Нарықтық экономика модельдері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 3

І БӨЛІМ. НАРЫҚТЫҢ ЭКОНОМИКАНЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ 5
1.1 Нарықтық экономиканың мәні және ерекшеліктері 5
1.2 Экономиканы ұйымдастырудың әдістері 7
1.3 Нарықтық экономика мақсаттары 10

2 ҚР.Ң НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ 12
2.1 ҚР.ң нарықтық экономика модельдері 12
2.2 ҚР.ң нарықтық құрылымы 15

3 ҚР НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА МОДЕЛЬДЕРІНІҢ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ 27

ҚОРЫТЫНДЫ 30

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 32
КІРІСПЕ


Дамыған елдердің қазіргі таңдағы экономикасының нарықтық болуымен ерекшеленеді. Нарықтық экономика негізгі экономикалық мәселелерді ең тиімді жолмен шешетін жүйе болып шықты. Ол бірнеше ғасырлар бойы құрылды, өркениет формасын қабылдады және болашақта бүкіл әлем елдерінің экономикалық кейпін анықтап отырады.
Нарықтың мәнін анықтағанда, оның екі жақты мағынасы бар екенінен бастау керек. Біріншіден, нарық (маркет) деген түсінік өзіндік мағынада өткізу деген түсінік, бұл айырбас, айналыс сферасында орын алады. Екіншіден, нарық - өндіріс, бөлу, айырбас және тұтыну процестерін қамтитын, адамдар арасындағы экономикалық қатынастар жүйесі. Бұл меншіктің әр алуан формаларын, тауар-ақша байланыстарын, қаржы-несие жүйесін пайдалануға негізделген, экономикалық іс-әрекеттердің күрделі механизмі.
Жалпы нарық мәселесі төңірегінде осы күнге дейін теориалық айтыстар толастамай келеді. Экономикалық әдебиеттер мен зерттеулерде "нарық" деген терминнің мәні осы күнге дейін толық ашыла койған жоқ. Көпшілігі нарықтық катынасты стихиялық күштер үстемдік ететін ұйымдастырылмаған, шуы көп кәдімгі базармен теңесе, ал енді біразы нарықты экономиканы барлық ауруынан тез жазатын керемет "дәрі" деп те, немесе осы салада орын алып отырған олкылықтар мен қайшылықтарды тез реттейтің керемет "күш" деп те дәріптеуде.
Нарықтың атқаратын басты қызметтеріне өндіріс пен тұтынудың арақатынасын реттеу, ұдайы өндірістін үйлесімділігін қамтамасыз ету жатады. Қоғамдық қажеттіліктерді өтеу барысында халық шаруашылығы кұрылымдары, өнімнің түрлері және басқа да шаруашылық параметрі жоспарланады. Сөйтіп, өндіріс пен тұтыну процестерінің арасындағы байланыстар белгіленеді. Ал мұндай жоспарлы бағыт-бағдарлар мен тапсырмалар алдымен нарықта, сұраныс пен ұсыныс, кәсіпорындардың келісімдері арқылы алғашқы сынақтан өтеді. Сонымен қатар, нарық белгіленген жоспарды жүзеге асыруда маңызды рөл атқарады. Өйткені ол өндірілген өнімнін оған жұмсалған енбектің қоғамдық қажеттілігін дәлелдейді. Нарықтың тағы бір маңызды қызметі өндіріс шығындарын азайту. Бұл қызметін олбағаның қоғамдық кажетті еңбек шығындарын накты сипаттауымен байланысты атқарады. Тек бағалар нарықтық өзгерістерді әрдайым ескеретіндей икемді болулары керек.
Осы тақырыптың өзектілігі біздің еліміздегі әкімшіл-әміршіл жүйеден нарықтық экономикаға өтуіне байланысты жоғары болып отыр. Ұзақ уақыт бойы елде тауар-ақша қатынасытары және оған сәйкес меншік формалары қабылданған жоқ, ал ұлттық экономиканың дамуы әлемдік нарықтан толығымен оқшауланған еді.
Нарықтың құрылуы процесінің көптеген үшкір мәселелерін жеңілдететін өзіндік буфер қызметін атқаратын (жұмыссыздық, тауар өндірісі жетіспеушілігі) табиғи және жартылай табиғи шаруашылық жойылды.
Осы курстық жұмыстың мақсаты Қазақстандағы қазіргі таңдағы нарықтық экономика модельдерінің ерекшеліктерін көрсету.
Менiң осы тақырыпты орындаудағы негiзгi мiндеттерiм келесiдей:
- Нарықтық экономиканың мәні және ерекшеліктерін қарастыру;
- Нарықтық экономика мақсаттарын қарастыру;
- ҚР-ң нарықтық экономикасының қазіргі жағдайын талдау;
- ҚР нарықтық экономика модельдерінің жетілдіру жолдары жолдарын қарастыру.
Осы тақырыпты зерттей отырып, нарықтық экономика тақырыбына арналған еңбектерінің көптігін байқай аламыз (оқулықтар, ғылыми әдебиеттер) қазіргі кезде де экономистер осы тақырыпқа назарын аударып отыр, олар экономикалық қатынастарды басқарудың принциптерін, заңдарын, рычагтарын қарастырады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ


1. Мельников В. Д., Ли В. Д. Қаржының жалпы курсы: Оқу құралы. Алматы: Қазақ университеті, 2005 167 б.
2. Блеутаева К. Б. Қаржы. Оқу құралы.- Алматы: Қазақ университеті, 2006 жыл. 264 66.
3. Абилов Р.Д. «Нарықтық қатынастарды дамыту»// Қаржы-қаражат, 2005ж.№6. 56 б.
4. Талимова Л.С. Қаржылық бақылау. -Қарағанды: 2006- 233 б.
5. Раимкулов А.С. Контроль как приоритетное направление в пополнении доходов бюджета //Финансы Казахстана. 2006. № 1-2. б.18
6. Вэриан Х.Р. Микроэкономика. Промежуточный уровень. (перевод с англ. под ред. Фроловой Н.Л.) М.: ЮНИТИ, 1997.- 767с.
7. Гальперин В.М., Игнатьев С.М., Моргунов В.И. Микроэкономика. СПб.: Экономическая школа, 1997. – 497с.
8. Емцов Р.Г., Лунин М.Ю. Микроэкономика. М.: Дело и Сервис, 1999.- 323с.
9. Найманбаев С.М., Серимов У.С., Қаржылар саласындағы басқарудың құқықтық негіздері. –Алматы, 1999. –216 бет.
10. Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 420 бет.
11. С.Әкiмбеков, А.С.Баймұхаметова, У.А. Жанайдаров / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Астана: 2002. – 446 б.
12. Вечканов Г.С., Вечканова Г.Р. Микроэкономика. М.: ПИТЕР,2003. – 367с.
13. Котерова Н.П. Микроэкономика. М.: Мастерство, 2003. – 2004с.
14. Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2003. – 219 б.
15. Джуха В.М., Панфилова Е.А. Микроэкономика. Ростов н/Д.: МарТ, 2004. – 364с.
16. Документарный бизнес и практика работы с аккредитивами // Тұран университетінің хабаршысы. - Алматы. - 2007. - №1-2 (34). - Б.32-35. – 0,38 б.т.
17. Қаржылық жаһандастыру және оның экономикалық дамуға тигізер әсері // Банки Казахстана. - Алматы. - 2007. - №5(119). - Б.24-27. – 0,38 б.т.
18. Елдің валюталық-қаржылық жүйесінің әр түрлі жәй-күйі жағдайларында капиталдың халықаралық жұмылдырылуын ырықтандыру // Банки Казахстана. - Алматы. - 2007. - №11 (125). - Б.27-31. – 0,45 б.т.
19. Валюта-қаржылық жүйенің дамуы және дағдарысқа ұшырау себептері // Халықаралық бизнес университетінің хабаршысы. - Алматы. - 2008. - №1 (7)/2008. - Б.70-73. – 0,4 б.т.
20. Кредит нарығын дамытудың сапалы параметрлері туралы / Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі №146 баспасөз релизі, 2009жылғы желтоқсан.
21. Қаржы тұрақтылығының біріктірілген индексі негізіндегі банк секторының қаржы тұрақтылығының мониторингі / Қазақстанның қаржы тұрақтылығы туралы есеп, 2009 жылғы желтоқсан
22. 2010 жылғы 1 қаңтардағы банк секторының ағымдағы жағдайы // http://www.afn.kz
23. Статистическии ежегодник. Алматы. – 1998 – 2009гг.
24. Стратегия 2030» конференциясы – 10 қазан, 2009 жыл, Астана қаласы // http://www.samruk-kazyna.kz.
25. Кәрім Мәсімов - Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі. Қазақстан – 2020. Болашаққа бірге барамыз // «Егемен Қазақстан», №33-35 (25881) 30 қаңтар 2010 жыл
        
        Қазтұтынуодағы Қарағанды экономикалық университеті
Экономикалық теория және халықаралық экономика кафедрасы
КУРСТЫҚ ... ... ... модельдері»
Орындаған
Ф-13 к топ студенті
Сарсенбекова Г.А.
Тексерген:
Мусатаева А.А.
Қарағанды 2010
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 3
І Бөлім. НАРЫҚТЫҢ экономиканың ... ... ... ... ... мәні және ... ... Экономиканы ұйымдастырудың әдістері 7
1.3 Нарықтық экономика мақсаттары 10
2 ҚР-ң нарықтық ... ... ... ... ҚР-ң ... ... ... 12
2.2 ҚР-ң нарықтық құрылымы 15
3 ҚР нарықтық ... ... ... ... ... 30
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 32
КІРІСПЕ
Дамыған елдердің қазіргі таңдағы экономикасының нарықтық ... ... ... ... ... ... ең тиімді
жолмен шешетін жүйе болып шықты. Ол бірнеше ғасырлар бойы құрылды, ... ... және ... ... әлем елдерінің экономикалық кейпін
анықтап отырады.
Нарықтың мәнін анықтағанда, оның екі жақты мағынасы бар екенінен бастау
керек. Біріншіден, нарық ... ... ... өзіндік мағынада өткізу
деген түсінік, бұл айырбас, айналыс сферасында орын алады. Екіншіден, нарық
- өндіріс, ... ... және ... ... қамтитын, адамдар
арасындағы ... ... ... Бұл ... әр ... тауар-ақша байланыстарын, қаржы-несие жүйесін пайдалануға
негізделген, экономикалық іс-әрекеттердің күрделі механизмі.
Жалпы нарық мәселесі ... осы ... ... ... ... ... Экономикалық әдебиеттер мен зерттеулерде "нарық" ... мәні осы ... ... ... ... ... жоқ. Көпшілігі нарықтық
катынасты ... ... ... ... ... шуы көп
кәдімгі базармен теңесе, ал енді біразы нарықты экономиканы барлық ... ... ... ... деп те, ... осы ... орын алып ... мен қайшылықтарды тез реттейтің керемет "күш" деп те дәріптеуде.
Нарықтың атқаратын басты ... ... пен ... реттеу, ұдайы өндірістін үйлесімділігін қамтамасыз ету жатады.
Қоғамдық ... өтеу ... ... ... ... ... және басқа да шаруашылық параметрі ... ... пен ... ... ... ... ... Ал
мұндай жоспарлы бағыт-бағдарлар мен тапсырмалар алдымен нарықта, сұраныс
пен ұсыныс, ... ... ... ... сынақтан өтеді.
Сонымен қатар, нарық белгіленген жоспарды жүзеге асыруда маңызды ... ... ол ... ... оған ... ... қоғамдық
қажеттілігін дәлелдейді. Нарықтың тағы бір ... ... ... ... Бұл ... ... қоғамдық кажетті еңбек шығындарын
накты сипаттауымен байланысты атқарады. Тек бағалар нарықтық ... ... ... болулары керек.
Осы тақырыптың өзектілігі біздің еліміздегі ... ... ... ... ... ... болып отыр. Ұзақ уақыт бойы
елде тауар-ақша қатынасытары және оған ... ... ... жоқ, ал ... ... ... әлемдік нарықтан толығымен
оқшауланған еді.
Нарықтың құрылуы процесінің көптеген үшкір мәселелерін жеңілдететін
өзіндік ... ... ... ... ... өндірісі
жетіспеушілігі) табиғи және жартылай ... ... ... ... жұмыстың мақсаты Қазақстандағы қазіргі таңдағы нарықтық
экономика модельдерінің ерекшеліктерін көрсету.
Менiң осы тақырыпты орындаудағы негiзгi ... ... ... ... мәні және ... ... Нарықтық экономика мақсаттарын қарастыру;
- ҚР-ң нарықтық экономикасының қазіргі жағдайын ... ҚР ... ... ... ... ... жолдарын
қарастыру.
Осы тақырыпты зерттей отырып, нарықтық экономика тақырыбына ... ... ... ... ... ғылыми әдебиеттер) қазіргі
кезде де экономистер осы тақырыпқа ... ... ... олар ... басқарудың принциптерін, заңдарын, рычагтарын қарастырады.
І Бөлім. НАРЫҚТЫҢ ... ... ... ... ... мәні және ... ... — тауарды (қызметті) сатып алу болмаса сату ... мен ... ... ... тығыз қарым-қатынас орнығатын
кеңістік. Онда ұсыныс пен сұраныстың өзара әрекеті жеке тауар, ... ... ... ... ... және дүниежүзілік тауар деңгейінде
зерттеледі.
Нарықтық ... ... бір ... ... ... ... екінші
жағынан, сол игілікті тұтынушы. Игілікті адамдар арасында бөлу мен ... ... ... зор. ... пен ... ... ... әрекет
сұраныс пен ұсыныс қисық ... ... ... яғни нарықтық
бағамен шешіледі.[1. б.27]
Нарықтық экономиканың үлгілері. Нарықтық ... даму ... әр ... ... қалыптасқан.
Дүниежүзілік тәжірибедегі нарықтық экономика модельдері 1-кестеде
көрсеілген.
Кесте 1
Дүниежүзілік тәжірибедегі нарықтық экономика үлгілері
|Экономиканың ... ... ... ... үлгілері | | ... ... ... ... ... |- экономикалық дамудың орташа|
|нарықтық |тілігін өтейтін ... ... ... ... өндіріснің қалыптастыру;|- нарықтық қатынастарға |
|үлгісі (Гер- |- үнемі халықтың тұтыну ... ... ... Шве- |мүмкіндіктерін арттыру; |үзақтығы; ... және |- ... ... ... |- ... ... ... |мүмкіндігі аз топтарын әлеу- |нің 2—3% көлемінен ас- |
| ... ... ... ар- |пауы; |
| ... ... ... | |
| | | |
| | | |
|2 . ... |- өз ... дамуына ұлт |- экономикалық даму- ... ... күш ... |дың ... ... ... негіз- |- мемлекет ішіндегі ай- |- экономикалық озық ... үлгі ... ... жер- ... ... ... |лердің даму ерекшеліктерін |тастыру; ... ... | ... және |- ... бағ- | ... |дарламаларға арқа сүйеу; | ... ... |2 |3 ... ... |- ашық эканомикалық |- ... ... ... даму |қатынастарға жол беру; |дың ... ... ... |- дүниежүзілік ... |- ... ... |
| |лық ... ... |тұрғыдан нашар қорғалуы; |
| |- ... ... |- ... ... |
| |- ... ... жеке |(8-10%); |
| ... ... қор- | |
| |ғап ... | ... ... |- ... ашық ... |- дағдарыстан шығып, |
|ның эконо- ... ... және ... ... ... да- |оның қауілсіздігін сақтау; |дамытуға бет бұруы; ... ... |- ... ... ... ... |
| |тік ... дамуын қамта- |азайтуға бағытталған |
| ... ету; ... ... |
| |- ... ... ... |
| |ті ... |- экологияның ... ден- |
| |- ... ... ... түр- ... ... орын |
| ... ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілеріне ... ... мен ... ... Бұл ... ... ... қаржы мен тұтыну нарығында өзара іс-әрекет ... ... ... ... ... ... материалдық (жер мен капитал) және адами (еңбек ... ... ... (өткізу) отырып, оларды фирмаларға нарық
ресурстары ... ... ... ... өндірісіне қажетті сұраным
ресурстарын талап етеді. Сұраныс пен ұсыныстың өзара іс-әрекеті ... ... ... бағаны белгілейді. Үй шаруашылығы тұтыну нарығында
тауарға сұраным жасай отырып, ресурстарды сатудан алынған ... ... мен ... ... ... Ал, ... өз өнімін өткере отырып,
ақшалай табыс алады.
Үй шаруашылығы тапқан табыстың барлығын өнім ... ... ... ... ... (қор) және ... мен салықты төлеуге жұмсайды.
Фирмалар өндіріс ресурстарын біріктіреді және қозғалысқа келтіріп ... ... ... және осы ... ... ... ... сату
фирманың ақшалай табысын қалыптастырады. Үй шаруашылығы сияқты фирмалар да
алынған табысты (өткеруден ... ... ... ... ... ... үй шаруашылығындай қажетті ... ... ... ... және т.б. ... фирмалардан салық алып, жеке кәсіпорындарға дотация, субсидия
береді және ... ... ... сатып алады. Үкімет
жұмысымен қамтамасыз ету саясатын жүргізді және инфляция деңгейіне, ұлттық
өнімнің ... және ... әсер ... ... ... ... ақшалай қаржыны шоғырландырып, ... ... ... ... зейнетақы, табыс аздарға көмекақы,
жұмыссыздарға жәрдемақы) төлейді. Құқықтықнегізде ... ... ... ... үшін ... қызмет көрсетуді ұсынады. Демек,
табыс пен шығындардың шеңбер айналымы үнемі қозғалыста болып, теңгеіледі.
Түпкі есепте (нәтижеде) ... ... ... байқатып, тұрғындардың
жұмыстылығы мен табысы көрсетіледі.
Нарықтық экономиканың қажетті ... бірі ... ... – бұл ... ( ... ... мекемелер) жиынтығынан
тұрады және оның мән-мағынасы нарықтың дамуы мен қызмет жасауы үшін қалыпты
жағдай қалыптастырып қызмет көрсетеді.
Нарықтық инфрақұрылымының элементіне – ... қор ... ... ... және маркетингтік қызметтер, ақпараттық жүйелер,
коммерциялық банктер, көтерме сауда ... ... ... т.б. ... ... бой ... ... инфрақұрылым негізгі
элементтерінің қалыптасуына мүмкіндік жасайды. Құрылған ... ... ... ... ... ... тиіс. Оларға:
- топтасқан тауарларды көтерме сауда жасау үшін сауда биржасы;
- бағалы қағаздарды саудалау үшін қор ... ... ... мен ... заттарын сату үшін коммерциялық
көтерме сауда кәсіпорындары;
- акционерлік ... мен ... ... ... қоймалар,
элеватор, тоңазытқыш, транспорт шаруашылықтары;
- коммерциялық банктердің коммерциялық ... ... ... ... ... ... пай ... немесе акционерлік негізде
құрылуы керек;
- коммерциялық ақпараттық орталықтар және ... ... ... ... мен ... ... ... жарнамалық сипаттағы қызмет үшін құрылтайшылар;
- сервистік, ремонттық, консультациялық, банктік және ... ... ... ... әдістері
Экономиканы ұйымдастырудың әдістерін қарастыруда ең алдымен экономиканы
ұйымдастырудың моделдерін қаарстырамыз.
Адамның коғамда өмір сүру ... ... ... ... қалыптасқандығын айтқанбыз. Олар: а) жоспарлы-нұсқаулы; ә) нарықтық;
б) аралас болып келеді. Жоспарлы-нұскаулы экономика жағдайында ... ... ... ... ... Мұндай жағдайда нарықтық инструмент кажет емес. Тауар өндіруші
мен тұтынушылардың арасындағы шаруашылық ... ... ... ... ... жүзеге асады. Әміршілік ... ... ... бар ... бойынша алдын-ала баланс жасалады. Орталықгың
жоспарлаушы органдары нұсқау түрде төменгі ұйымға нені ... және ... ... ... ... береді. Мұндай модельдің негізгі принципі:
«Қолымыздан не келеді, соны ... ... не бар, соны ... ... қор бойынша материалдық ресурстарды жоспарлы бөлу -
экономиканың осындай моделінің негізі болып табылады. [3. б.142]
Шаруашылықты осындай модельмен ... ... ... ... ... ... ... мәселелерін жоғарыдағы бюрократтық
инстанция арқылы шешу. Олардың келісімін алуға көп уақыт кетіп, сол кезде
жағдай ... ... ... шешу ... ... ... немесе дұрыс шешім
қабылданбайды;
- екіншіден, жоспарлы ... жөне ... ... баға ... ... жетістігін өндіруге, өңдіріс шығынын төмендету мен ресурсты
үнемдеуге жағдай жасай алмайды;
- ... ... ... ... ресурстар мен өнімнен
алшақтауы қоғамдық өндіріс тиімділігінің төмендеуіне, оның ... мен ... ... алып ... ... негізделген экономика шаруашылықты ұйымдастыруды
былай жүзеге асырды: жеке түлынушы мен өндірушілер нарық арқылы өзара ... ... ... ... үш ... шешуді мақсат етеді. Оларға:
нені, қалай және кімге ... ... ... ... ... ... ... кез-келген тауарды таңдау арқылы өз ... Егер ... ... белгілі тауар түрін көптеу шығаратын болса,
онда ол тауарға баға ... ... ... ... экономикалык
тәртіпке шакырып, бірақ ретсіздікке жүгіне анархияға жол бермейді. Нарықтық
шаруашылық механизімінің іс ... ... ... ... ... ... баға
көтеріледі және тауар өндіруші өндіріс көлемін ұлғайтады. Кейде ... ... ... мүмкін.
Қалай өндіру? Тауар өндірушінің өзара бәсекелестігімен анықталады. Баға
бәсекелестігін жеңіп, белгілі ... алу үшін ... ... бір ... бар — ... әрі сапалы өнімді шығару. Мұндай өнім ... ... ... ... ... ҒГП ... кең ... ресурсты үнемдеген, білікті кадрлары бар тауар өндірушілер
болады. Нарық ... ... ... ... баға мен ... ... ... шығаруға өндірісті барынша итермелейді.
Кімге өндіру? Бұл ... ... мен ... ... ... ... ... саны мен кұрылымы, оның
табыс деңгейі және т.б. ... ... ... ... ... ... модепь кезінде экономиканы кім баскарды? Экономиканы тұтынушы
сұраным мен ... ... ... ... ... ... ... басқарады. Осы үш мәселе «нені өндіру керек», ... ... ... өндірілуі керек» экономикалык жүйенің деңгейі ... ... ... шешу ... ... жүзеге асады.
Нарығы дамыған елдер ғалымдарының пайымдауынша, «таза күійңде»
экономиканы ұйымдастырудың әміршілдік әрі ... ... ... болмайды.
Олардың айтуынша, нарықтық экономикасы дамыған елдерде аралас модель кызмет
жасайды. Соңдықтаң да онда жеке және ... ... ... ... ... жеке жүйе басқаларға ... ... ... ... реттеу мен салықты ынталандыру арқылы
қоғамдық институтгар ниеттерін ... ...... ... мен өндірісті келістірудің тиімді механизмі.
Сондықтан да ол әлемдік өркениеттің басты жетістігі болып табылып, адамзат
ойының ... ... ... ... ... жаңалықтарымен
салыстыруға болады.
«Таң ғажайып» неміс экономикасының авторы, профессор Людвиг Эрхард
«Барша ... ... (1956 ж.) ... ... деген: «Нарықтық
шаруашылықтың кез-келген жоспарлы шаруашылықтан артықшылығы сол, нарықтық
шаруашылықта күнде, сағат сайын икемделу процесі жүрді. Ол ... өнім ... ... ... мен ... арақатынасын дұрыс жолға койып,
тепе-тендікке келтіреді».
Алайда, нарықтык, механизм идеалды ... Оның да ... ... ... ... ... қаталдығы, әсіресе банкрот
болғаңдарға, жұмыссыздықтың болуы. Бұл келеңсіздіктері оның жетістігімен
көмкеріліп ... ... ... ... ... ... үйреніп, оны бағаны реттеу, салық жүйесі негізінде табысты
қайта бөлудің ... ... іске ... ... ... ... ... біліктілігін артырып, жұмыссыздарға
жәрдемақы және әлеуметгік қамсыздандыру жүйесін калыптастырады. [4. б.89]
Нарық күрделі экономикалық категория бола тұра өзімен өзі болған ... ... және ... ... жағдайда өмір сүреді және
көптеген факторларға тәуелді:
а) меншік түрлерінің кеп болуы;
ә) ... ... ... қойылатын экономикалық
жауапкершілікке сай болып, тәуелсіз әрі өз-өзінше болуы;
б) ... ... мен ... ... ... (аз ... бәсекелес);
в) белгісіз нарыққа өнім шығару;
г) өнімге бағаны контрагенттердің кою ... ... ... ... ... ... үш моделі қалыптасқан, олар: а)
жоспарлы-нұсқаулы; ә) нарықтық; б) ... ... ... Нарықтық экономика мақсаттары
Нарық экономикасы практикада өзінің жоғары тиімділігін дәлелдейді, оған
мына ... ... ... кәсіпорын деңгейінде шешуде парапар
келетін басқа әдіс жоқ.
1. Өндіріс пен ... ... ... ... ету. ... бұл
қызметін төлем қабілеті бар сұранысты қанағаттандыруға арналған ... ... ... ... Өз ... ... ... жүргізетін өндірушілер еңбегі
нәтижесін қоғамдық бағалау. Осы бағалау ... ... ... ... Сатып алу және сату орнықты ма? әлде жоқ па? Сатып алу мен
сатуды болжау қиын ... ... ... ... - ... сатып алушы – тұтынушылар тұрақты түрде рыноктың жағдайын зерттеп отыру
қажет.
3. Бағаның еркін қозғалысы. ... ... ... мен динамикасы,
сұраныс пен ұсыныстың еркін ... ... ... ... ... ... рынок қана қамтамасыз етеді, тікелей ... ... ... ... ... ... ... жүргізулердің еңбек
нәтижесін бағаның ... ... ... ... ... ... ... озық өндірушіден тым алшақтады.
Басқаша айтқанда рынок экономикасы механизміне артта ... ... ... ... ... жалпыға бірдейлігі. Рынок экономикасы дегеніміз бәсеке,
оның барлық саласында, барша дәрежесінде пайда ... ... ... Сатушылар арасында үздіксіз жарыс:
а) өндіріс көлемін неғұрлым ұлғайту ... ... ... ... үшін;
в) неғұрлым пайдасы мол салаларда қызмет атқару үшін; ... ... ... ... мен мөлшерінде неғұрлым көбірек әсер ету
мақсатында әрдайым бәсекеге түседі. Рынок ... ... ... ... ... ... ... орын алатыны айқын. Осы механизм
арқылы рынок экономикасы ... ... ... ... ... дәріптеуден оның күш қуаты шексіз мол деген
ұғым тумауы ... ... ... ... өте ... қоғамдық
қажеттіктерді өтеуді рынок қатынастарына арнаулы институттарды ... ету ... ... [5. ... ... ... Рынок экономикасы халық шаруашылығы
салалары арасындағы қарым – қатынастарды, пропорцияларды реттей алмайды,
керісінше, диспропорциялар ... Бұл өте ... ... ... ... ... ... дағдарыста жол бермеу
жағын қарастырып отыруы керек.
2. Ғылыми – ... ... ... ... ғылыми – техникалық
жаңалықтарды қолдануға, ерекше ұмтылғанымен осы жетістіктерді пайдалануға
сарандық жасайды. Ол түсінікті де, ... ҒТП – ... ... ...... ... ... бұл кемшілігін ғылыми –
техникалық прогресс саласындағы капиталды ... ... ... ... бөлу ... ... ... Стратегиялық инвестициялар. Капиталдың айналымын тездетуді көздейтін
рынок экономикасы күрделі құрылыс жоспарына қаржы жұмсауға ынталы емес,
себебі, бұл ... ... ... ұзақ ... ... бұл ... ... керек.
4. Рыноктың емес секторларды қолдау. Рынок экономикасы рынокқа тікелей
жатпайтын салаларды ... ... бұл ... де мемлекет өз
мойнына алуға тиіс.
5. Әлеуметтік қорғау. Рынок экономикасы өте ... ... ... Оған ... жұмыссыздық, табыстардың күрделі
жіктелуі, инфляция. Рынок экономикасының осындай қиындықтарын, ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру тарихы әлденеше ондаған ... ... та ол ... қоғамының даму тарихынан – қоғамдық еңбек
бөлінісі және қосымша өнім болмағандықтан рыноктың өмір сүру ... ... ... және ... ... өсуі ... ... онымен қоса айырбас пайда болды.
2 ҚР-ң нарықтық экономикасының қазіргі жағдайы
2.1 ҚР-ң ... ... ... ... жаңа ... тарихында дәйекті түрде дамудың екі
кезеңінен өтті.
Бірінші ... – 90-шы ... ... ... ... ... құрылымдық қайта құруды жүргізу ... ... Осы ... ... ... ... ... «тірі қалу»,
реформалар жүргізу және қоғамда ... ... ... ... ... ... ... проблемаларды шешуге бағытталды.
90-жылдардың экономикалық реформалары ... ... ... қана қоймай, елдің әлеуметтік-экономикалық дамуын ұзақ ... ... үшін ... ... Сол ... ... ... қарай отырып еске алар ... ... ... 2030 ... ... даму ... ... қажеттігі туралы
шешімінің дұрыстығы мен көрегендігін атап өтпеуге болмайды. Нақ осы ... жылы ... ... ... ... және реформалар
жөніндегі агенттік құрылды, оған арнап ... ... ... көз
салу, Қазақстан қайда бет түзеуі тиіс моделін, стратегиясын ойластыру»
міндетін қойды.
12 жыл бұрын Қазақстанда 2030 ... ... оған ... ... ... ... ... елдің ішінде ағымдағы міндеттер бастан асып жатқанда
осыншама ұзақ перспективаға арналған бағдарламаның елге қажеті қанша деген
пікірде болды.
Бұл ... ... ... жалпы, жоспарлаудың өзі кеңестік
кезеңнен қалған мұра, және реттелмейтін нарық мемлекеттің ... ... ... ... тиіс деп ... ... ... экономистер керісінше директивалық жоспарлау
жүйесін қоса алғанда, бұрынғы КСРО-ның экономикалық ... ... ... ... ... ... ... деп санады.
Сонымен бірге 90-шы жылдардың аяғында зияткерлік ... ... ескі ... ... мемлекеттік капитализм құру үлгісі
танымал болды.
Бұдан басқа, экономикалық жағдай кез келген ... ... ... жоқ. ... ... ... ... мұнай экспортына арналған квота ... ... 3,5 ... ... мұнайдың бағасы бір баррель үшін 12 доллардан аспады,
мемлекеттік кірістері өте төмен болды. [6. ... сол ... ... ... ... ... қалу мәселесі тұрды,
ол оның үстіне бірін-бірі жоққа шығаратын екі ... ... ... ... - не мемлекеттік капитализмге көше отырып, мемлекеттік
реттеуді күшейту, не ... ... ... толық стихиясы.
Сонымен бірге осы екі нұсқа да өзінің күрделі шектеулеріне ... ел ... ... ... ... ... ... жағдайға бейімделуге, одан барынша мүмкін болатынды
сығып алуға кеңес бергенде, президент ел үшін ұзақ мерзімді ... ... ... бар ... қабылдау туралы шешім
қабылдады.
Бұл тактика мәселесі оның стратегиясына кірігетін жаһандық міндеттерді
негізге ала отырып, ... ... ... тиіс даму ... ... ... толық дәрежеде ықпалдасқан күшті мемлекеттің
қалыптасуына арналған ... ... ... нәзік құрылымын құру
мәселесі тұрды.
2030 бағдарламасын қабылдау 90-шы жылдардың соңының ... ... ... ... озық ... ... ... мәселе қоюға
мүмкіндік берді. Бұл бүгінде ... ... ... ... бар
объектілерге инвестиция салуды ... және ... ойын ... және бір ... нарық шарттарын барынша жеңілдететін осы
схема ... ... ... ... аса ... дағдарыс жағдайларында
экономиканы басқару жүйесінің осындай конфигурациясы бар ... ... ... ... ... 90-жылдардың аяғында жағдай барынша нақты
болып көрінген жоқ.
Президент қоғамда да, көптеген экономистердің арасында да ... ... ... ... оның ... ол ... 90-шы ... коммунистік
қоғамнан шыққан елдердің жаңғыру жолынан нақты қалай өту қажеттігі туралы
қажетті теориялық әзірленімдер жоқ ... елді ... ... ... және ол стратегиялық жағынан
дұрыс болған саясаткердің интуициялық ... ... ... да ... ... ... ... мүмкін емес еді,
өйткені, Үндістанда, Сингапурде, және Малайзиядағы ... емес ... ... ... жеке ... институтынсыз, биржаларсыз
және басқаларсыз тарих үшін бірегей құбылыс болған тоталитарлық кеңестік
экономикалық жүйеден қазіргі заманғы ... әлі ... ... ... ... Сингапурдың, Жапонияның, Оңтүстік Кореяның, АҚШ-
тың, Норвегияның, Канаданың, басқа да ... ... ... ... ... ... халықтың діліне негізделген ұзақ мерзімді стратегиялар
қабылданған және ... ... ... ... аса ... нәтижелерге
қол жеткізілгендігі анықталды.
Көп тер төгілген ауқымды жұмыстың ... ... ... ол ... ұзақ ... даму ... ... стратегиялық құжатқа айналды.
Екінші кезең – 1998 – 2007 ...... іске ... Нақ осы ... ... ... дамуымыздың жеке ұлттық
моделі ... ол ... ... озық ... ... білдіреді.
1998 жылы Чили үлгісі негізінде зейнетақы жинақтау жүйесіне көшу жүзеге
асырылды.
2000 жылы Мемлекет басшысының ... ... қор ... ... ... ең табысты ретіндегі Норвегияның мұнай қорының ... жылы ... ... даму қоры ... оның ... үлгісі
Малайзияның «Қазына» қоры болды, ал Сингапурлық ... ... ... ... ... құрылды.
Соңғы жылдары Қазақстан сияқты экономикалық өсімнің жоғары қарқынын
көрсеткен елдер көп емес, ... ... ... ... Ресей және
бірқатар елдер кіреді.
Осының нәтижесінде Қазақстан өз ... ... ... ... ... онда ... ... өсімнің көптеген маңызды құрылымдық
көрсеткіштері мен пропорцияларына тыңғылықсыздығы үшін жазалайды. ... ... ... тыс ... ... ... болды, бұл банк
секторы мен жылжымайтын ... ... ... тыс ... ... Нақ осы ... ... қаржы дағдарысының ұлттық
экономикаға әсерінің негізгі арналары болды. Бірақ туындаған қиыншылықтарға
қарамастан, Үкіметке экономиканың басқарымдылығын сақтауға және оның ... ... ... ... ... күні әлемдік қаржы дағдарысы ... ... ... ... ... ... өте отырып, өзінің
тиімділігін, тұрақтылығын және ... ... ... ... өз ... ... ... «дағдарыстан
кейінгі» деп атап жүрген үшінші кезеңіне көшуге дайындық үстінде.
Қазақстанның дағдарыстан кейінгі дамуы – бұл әлде бір ... ... ... 1997 жылы ... ... ... ... сол
бағытты іске асырудың жалғасы.
Қазір Қазақстанның экономикасы аса маңызды кезеңде тұр, өйткені ... ... ... айналады. Біз Азия барысына айнала аламыз ба, әлде
әлемдік экономиканың ... ... тура келе ме, ол ... ... ... ... байланысты болады.
2030 жылға қарай Қазақстанды әлемнің дамыған елдерінің қатарына шығару
күрделі, бірақ бұл міндетті шешудің тәсілдерін дұрыс таңдасақ, қол жетімді.
Әлемде ... ... ... ... ... стратегияларын
пайдаланудың үлкен тәжірибесі жинақталған, оларды үш тип бойынша ... ... ... дамыту» стратегиясы экономиканың импортты ауыстырушы және
экспортты бағдарлаушы өңдеуші салаларды дамыту арқылы ... ... ... ... бағытталады (Ресей, Қытай, Латын Америкасы және Оңтүстік-
Шығыс Азия елдері). [24]
«Дәстүрлі ... ... ... ... ... ... ... Осы стратегия шикізаттық ресурстарға бай
елдерде, солардың ішінде Канада, Австралия, Норвегияда ... ... ... ... даму» стратегиясы көрсетілетін қызметтер
саласын дамытуға бағытталып отыр.
Осы стратегиялардың бірде-біреуі таза ... ... ... ... ... ... қол ... барлық елдер әртүрлі
стратегиялардың оңтайлы үйлесімін ... ... ... тек бір ... ... басым болып табылды.
Қазақстан экономикасын жедел жаңғыртудың ең қолайлы стратегиясы мұнай-
газ секторында тірегі бар «дәстүрлі мамандыру» стратегиясы болып ... ... ... ... шикізаттық ресурстарды игеру
«ресурстық қарғыс» ретінде түсіндіріледі. Осы тұжырымдамаға сәйкес ... бай ... ұзақ ... ... айтарлықтай табиғи қорлары
жоқ елдермен салыстырғанда ... ... ең ... ... ҚР-ң ... ... қазіргі нарықтық экономикалық құрылымына сипаттама берейік.
Соңғы 15 жылдың ішінде Қазақстан біртіндеп бірізді түрде өзінің әлемдік
саудаға қатысуын тереңдете берді. Сыртқы ... ... ... ... ... жыл ... ... 1999 жылдан кейін келесі ... ... ... сауда айналымы – 2001 жылы 16,4 млрд. доллардан ... 33,9 ... ... 2005 жылы 46,3 ... ... 2009 жылы ... ... дейін жетті. Экспорт бойынша бұл көрсеткіш тұрақты түрде
өсті – 2001 жылы 9,3 млрд. доллардан 2009 жылы 72 ... ... ... ... ... де 2001 жылы 7,1 ... доллардан 2009 жылы 38,5
млрд. долларға дейін өзгеріп тұрды. (13-сурет)
Сурет 1. 2009 жылғы ... ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне 2001 жылдан басталған
сыртқы сауданың оң сальдосын жатқызуымыз керек. Қарастырылған кезең ішінде
бұл көрсеткіш 2,2 млрд.-тан 33,5 ... АҚШ ... ... яғни 15 есеге
дерлік өсті [18, ... ... ... ... ... ... іс ... тұр, мұның себебі неғұрлым мол валюталық түсім түсіріп тұрған
тауарлар ... ... ... тұр. Бұл ... ең ... отын-
энергетикалық және металлургиялық кешен өнімдері жатады.
Ресми валюталық резервтердің ... ... ... төлем
теңгерімін реттеу әдістері мен көздерінің бейнесін ... ... ... дәлме-дәл Орталық банкінің шетел валютасын ... тең ... Және де ... төлем теңгерімінің оң сальдосы дәлме-
дәл Орталық банкінің шетел ... таза ... ... тең ... ұзақ уақыт бойы төлем теңгерімін тапшылықпен теңгеріп ... ... ... себебі бұл жағдай ... ... ... алып ... ... ... ... бір ғана амалы –
төлем теңгерімін ұлттық валютаның айырбас курсын коррекциялау арқылы жүзеге
асырылатын макроэкономикалық реттеу ... ... да ... ... ... пайдалануды сақтай отыра,
Қазақстан дайын өнімдер үлесін, соның ішінде ... ... ... көп ... ... ... ... өнімдерді шығаруды өсіруі
керек. Бұл ең ... ...... ... ... және қоспалы
металдарды – жоғары сапалы конструкциялармен, материалдармен және т. ... ... ... ... ... ... Егер де бұл ... бағытпен жүргізілетін болса, онда бұл ... ... ... артуына алып келеді.
Қазақстанда ағымдағы шоттың негізгі бөлігін ... ... ... ... ал ... ... ... түрде оң көрсеткішке
айналуда, және бұл теңгерім шикізат бағасының толқуына ... ... ... ... бойынша қызметтер импорты экспорттан асып
түсуін жалғастырумен болды. Бейрезиденттер ... ... ... ... ... ... өсіп, 11,5 млрд. долл. көрсеткіштен ... бұл ... ... ... ... 76%-ға ... құрады.
Қазақстандық рыноктың негізгі позицияларының ... бабы ... ... сальдо жағдайында және «Сапарлар» ... да ... ... ... ... жағдайында құралады [19,
б.8].
Сыртқы қаржыландырудың үлкен көлемін тарту қалай ішкі несиелендіруді
кеңітсе, солай резиденттердің сыртқы ... ... жолы ... 2006 ... ... ... ... Банктің халықаралық резервтерін
есептемегенде) 17,7 ... ... ... (9,5 ... ... 2005 ... Ішкі
валюта рыногында ішкі валютаның артық ұсынысы Ұлттық Банктің халықаралық
резервтерін 2,7 –ден 19,1 ... ... ... ұлғайтуға ықпал етті (2005 жылы
- 7 млрд. долл.). Бұл резервтер деңгейі тауарлар мен қызметтердің ... айға ... ... ... ... ... қор ... елдің жиналған ресми резервтері 2006 жылы 33 млрд. долл. асып
кетті. Банк ... ... ... ЖІӨ-ге қатысты
арақатынасы 2007 жылы 2006 жылмен салыстырғанда 45,9%-дан 57,0%-ға дейін
өсті. ... ... ... ... ... да оң өзгерістер болды,
мұнда ұзақмерзімдік (1 жылдан артық мерзімді) ... ... ... ... ... ... болды.
Ұзақмерзімдік кредиттер 68,9%-ға өссе, қысқамерзімдік кредиттер 16,0%-ға
өсті. Ұзақмерзімдік кредиттердің үлес ... ... ... ... ... ... ... өрлеуі мен
құлдыраулары Қазақстанның Халықаралық инвестициялық ұстанымдарында ... ... ... ... отандық тауарларға шетелдік
сұраныстың өзгеруі экспорт пен ... ... ... ... ... Егер ... шығару өсетін болса, ұлттық валютаға сұранысы және
оның импортерлер валютасына курсы өседі. Ал кері жағдайда, ұлттық ... ... ... ... да ... ... ... тұрғанымыздай, халықаралық инвестициялық ұстанымы
елдің сыртқы қаржылық активтері мен ... ... ... ... ... ... ... ағымдарын және
қоры құрылымының көрінісін көрсететін ... ... типі ... түрі бойынша Қазақстанға кіретін инвестициялар ағынының
көрінісін береді. Егер 2000 жылы ... 4,6 млрд ... ... 15,7 ... доллар деңгейде болса, 2007 жылы олар сәйкесінше
76,8 млрд. және 120,2 млрд долларды құрады.
Қазақстанның халықаралық инвестициялық ұстанымы 2009 жылы 39,1 ... ... ... 2007 ... ... 4,3 ... долларға жақсарғаны
байқалады (39,1-43,4). Дегнменде кейінгі жылдары бұл ... ... 2007 ... ... ол 43,4 ... АҚШ ... ... қалыптасты.
2007 жылғы позицияның нашарлауы 14,7 млрд. долларды құрады (43,4-28,7) ал,
2006 жылы – 8,4 млрд. долл. ... ... ... [22, ... ... ... ... және сыртқы активтер, сыртқы міндеттемелер ... ... ... ... АҚШ ... ... |31.12.2007 |31.12.2008 |31.12.2009 |
| |ж. |ж. |ж. |ж. ... ... ... |30,2 |59,4 |76,8 |95,0 ... ... ... |26,8 |52,5 |65,0 |80,3 ... бойынша | | | | ... ... ... |88,2 |120,2 |134,0 ... ... қарыздық |40,9 |70,1 |91,8 |103,6 ... ... | | | | ... Халықаралық |-20,3 |-28,7 |-43,4 |-39,1 ... ... | | | | ... жалғасы
|Соның ішінде қарыздық |-14,1 |-17,6 |-26,7 |-23,3 ... ... | | | | ... таза ... ... |14,1 |17,6 |26,7 |23,3 ... с к е р т у - ҚР ... ... ... жж. ... ... ... |
|құрастырған ... ... ... ... неғұрлым маңыздысы
резиденттердің бейрезиденттерден, соның ішінде арнайы ... ... ... ... ... ... табылады. Қазақстанның
қарыздық құралдары бойынша халықаралық инвестициялық ұстанымының теріс ... елді ... ... ... ... Қазақстанның теріс таңбалы
қарыздық құралдар бойынша ... ... ... ... таза ... өсу ... Кестеде көрсетілгендей, бұл қарыз 2005
ж. 14,1 млрд. ... 2006 ж. 17,6 ... ... ... 2007 ж. ... ... (65,0 - 91,8). Ал 2009 ж. ҚР таза ... ... 23,3 ... ... ... ... ... басы Қазақстанның сауда əріптес ... ... ... сондай-ақ əлемдік экономикадағы рецессиядан
туындаған энергоресурстар бағасының ... ... жəне ... ... ... ... ... Ақпанда жүргізілген теңгенің
құнсыздануы азаю тренді нашарлай ... ... ... ... ... ... ... экспортының негізгі тауарларына
деген бағаның өте баяу өсуі, сыртқы жəне ішкі сұраныстың төмендеуі, ... ... ... ... ... 2009 жылдың 1-
жартыжылдығында құлдырауына əкеп соқты. 2009 жылдың екінші жартыжылдығынан
бастап сыртқы ... жəне ... ... нарықтарындағы баға
конъюнктурасының жақсаруы, ... ... ... ... ... ... ... айтарлықтай азайтты, нəтижесінде жылдың
соңғы тоқсанында нығайған қайта қалпына келу белгілері 2009 жылды ... ... ... ... ЖІӨ ... бағалармен көлемі оралымды
деректер бойынша 2009 жылы 15,9 ... ... ... ЖІӨ ... өсу ... ... ... 1,2% құрады
Сурет 2. Нақты ЖІӨ динамикасы
2009 жылы электр энергиясын, газды жəне суды өндіру жəне бөлу ... ... ... ... ... өңдеуші өнеркəсіп 4,5%-ға, құрылыс
4,9%-ға, қонақ ... мен ... ... ... ... қызметтері
10,6%-ға төмендеді. Өз кезегінде ауыл шаруашылығы 13,8%-ға, байланыс 8,3%-
ға, тау-кен өндіру саласы 6,1%-ға, жылжымайтын мүлікпен ... ... ... ... ... жəне əлеуметтік сала өсті (3-сурет).
Сурет 3.Экономиканың жекелеген ... ... ... ... ... ... ... алғанда өсуі тауар өндірісі сегментінің 2,0%-ға
ұлғаюымен қамтамасыз етілді, онда тау-кен өндіру жəне ауыл ... ... ... 0,4%-ға төмендеген қызметтер өндірісінде жылжымайтын
мүлікпен, байланыспен операциялардағы, сондай-ақ мемлекеттік ... ... ... өсу осы ... ... ... салаларының
құлдырауын толықтай өтей алмады. [22]
Статистика агенттігінің деректері бойынша Бұл ... ... ... ... дағдарыстың салдарлары қатты əсер етті. Тауарлар өндірісі
көлемінің тоқсандық ... ... ... бағалауы бойынша, 2008
жылдың 3-тоқсанындағы осы құрамдас бөліктің құлдырай бастағанын ... 4 ... ... ... тек 2009 ... ... ғана өсудің нөлдік
көрсеткішіне қол жеткізді, ол кезде қызмет көрсету өндірісінің көлемі 2009
жылдың 1, 2 жəне 3 ... ... ... болатын. Нəтижесінде екі
құрамдас бөлік те 2009 жылдың 4-тоқсанында айтарлықтай ... ... ... оң ... ... шықты».
ЖІӨ-нің құрылымында негізгі бөлікті бұрынғысынша қызмет көрсету (54,8%)
құрайды, бұл ретте 2002 жылдан бері оның үлесі тұрақты түрде ЖІӨ ... ... ... 2009 жылы ... ... ... ... өнеркəсіпте – 19,8%-ға, көлік жəне байланыста – ... ... жəне ... ... ... – 9,1%-ға өсті.
Нəтижесінде пайдалану бағыттары бойынша негізгі капиталға инвестициялардың
айтарлықтай үлес ... ... (48,3%), ... пен ... (23,1%),
сондай-ақ жылжымайтын мүлікпен операцияларға (13,0%) тиесілі. 2009 жылы
негізгі ... ... ... ... өзгерістерге ұшырады.
Қаржыландыру көздері бойынша меншікті қаражат үлесі жалпы көлемде 40,5%-
дан 34,0%-ға дейін, заем ... ... ... ... ... ... ... үлесі 25,3%-дан 37,0%-ға дейін, ... ... ... ... ... 4. ЖІӨ ... құрылым бойынша өзге күрделі жұмыстар мен шығындарға,
сондай- ақ ... ... ... сатып ... ... ... артқандығы жəне үйлер мен ғимараттарды салу
жəне күрделі жөндеу бойынша ... ... ... ... ... үй құрылысына инвестициялар екі жыл қатарынан
төмендеуде, бұл ретте егер 2008 жылы ... ... 2009 жылы ол ... ... ... ... тұрғын үйдің нақты көлемінің индексі 6,6%-
ға, ал құрылыс жұмыстарының (қызметтерінің) жалпы көлемі ... ... ... төмендеді.
Екі жыл болған турбуленттіктен кейін 2009 жылдың екінші ... ... ... ... шыға ... Бұған əлемнің
көптеген елдерінде 2008- 2009 жылдары қабылданған дағдарысқа ... ... ... əлемдік тауар жəне қаржы нарықтарындағы конъюнктураның
жақсаруы себеп болды. Экономикалық динамиканың нақты нəтижелері жасалған
болжамдардан ... ... ... ... ... бойынша, 2009 жылы барлық
елдердің жиынтық ЖІӨ болжанған 1,1%-ға құлдырау кезінде 0,8%-ға ... ... АҚШ ... ... ... ... ... деп бағаланады, еуро аймағы елдерінің жиынтық ЖІӨ 3,9%-ға
қысқарады. Экономикалық өсу ... 2009 ... ... 2008 ... ... ... ... қарамастан, 2010 жəне ... ... ... өсуі тиісінше 3,9% жəне 4,3% болады деп
күтіледі.
2010 жылғы 1-тоқсанда түпкілікті пайдалану ... ... ЖІӨ 2009 ... ... ... ... ... 6,8%-ға (өткен тоқсанда –
1,7%) ұлғайды.
ЖІӨ негізгі құрамдас бөліктерінің ... ... ... ... ... таза ... ... өсуі жəне
түпкілікті пайдалануға жұмсалатын шығыстардың ... ЖІӨ ... ... ... пайдалану шығыстары 5,2%-ға өсті, жалпы жинақталу ... таза ... ... өсті ... ... таза ... ... – 5,4%-ды, негізгі капиталдың жалпы
жинақталуы – 2,2%, үй ... ... 2,2%, ... ... ... ... –(-) ... құрады (5-сурет ).
Сурет 5. Жиынтық сұраныстың құрамдас бөліктерінің ЖІӨ өсуіне
салымы, %-бен
2010 жылғы 1-тоқсанда үй ... ... ... ... 2009 ... ... ... қарағанда 3,8%-ға (2009 жылғы
4-тоқсанда төмендеуі –18,6%-ға) ұлғайды.
Бұл ретте нақты көрсеткіштегі жан басына шаққандағы ақша кірісінің өсуі
қарқынының 5,6%-ға ... ... ... (2009 жылғы 4-тоқсанда –
7,2%- ға) бөлшек тауар айналымы 10,4%-ға (2009 жылғы 4-тоқсанда – төмендеуі
2,4%-ға) ұлғайды ... ... 6. ... ... мен ... динамикасы (өткен жылғы
тиісті кезеңге %-бен)
Қазақстанның экономикасындағы жəне қаржы ... ... ... ... ... дағдарыстың теріс салдарларын еңсеру,
сондай-ақ 2010 жылдың басында əлеуметтік төлемдер мен зейнетақы ... ... ... ... моделінің өзгеруіне себепші болды.
Нəтижесінде, 2009 жыл бойы ... ... ... ... басынан бастап
үлес салмағы бөлшек тауар айналымының жалпы көлемінде біршама жəне 56%-ды
құрайтын сатушы кəсіпорындарда ... ... ... сату көлемі өсе бастады.
2010 жылдың 1-тоқсанында 2009 жылдың тиісті ... ... ... ... ... жұмсалған шығыстардың жалпы көлемі 8,1%-ға
төмендеп, ол ЖІӨ өсуінің қалыптасуына (-)2,0% мөлшерінде теріс əсер ... ... ... капиталдың жалпы жинақталуы 8,3%-ға ұлғайды,
жəне кəсіпорындардың ... ... ... жəне
инвестицияның негізгі капиталға 8,1%-ға азаюына (11-график ) ... ... 2,2% ... оң əсер ... ... айналым қаражаты қорының номиналдық көрсетуде 2
еседен астам ... ... ... ЖІӨ ... ... ... теріс əсер етті, бұл нəтижесінде бірінші құрамдас бөлік қол
жеткізген оң əсерді бейтараптандырды жəне ... ... ... ... ... əкелді.
Сурет 7. Негізгі капиталға инвестицияларға жұмсалатын шығыстардың
динамикасы (өткен жылғы тиісті кезеңге %-бен)
Мемлекеттік тұтыну. 2010 ... ... ... ... ... ... арналған шығыстар 2009 жылғы тиісті
кезеңмен салыстырғанда 11,2%-ға (2009 жылғы ...... ... ... 2010 жылғы 1-тоқсанда мемлекеттік бюджеттің шығыстары
(заемдарды өтеуді ... 1 004,1 ... ... сомаға немесе ЖІӨ-ге
шаққанда 25,9% қаржыландырылды. 2009 жылғы тиісті кезеңдегі көрсеткіштермен
салыстырғанда олар ... ... ... ... ... 2009 ... 1-тоқсанмен
салыстырғанда 682,9 млрд. теңгені (шығыстардың ... ... ... бұл ... ... Ағымдағы шығындар құрамында қызметтер мен
жұмыстарды сатып алуға, сондай-ақ жеке тұлғаларға ... ... ... ... ... ... ... күрделі шығындары
2010 жылғы 1-тоқсанда 2009 ... ... ... салыстырғанда 85,1%-ға
(мемлекеттік бюджет шығыстары көлемінің 17,7%) ... ... ... арналған шығыстардың ұлғаюы есебінен өсті. Қаржы ... ... ... ... 2,1 есе ... ... ... 4,6% ) өсті.
Егер 2009 жылғы 1-тоқсанда бюджеттік ... ... 2010 ... ... олар 80,7 млрд. теңгені немесе мемлекеттік бюджет шығыстары
көлемінің 7,5%-ын құрады. 2010 ... ... ... ... 981,4 млрд. теңгені немесе ЖІӨ-ге шаққанда 25,3%-ды құрады, бұл
2009 жылдың ... ... ... көп. ... ... құрылымы былайша қалыптасты: салықтық түсімдер 60,7%-ды
(2009 жылғы 1-тоқсанда – 64,7%), ресми трансферттер – ... ... ... ... жоғары үлесі республикалық бюджетке Қазақстан
Республикасының Ұлттық қорынан кепілді ... ... ... алғанда, 2010 жылғы 1-тоқсанда салық түсімдері 2009 жылғы 1-
тоқсанмен салыстырғанда ... ... бұл ... құн ... жəне ... ... бойынша түсімдердің ұлғаюымен қамтамасыз етілді.
2009 жылғы 1-тоқсанмен салыстырғанда 2010 жылғы 1-тоқсанда салықтық
емес ... ... ... ... негізгі капиталды сатудан
түскен түсімдер 4,6%-ға, трансферттердің ... – 44,0% ... ... 8. ... бюджеттің орындалуы, ЖІӨ-ге %-бен
2010 жылғы 1-тоқсанда мемлекеттік бюджет шығыстарының оның түсімдерінен
асып түсуі нəтижесінде 22,7 млрд. теңге дефицит қалыптасты (ЖІӨ-нің ... ... 2009 ... 1-тоқсанда дефицит 87,3 млрд. теңгені құрады (8-
сурет). ... ... 360,0 ... ... ... ... ... 2010 жылғы 1-тоқсан 382,7 ... ... ... емес дефицитпен аяқталатын еді.
2010 жылғы 1-тоқсан ішінде Қаржы министрлігі негізінен ... ... ... ... арқылы 166,6 млрд. теңге ... ... ... Осы кезең ішінде 74,5 ... ... ... бұрын
шығарылған бағалы қағаздар бойынша борыштық міндеттемелер де ... ... ... ... ... Банктегі шотындағы
қалдығы мемлекеттік бюджет дефицитін қаржыландыруды ескере отырып 69,5
млрд. ... ... ... ... ... ішкі ... 2009 жылғы 1-тоқсанның
қорытындысымен салыстырғанда (ЖІӨ-ге шаққанда 5,3%) 1 373,4 млрд. теңгеге
(ЖІӨ-ге шаққанда 8,6%) ... яғни ... ... жəне ... ... қазынашылық міндеттемелерді (МЕУКАМ), мемлекеттік ұзақ мерзімді
жинақтаушы ... ... ... ... орта ... ... шығарумен қамтамасыз етілді. Үкіметтің ... 2010 ... ... 2009 ... ... ... ... шаққанда 1,4%) 44,0%-ға ұлғайып, 2,2 млрд. АҚШ долл.
(ЖІӨ-ге шаққанда 2,1%) құрады ... ... 2010 ... ... ... тауар нарықтарындағы
жағдай жекелеген тауарлар бағасының құбылмалылығымен сипатталды. Мəселен,
2009 ... ... ... ... ... бағасы 2010 жылғы ақпанда
шамалы төмендеді, ал 2010 ... ... ... өсе ... ... 2010 жылғы қаңтар- наурызда мыстың бағасы 6,9%-ға өсті жəне ... ... ... бір тонна үшін 7232 АҚШ долл. деңгейінде, ...... жəне бір ... үшін 2163 АҚШ ... ... ... ... бір килограммы үшін 221,1 центті құрап 6,7%-ға
жəне тиісінше мырыш – ... жəне бір ... үшін 228,9 ... ... 9. ... əлемдік бағасының динамикасы
2010 жылғы 1-тоқсанда мұнайдың əлемдік бағасы тұрақсыз үрдіспен
құбылмалы болып қалды. ... ... баға ... ... ... ал ... ... өсу үрдісі қайта байқалды. Тұтастай ... ... ... ... ... мұнайдың бағасы 6,2% өсті жəне
кезеңде орташа алғанда бір ... үшін 76,65 АҚШ ... ... ... ... бағасы сондай-ақ тұрақсыз болды. Қаңтарда бидайдың
бағасы тұрақты болды, ал ... ... ... ... ... ... ... (Канада) əлемдік бағасы 4,5% төмендеді жəне
бір тонна үшін орташа алғанда 280,2 АҚШ ... ... ... (10-
сурет).
Сурет 10. Мұнайдың (Брент), бидайдың (Канада) əлемдік бағасының
динамикасы
Ағымдағы операциялар шотының профицитіне ... үлес ... ... нарығындағы қолайлы баға конъюнктурасы аясында тауар
экспортынан біршама түсімдер негізінде қалыптасты, бұл тауарлар импортына
жəне ... ... ... ... шотының басқа құрамдас бөліктері
бойынша ресурстарды нетто-əкетуге арналған шығыстарды өтеуге мүмкіндік
берді. Мəселен, 2010 ... ... ... ... түсімдер 66,9%-
ға ұлғайды, ал тауар импортына ... ... 2009 ... ... 11,0% ... Осылайша сауда балансының оң сальдосы 2009
жылғы ... ... 6,1 млр. АҚШ ... өсті жəне 8,2 ... ... ... ... балансының дефициті 2009 жылғы 1-тоқсанмен салыстырғанда
28,9%-ға өсті жəне 1,4 млрд. АҚШ ... ... ал ... ... ... көп 89,5%-ға 3,7 млрд. АҚШ долл. дейін ... ... ... теріс баланс барлығы 47,8 млн. АҚШ долл. құрап, ... ... жəне ... ... ... шоты ... ... 2010 жылғы 1-тоқсанда 2,2 млрд. АҚШ долл. Құрады (2009 жылғы
1-тоқсанда – 3,3 ... АҚШ ... ... ... ... активтерді қоспағанда) 2009 жылғы 1-тоқсандағы 3,3 ... ... ... ... 619,7 млн. ... ... ... төмендеуі 309,4 млн. АҚШ долл. құрады (2009 жылғы ... 38,2 млн. ... ... ... операциялары бойынша оң сальдо 2010 жылғы
1-тоқсанда 4,3 ... АҚШ ... ... (2009 ... 1-тоқсанда дефицит 0,6
млрд. АҚШ долл.).
Бөлімді қорытындылай келе, төмендегідей түйіндер жасауға болады:
- Экспорт ... ... ... айналымының көрсеткіші тұрақты түрде өсті
– 2001 жылы 9,3 млрд. доллардан 2009 жылы 72 млрд. долларға дейін ... ... де 2001 жылы 7,1 ... ... 2009 жылы 38,5 ... дейін өзгеріп тұрды. Халықаралық инвестициялық ұстанымы 2009 жылы
39,1 млрд. АҚШ долл. құрап, 2007 жылмен салыстырғанда 4,3 ... ... ... ЖІӨ ... таза ... ...... негізгі капиталдың жалпы
жинақталуы – 2,2%, үй шаруашылығын тұтыну- 2,2%, материалдық айналым
қаражаты ... ... –(-) ... құрады;
- 2010 жылғы 1-тоқсанда мемлекеттік ... ... ... ... 1 004,1 ... ... ... немесе ЖІӨ-ге шаққанда 25,9%
қаржыландырылды;
- 2010 жылғы 1-тоқсанда салық ... 2009 ... ... ... ... бұл ... құн ... жəне жеке табыс
салығы бойынша түсімдердің ұлғаюымен қамтамасыз етілді;
- Қаржы министрлігі негізінен мемлекеттік эмиссиялық бағалы ... ... 166,6 ... теңге мөлшерінде заем қаражатын тартты;
- əлемдік тауар нарықтарындағы жағдай жекелеген тауарлар бағасының
құбылмалылығымен сипатталды;
- ағымдағы ... ... ... ... үлес ... ... ... қолайлы баға конъюнктурасы аясында тауар
экспортынан біршама түсімдер негізінде қалыптасты.
3 ҚР нарықтық экономика модельдерінің жетілдіру жолдары
Елбасының Қазақстан халқына өзінің жыл ... ... ... ... да еліміздің қоғамдық өмірінде басты оқиға болып ... Бұл ... ... ... Бұл – жаңа ... Бұл – жаңа ... Бұл – ... Бұл – жаңа жетістіктерге ұмтылыс.
Елбасымыз бізге жаһандық ... және ... ... қайта
бөлісі мен тарихи кезеңдер алмасуының күрделі бір сәтінде Қазақстанның 10
жылдық даму бағдарламасын ұсынды. Бұл ... ... 2020 ... ... ... және ... қиындықтарға төтеп беретін,
нақты қадаммен алға апаратын бағытты белгілеп берді.
Тек үдемелі индустрияландыру мен инновация, еңбек ... ... ғана ... дағдарыстан кейінгі жаңа әлемде ұтымды әрі берік
позицияны иемденуге мүмкіндік беретінін Елбасымыз дәлелді ... ... ... ... ... ... хақ. ... сөйлем мен ондағы әрбір тапсырманы Үкімет пен “Нұр Отан” ... ала ... ... ... ... ... ... – бұл болашақ Қазақстан.
Біздің ортақ келешегіміз – ... ... ... және ... молшылық, саяси тұрақтылық пен келісім.
Жаһандық экономикалық дағдарыс әкелген қатерлер мен сын-тегеуріндер ел
экономикасын реформалауды, ... ... және ... ... ... ... ... талап етті. Дәл осы
шараларды бізге бүгін ... да ... ... ... ... ... ... қалпына келетініне
және өзінің жеке әл-ауқаты мен ... ... ... ... Президентіміз – сөз бен істің бірлігінің адамы. [25]
Сондықтан біз ... ел ... үшін өте қиын ... ... ... ... ... “Жол картасының”, “100
мектеп, 100 аурухана” бағдарламаларының ... ... ... ... өзі Президенттің әрдайым халықпен бірге екенін, халыққа және
әрбірімізге деген үлкен қамқорлығын көрсетеді.
Бүгінгі Жолдау – Нұрсұлтан ... ... ... ... ... әрбір адамның әл-ауқатын одан әрі көтеруге бағытталған сарабдал
жоспары.
Қазіргі таңда ... ... нық ... елеулі даму әле­уетімен
жаңа онжылдыққа, жаңа болашаққа бет алды.
Бұл – қазақстандық көшбасшылыққа қадам басу.
Тәуелсіздік алған 18 ... ... ... экономика мен мем­лекеттік
құрылыста әлем таңғалатындай нәтижелерге қол жеткізді.
Табысты барыстың қуатты серпілісімен салыстыра ... ... ... ... туралы тамсана айта бастады.
Еліміздің Тұңғыш Президенті – Нұрсұлтан Әбішұлы ... ... ... қол ... ... ... мойындау қажет.
Біздің Елбасымыз тарихи қысқа мерзім ішінде күрделі экономи­калық және
ішкі саяси жағдайда қираған империя сынық­тарынан ... ... ... ... ... асырып, тәуелсіз әрі қуатты мемлекет құрды.
Ол өзінің айналасына Қазақстан халқын біріктіре отырып, оның еркін
демократиялық ... ... ... ... ... ... әлемде “Назарбаев моделі” ретінде танымал бірегей әлеуметтік-
экономикалық модель құрып, жүзеге асырды. Міне, дәл осы ... ... ... ... ... ... арқасында Қазақстан әлемдік дағдарыстың соққысына
төтеп беріп қана қоймай, экономикалық өсуді ... ... ... аз ғана
мемлекеттердің қатарында.
Жаһандық және өңірлік геосаяси сын-тегеуріндермен бірге жүретін қаржы-
экономикалық дағдарыс ... ... құру ... іске ... Бұл ... сын-тегеуріндер еліміздің экономикасын реформалауға, мемлекеттің ұлттық
қауіпсіздігі мен тұрақтылығын нығайтуға бағытталған ... әрі ... ... ... ... ... ... әлем дамудың жаңа басымдықтары
мен мақсаттарын іздеу үстінде. Өзгеріп отырған әлеммен бірге ... ... ... Ең ... біз ... ... ... бүкіл елі
төзімділікке сыналып жатқан уақытта, ал әлемдік қоғамдастық жаңа жа­һандық
проблемаларды шешу ... ... ... ... ішкі ... ... ... экономикалық шешім таба алған, ... ... ... өз ... ... қорғай білген
елдер ғана дағдарыстан қуатты болып шығады.
Әлем тарихи ... ...... кезеңінде мем­лекет
дамуында көрнекті көшбасшының рөлі тұрақты өседі. Және ұлттық көшбасшының
болуы көбінесе мемлекеттің табысты ... ... ... айналады. [25]
Енді Қазақстанның алдында әлемдік экономиканың, саясаттың және ... ... өту ... ... біршама жоғары деңгейіне шығу
міндеті тұрғанда, біз қайтадан көшбасшылық фактордың қазіргі ... ... ... ден қою жылдамдығына, серпінділігіне, табыстылығына
әсері туралы ... ... ... ... ... шығу ... және «Бесінші жол»
деген тұжырымдамалық жұмыстары Қазақстан үшін ғана емес, сонымен қатар
жаһандық геосаяси әрі ... ... ... жаңа күн тәртібін
қалыптастыратынын көреміз. Осы мағынада, қазақстандық көшбасшы ұлттық бренд
ретінде ғана емес, сонымен қатар саясаткер ... ... ... ... ... шетелдерде тәуелсіз Қазақстан түсініледі.
Егер 90-шы ... ... ... ... ... ... алдымызда «Қазақстанның» болашақ жобасын анықтау
мәселесі тұрса, онда біз қазір біздің мүмкіндіктеріміздің шегі ... ... және ... тәжірибемізге экономика, саясат саласында
қол жеткізгісі ... ... ... қазақстандық энтикааралық және
конфессияаралық келісімнің ... ... ... ... Біз ... бірқатар әмбебап ерекшеліктерді иеленетін дамудың ұлттық үлгісін
қалыптастырдық. Осы мақсатқа қол жеткізу үшін ... ... ... ... болды.
Тұтастай алғанда, экономиканы жедел жаңғырту процесінің ... ... ... сыни тұрғыдан сараптау ғана емес, сонымен қатар болашаққа
нақты бағыттау, күш-жігерді шоғырландыру және ... алға ... ... ... ... ... ешқашан жақсылыққа әкелмеген
өзін өзі жұбату және эйфория. [1. б.24]
Сөзімді қорытындылай келгенде, елдің табысты дағдарыстан ... ... ... ... ... күшті мемлекет және әртараптандырылған, бәсекеге
қабілетті экономика – ... ... алға ... үшін ... ... ... ... «Нарықтық экономиканың модельдері» тақырыбына жазылған курстық
жұмысты ... келе ... ... ... болады:
Нарық дегеніміз — тауарды (қызметті) сатып алу болмаса сату мақсатында
сатушылар мен сатып алушылар ... ... ... ... ... адам, бір жағынан, игілікті жасаушы болса, екінші
жағынан, сол игілікті тұтынушы.
Дүниежүзілік тәжірибеде ... ... ... келесі түрлері
қарастырылған: Әлеуметтік-нарықтық экономикаүлгісі (Германия, Швеция және
басқалар), ¥лттық ... ... үлгі ... ... ... ... ... даму үлгіс, Қазақстанның экономикалық даму
үлгісі.
Экономиканы ұйымдастырудың үш моделі қалыптасқан, олар: а) жоспарлы-
нұсқаулы; ә) нарықтық; б) аралас ... ... ... ... мен ... ... деңгейінің дамуьш
ретгеу аркылы рыноктық механизм ... Осы үш ... ... ... ... ... ... «Кімге өндірілуі керек» экономикалык жүйенің
деңгейі ... ... ... оларды шешу әртүрлі жолмен жүзеге асады.
90-шы жылдардың соңының өзінде нарық пен мемлекеттік басқарудың ... ... ... ... ... ... берді. Бұл бүгінде
мемлекет өзіне стратегиялық маңызы бар ... ... ... және ... ойын ... ... және бір ... нарық
шарттарын барынша жеңілдететін осы схема оңтайлы болып саналады.
1998 – 2007 жылдар – ... іске ... ... Нақ ... ... ... дамуымыздың жеке ұлттық моделі қалыптастырылды,
ол экономикалық басқарудың озық ... ... ... жылы Чили ... негізінде зейнетақы жинақтау жүйесіне көшу жүзеге
асырылды.
2000 жылы Мемлекет басшысының жарлығымен Ұлттық қор құрылды, оның
негізінде ... ең ... ... ... ... ... үлгісі
пайдаланылды.
2006 жылы «Қазына» орнықты даму қоры ... оның ... ... «Қазына» қоры болды, ал ... ... ... «Самұрық» мемлекеттік холдингі құрылды.
Қазіргі таңдағы нарықтық экономика жағдайының көрсеткіштерін
төмендегідей ... ... ... ... ... тауар айналымының көрсеткіші тұрақты түрде өсті
– 2001 жылы 9,3 млрд. доллардан 2009 жылы 72 млрд. долларға ... ... ... де 2001 жылы 7,1 ... ... 2009 жылы 38,5 ... дейін өзгеріп тұрды. Халықаралық инвестициялық ұстанымы 2009 жылы
39,1 млрд. АҚШ долл. ... 2007 ... ... 4,3 млрд. долларға
жақсарғаны байқалады.
- ЖІӨ өсуіне таза экспорттың салымы – 5,4%-ды, негізгі капиталдың жалпы
жинақталуы – 2,2%, үй ... ... 2,2%, ... ... қорларының өзгеруі –(-) 4,2%-ды құрады;
- 2010 жылғы 1-тоқсанда ... ... ... ... ескермей) 1 004,1 млрд. теңге сомаға немесе ... ... ... 2010 ... ... ... түсімдері 2009 жылғы ... ... ... бұл ... құн ... жəне жеке ... ... түсімдердің ұлғаюымен қамтамасыз етілді;
- Қаржы министрлігі негізінен мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздарды
шығару арқылы 166,6 млрд. теңге мөлшерінде заем қаражатын ... ... ... ... ... жекелеген тауарлар бағасының
құбылмалылығымен сипатталды;
- ағымдағы операциялар шотының ... ... үлес ... ... ... ... баға ... аясында тауар
экспортынан біршама түсімдер негізінде қалыптасты.
Біздің Елбасымыз тарихи ... ... ... ... ... ... саяси жағдайда қираған империя сынық­тарынан қазақ халқының ... ... ... ... ... әрі қуатты мемлекет құрды.
Ол өзінің айналасына Қазақстан ... ... ... оның ... ... ... ... деген сенімін арттырды.
Ол әлемде “Назарбаев моделі” ретінде танымал бірегей әлеуметтік-
экономикалық модель ... ... ... ... дәл осы ... ... дамуының локомотиві болды.
“Назарбаев моделінің” арқасында Қазақстан әлемдік дағдарыстың соққысына
төтеп беріп қана қоймай, экономикалық өсуді сақтап ... ... аз ... ... ... ТІЗІМІ
1. Мельников В. Д., Ли В. Д. Қаржының жалпы курсы: Оқу құралы. ... ... 2005 167 ... ... К. Б. ... Оқу ... ... Қазақ университеті, 2006
жыл. 264 66.
3. Абилов Р.Д. «Нарықтық қатынастарды дамыту»// Қаржы-қаражат, 2005ж.№6. 56
б.
4. Талимова Л.С. Қаржылық ... ... 2006- 233 ... Раимкулов А.С. Контроль как приоритетное направление в пополнении
доходов бюджета //Финансы Казахстана. 2006. № 1-2. ... ... Х.Р. ... Промежуточный уровень. (перевод с англ. под
ред. Фроловой Н.Л.) М.: ЮНИТИ, 1997.- 767с.
7. Гальперин В.М., ... С.М., ... В.И. ... ... ... 1997. – ... ... Р.Г., Лунин М.Ю. Микроэкономика. М.: Дело и Сервис, 1999.- 323с.
9. Найманбаев С.М., Серимов У.С., ... ... ... ... ... 1999. –216 ... ... Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / Оқу
құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 420 ... ... ... У.А. ... / ... ... ... – Астана: 2002. – 446 б.
12. Вечканов Г.С., Вечканова Г.Р. Микроэкономика. М.: ...... ... Н.П. ... М.: ... 2003. – ... ... Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. – ... ... 2003. – 219 ... ... В.М., Панфилова Е.А. Микроэкономика. Ростов н/Д.: МарТ, 2004. ... ... ... и ... ... с аккредитивами // Тұран
университетінің хабаршысы. - Алматы. - 2007. - №1-2 (34). - ... ... ... ... ... және оның ... ... тигізер әсері //
Банки Казахстана. - Алматы. - 2007. - ... - ... – 0,38 ... ... валюталық-қаржылық жүйесінің әр түрлі жәй-күйі жағдайларында
капиталдың халықаралық жұмылдырылуын ырықтандыру // Банки Казахстана. ... - 2007. - №11 (125). - ... – 0,45 ... ... ... ... және ... ұшырау себептері //
Халықаралық бизнес университетінің хабаршысы. - Алматы. - 2008. - ... - ... – 0,4 ... ... ... ... сапалы параметрлері туралы / Қазақстан
Республикасының Ұлттық Банкі №146 баспасөз релизі, 2009жылғы желтоқсан.
21. Қаржы тұрақтылығының ... ... ... банк ... ... ... / ... қаржы тұрақтылығы
туралы есеп, 2009 жылғы желтоқсан
22. 2010 жылғы 1 ... банк ... ... ... ... Статистическии ежегодник. Алматы. – 1998 – 2009гг.
24. Стратегия 2030» конференциясы – 10 ... 2009 жыл, ... ... //
http://www.samruk-kazyna.kz.
25. Кәрім Мәсімов - Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі. Қазақстан
– 2020. Болашаққа бірге ... // ... ... №33-35 ... ... 2010 жыл
-----------------------
35%
мұнай өнімдері
Мұнай және
17%
Түсті металлдар
16%
Қара метеллдар
12%
Рудалар
9%
Дәнді дақылдар
11%
Басға
2009 жылғы ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Баға теориясы. Нарықтық экономикадағы бағаның ролі25 бет
Кәсіпорындардың қаржылық ресурстарын басқаруды қалыптастырудың экономикалық механизмін жетілдіру жайлы17 бет
Нарық жүйесі туралы27 бет
Нарықтық экономика жайлы18 бет
Нарықтық экономиканың артықшылықтары мен кемшіліктері3 бет
Қазақстанның нарықтық экономикаға өтуі және нарықтық қатынастардың қалыптасуы, кезеңдері38 бет
"Саяси модернизация."23 бет
1. қ.р. және тағам өнімдерінің ғылыми мекемелері 2. тағам өнімдерін модельдеудің математикалық әдістерін қолдану5 бет
3d max, Объектілерді модельдеу20 бет
3D studio MAX көмегімен объектілерді модельдеу21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь