Сайрам

Сайрам туралы алғашқы деректер біздің жыл санауымызға дейінгі ІV ғасырда парсылардың шежіре кітабы "Авестада" кездеседі. Аталмыш бастау хатта қаланың орналасу ендігі Сайрам елі деп көрсетілген екен. Соған қарағанда бұл атау қаланың ықпал ету аймағын білдірсе керек. Көне тұрік тілінде "Сайрам" Тастақ сай деген ұғым береді. Ал Исфиджаб "Екі дария аралығы" деген сөздің баламасы екен. Қаланың одан басқа да Орынкент, Аққала деген атта-ры болған. Бірақ, тарихи жазбаларда да, кейінгі замандары да бұл атаулар сирек қолданылады. Діни аңыздарда бұдан баска да деректер бар. "Қазығұрттың басында кеме қалған" дейді. Ол Нұх пайғамбардың кемесі. Барлық жан-жануарлар кемеге кейінгі ұрпақ тарату ұшін жұп-жұп болып тиелген еді. Кеме тау басына тоқтап, дұниені басқан топан су қайта бастады. Сол кезде бірінші болып Сайрам өңірі топан судан ашылып, кемеде тірі қалған жан-жануарлар осы жерге қоныс теуіп, аңыздың айтуынша, адамзаттың екінші өмірін бастаған. Діни аңызда тағы бір айтылатыны, Сай-рамнан 7 шақырым жерде Нұх пайғамбардың ұш ұлының бірінің қырык, метрлік қабірі бар екен. Оған қоса Мәриям ананың қабірі де бар. Біреулер онда Иса пайғамбардың ана-сының сұйегі жатыр деседі. Шамасы, ол ерте замандары христиандар салып, құлшылық қылатын жай болса керек. Сайрамдағы Қожа Салық пен Бибі Ғияз қабірлерін жұрт Қыдыр атаның ата-анасының мұрдесі деп қасиет тұтады. Айтпақшы, Отырарға баратын жер асты жолы осы арадан бастадатынға ұқсайды.
Исфиджаб әуелгіде өзге қоныстардан ерекшеленіп, ор-талық ретінде қалыптасқан еді. Оның бірте-бірте дамып, өсіп-жетілуіне, ал арада мың жыл өткенде, яғни VIII ғасырға қарай айрықша өркендеп, гұлденіп кетуіне көпте-ген факторлардың әсері тиді.
Жібек жолының ұстінде тұрған қаланың дамуына сауда мен
        
        Сайрам
Сайрам туралы алғашқы деректер біздің жыл ... ... ... ... ... ... ... кездеседі. Аталмыш бастау
хатта қаланың орналасу ендігі ... елі деп ... ... ... бұл атау ... ... ету ... білдірсе керек. Көне тұрік
тілінде "Сайрам" Тастақ сай деген ұғым береді. Ал ... "Екі ... ... ... ... ... Қаланың одан басқа да ... ... ... ... ... тарихи жазбаларда да, кейінгі замандары
да бұл атаулар сирек қолданылады. Діни аңыздарда бұдан баска да ... ... ... кеме ... ... Ол Нұх ... ... жан-жануарлар кемеге кейінгі ұрпақ тарату ұшін жұп-жұп ... ... Кеме тау ... ... дұниені басқан топан су қайта бастады. Сол
кезде ... ... ... ... топан судан ашылып, кемеде тірі қалған жан-
жануарлар осы жерге қоныс теуіп, аңыздың айтуынша, адамзаттың ... ... Діни ... тағы бір ... ... 7 ... ... Нұх
пайғамбардың ұш ұлының бірінің қырык, метрлік қабірі бар екен. Оған ... ... ... де бар. ... онда Иса пайғамбардың ана-сының
сұйегі ... ... ... ол ерте ... ... салып, құлшылық
қылатын жай болса керек. Сайрамдағы Қожа Салық пен Бибі Ғияз ... ... ... ата-анасының мұрдесі деп қасиет тұтады. ... ... жер асты жолы осы ... бастадатынға ұқсайды.
  Исфиджаб әуелгіде өзге қоныстардан ерекшеленіп, ор-талық ... еді. Оның ... ... өсіп-жетілуіне, ал арада мың жыл
өткенде, яғни VIII ғасырға қарай ... ... ... ... көпте-
ген факторлардың әсері тиді.
  Жібек жолының ұстінде ... ... ... сауда мен
кәсіпкерліктің ықпалы зор болды. Онда ірі бай, ... ... ... ... ... ру жұйесінің құрылуы қаржыларды қорландыруға, қазынаны
мақсатты бағыттарға жұмсауға, ... ... ... оған ... ... ... ... Жергілікті сақ тайпаларының саяси
кеңістігі, рыногы, тауар алмасу ... ... ... ... ... ... ... ортақ болған. Олар бір-бірімен ... кұн ... ... ... ... тұрған, ішкі-сыртқы
мәселелерді ортақтасып шешкен. ... ... ... деректерді негізге
ала отырып, қазіргі тарихшылар ... ... осы ... кеңістікті
мекендеген тайпалардың еркін араласу аймағы, яғни ... ... ... ... ... ... 2600 -2700 ... бұрын бұл төңіректі мекендеген тайпа-лар,
негізінен отқа, кұнге табынған. Олардың ішінде ... ... ... бір ... ... ... діни ... өткізген. Қытайдың тұркі
халықтары-ның тарихына арналған "Вәйшу" ... ... ... ... ... Құрбан шалу рәсімдері өте салтанатты өтетін болған. Оған
қоса Қытай саяхатшысы ... ... ... ... ... ... ... екінші онкұндігінде өтеді екен. Соған қара-' ғанда
Мәртөбенің қасиетті орын аталуы ерте ... ... ... ... кел" ... ... төркіні ерте дәуірде жатыр. ... ... ... табыну дәуірі ықпалын жойып, Ислам діні ресми тұрде енгеннен
кейін де ... ... ... ... ... Ол арада" мал жаюға,
жол салуға немесе мал айдауға тыйым   салын-ған. Бертін келе ... ... ... орны болды. Яғни, тайпалар мен рулар
Мәртөбеде бас қосып,   өзара ... ... ... Х ... Исфиджаб шоғыр-шоғыр ... ... ... ірі ... айналды. Сол замандары, яғни, X ғасырда
әл-Истархи былай деп куәлік етіп кетті: ... ... ... ... ... толы, онда жемістер мен пайдалы заттар көп.
Айналасында көпте-ген қалалар мен қыстаулар бар". ... ... ... ... ... ... ... Жумишлагуттың,
Газгрит пен Харлугтың ... ... ... ... өмір сұрген
тарихшы, "Михманнаме-ий Бұқара" туындысының авторы Нузбихан ... ... ... өте биік ... (сұр) ... тұр. ... ... тіпті оған әрекет қылған адамның қолы да жете алмас еді"
деп жазды. X ғасырдағы жазба ... ... қақ ... ... ... бірін-бірі қиып өтетіндігі айтылған. Яғни, қосу белгісі ... ... ... ... ... ... мен оны ... Жұсіп Сайрами көшесі сол баяғы ескі жобаны сақтап қалған. Осылайша,
қаланың басты-басты төрт есігі төрт ... ... ашық ... Јр ... ... болған. Солтұстік қақпа Белқақпа, немесе Белдарбаза, оңтұстік
қақпа Базар дарбаза, шығыс ... ... ал ... ... ... деп ... Ол ... қазіргі Шымкент қаласының орнында Отырар
мен Тұркістанға қатынайтын ұлкен жол өткен. Осы жол мен Қошқарата ... ... ... ... мен ... ... Шежірелерде айтылғандай, Исфиджаб қаласының құрылысына ең көп
қолданылған материалдар қам қыш ... ... Ірге тас ... ... пен ... тас ... ІХ-Х ... пен Отырардың көзешілері (қышшылары) жалатпа ... ... ... ... бар. Қолөнердің бұл тұрі құрылысқа да игі ықпал етті,
жапсырма материалдарды кең қолдануға ... ... ... өркениетінің негізгі мәні - оның қала, немесе осы Сайрам
өңірі шеңберінде тұйықталып қалмағандығында. Ол ... ... ... ... таралды. Тарихи ескерткіштерден өркениеттің
таралуының, ... ... мен ... бағыттарында айрықша жемісті
болғандығьш байқаймыз. Оған себеп бұл ... ... ... ... ... ... кұштілігі. Арыстанбабтың ұзақ жыл Сайрамда
ұстаздық етіп, Отырарға келуі, Қожа ... ... ... орын
тебуі, Ысқақ баптың Созақта қалуы миссионерлік-ағарту қозғалысының соншалық
тегеурінді болғанын аңғартады. ... ... ... ... Олар ... шын ... ержұрек, адал адамдар еді. Өйткені елге дін мен
мәдениет сәулесінің ізгілікті нұрын ... ... ... ... ... ... отыратын қисап-сыз соғыстар мен
кұшпен басьга алуға, зорлық-зомбылыққа негізделген қанқұйлы ... пен ... ... ... ... ... ... жататын
әміршілердің арасындағы дау-таластары мен тобырлар бұқарасын қырып-жою,
тартып алуға ... ... ... ... еншісіне бұйырған
Исфиджаб әркениетіне ауыр соққы больга тиді. ... жер ... ... ... ... ... ... өтті. Сол трагедияның куәсі
болған "Муджам- ал-булдан" атты географиялық сөздіктің авторы Яқұт ... ... деп ... ... ... Сауран, Усбаникент және Фараб
жазмыштың тәлкегіне тап ... ... соң 616 жылы ... мен ... ... ... ... ұшырады. Олар осы қалада қалғандарды
қырып-жойды. Тамаша баулар мен әсем қалаларда қираған ... ... ... ... халықтың сұрлеу-сорабынан басқа ештеңе қалған жоқ".
   Тағы бір ұққанымыз, шынайы тарихтың салтанат құруына да кім болса
сол емес, өз елім десе ... ... ... азаматтар: басшылар мен
ғалымдар, ағартушылар мен ... ... ... Соңғы жылдары Сайрам
тарихына деген көзқарас кұрт ... Ескі ... ... ... ... ... ... Орталық Азияның ескі тарихына, жоғарыда біз
сөз еткен ... ... ... ... ... ... ... ғылымға белгісіз қупия сырлары көп. Ата-бабаларымыздың улылығын ашатын
құпиялар осы Исфиджабтың тарихында жатыр.
ҚАРАШАШ АНА
  Қарашаш Ананың шын ... Айша ... ... ... Мұса ... ... Айша бибі өмір сұрген XI ғасырда өлкемізде ғылым мен өнердің,
мәдениеттің да-мыған кезі еді. Ұлы ғұлама Қожа Ахметтің ... өз ... ... ... ... ... бірі болды.
Қарашаш Ананы бұкіл тұркі әлемі ардақ тұтады. Ол пгі ... ... ... ... ол ... ... ... қожа, Сұлеймен қожа,
Сәлім қожа және Дәуіт қожа сынды жандардың да қабірлері қойылған.
ИБРАҺИМ АТА
   Орта ... ... ... ... ... біріне айналған
көне Сайрамда көптеген діни ғуламалар, ыстаздар ... ... еді. ... - ... Қожа ... ... ... Ибраһим Ата мыңдаған мыриттерге
ыстаздық қылған. Ол жасаған XI ... ... ... ... кең ... ... жол ... тырған бір дәуір еді. Ибраһим Атаның диқаншылық
кәсібі де болды. Сонымен қатар ел арасында ол ... ... ... ... ... ... Қасиетті бабамыздың шығу, таралу тегі
туралы тежіре жазбалары Сайрам муражайында сақтаулы.
БӘЛЕГЕРДАН БАБА
Тарихи жазбалардан мәлім болғанындай, 771 жылы ... ... ... араб ... ... ... Осы әскердің ту ұстаушысы Абд
эл- Әзіз бап мұсылманшылықты тарату жолында ерен ерлік көрсетіп, көзге
тұседі. Оныѕ ... ... және ... ... адал ... ... ... жазбаларда былай делінген: "Қазірет Абд әл -Әзіз
бап ишан ақылды да абзал жан еді. ... игі ісін ... ... бар ... ... ... жол ... сардары Ысқақ бап болды.
Әзіз бап ишан шариғатқа берілген, дуагөй еді".  Бәле-жаланы аластайтын
жанды халық ... деп ... ... да ... сол ... қалып
қойды. Одан бір қыз перзенті қалған.
МІРӘЛІ БАП
   Мірәлі бап өз дәуірінің жетік ... ... ... ... ... ұлкен ұлес қосқан. Мірәлі бап-тың атасы Қазірет Мәлік патша
(ХІ-ХІІ ғасыр) Қожа Жұсіп Хамаданимен дос болған. Олар бір-біріне хат
жазысып, кітап ... ... ... ... Бұл ... "бап" деп
аталуы да олардың әділет пен ақиқат жолында қосқан ұлестерін аңғартады.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«ОҚО Сайрам ауданы бойынша ауылшаруашылығы малдарының «бруцеллез (сарып)» ауруынан алдын алу және онымен күресу шаралары64 бет
Испиджаб-сайрам және яссы-түркістан27 бет
ОҚО, Сайрам ауданы, Жаңаталап ауылы жағдайында сүрлемдік жүгеріден жоғарғы өнім алудың технологиясын жасау20 бет
Сайрам - Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің дендрофлорасы54 бет
Арыстан баб13 бет
Ахмет Ясауидің Диуани Хикмет шығармасы14 бет
Бизнес-жоспар11 бет
Кожа Ахмет Яссауи9 бет
Мәдени ескерткіштер және сәулет өнері, туризм17 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының табиғи – рекреациялық26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь