлім. Алматы. "Жеті жарғы",
1999.
7. Дж. Флетчер, А.Б. Наумов. Осы заманғы ... ... ... ... "Қазақстан", 1999.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы жайлы47 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы туралы20 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығына жалпы сипаттама.32 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығының жалпы сипаттамасы19 бет
Кәмілетке толмағандардын қылмыстық жауаптылығы26 бет
Кәмелетке толмаған қылмыскерлердің қылмыстық жауаптылығы45 бет
Кәмелетке толмағандар қылмыстық жауаптылығының жалпы мәселелері83 бет
Кәмелетке толмағандарды жазалаудың ерекшеліктері53 бет
Кәмелетке толмағандарға тағайындалатын жаза түрлері мен шектері48 бет
«Кәмелетке толмағадардың қылмыстық жауаптылығы».5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь