БАҚ әлеуметтануы


1 БАҚ түсінігі мен атқаратын қызметтері
2. БАҚ дамуы
3. БАҚ қызметтері
БАҚ қоғамға әсері
1. БАҚ рационалды және сезімдік әсері
2. БАҚ ақпараттың үрдіске әсері
3. БАҚ хабар таңдау ережесі
4. Ақпарат тарату әдістері
БАҚ және саяси манипуляция
1. Манипуляция әдістері
2. БАҚ құрылымы
Қоғамның бөлінбес құрамдас бөліктерінің бірі бұл ақпарат құралдары. Қоғамдық қызметтің барлық түрлері өз субъектілері арасында бірқалыпты, тұрақты байланыс болуын қажетсінеді және сонымен қатар өзара ақпараттар алмасу қажеттігі де бар.
Азаматтық қоғам өз деңгейінде өмір сүру үшін ақпараттың атқаратын ролі зор. Адамдар өздерінің айналасында нелер болып жатқанын білмей тұрып, өздері өмір сүріп отырған қоғам туралы дұрыс пікір қалыптастыра алмайды. БАҚ түрлі көзқарастарды халыққа жеткізудің маңызды құралы болып табылады және ұйымдасқан түрде диалогтар өткізу мүмкіндігін жасайды.
БАҚ әсіресе саяси байланыстар үшін маңызы зор. Саясат өз мазмұны жағынан топтық және күрделі ұйымдасқан мақсатты түрдегі іс-әрекет. Әрбір топтық, мақсатты іс-әрекет нәтижелі болуы үшін бірнеше мыңдаған адамдардың бірлескен іс-қимылдары қажет. Осы іс-қимылдар БАҚ көмегімен ұйымдастырылады. БАҚ мемлекет, ұлт, саяси партия, топ деңгейлерінде саяси іс-қимыл мақсатын адамдар санасына жеткізді.
БАҚ - дегеніміз арнайы техникалық құралдар көмегімен әртүрлі хабарлар мен ақпараттарды ашық түрде көпшілік алдына жеткізумен айналысатын ерекше мекемелер мен ұйымдар.

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 8 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






БАҚ әлеуметтануы

БАҚ түсінігі мен атқаратын қызметтері
1. Түсінігі
Қоғамның бөлінбес құрамдас бөліктерінің бірі бұл ақпарат құралдары.
Қоғамдық қызметтің барлық түрлері өз субъектілері арасында бірқалыпты,
тұрақты байланыс болуын қажетсінеді және сонымен қатар өзара ақпараттар
алмасу қажеттігі де бар.
Азаматтық қоғам өз деңгейінде өмір сүру үшін ақпараттың атқаратын ролі
зор. Адамдар өздерінің айналасында нелер болып жатқанын білмей тұрып,
өздері өмір сүріп отырған қоғам туралы дұрыс пікір қалыптастыра алмайды.
БАҚ түрлі көзқарастарды халыққа жеткізудің маңызды құралы болып табылады
және ұйымдасқан түрде диалогтар өткізу мүмкіндігін жасайды.
БАҚ әсіресе саяси байланыстар үшін маңызы зор. Саясат өз мазмұны
жағынан топтық және күрделі ұйымдасқан мақсатты түрдегі іс-әрекет. Әрбір
топтық, мақсатты іс-әрекет нәтижелі болуы үшін бірнеше мыңдаған адамдардың
бірлескен іс-қимылдары қажет. Осы іс-қимылдар БАҚ көмегімен
ұйымдастырылады. БАҚ мемлекет, ұлт, саяси партия, топ деңгейлерінде саяси
іс-қимыл мақсатын адамдар санасына жеткізді.
БАҚ - дегеніміз арнайы техникалық құралдар көмегімен әртүрлі хабарлар
мен ақпараттарды ашық түрде көпшілік алдына жеткізумен айналысатын ерекше
мекемелер мен ұйымдар. Олардың ерекше бейнесі мынада: көпшілікке ортақтығы,
яғни тұтынушылардың шексіз және көптік шеңбері; арнайы аппаратуралар мен
техникалық құралдардың болуы; байланысқа түсуші әріптестердің уақыт пен
кеңістікте бір-бірінен алшақ болуы; адамдарға бір бағытта әсер ету, яғни
БАҚ-тан тұрғындарға, керісінше болмайды, яғни тұрғындар БАҚ-қа әсер ете
алмайды; БАҚ тыңдармандарының тұрақсыздығы, яғни олар бір хабар не
мақалаға зейін қойса, ал екіншісін мүлде қарамауы мүмкін.
БАҚ- жиі тыңдап, пайдаланатын қоғамдық белсенді адамдар әлеуметтану
ғылымында реципиенттер деп аталады.
БАҚ байланыс қызметін атқарады. Байланыс деп бір адамнан немесе
адамдар тобынан өзге адамдарға ақпарат берілу үрдісін айтамыз. Бұқаралық
байланыс дегеніміз жекелеген адамдардың немесе адамдар тобының ақпаратты
үлкен және кең аудиторияларға тарату үрдісі. БАҚ мыналардан тұрады:
1. Жазбаша мәтін мен фотосуреттерді жариялау жолымен ақпарат басып
тарататын БАҚ. Оларға газеттер мен журналдар, буклеттер, үн қағаздар,
плакаттар мен анықтамалықтар жатады, ал кітаптар БАҚ қатарына кірмейді.
2. Хабарлайтын БАҚ дыбыстық немесе көрнекті ақпаратты береді.
Бұлардың қатарына, ең алдымен радио және теледидар жатады. Қазіргі кезде
теледидар байланыстың қуатты құрамы болып табылады. Қай жерде болмасын
адамдар үнемі теледидар арқылы ақпараттар алып тұрады. Тіпті ең кедей
адамдарының біраз бөлігі үнемі теледидар көреді.
Соңғы онжылдықтарда БАҚ жүйесі үлкен өзгерістерге ұшырады. Спутниктік
байланыс құралдары, кабельдік теледидар және ақпарат жинау мен басудың жеке
құралдары (кассет, дискет, лазерлік диск, принтер, сканер), ғаламдық
компьютерлік жүйелер (мыс. Интернет) пайда болды.
Әртүрлі БАҚ әртүрлі әсер ету қабілетіне ие. Ең алдымен бұл БАҚ
кәсібилігіне және берілген ақпарат құндылығына байланысты. Әсіресе
сенсациялық ақпараттар көпшілік қызығушылық туғызады.

2. БАҚ дамуы
Мемлекет пен қоғамның байланыс құралдарына деген қажеттілігі келесі
сәттерге тәуелді: оның қоғамдағы қызметі мен ролі, сияси құрылымдар саны
мен сапасы (мыс. саяси партиялар); саяси шешім қабылдау тәсілдері (мыс.
автократиялық не демократиялық); мемлекет көлемі (мыс. үлкен не шағын) және
т.б. БАҚ дамуына әсер етуші факторлар. Бұрынғы дәуірлердегі мемлекеттерде
байланыс құралдарына деген қажеттілік шектеулі болды. Оның ролін жаушылар,
курьерлер мен тыңшылар, қаңғыбастар атқарып отырды. Олар ақпаратты көбіне
ауызша, тек кейбір мемлекеттік маңызды ақпараттар (мыс., король жарлығы не
сатраптың билеушіге хаты) ғана жазбаша таратып отырды.
Көптеген аумағы шағын мемлекеттер мен қалалар қауіп туралы ескерту,
халық жиынын шақыру немесе аса маңызды саяси, діни оқиғалар туралы
хабарлау үшін биік мұнараға орнатылған қоңырауларды пайдаланды. Көптеген
ғасырлар бойы саяси және азаматтық байланысқа деген қажеттілік пошта арқылы
атқарылып келеді.
XIX-XX ғ.ғ. телеграф және телефон желісінің пайда болуы мемлекеттің
байланыстық тұтынысын қанағаттандырып қана қойған жоқ, сол сияқты қоғамдық
өмірге түбегейлі бетбұрыс әкелді. БАҚ техникалық дамуы бұрын қиял болып
келген көптеген демократиялық және тоталитарлық идеялардың шын өмірде іске
асуына әкелді, билік заңдылығы мен іске асуына жаңа сипат берді.
О.Тоффлердің пікірінше қазіргі биліктің эффективті қызмет істеуі,
оның адамдардың жеке қызығушылығын оятып, өз мақсатына жетуде билік
қорларын көп шығындамау жолын табу. Ол мақсатты шешуде саяси билік БАҚ
кеңінен пайдаланады.
Саяси теорияға сәйкес, қазіргі заманғы өте дамыған ақпараттық
қоғамдарда білім мен ақпарат күші қоғамдық басқару саласында ақша мен
мемлекеттік күштеу қорларын ығыстырып шығарды.

3. БАҚ қызметтері
БАҚ ең басты қызметі ақпарат алу мен тарату. Бұл қызмет көңіл көтеру,
қызықтыру ақпараттарынан бастап азаматтар мен билік орындары үшін аса
маңызды оқиғалардан хабар беру аралықтарын қамтиды. Азаматтар алынған
ақпарат негізінде билік органдарына өз талаптарын қоя алады. Алынған
ақпарат негізінде азаматтар санасында Үкімет, Парламент, партия және т.б.
саяси институттар, қоғамның экономикалық, әлеуметтік, мәдени өмірі туралы
пікірлер қалыптасады. Осы негізде қоғамдық пікір қалыптасады. Сол себепті
қоғамдық пікір туғызуда БАҚ ролі өте зор.
БАҚ сонымен қатар білім беру және әлеуметтендіру қызметтерін де
атқарады. Білім беру қызметі азамат ақпараттар тасқынында дұрыс бағыт,
түсінік алуын қамтамасыз етеді. Әрине БАҚ жүйелі, әрі терең білім бере
алмайды. Бұл арнайы білім беру институттарының міндеті. Соған қарамастан
қазіргі заманда көптеген адамдар өз білім жүгін БАҚ арқылы тереңдетіп,
толықтырады. БАҚ әлеуметтендіру қызметі адамның өмірлік тәжірибе
жинақтауына көмектеседі. Демократиялық қоғамдағы БАҚ саяси-әлеуметтік
міндеттерінің бірі адамдар санасына заң мен адам құқығын құрметтеу
құндылықтарын енгізу, азаматтарды қоғамдық егестерді бейбіт әдістермен
шешуге үйрету, мемлекеттің құрылыстың негізгі ұстанымдарын түсіндіру.
Қазіргі заманда БАҚ сын және бақылау қызметтерін де атқарады. Қоғамда
бұл қызметтерді атқаратын басқа да әлеуметтік институттар бар, мыс.,
оппозициялық партиялар. Бірақ БАҚ сыны өз объектісін бүкіл қоғам көлемінде
көрсете алады. Себебі арнайы мәжілістерге тек аз ғана адамдар қатысса, БАҚ
адамдардың барлығы дерлік көреді және оқиды. Сонымен қатар БАҚ сынының
объектісі Президенттен бастап барлық мемлекеттік билік органдары, барлық
лауазымды және жеке тұлғалар, ұйымдар, тіпті БАҚ өздері де болады.
БАҚ бақылау қызметі қоғамдық пікір беделіне сүйенеді. БАҚ өз
бақылауында әкімшілік не экономикалық мәжбүрлеу шараларын қолдана алмаса да
оның бақылауы өте эффективті. Себебі ол болған істің тек заңды бағасын ғана
емес, моралдық бағасын да береді.
Демократиялық қоғамда БАҚ өз бақылауында нақты заң актілеріне
сүйенеді. Әдетте БАҚ қозғаған іс аяқсыз қалмай, арнайы тергеу комиссиялары
құрылып қылмыстық істер қозғалады.
БАҚ қоғамды біріктіру қызметін де атқарады. Әртүрлі саяси-қоғамдық
күштер БАҚ арқылы өз жақтастарын табады. БАҚ оларға өз мақсаттары мен
мүдделерін нақты, айқын жеткізуге көмектеседі. Қазіргі әлемде БАҚ шығу
мүмкіндігінің болуы барлық саяси-қоғамдық күштер үшін ең басты өмірлік
мақсат. БАҚ шыға алмаған саяси-қоғамдық күштер ешкімге білінбей тез жойылып
кетеді.
БАҚ қоғамда адамдарды әртүрлі қоғамдық-саяси іс-әрекеттерге тарту
қызметін де атқарады. БАҚ азаматтар бойында белгілі бір саяси мінез-құлық
түрін қалыптастыра алады. БАҚ белгілі бір өткір қоғамдық мәселені жан-жақты
көтеру арқылы саяси-экономикалық өзгерістерге бастама жасай алады.
БАҚ өз қызметтерін толыққанды негізде тек демократиялық қоғамдарда
ғана іске асыра алады.
Қазіргі демократиялық даму адамға сапалы, пайдалы ойлау қабілетіне ие
жауапкершілігін толық сезінетін даралық ретінде қарастыруға негізделген.
Адамдар бойында білікті саяси көзқарас қалыптастыруда БАҚ ролі өте зор.
Себебі БАҚ қоғамда сөз бостандығын қамтамасыз етеді. Ал сөз бостандығы
болмаса адам және азамат құқықтары мен бостандықтарының толыққанды қорғалуы
мүмкін емес.
Қоғамдық-саяси оқиғаларға объективті баға беруге қабілетті,
демократиялық ұстанымдарға сүйене отырып ұйымдастырылған БАҚ болуы қоғам
дамуы мен тұрақтылығының кепілі болып табылады.

БАҚ қоғамға әсері
1. БАҚ рационалды және сезімдік әсері
БАҚ қоғамда өз мақсаттары мен мүддесі бар жеке құрылым. Өз мақсатына
жету жолында БАҚ әртүрлі әдістерді қолданады. Өз үстемдігін БАҚ адам
санасы мен сезіміне әсер ету арқылы іске асырады.
Демократиялық елдерде бұқаралық коммуникацияның рационалдық моделі
басым болып келеді. БАҚ логика заңдары шеңберіне сиымды фактілер келтіру
арқылы адамдарды сендіруге тырысады, яғни осы оқиғаның, шешімнің, әрекеттің
ең алдымен қоғамға, адамдарға тиімді, пайдалы екендігін нақты дәлелдеп
шығады. Бұл модел демократиялық елдерде қалыптасқан азаматтар ділі
(менталитет) мен мәдениетіне сәйкес келеді. БАҚ жүйесі тыңдармандар назары
мен сенімі үшін бақталастық жарысқа негізделген. Демократиялық елдерде
адамдарға сезімдік әсер ету әдістері кең таралмаған, тек жекелеген
оппозициялық немесе шағын саяси күштерге тәуелді БАҚ ғана сайлау
компаниялары кезінде өз идеялары мен құндылықтарын адамдар саласына
жеткізу үшін сезімдік әсер ету технологияларын қолданады. Бірақ әдетте өз
пайдасын сезіну рухында тәрбиеленген адамдар арасында қолдауға ие бола
алмайды, сонымен қатар кейбір жағдайларда сот билігі арқылы шектеледі.
Керісінше тоталитарлық, авторитарлық, этнократиялық ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Әлеуметтану пәнінен дәрістер комплексі
Шығармаларға әлеуметтік талдау
Әлеуметтану ғылымдар жүйесінде
Әлеуметтану тарихының негізгі бағыттары. Қоғам әлеуметтік жүйе ретінде
Әлеуметтану (Оқу-әдістемелік құрал)
Әлеуметтану обектісі
Білім беру әлеуметтануы
Әлеуметтік коммуникацияның журналистік, психологиялық, философиялық, семиотикалық табиғаты
Әлеуметтану әлеуметтік-гуманитарлық жүйесінде. Әлеуметтік институттар мен әлеуметтік процестер
Студентерге қазіргі қоғамның келбетін, әлеуметтік бейнесін, құрылымын түсіндіру
Пәндер