«Оқу қызметіндегі квалиметрия» пәнінің оқу-әдістемелік нұсқауы


№1 лекция. ЖОО.дағы квалиметрияның негізгі сипаттамасы
№2. лекция. Квалиметрия . білім беру процесінің сапасын басқару жүйесіндегі өзін.өзі бағалау және сақтау
№3 лекция. Студенттердің оқу қызметінің сапасын бағалау дың рейтингтік жүйесі
№4. лекция. Педагогикалық іс.әрекеттердің түрлері мен материалдары.
№5. лекция. Рейтингтік квалиметриялық жүйенің дидактикалық принциптері.
№6 лекция. Студенттер білімін бақылаудың квалиметриялық жүйесін жасаудың алгоритимдері
№7 лекция. Студенттердің білімдерін бақылаудың квалиметриялық рейтингін ұйымдастыру әдістемесі.
8. лекция. Пән бойынша студенттердің білімдерін бақылаудың рейтингтік квалиметриялық технологиясы.
Лекция.9. Рейтингтік квалиметриялық шкалалары
Лекция 10 Оқытуды ұйымдастыруда оқыту мазмұны мен оқыту технологиясын жасау.
Лекция. 11 Оқу.тәрбие процесін материалдық техникалық және ғылыми.әдістемелік тұрғыдан қамтамасыз ету.
Лекция тақырыбы: Оқыту мен тәрбие технологиясын іс жүзіне асыру.
13.Лекция тақырыбы. Білім алушылардың дайындық сапасы көрсеткіштерінің мониторингі.
14 Лекция тақырыбы: Оқу процесін ұйымдастыру процесінің ұтымдылығын талдау.
1 5. Лекция тақырыбы: Кәсіби білім берудің қазіргі үздіксіз жүйесін қалыптастыру
Лекция мәтіні. Квалиметрия – кешенді өлшеу мен педагогикалық нысандар, құбылыстар мен процестер сапасын бағалау әдіснамасын, теориясын және практикасын ашатын педагогикадағы бағыт.
Мектепті басқару үрдісі, оның мақсаты, әдістері, формалары (түрлері) және мазмұны қоғамның әлеуметтік тапсырысы, мемлекеттің (үкіметтің) білім беру саясатымен анықталады. Әр түрлі әлеуметтік үрдістер сияқты мектепті басқару процесі мектепішілік әкімшіліктің басқару әрекеті арқылы ғана жүзеге асатын белгілі бір заңдылықтарға бағынады.
Заңдылықтарды игеру (білу, түсіну) мектепті ғылыми басқарудың негізін қалайды, оның қатынастарының мәнін ашады, ішкі және оданда терең басқарушы мен басқарылушы арасындағы байланыстардың табиғатын түсінуге үйретеді, ғылыми негізде іс-әрекеттердің мақсатын анықтап алуға және нақты шешімдерді дайындауға мүмкіндік береді.
Мектепті басқару заңдылықтары – бұл аса мықты, мазмұнды, жалпы, қажетті, қайталанатын және объективті байланыстар мен қатынастардың көрінісі. Олар басқарудың практикалық барысында пайда болады және көрінеді. Енді осы мектеп басқарудын, біздің көзқарасымызға сай, жалпы заңдылықтарына сипаттамалар бере кетейік.
Сипаттаманың алғашқы көрінісі мектепті ғылыми басқару тек жоғары аналитикалық дәреже сақталғанда ғана мүмкін болады. Басқару объектісін күрделі әлеуметтік организм есебінде жан-жақты және кешенді зерттеу қажет екендігін Д.М.Гвишани және басқалар атап көрсетіп отыр.
Қандай да бір әлеуметтік объектіні басқару үшін оның нақты құрылымы және әр уақыттар бөлігінде қалай өзгеріп тұратынын білу керек. Мұндай мәліметті тек қана басқару процесінде дүниетанымдылық іс-әрекеттің тұрақты жүргізіліп тұрған жағдайында алуға болады. Оның мектеп жағдайындағы нақты көрінісі-педагогикалық болмысты тану процесі ретінде түсінілетін оқу-тәрбие процесі.
Негізгі:
1. Гинецинский, В. И. Знание как категория педагогики: опыт педагогической когнитологии / В. И. Гинецинский. – Л.: Изд. ЛГУ, 1989. – 144 с.76.
2. Глухова, Л. В. Методология управления качеством функционирования информационных систем подготовки специалистов (на примере специальности
инженер-менеджер) автореферат дис.…докт. техн. наук / Л. В. Глухова.– М, 2007. -35с
3. Государственная аккредитация. Самообследование. – М., 1999.– 39 с.
4.Дзегеленок, И. И. Информационные технологии в управлении качеством образования [Текст]: учебное пособие / И. И. Дзегеленок; под общ. ред.Н. А. Селезневой. – М.: ИЦПКПС, 2004. – 68 с.
Қосымша:
1. Диагностика индивидуальных различий студентов и концепции эффективности учебно-воспитательного процесса на факультете [Текст]: методические рекомендации / авт.-сост. Л. В. Макарова. – Куйбышев: Куйб. авиац. инт, 1988. – 48 с.
2. Маркова А. К., Матис Т, А., Орлов А. Б. Формирование мотивации учения. М., 1990.
3. Общая психодиагностика // Под ред. А. А. Бодалева, В. В. Столина. М., 1987.
4. http://rudiplom.ru/lectures/pedagogika/1318.html#ixzz0qbDFassy
5. http://rudiplom.ru/lectures/pedagogika/1318.html#ixzz0qbCy1uTO

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 48 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Қ.А.ЯСАУИ АТЫНДАҒЫ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАЗАҚ-ТҮРІК УНИВЕРСИТЕТІ

ТАРИХ - ПЕДАГОГИКА ФАКУЛЬТЕТІ

Жалпы педагогика және этнопедагогика кафедрасы

ОҚУ ҚЫЗМЕТІНДЕГІ КВАЛИМЕТРИЯ
пәнінің

ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЫ

6Д010300 – Педагогика және психология мамандықтарына арналған

ТҮРКІСТАН - 2013

№1 лекция.
ЖОО-дағы квалиметрияның негізгі сипаттамасы.
Лекция жоспары:
1. ЖОО-дағы квалиметрияның негізгі сипаттамасы.
2. ЖОО-дағы квалиметрияның негізгі анықтамалары

Лекция мәтіні. Квалиметрия – кешенді өлшеу мен педагогикалық нысандар,
құбылыстар мен процестер сапасын бағалау әдіснамасын, теориясын және
практикасын ашатын педагогикадағы бағыт.
Мектепті басқару үрдісі, оның мақсаты, әдістері, формалары (түрлері)
және мазмұны қоғамның әлеуметтік тапсырысы, мемлекеттің (үкіметтің) білім
беру саясатымен анықталады. Әр түрлі әлеуметтік үрдістер сияқты мектепті
басқару процесі мектепішілік әкімшіліктің басқару әрекеті арқылы ғана
жүзеге асатын белгілі бір заңдылықтарға бағынады.
Заңдылықтарды игеру (білу, түсіну) мектепті ғылыми басқарудың негізін
қалайды, оның қатынастарының мәнін ашады, ішкі және оданда терең басқарушы
мен басқарылушы арасындағы байланыстардың табиғатын түсінуге үйретеді,
ғылыми негізде іс-әрекеттердің мақсатын анықтап алуға және нақты шешімдерді
дайындауға мүмкіндік береді.
Мектепті басқару заңдылықтары – бұл аса мықты, мазмұнды, жалпы,
қажетті, қайталанатын және объективті байланыстар мен қатынастардың
көрінісі. Олар басқарудың практикалық барысында пайда болады және көрінеді.
Енді осы мектеп басқарудын, біздің көзқарасымызға сай, жалпы заңдылықтарына
сипаттамалар бере кетейік.
Сипаттаманың алғашқы көрінісі мектепті ғылыми басқару тек жоғары
аналитикалық дәреже сақталғанда ғана мүмкін болады. Басқару объектісін
күрделі әлеуметтік организм есебінде жан-жақты және кешенді зерттеу қажет
екендігін Д.М.Гвишани және басқалар атап көрсетіп отыр.
Қандай да бір әлеуметтік объектіні басқару үшін оның нақты құрылымы
және әр уақыттар бөлігінде қалай өзгеріп тұратынын білу керек. Мұндай
мәліметті тек қана басқару процесінде дүниетанымдылық іс-әрекеттің тұрақты
жүргізіліп тұрған жағдайында алуға болады. Оның мектеп жағдайындағы нақты
көрінісі-педагогикалық болмысты тану процесі ретінде түсінілетін оқу-тәрбие
процесі.
Басқарудың эмпирикалық деңгейі берілген мәліметтің, көріністің,
үстіртте жатқан қасиеттің, қарым-қатынастың, басқарылатын объектінің
байланыстарына негізделген. Ғылыми деңгей анализге сүйенеді, өйткені ол
берілген мәліметтің шеңберінен шығып, нақты көріністің бейнесінің жасырын
ішкі механизмін құрастырушы жасырын бағыныгтылықтың сферасына кіріп кетеді.
Бұған тек қана информацияларды (мәліметтерді, ақпараттарды) тұрақты
аналитикалық сараптауға салғанда жетуге болады. Аналитикалық сараптаманың
болмауы циклдардың ыдырауына, басқару процесінің төмендеуіне алып келеді.
Аналитикалық қызметтің нәтижесінде мектеп жетекшісі басқарудың мақсатын
нақтылауға мүмкіндік алады.
Анализдің қорытындысы оқу-тәрбие процесінің мектепішілік
тексерістерімен (контроль) бірлікте басқару қызметінің басқа екі өте
маңызды ғылыми және әсерлі (эффективный) – (пайдалы) негіздерін қалайды:
оның бірі – жоспарлау болса, екіншісі – реттеу. Бұлай қауымдасу
мектепішілік тексерістің өміршеңдігін және жемістілігін (пайдалылығын)
көрсетеді.
Өткен жылдың қорытындысын зерттей отырып, анализ ескі жылды жауып, жаңа
жылдық мектеп басқарудың жылдық циклын ашады. Сонымен басқару процесінің
үздіксіздігін сақтап отырады.
Сабақтарды жан-жақты талдаудың орасан зор маңызы бар. Талдау – сабақтың
сапасын басқарудың жетекші мен мұғалімнің жеке әдістемелік жұмыстарын іске
асырудың, ұжымының шығармашылық ізденістерін қалыптастырудың жағдайын
жасаудың, оқытушының өзіндік білімін арттырудың және т.б. ең басты жолдары
болып табылады.
Сонымен қатар талдау мектепті басқарудың заңдылықтардың жалпы қатарында
заңдылықтардың жүйе құрушылық қызметін атқарады. Анализ көрсетілген
процестердің байланыстарының тереңдігін, маңыздылығын, тұрақтылығын,
қажеттігін және атрибуттылығын бейнеледі.
Басқару процесінің екінші өте маңызды заңдылығы төмендегідей
анықталады: басқару қызметінің қажеттілігі (пайдалылығы) неғұрлым жоғары
болса, солғұрлым оның қорытындысы әсерлірек (елеулі, қомақты) болады.
Қажеттілік қажеттілікпен құрылымдық байланысты, ол жүйелілік қызметінің
жүйеліліктің бүтіндігін сақтап қалу үшін бағыныштылығы қажет.
Бағдарламаны жүзеге асыруда мақсаттың ролі орасан зор, себебі оған
жүйеліліктің құрылымы мен тәртібі бағынады.
Ғылыми басқару – мақсаткерліктің негізінде жүзеге асады. Қажеттілік
(мақсаттылық) – жоғары дәрежеде ұйымдастырылған әлеуметтік жүйенің
фундаментальдық (түпкілікті, тұғырлы, текті) сипаттамасы, оған мектеп те
кіреді.
Бұл заңдылық біріншіден басқару қызметінің бағдарлы мақсаттылығымен
бейнеленеді. Үлкен және күрделі жүйеде мақсат және оның бөліктері үшін
өзінің анықтамасын нақтылауы оны тікелей орындаушыларға нақты өндірістік
тапсырма ретінде жеткізуі қажет. Жоспарлау мен мақсат қоя білу – басқарудың
сапасын арттырудың маңызды қоры. Екіншіден, заңдылық мақсатқа ұмтылу
қасиетімен бейнеледі, бұл ұмтылыс мақсатқа жетудің жоспарлауға
белсенділікті біріктіру, ұйымдастыру, ескеру, реттеу және талдау
қызметгерінің қажеттілігін көрсетеді. Субьектінің мақсаткерлігі – бұл
сыртқы және ішкі кедергілерге қарамай өзінің күш-қуатын мақсатқа жетуге
бағындыра және басқарылатын объектіні осы мақсатқа жетуге жұмылдыра ала
білуді қажет етеді. Мақсат жүйесі неғұрлым көптармақты болса, соғұрлым
мектеп жетекшісі жеңіл және дәлелді түрде өз қызметінің жүйелі және
тактикалық және стратегиялық желісін жоспарлап алады.
Келесі заңдылықтың мазмұны басқару әсерінің үздіксіздігі неғұрлым
жоғары болса, соғұрлым оның қорытындысы әсерлірек (пайдалырақ) дегенге
келеді. Үздіксіздік көп жағдайда басқарудың мақсаткерлігінен өрбиді және
мынадай жағдайда қол жеткізеді:
а) тұрақты қызмет ететін ақпараттық жүйе және одан түсетін оқу-тәрбие
процесінің барысы мен дамуы басқару әсерлерінің қорытындысының негізінде
басқарылатын жүйенің өзгеруі туралы ақпараттар;
ә) осы ақпараттардың үздіксіз талдануы;
б) осы талданудың қорытындысы бойьшша жылдам басқарушылық шешімдер мен
реттеуші шешімдер қабылдау;

Еңбекті ғылыми ұйымдастырудың жалпы идеясы педагогикалық еңбектің
ерекшілігіне сәйкес өзгереді, жаңартылады. Педагогикалық еңбек – бұл еңбек
түрлерінің бірі, мұндай еңбекте мұғалім мен оқушылар бірлесіп әрекет
жасайды.
Педагогикалық еңбекті ғылыми ұйымдастыру –бұл ынтымақтастық
педагогикасы негізінде мұғалім мен оқушылардың бірлесіп істейтін жұмыстары
нәтижелі болу үшін жағдай жасау. Ал еңбек бұл нақты мақсатқа сәйкесті
адамның іс-әрекеті. Іс әрекетінің бастысы дене, ақыл-ой еңбегі,
материалдық және рухани еңбек, ойын, оқу т.б.
Педагогикалық еңбекті ғылыми ұйымдастыру бұл қазіргі ғылым мен озат
практика жетістіктерінің нәтижесінде негізделген еңбекті ұймдастырудың
жетілдіру процесі.
Оқыту мен тәрбие процесін дұрыс ұйымдастыру және жетілдіру, еңбек
іс-әрекетінде уақытты, күштерді, әдістер мен құралдарды барлық
қатысушылардың толық және тиімді пайдалануы –педагогикалық ұжымның тікелей
міндеті. Бұл мәселелерді еңбек процесінде іске асыру интенсификациялау,
ізгілендіру мен гуманитарландырудың диалектикалық ұштасуы жағдайында ғана
мүмкіншілік алады. Педагогикалық еңбекті ғылыми ұйымдастыру бұл
интенсифициялау, ізгілендіру мен гуманитарландыру бірлігі.
Қазіргі кезеңде қоғам өмірінің бүкіл саласы қайта құру жағдайында
педагогикалық еңбекті ғылыми ұйымдастыру мәселесіне ерекше назар
аударылуда. Солардың ішінде басты мәселелердің бірі мұғалім шығармашылығын
дамыту дәрежесі.
Педагогикалық шығармашылық -бұл ғылыми ізденудің нәтижесінде озат
тәрбиені жасау, тұтас педагогикалық процесс проблемаларын шеберлікпен шешу,
оларды педагогикалық шеберлік дегеніміз оқыту мен тәрбие процесін
шығармашылықпен іске асыру.
Халыққа білім беру жүйесіндегі озат оқу тәрбие мекемелерінің іс-
тәжірибесі еңбекті ғылыми ұйымдастырудың мынандай негізгі бағыттарын
анықтап жүзеге асыруда:

1.Мектептің және басқа да оқу орындарының жоспарлау және есепке алу
жұмыстарын жетілдіру.

2.Мектеп басшыларының міндеттерін дұрыс бөлу. Мысалы: мектеп
директорының міндетіне педагогикалық ұжымға басшылық ету, кадрларды іпіктеп
алу, дұрыс орналастыру және тәрбиелеу, сыныптан және мектептен тыс
жұмыстарды бақылауды іске асыру, озат педагогикалық тәжірибе, кәсіптік
бағдар беру жұмысы, оқушылардың өзін-өзі басқаруы, ата-аналармен,
жұртшылық пен жұмыс істеу жатады. Сонымен бірге ішкі тәртіп ережесін,
қауіпсіздік техникасын қорғау мәселелерін де қамтамасыз етеді. Бұл
жұмыстарды демократиялық және жариялылық принципі негізінде басқарады.

Сонымен, халыққа білім беру жүйесіне еңбекті ғылыми ұйымдастыруды
кеңінен енгізудің барынша мүмкіншілігі және қажеттілігі арта бермек.

Мектеп жұмыстарының ішінде ең басты мәселердің бірі –педагогикалық
ұжымға ғылыми тұрғыдан сауатты басшылық жасау қажет. Мектеп жұмысын
меңгеріп, зор жауапкершілікпен жүзеге асыратын тұлға директор және оның оқу-
тәрбие жұмысы жөніндегі орынбасарлары. Олар өздерінің міндеттерін
педагогикалық принцип негізінде іске асырады.
Мектептерде педагогикалық тәжірбиені зерттеу, жинақтау ісі күрделі
және шығармашылық мәселелердің біріне жатады. Педагогикалық тәжірбие оқыту
мен тәрбиенің практикасын жан-жақты зерттеу обьектісі, фактілермен ғылыми
мәнді жинақтардың негізгі көздерінің бірі сондықтан педагогика озат
тәжірбие оқу тәрбие жұмысын дамыту мен жетілдіруде үлкен орын алады.
Осыған орай әр бір мұғалім еліміздегі жаншыл ұстаздардың бай тәжірбиесін
белгілі педагоктар мен психолоктардың ғылыми еңбектерін терең зерттеп өз
ісінде шеберлікпен пайдаланудың жолдарын қарастырады. Оқу мен тәрбиенің
тиімді тәсілдері мен әдістерін зерттеуде мұғалімнің өз тәжірбиелерден өзі
зерттеп жинақтау ісі әрі қиын әрі мәселелердің бірі. Бұл мәселені
ойлайтындай зерттеп практикада дәлелдеу өзіне байланысты мұғалім оқыту мен
тәрбие әдістеріне байланысты мәселелерді таңдап алады да олардың
тиімділігін сабақтардың немесе тәрбие жұмысының барысында бақылап терең
зерттейді. Зерттеу жұмыстарын материалдарға талдау жасап қорытындылап үнемі
дәптеріне жазып отырады. Мұғалім әр сабақтың немесе тәрбие жұмысының өзіне
тән ерекшелігін әр түрлі әдістердің қолданудың тиімді жолдарын оқыту мен
тәрбие процесінде оқушының ынтасы мен таным қабілетін дамытуды
шығармашылықпен іздестіреді. Осының нәтижесінде мұғалім өз жұмысындағы
жетістіктер мен елеулі кемшіліктерді көре басатайды. Сөйтіп оларды жоюдың
тиімді жолдарын қарастырады. Ол үшін мұғалім педагогикалық әдебиеттермен
танысады. Қажетті әдебиеттерге аннотатция және белгілеу графия жасайды.
Аннотатция- мұғалім өз мекендігі немесе көршілес мектептердегі тәжірбиені
мұғалімнің тәрбие жұмысын танысады. Сабаққа қатысады. Олардың оқытумен
тәрбие әдістері өзінің қамтып жүрген әдістерімен салыстырады, тиімді
қортынды жасайды.
Зерттеу жұмыстарына байланысты құжаттарын мұғалімдер бірте –бірте
жинастыратын болады. Мұғалімнің өз тәжірбиесін өзі зерттеп жинақтау. Жалпы
педагогикалық тақырып бойынша бірнеше мұғалімнің іс тәжірбиесін тарату және
жинақтау. Жанашыл мұғалімнің озат тәжірбиесін тарату және оны оқу процесіне
енгізу.
Ғылыми педагогикалық зерттеу әдістері әрбір ғалым өзінің дербес
әдіснамасын зерттеу әдістерін жасайды. Педагогиканың да өзіне тән ғылыми-
зерттеу әдістері бар. Бұл әдістері зерттеуші әрбір педагогикалық құбылыстың
ерекшеліктеріне сәйкес қолданады. Ғылыми педагогикалық зерттеу әдістері тек
қана ғалымдардың төл ісі болмай, барлық мұғалімдерінің игілігіне айналуы
қажет. Мұғалім өз жұмысында зерттеу әдістерін ғылыми негізінде меңгеріп,
социялогия және психология ғалымдардың әдістерімен ұштастырып жүргізе
білгенде ғана өзінің және басқа мұғалімдердің тәжірбиелерін жан-жақты
зерттей алатын болады.
Педагогика ғылымы дамуының маңызды факторы, оның зерттеу әдістерінің
көбеюі мен ұдайы жетіліп отыруы. Айта кетерліктей бұл бағытта педагогика
үлкен прогресске ие. Бір кезеңдерде үстірт философиялық-әлуметтік бақылау,
пайымдаулар бойынша ғана зерттеліп, ал педагогикалық идеялар ұлы
ойшылдардың тек шығармашылық қызметінің нәтижесінде ғана туындап келеді.
Қазіргі кезеңде педагогикалық зерттеулер әртүрлі әдістердің бүгін бір
жүйесін жәрдемімен алға басуда. Бұларға: педагогикалық бақылау, әңгімелесу,
мектеп құжаттарын зерттеу, оқушылардың шығармашылық жұмыстарымен танысу,
озат педагогикалық тәжірбиені үйрету және қорытындылау, әлеуметтік талдау,
педагогикалық идеяларды теориялық талдаудан өткізу және тағы басқа
әдістерде жатады.
Педагогикалық тақырыптарға жазылған бірсыпыра құнды еңбектер
педагогика ғылымның дамуына игі әсерін тигізді. Озат педагогикалық
тәжірбиені үйрену және жинақтау. Бұл әдіс оқытумен тәрбие жұмыстарын
табысты өткізіп жатқан озат мектептермен мұғалімдердің тәжірбиесін үйрету
және оны теориялық пайымдауға негізделген. Көп жағдайларда мұғалімдер
күнделікті сабақ тәжірбиесімен эмпирикалық түрде маңызды педагогикалық
жаңалықтарға жетіп отырады, бірақ олардың бұл пайдалы істерін педагогикада
танылмай, тиісті зерттеуден тыс, жеке ынталы ұстаздың пайымы ғана болып,
көпшіліккке жетпей, қалып кете береді.
Педагогикалық еңбекті ғылыми ұйымдастыру
Ақырын жүріп, анық бас
Еңбегің кетпес далаға
Ұстаздық қылған жалықбас
Үйретуден балаға - дей отырып, Адамның адамшылығы –
ақыл, ғылым, жақсы ата, ақсы ана, жақсы құрбы, жақсы ұстаздан боладың.
Педагогикалық еңбекті ғылыми ұйымдастыру жалпы педагогикалық
еңбектің ерекшелігіне сәйкес өзгереді және жаңартылады.
Педагогикалық еңбект бұл еңбек түрлерінің бірі, мұндай еңбекте мұғалім мен
оқушылар бірлесіп әрекет жасайды. Сондықтан материалдық өндіріс орындарында
қолданылатын еңбекті ғылыми ұйымдастырудың педагогикалық еңбекті ғылыми
ұйымдастырудың айырмашылығы бұл бірлесіп істейтін жұмыстары нәтижелі болу
үшін жағдай жасау, екіншісі оқушы.
Педагогикалық еңбекті ғылыми ұйымдастыру – бұл ынтымақтастық
педагогикасы негізінде мұғалым мен оқушылардың бірлесіп істейтін жұмыстары
нәтижелі болу үшін жағдай жасау. Ал еңбек бұл нақты мақсатқа сәйкес адамның
іс-әрекеті.
Іс-әрекеттің бастысы дене, ақыл-ой, еңбегі, материалдық және
рухани еңбек, ойын, оқу т.б.
Еңбек өндірілетін материалдық және рухани құндылықтармен
байланысты.
Педагогикалық еңбекті ғылыми ұйымдастыру бұл қазіргі ғылым мен
озат практика жетістіктерінің нәтижесіне негізделген еңбекті ұйымдастыруды
жетілдіру процесі.
Мұғалім еңбегінің шығармашылық сипаты. Мұғалім еңбегі басқа
қызметтермен салыстырғанда, өзіндік ерекшелігі мол шығармашылықты сүйеді.
Өйткені жеткіншек ұрпақты өмірге, еңбек пен әлеуметтік іс-әрекетіне
дайындау мұғалім көп іздендіріп, ойландыратын жұмыстың ең басты түрі.
Мұғалім еңбегінің ғылымға негізделе отырып белгілі жүйелікпен жүзеге
асырылатыны айқын.
Мысалы: оңайдан қиынға, жеңілден ауырға, нақтылы түсініктен
бейтараптылы ұғымға біртіндеп ауысу ережелерін және оқушылардың жасы мен
дербес ерекшеліктерін есіне алмайынша оқу және тәрбие жұмысында белгілі
нәтижеге жету қиын.
Сондықтан мұғалімнің алдындағы басты міндет – оқушыларды біліммен
қаруландыра оытырып , ойлауға, сөз шеберлігіне, еңбек ете және білуге
үйрету және тәрбиелеу.
Ұстаздық еңбек негізі, біріншіден, мұғалімнің өмірге көзқарасы,
оның идеялық танымы.
Ұстаздық шеберлік еңбегі, екіншіден, пәнді жетік білуді, ойды
оқушыларға жеткізу үшін негізгі материалды терең түсініп, олардың алдына
жан-жақты дайындықпен баруды, сонымен қатар, оқушылардың басына әдет, дағды
сияқты жақсы қасиеттерді сіңіре білуі тиіс.
Үшіншіден, оқыту мен тәрбиелеудің әдіс-тәсілдерін міндетті түрде
меңгеру керек. Педагог көп біліп қана қоймау сол білгендерін оқушыларға
бере білуі, яғни белгілі бір сынып оқушыларының жас мөлшері мен шама-
шарықтарын ескеріп, сабақтың қызық та түсінікті әрі жеңіл өту жағын
ойластыруы қажет. Педагогикалық әдеп ауадай қажет. Оған қоса, педагогикалық
істің шебері оқушылардың түсінігін, тәжірибесін біліммен байтып, моральдық
сапасын қарастыруға, программалық материалдың жақсы мұғалімі болып қана
қоймай, оқушылардың тәрбиешісі де болуы керек.
Алайда, зер салып байқасақ, жалпы әдеп бар да, педагогикалық
әдеп бар ғой. Кеқ келген тәрбиелі де мәдениетті адамның бойынан педагогтық
әдеп табыла бермейді. Педагогтық әдеп – медицина қызметкерлерінің
дәрігерлік этикасы сияқты мұғалімнің кәсіптік сапасы. Ол педагогтық білім
мен педагогтық тәжірибені қоса алғанда пайда болатын педагогтық шеберлігі
еңбектің құрамдас бөлігі болып табылады.
Педагогтық ғылыми ұйымдастыру еңбегі, кең мағынасында ең ұтымды
әдіс-тәсілдерін қолданып, оқушыларды еліктіріп әкететін кәсіптік сапасы.
Оқушыларға біздің тарапымыздан болатын әр бір педагогтық әдіс-тәсіл, әр бір
ескерту мұғалімнің беделін жоғары көтеретіндей, не болмаса оған нұқсан
келтірмейтіндей болуы керек. Мұғалімдер өз талаптарын оқушылардың қалай
орындайтынына маңыз беріп қана қоймай, сонымен қатар, реніш тумау жағын да
ойластырғаны жөн.
Педагогтық әдептен хабары мол оқытушы, меніңше, ұстамды, бірақ
талап қойғыш мұғалім, қайсар және өз дегенінен қайтпайтын адам. Әр нәрседен
хабары мол әдепті мұғалім оқушылардың жүрегіне жол таба біледі. Жол таба
білудің нәзік жолдары: ерлік-жігер, ұстамдылық, дәйектілік, талап қоя
білушілік, зейінділік, қалжыңдай білушілік, орынды мысқыл, ептілік, әзіл
оспаққ ырғағының мол болуы.
Оқушылармен жұмыс барысында ешқендай ымыраны мойындамайтын
мұғалімдер де бар. Ондайлардың көбісі көтеріңкі дауыспен сөйлейді. Сабағы
түсінбегенде, күлкі буғанда, класта тақта сүртілмегенде ұрсып сөйлейді.
- Сонда қалай мұндай жәйттерге мән бермеу керек пе?
- Мән беру керек, бірақ түрліше мән беру керек.
Одан да олардың белсенділігін көтерген жөн. Оқушылар айтқанды ұғып
алмаса, айқайдан пайда жоқ. Сол материалды қайтадан түсіндіру керек.
Оқушыларды күлді екен деп мен өзім, мысалы, оқушыларға айқаламаған болар
едім.
Күлетіндей жағдай болса, олар күлкілерін бәрібір жасыра алмайды.
Одан да оқушылардың күлуіне мүмкіндік беріп, өзің де қосылып күліп, содан
кейін құлаққа жағымды үнмен бір қызық әңгіме бастап, сөйтіп барып
жоспарланған материалдың мазмұнына көшу керек. Мысалы: тақта кір болса,
оқушыларға реніш білдіруге де болады немесе тақтаны үн-түнсіз сүрте бастап,
сәлден соң оларға естірте: Егер сіздерге тақта сүрту қиын болса, мен-ақ
сүртейінң - деп айтсақ жеткілікті. Келесі жолы тақта айнадай жалтырап
тұрады.
Әрбір әдіс-тәсілдің орынды қолданғаны жақсы. Орынымен айтылса, әзіл-
қалжың ашу-ызаның бетін қайтарады.
Педагог әрқашан оқушылардың жүректеріне жол таба білу қажет.
Оқушыларды дұрыс тәрбиелеу үшін оларды жақсы білу керек. К.Д.
Ушинский Адам – тәрбие нысанасың деген өзінің күрделі еңбегінің
кіріспесінде: Егер педагогика ең алдымен сол адамды барлық жағынан білу
керек,ң - деп жазды.

Оқушыларды зерттеу - әр мұғалмнің және әсіресе класс жетекшінің
міндеті. Ол мектеп оқушыларын сабақ үстінде, сабақтан тыс уақытта, оқушы
семьясына барғанда зерттейді.
Оқушыларды зерттеу – оларды жекелеп тәрбиелеуді қажетті шарты. Мектеп
оқушыларын зерттеу – тәрбиелеу мен оқыту процесінде жекелеп тәрбиелеу
әдісін қамтамассыз ету үшін керек. Зертеуге кірісе отырып, нені зерттеу,
неге болса назар аудару керегін анық көз алдыңа келтіре білген жөн. Зерттеу
процесінде, әдетте, оқушының жалпы және саяси дамуы, оның моральдық
бейнесі, мінез ерекшеліктері, үлгерімі мен тәртіптілігі, еңбек сүйгіштігі,
мінез-құлық мәдениеті, жеке өзінің қасиеттері айқындалады.
Мектеп оқушыларын жан-жақты зерттеу ең алдымен қарым-қатынас
процесінде және нақты іске оның басқа адамдармен байланысын зерттеу.
Зерттеу мақсаты болу және нақты сипат алу үшін, оқушылардың
педагогикалық зерттеудің үлгі программасына ия болу қажет. зертеу
процесінде оқушының жеке басының негізгі белгілерін айқындауға ерекше назар
аударылады: оның идеялары мен талпыныстарының негізгі бағыттары, бұл
идеяларды нақты істерде – оқуда, еңбекте, қоғамдық жұмыста көрсете білу,
отанды сүю, шыншылдық және адалдық, принціптілікқарапайымдылық сияқты
моральдық қасиеттерінің болуы, мінезінде жігерлік сезімдері сияқты
моральдық қасиеттерінің болуы.
Оқушыларды педагогикалық бақылау. Бұл мектеп оқушыларының зертеудің
негізгі және неғұрлым кең тараған әдісі. Бақылау оларды әдеттегі өмір мен
іс-әрекет жағдайында жүйелі зерттеуге бағытталған. Ол сабақта, сабақтан тыс
уақытта, қоғамға пайдалы еңбек және қызыметтің басқа басқа түрлері
процесінде жүзеге асырылады.
Бақылау неғұрлым жақсы әрі мақсатты ұйымдастырылса, мектеп оқушыларын
соғұрлым терең әрі жан-жақты зертеуге болады.
Бақылау – бұл еңбекті көп керек ететін әдіс. Обьектив дерек алу үшін
әртүрлі жағдайда мінез-құлықты сипаттайтын сан алуан фактілерді жинау
керек. Жеке, кейде кездейсоқ фактілердің негізінде ғана мінез-құлықты
сипаттауға және бағалауға болмайды. Жеке адам үшін неғұрлым типті болып
табылатндары айқындау қажет.

Зертеу процесінде мектеп оқушыларымен әңгімелер елулі орын алады. Олар
менез-құлық сыңайын, мүдделер мен бейімділікьі білуге көмек теседі. Жақсы
өткізілген әңгімелер бақылау кезінде байқалмайтын психиканың құпия
сырларына үңілуге мүмкіндің береді. Егер оқушыға ілтипатпен көңіл бөліп
қараса ол өзінің асыл армандары сен тілектері туралы өз бақалаулары
жайында, мұғамімдерге, ата-аналарына, жолдастарына деген ынтасы туралы
қуана әңгімелеп береді.

Әдепті, жылы немесе сырластық әңгіме – бұл тек қана зертеудң ғана
емес, оқушыларды тәрбиелеудің де әдісі. Әңгімелер, әдетте, жеке көзбе - көз
өткізіледі. Бірақ кейде әңгімені бүкіл класпен өткізуге болады. Мәселен
оқушылардың оқырман ретіндегі ынтасын зертеу үшін, олармнен оқылған
кітаптар туралы, кітаптардағы сүйікті кейіпкерлер жаймы әңгімелесуге
болады.

Оқушылардың ынталары мен білімділігін зертеу және олардың талаптары
мен идеялдарын анықтау мақсаттарында кейде үй шығарнмалары жазылады. Күні
бұрын шығарма тақырабы хабарлап, оны орындау тәртібі турала кеңістер
беріледі. шығарманы жазғанда дербестің, адалдылақ және шыншымдықтың мол
көтінуіне қол жеткізген ерекше маңызды. Шығармаларда дамудың жалпы
дәнежесі, көп оқығандағы болып жатқан оқйғаларды өз бетімен ажырата
білетіндігі бейнеленеді.

Оқушылар туралы, олардың даму дәрежесі туралы анкеталардың көмегімен
қысқа уақыт ішінде мол материал жинап алуға болады. Олар ең алдымен
оқушылардың адамгершілік түсініктері мен елестерін, төңірегіндегі адамдарға
қатынасын айқандауға, мүдделерін, бейімділігін зертеуге мүмкіндік береді.

Анкеталардың көмегімен тек қана кейбір моральдық қасиеттерді түсінуге
ғана емес, сонымен бірге кластағы колективтік қатынастардың, достық пен
жолдастық өзара қарым-қатынастардың жай күйін айқындауға болады. Кейде жеке
оқушылардың өмірі мен тәрбие жағдайын неғұрлым терең және жан-жақты зертеу
қажеттілігі туады. Мәселен, оқуша нашар оқып, тәртіп бұзып, сабақтарды
жібере бастады. Оның себептерін анықтау керек. Олар семьядағы қолайсыз
жағдайларға жиі байланыста болады. Сондықтан өмір жағдайымен байланысты
болады. сондықтан өмір жағдайымен жете танысқан және ата-аналармен бірлесе
отырып тәрбиелеу мен оқыту үшін қалыпты жағдай жасау қамқорлық көрсеткен
жөн.

Класс колективі ойдағыдай қалыптастыру мен тәрбиелеу көбіне оқушыларды
бір-бірімен жеке қарым-қатынастарын зертеуге байланысты. Бұл қатынастарды
білмен колективті топтастыру және класта колективтік қатынастарды
қалыптастыру қиын. Жеке қарым-қатынастарды зертеу мақсатында әлуметтік-
метриканың әдістер қолданады. Олар жаныма сұрақтар қою жолымен өзара
сүйінішті, жиренішті, немесе бір-біріне дегн немқұрайлықты айқындауға,
класта кімнің зор беделге ие, кімнің ие емес екенін анықтауға мүмкіндік
береді. Мұны класс жетекшінің білуі өте маңызды. Бақылаулар, әңгімелер,
анкеталар және шығармалар көмегімен әрдайым мұны айқындайу мүмкін бола
бермейді. Оқушылар арасындағы шын қарым-қатынастарды айқындау үшін оларға
бірқатар жанама сұрақтар беруге болады. ол бір партаға кіммен отыргғысы
келеді: учаскеде немесе колхоз даласында кіммен жұмыс істегісі келеді т.б.

Сонымен әр оқушымен тұтас оқушылар коллективін жан-жақты әбден зерттеу
үшін әр түрлі әдістер мен тәсілдерді қолдану қажет. Әрине бүкіл саналуан
әдістерді қолдану көп күш пен уақытты талап етеді. Бірақ, оқушыларды
зерттей келе кластағы тәрбие ұмысын жоғарғы тиімділікпен ұйымдастыра алады.
Оқушылардың ерекшеліктерін біле тұра, оларға ықпал етудің әдістерін
табыстырақ қолдана алады. Педагогикалық ережені есте ұстау қажетті:
оқушыларды жете зерттеу тәрбие жұмысын әдәуір жеңілдету деген сөз.

№2. лекция. Квалиметрия - білім беру процесінің сапасын басқару
жүйесіндегі өзін-өзі бағалау және сақтау
1. Квалиметрия - білім беру процесінің сапасын басқару
жүйесіндегі өзін-өзі бағалау және сақтау
2. Квалиметрия - білім беру процесінің сапасын басқару жүйесіндегі
өзін-өзі бағалау және сақтау

Ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізуде төмендегідей принциптерді
басшылыққа алу қажет:

- педагогикалық құбылыстардың шынайылылығы мен шарттасқандығын ескеру,
себебі дүниедегінің бәрі өзінің ішкі объектив заңдары, қарама-қарсылықтары
жєне себепті салдарлы байланыстарына орай жасайды әрі дамиды;
- құбылыстарды даму барысында зерттеу;
- бір құбылысты екіншілерімен өзара өзара қатынаста байланыстыра зерттеу;
- зерттеу процесінде қалаған ғылыми проблеманың шешімі бірін-бірі
толықтырып отырушы көптеген әдістер кешенімен орындалатынын естен
шығармау;
- зерттеу әдістері зерттелетін құбылыстыњ мән-мағынасына сай келуі;
- даму процесін сол дамудың қозғаушы күші және даму көзі саналатын оның
қарама-қарсылықтарына негізделген өзіндік қозғалыс жєне өзіндік даму
ретінде қарастыру;
- сынақталушыға, білім-тєрбие процесіне зиян келтіретін, адамгершілік-
инабаттылық талаптарына қайшы болатын эксперименттерді өткізбеу.
1. ҚР Конституциясы ғылым мен ғылыми шығармашылық туралы.
2. Ғылымның даму заңдылықтары.
3. Ғылымның жіктелуі.
4. Ғылыми педагогикалық зерттеу негіздері, оның мақсаты мен міндеттері.
Педагогикалық іс-әрекет – шығармашылық іс-әрекет. Күнделікті үлкен және
шағын мәселелерді шешіп отыратын әрбір мұғалім - зерттеуші, ізденуші. Осы
тұрғыдан қарағанда ғылыми іс-әрекет, адамның басқа іс-әрекеті сияқты қандай
да бір үлгілерді қайта тудырумен байланыстырылады.
Әлемдік өркениеттен өз орнын тауып, жақандану ағысына енген еліміздің
алдында тұрған міндеттердің бастысы – білім беру жүйесін жетілдіру, елдің
интеллектуалдық потенциалын көтеру.
Бұл өз кезегінде зерттеуді, зерттеу мақсаты мен бағдарламасын,
оны ұйымдастыру принциптерін анықтайды.
Ғылыми- педагогикалық зерттеу мазмұны мен әдістерін меңгеру үшін арнайы
көмекші құрал қажет етеді.
Ұсынылып отырған курста педагогикалық зерттеулердің әдіснамалық негіздерін,
ғылыми аппараты мен логикалық құрылымын, зерттеу нәтижелерін өңдеу және
ғылыми жұмыстарды безендіру, озық педагогикалық тәжірибелерді зерделеу және
пайдалану, оны оқу – тәрбие процесіне ендіруге, оқытудың тиімділігін
арттыруға себебін тигізеріне назар аударылады.
Сондықтан, педагог тарапынан ғылыми зерттеу принциптері мен зерттеу
әдістерін меңгеру, пайдалану оның практикалық іс-әрекетін ғылыми
практикалық іс-әрекетке айналдырады, ғылым мен практиканың нақтылы
жағдайына талдау жасауға мүмкіндік береді.
Педагогика және психологияң мамандықтарының мемлекеттік жалпыға
міндетті жоғары кәсіптік білім стандартына сәйкес болашақ маман
төмендегідей минимум білім, біліктілік пен дағдыны игеруі тиіс:
- ғылыми проблеманың пайда болуын;
- жаңа білімнің қажеттілігін;
- проблеманың шешілуі мәселелері жөнінде бағыт-бағдары;
- ғылым әдіснамасы жөнінде түсінігі;
- теория мен практиканың диалектикалық бірлігін;
- зерттеу логикасын түзе білуі;
- зерттеудің жұмысшы жоспарларын түзе білуі;
- педагогикалық эксперименттердің түзілімін;
- зерттеу аппаратын және зерттеу әдістемесін анықтауды;
- әлеуметтік зерттеу негіздерін пайдалануды;
- материалдарды өңдеудің математикалық тәсілдерін игеруді;
- әдебиеттермен жұмыс істей білуді;
- зерттеу мазмұнының жазылу тәсілдерін меңгеруді.
Жоғары оқу орындарында болашақ педагогика және психология мамандарын
дайындаудағы орындалатын ғылыми-зерттеу жұмыстары барысында дидактикалық
зерттеу әдістері, жалпы ғылыми таным мен шығармашылық методологиясы
жөніндегі мағлұматтар негізінде педагогикалық зерттеу бағыты мен оны
таңдау, зерттеу логикасын түзу, педагогикалық эксперименттерді жүргізу
әдістер, зерттеу нәтижелерін өңдеудің математикалық тәсілдерімен таныстыру
негізгі мақсат болып табылады.
Ғылыми-педагогикалық зерттеу әдістерінің курсы студенттерге педагогикалық
зерттеу негіздерін ұсынуға мүмкіндік беретін төмендегі міндеттерді шешуді
қарастырады:
- ғылыми педагогикалық зерттеулердің әдіснамалық негіздері және
әдістерімен таныстыру;
- болашақ мұғалімдердің зерттеу іс-әрекетіне бейімділігін және оқу-
тәрбие міндеттерін

шығармашылықпен шешу біліктілігін қалыптастыру;

- студенттерге ғылыми педагогикалық зерттеу әдістерін меңгерту;
- педагогикалық эксперименттерді жоспарлау, ұйымдастыру және жүргізу
дағдыларын қалыптастыру
- зерттеу жұмысының нәтижелерін өңдеу және алынған деректер мен
мәліметтерді ғылыми жұмыс түрінде безендіру дағдыларын қалыптастыру
(баяндама, курстық және дипломдық жұмыстар, хабарлама, мақала және т. б.)
- студенттерді ғылыми таным мен шығармашылықтың әдіснамалық негіздерімен
қаруландыру;
- студенттерді ғылыми-зерттеу жұмыстарының әдістемесімен таныстыру,
қаруландыру;
- студенттерде ғылыми-зерттеу жұмыстары барысында әртүрлі ақпараттық
көздермен жұмыс жасауды, ғылыми ақпараттарды іздестіру, жинақтау және
өңдеу дағдыларын қалыптастыру;
Ғылым — адамның табиғат пен қоғам туралы объективті білімін
қалыптастыруға мүмкіндік беретін танымының ең жоғарғы пішімі, оның
практикалық қызметінің бір саласы. Адамзат қоғамының дамуы барысында Ғылым
сол қоғамның маңызды әлеуметтік институтына және тікелей өндірістік күшіне
айналды. Ғылымның басты мақсаты — Ғылым заңдарының негізінде ашылып отырған
болмыс құбылысы мен процесін болжау, түсіндіру және жүйелеп мазмұндап беру.
Ғылым дамуының негізгі бағыттары. Ғылым адамзат қоғамының ерте
дәуірінен, адам баласының танымдық және өндірістік қажеттілігінің арасы
ажырамай тұрған кезеңнен бастау алады. Ежелгі Шығыста (Бабыл. Мысыр,
Үндістан. Қытай) болашақ Ғылымға негіз болған білімнің алғашқы нышандары
калыптасты. Ғылымның алғышарты ретінде мифологияны атауға болады. Онда
алғаш қоршаған орта туралы бүтіндей тұтас жан-жақты танымдық жүйе
қалыптастыруға ұмтылыс болды.
Бірақ, бұл нақты теориялық білім болды, оның объективтілігі, логикалық
көңілге қонымдылығы бірінші орынға шықты. Ежелгі Грекияда дамыған Ғылым
(Аристотелъ және т.б.) қоғам мен табиғат заңдылықтарын ашып, мәдениет
тарихында ұлы рөл атқарды; олар тұтастай алғанда дүниетанымды білдіретін
бұрынғы абстрактілік ұғымдар жүйесіне танымдық кызмет тәжірибесін енгізді,
дүниетанымның объективті, табиғи заңдылыктарын тұрақты іздестіруді дәстүрге
айналдырды, Ғылымның ерекше тәсілі дәлелдеу негізін қалыптастырды. Осы
дәуірде натурфилософиядан білімнің кейбір салалары даралана бастады. Ежелгі
грек Ғылымның эллинистік кезеңінде геометрия (Евклид), механика (Архимед),
астрономия (Птолемей) жеке Ғылым салалары түріне бөлініп шықты. Орта
ғасырларда ғылымның дамуына Шығыс, араб елдері Орта Азия ғалымдары елеулі
үлес қосты. Олар Ежелгі Грекияда калыптасқан ғылыми таным жетістіктерін
сақтап қана қойған жоқ, оны көптеген салаларда толықтырып, дамытты. Шығыста
әл-Фарабиді Аристотельден кейінгі "екінші ұстаз" деп таныды. Орта
ғасырларда араб елдері мен ислам діні тараған басқа да аймақтарда
философия, медицина, эстетика, математика, астрономия, т.б. Ғылым салалары
қауырт дамып, бұл қүбылыс кейін Ислам Ренессансы деп аталды.
Ғылымның қалыптасуына негіз болған тағы бір тірек алхимия мен
астрология дамуы болды.
Алхимия табиғи заттар мен қоспаларды тәжірибе жасау арқылы зерттеп,
химияның қалыптасуының алғышартын жасады. Астрология аспан денелерін
зерттеу арқылы астрономияның дамуына ықпал етті. Қайта өрлеу дәуірінде
діннің басымдылығы әлсіреді, Ғылым рухани өмірдің дербес факторы болып,
дүниетанымның негізгі тірегіне айналды.
Сондай-ақ, Ғылым табиғат құбылыстарын жан-жақты зерттеп, адамзат
танымының көкжиегін кеңейте түсті. 16 — 17 ғ-ларда Ғылымда болған терең
өзгерістер алғашқы Ғылым революцияға алып келді.
Ғылымның қарқынды дамуы, дүниенің жаңа бейнесін қалыптастырудағы
рөлінің артуы, жаңа дәуірде Ғылымды жоғары мәдени құндылық ретінде тануға
көптеген философиялық мектептер мен бағыттардың Ғылымға қарап бой түзуіне
ықпал етті. Қоғамдық өмір құбылыстарын тану саласындағы өзгерістер діннің
"табиғи бастауын" іздеу, құқық, мораль, т.б. "адам табиғаты" туралы
түсініктер бағытындағы ізденістерден көрініс тапты.
Механикадағы жетістіктер Ғылымның аяғында жүйеленіп, толығып, әлемнің
механикалы бейнесі туралы түсінік калыптастыруда шешуші рөл атқарып, кейін
әмбебап дүниетанымдық маңызға ие болды.
Ғылымның дамуына қазіргі кезеңдегі философиялық дүниетанымдық базасы
диалекті-логикалық тұжырымдама болып табылады.

Ғылымның "өсу нүктесі" оның ішкі даму логикасы мен қазіргі заманғы
адамзат коғамының көпқырлы әлеуметтік қажеттілігінің ұштасуына байланысты.
20 ғ-дың басында жаратылыстану ғылымында алдыңғы қатарға биология шықты,
онда ДНК-ның
молекулалық кұрылымы белгіленіп, генетикалық кодтары айқындалды. 20 ғ-да
Ғылымның даму қарқыны оның түрлі салаларының ұштасып, қазіргі кезеңнің
кешенді, ірі мәселелерін жаңа бағдарда шешуге бағытталған мәселелерде
(материалдар мен энергияның жаңа көздерін қалыптастыру, адам мен табиғат
қатынастарын тиімділендірудің үлкен жүйелерді басқару, ғарыштық зерттеулер.
т.б.) ерекше байқалады.
Ғылымның өз заңдарын ашуға бағытталған қызметі — түсін-діру мен болжау
болып табылады.
Заңды ашу жолындагы ізденіс зерттелу үстіндсгі нысанның маңызды емес,
екінші қатардағы қасиеті мен байланысынан алшақтауды, оған назар
аудармаудан талап етеді, басқаша айтқанда оны "таза" күйінде қарастыру
қажет. Ғылымдағы абстрактілеуді субъективті тәсіл деп ұғуға болмайды. Оның
Ғылымдағы рөлі зерттелудегі ақиқатқа кол жеткізуге жәрдемдесуімен
анықталады.
Ғылымды ұйымдастыру мен басқару. Ғылымды әлеуметтік институт ретінде
танып, ұйымдастыру ісі 17 ғасырдың аяғы мен 18 ғасырдың басында Еуропада
алғашқы ғылыми қоғамдар мен академиялар пайда болып, ғылыми журналдар жарық
көре бастауымен тікелей байланысты қолға алынды. Бұған дейін Ғылымды дербес
әлеуметтік құрылым ретінде сақтау және дамыту ісі, кітаптардың көмегімен,
дәріс беру арқылы, ғалымдардың қарым-қатынасы, өзара сұхбаты, хат алысуы
арқылы жүрді.
19-20 ғасырларда Ғылымды ұйымдастырудың жаңа тәсілдері қалыптасты.
Қуатты техникалық базасы бар, ірі ғылыми институттар мен лабораториялар
пайда болды. Олар ғылыми қызметті қазіргі өнеркәсіптік еңбекке жақындатты.
Қазіргі заманғы Ғылым қоғамдағы барлық әлеуметтік қатынастармен жан-жақты
байланысып жатыр, бұл байланыс тек өнеркәсіп арқылы ғана емес. Саясат,
әкімшілік және әскери салаларда да көрініс тапты.
Жаратылыстану және техника ғылымдармен қатар, қазіргі қоғамда
гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдардың да маңызы күннен-күнге артып
келеді. Осының негізінде жаратылыстану техникалық және әлеуметтік
ғылымдардың жақындасуы арта түсуде. Қазақстанда ғылымдарды ұйымдастыру
алғашқыда әр түрлі ғылыми-зерттеу мекемелерінде шашыраңқы күйде жүргізілді.
1945 ж. Қазақстан ҒА құрылғаннан кейін, ғылыми-зерттеу институттарының
бірыңғай тұтас жүйесі қалыптасты. ҒА құрылғаннан бергі жарты ғасырдан астам
уақытта онда үлкен зерттеу жұмыстары жүргізілді; өндіріске құнды жаңалықтар
енгізілді; ұйымдастыру құрылымы қалыптасты. Қазақстан Республи-касы
Президенті Н.Назарбаевтың 1993 ж. 21 қаңтардағы Жарлығымен республика ғылым
академиясы Қазақстан Ұлттық ҒА болып кайта құрылды. Ұлттық ҒА-ның аймақтық
төрт бөлімшесі құрылған: оңт. бөлімше — Шымкентте, шығыс бөлімше —
Өскеменде, батыс бөлімше — Атырауда және орталық бөлімше — Қарағандыда.
Қазақстанда ғылымның соңғы он жылда даму ерекшелігі қалыптасқан
экономикалық құрылыммен байланысты болды. Ғ-ды мемлекет тарапынан басқару
жүйесін жетілдіру, еліміздің әлеум.-экон. өзгерістері тұсында оның рөлін
арттыру, ғалымдарға мемл. қолдау көрсету шаралары жүзеге асырылды. Тәуелсіз
мемлекетте сараптаудан конкурстық негізде өткен қолданбалы және іргелі
зерттеулер бағдарламалары мақсатты түрде қаржыландырылып келеді. Қазакстан
Республикасындағы ғылымды басқару мен ұйымдастырудағы бұл жаңа бастамалар
ғылымды басқару мен ұйымдастыруға қойылатын халықаралық стандарт
талаптарына үндеседі.

Ғылым — республикалық ғылыми әдебиеттер баспасы. Қазақстан ҒА
Төралқасының шешімімен 1946 ж. Алматыда үйымдастырылған. 1992 жылға дейін
"Наука" баспасы аталған. Алғашқыда редакциялық баспа кеңесін Қ.Сатбаев
басқарды.
Тұңғыш директоры — Б.Я. Нинбург. 1948 ж. 17 қарашада Қазақстан Ғылым
Академиясының дербес баспасы ретінде қайта құрылды. 1962 ж. Баспа,
полиграфия және кітап саудасы істері жөніндегі мемлекеттік қызметке қарасты
ғылыми әдебиеттер шығаратын баспаға айналды.
Негізінен ғылыми монографиялар мен жеке және ұжымдық ғылыми-зерттеу
жұмыстарын, ҰҒА-ның журналдарын, ғылыми-көпшілік. көркемдік сондай-ақ,
танымдық әдебиеттер, әр түрлі салалық сөздіктер мен анықтамалықтар
шығарады. 1946 — 2000 жылдар аралығында "Ғылымнан" қазақ, орыс. ұйғыр және
басқа халықтар тілдерінде 31 млн. астам данамен 13307 кітап пен журналдар
жарық көрді. Абай, Ш.Уәлиханов. Қ.Сәтбаев, т.б. ірі тұлғалардың
шығармалары, ғылым және өнер қайраткерлерінің еңбектері, 10 томдық "Қазақ
тілінің түсіндірме сөздігі", "Дала уәлаятының газеті", т.б. сияқты іргелі
еңбектер — "Ғылым" баспасы жұртшылыққа ұсынған рухани құндылықтар. Баспа
шетел-дік әріптестерімен тығыз кәсіби байланыс орнатқан.

№3 лекция. Студенттердің оқу қызметінің сапасын бағалау дың рейтингтік
жүйесі
Лекция жоспары:
1. Студенттердің оқу қызметінің сапасын бағалау
2. Студенттердің оқу қызметінің сапасын бағалаудың рейтингтік жүйесі.
Лекция мақсаты: Педагогикалық зерттеу логикасын, зерттеудің жұмысшы
жоспарларын түзе білуге үйрету; педагогикалық зерттеу аппаратымен
таныстыру.
Педагогикалық зерттеудің логикалық құрылымы.
Университеттің Халықаралық деңгейде дәрежесін арттыру
Тұтынушылардың сұраныс-талаптарын зерттеу және студенттердің іс-
тәжірибелерін болашақта еңбекпен қамтылатын орындарда өткізу мақсатында
бітіруші мамандармен тұрақты байланыс орнату.
Кәсіби бағдарлау жұмысын жыл бойы жүргізу арқылы факультетке студент
қабылдау жоспарын толық және сапалы орындау.
Оқытудың жаңа, инновациялық технологияларын ендіру арқылы оқу үдерісінің
сапасын арттыру.
Қазіргі заманғы білім беру технологияларын ендіру негізінде және
тұтынушылардың талаптары есепке ала отырып, оқу үдерісінің сапалық және
сандық көрсеткіштерін жақсарту.
Ғылыми дәрежелі оқытушылардың үлесін арттыру және ҚР-ның ғылыми
орталықтарында, таңдаулы ЖОО-да біліктілігін арттыру арқылы оқытушы-
профессорлар құрамының ғылыми және педагогикалық біліктілігін арттыру.
Ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуде оқытушы-профессорлар құрамы мен
студенттердің белсенділігін арттыру.
Оқыту үдерісін ҚР МЖМБС талаптарына сәйкес оқу-әдістемелік материалдармен
қамтамасыздандыру, сапасын арттыру, кредиттік технологиямен оқытылатын
пәндердің оқу-әдістемелік кешенін толықтыру.
Студенттерді тұлға ретінде жан-жақты дамыту бағытындағы жүргізілетін тәрбие
жұмыстарының сандық және сапалық көрсеткіштерін арттыру.
Оқытушы-профессор құрамы мен студенттердің университет Регламентінде және
басқа да нормативтік құжаттарда белгіленген ішкі тәртіптерді толық
сақталуын қамтамасыз ету.
Университет және факультет кафедраның инфрақұрылымын, материалдық-
техникалық және ақпараттық базасын нығайту.
Ғылыми – педагогикалық зерттеу – оқыту, тәрбиелеу және дамытудың
объективтік заңдылықтарын ашуға бағытталған жаңа педагогикалық білімдерді
қалыптастыратын барыс, танымдық іс - әрекет түрі.
Педагогикалық зерттеулердің үш деңгейін ажыратады:
- эмпирикалық – педагогика ғылымында жаңа деректер анықталады;
- теориялық – ертерек ашылған деректерді түсіндіруге және оралдың
болашақ дамуын алдын ала айтуға мүмкіндік беретін педагогиканың
негізгі жалпы заңдылықтары алға қойылады және тұжырымдалады.
- әдіснамалық – эмпирикалық және теориялық зерттеулердің негізінде
педагогикалық құбылыстарды зерттеудің, теорияларды құрудың жалпы
принципі және әдістері тұжырымдалады.
Логика – адамның ойлауының қызмет етуінің заңдары мен түрлері жайлы
ғылым. Ол формальды және диалектикалық болып екіге бөлінеді. Формальды
логика ойлаудың құрамын, яғни таным барысында ақиқат нәтижелелерді
қамтамасыз ететін дұрыс пікірдің заңдары мен түрлерін зерттейді.
Диалектикалық логика таным барысының абстрактылы ойлау сатысында
диалектиканы пайдалану болып табылады. Бұл ғылыми ойлаудың ұғымдық
құрылымына ерекше зер сала қарайды. Ойлаудың түсінік, пікір, ой,
қорытындысы сияқты түрлерінің шекараларын бөліп көрсетеді. Бұл бір ғылымның
– екі саласы бірін – бірі толықтыра отырып, таным іс - әрекеттерінің жалпы
ғылымдық тәсілдері мен әдістерін бөліп алады.
Сонымен, мектеп – жұмысшы мамандарды дайындаушы дәстүрлі орта
кәсіптік білім беру (КТУ), орта арнайы білім мекемелері мен (колледж) бір
қатарға тұратын болып отыр. Дегенмен, аталған оқу орындарының кәсіби оқыту
мазмұны түгелімен мектепте оқыту мазмұнына көшіріледі деу әбестік болар
еді. Осы себепті, мектептегі кәсіби оқыту формаларын, әдістерімен
дидактикалық оқыту құралдарын дайындау оларды эксперименттік тәжірибеден
өткізу олардың тиімді жолдарын анықтау маңыздылығы (актуальдылығы) туындап
отыр.
Алға қойылған мәселе әлеуметтік тұрғыдан ғылыми техникалық
прогрестің қазіргі даму тенденциясын, техника – технологияда, нарықтық
қатынастар аумағында, информациялық оқушылардың кәсіби оқыту мазмұнына
қойылатын талаптарды анықтауды алға тартады.
Ғылымның тез қарқынмен дамуы және жаңа технологиялардың енуіне сәйкес
кәсіптік мамандыққа қойылатын талаптар өзгеріп, оқушылардың 2-3 мамандықты
меңгеруіне қажеттілігі де туындайды.
Жоғарыдағы айтылған мәселелердің маңыздылығы мен практикалық мәні
зерттеу тақырыбын:
Жалпы білім беретін мектепте мамандыққа оқытудың педагогикалық негіздерің
бағытында таңдауда талап етеді.
Зерттеу нысаны – жастардың мамандыққа дайындығы.
Зерттеу пәні – жалпы білім беретін мектеп оқушыларын мамандыққа
дайындаудың мазмұны, формасы, әдістері және дидактикалық құр
Зерттеу мақсаты – оқушыларды мамандыққа оқытудын ғылыми - әдістемелік
негіздерін дайындау.
Зерттеудің жұмысшы жорамалы: жалпы білім беретін мектепте кәсіби
оқыту тиімділігі артады, егерде:
- әртүрлі кәсіпке дайындау мазмұнында ғылымның, жаңа технологияның
талаптары, аймақтық мәселелер ескерілсе;
- оқыту процесінде, оқытудың дидактикалық құралдары ретінде өндірістік
негізде құрылған техника – технологиялық есептер мен тапсырмалар;
жинақтау процесін ескеретін жинақтаудың технологиялық схемаларын
түсіндіретін графкалық тәсілдер қолданылса;
- оқушылар еңбегін ұйымдастырудың жетік формалары қарастырылатын болса;
- оқу бағдарламаларында кәсіпке оқытудын бірыңғай мазмұны түзелетін
болса;
- оқу – тәрбие жұмыстары барысында оқушыларда кәсіби маңызды сапаларды
қалыптастыруда V – VІІ, VІІ – ІX, X – XІІ сыныптарда сабақтастық
сақталатын болса.
Зерттеу міндеті. Өндіріс салаларына ғылым мен жаңа технологиялардың
қарқынды енуін, олардың кәсіби дайындық мазмұнына қоятын талаптарын
анықтау.
Оқушыларды кәсіпке баулу мазмұнындағы бірыңғай кәсіби деңгейді
анықтаушы талаптарды саралау.
Кәсіби оқыту бағдарламасы мазмұнын түзу және оны эксперименттік
тексеру.
Кәсіби оқытудың тиімді дидактикалық құралдарын, формасын, әдістерін
анықтау.
Кәсіби оқытудың дидактикалық негіздерін дайындау.
Зерттеу жұмысының әдіснамалық және теориялық негіздері – табиғат,
қоғам, ой дамуының жалпы заңдылықтары; теория мен практиканың диалектикалық
бірлігі туралы; жүйелі – құрылымдық қатынас туралы; философиялық және
психологиялық – педагогикалық тұжырымдамалар; жеке тұлғаны іс-әрекет арқылы
дамыту теориясы; дамыта оқыту теориясы.
Зерттеу көздері. Қазақстан Республикасының Білім туралың Заңы, ҚР
Конститутциясы, қаулы – қарарлары, философтардың, психологтардың,
педагогтардың материалдары; Қазақстан Республикасы орта білім мемлекеттік
стандарты; Жоғары педагогикалық оқу орындарының, кәсіби оқуытуорындарының
оқу жоспарлары, бағдарламалары мен оқу – тәрбие процесі.
Ғылыми педагогикалық зерттеулерді ұйымдастыру.
Сонымен, мектеп – жұмысшы мамандарды дайындаушы дәстүрлі орта
кәсіптік білім беру (КТУ), орта арнайы білім мекемелері мен (колледж) бір
қатарға тұратын болып отыр. Дегенмен, аталған оқу орындарының кәсіби оқыту
мазмұны түгелімен мектепте оқыту мазмұнына көшіріледі деу әбестік болар
еді. Осы себепті, мектептегі кәсіби оқыту формаларын, әдістерімен
дидактикалық оқыту құралдарын дайындау оларды эксперименттік тәжірибеден
өткізу олардың тиімді жолдарын анықтау маңыздылығы (актуальдылығы) туындап
отыр.
Алға қойылған мәселе әлеуметтік тұрғыдан ғылыми техникалық
прогрестің қазіргі даму тенденциясын, техника – технологияда, нарықтық
қатынастар аумағында, информациялық оқушылардың кәсіби оқыту мазмұнына
қойылатын талаптарды анықтауды алға тартады.
Ғылымның тез қарқынмен дамуы және жаңа технологиялардың енуіне сәйкес
кәсіптік мамандыққа қойылатын талаптар өзгеріп, оқушылардың 2-3 мамандықты
меңгеруіне қажеттілігі де туындайды.
Жоғарыдағы айтылған мәселелердің маңыздылығы мен практикалық мәні
зерттеу тақырыбын:
Жалпы білім беретін мектепте мамандыққа оқытудың педагогикалық негіздерің
бағытында таңдауда талап етеді.
Зерттеу нысаны – жастардың мамандыққа дайындығы.
Зерттеу пәні – жалпы білім беретін мектеп оқушыларын мамандыққа
дайындаудың мазмұны, формасы, әдістері және дидактикалық құр
Зерттеу мақсаты – оқушыларды мамандыққа оқытудын ғылыми - әдістемелік
негіздерін дайындау.
Зерттеудің жұмысшы жорамалы: жалпы білім беретін мектепте кәсіби
оқыту тиімділігі артады, егерде:
- әртүрлі кәсіпке дайындау мазмұнында ғылымның, жаңа технологияның
талаптары, аймақтық мәселелер ескерілсе;
- оқыту процесінде, оқытудың дидактикалық құралдары ретінде өндірістік
негізде құрылған техника – технологиялық есептер мен тапсырмалар;
жинақтау процесін ескеретін жинақтаудың технологиялық схемаларын
түсіндіретін графкалық тәсілдер қолданылса;
- оқушылар еңбегін ұйымдастырудың жетік формалары қарастырылатын болса;
- оқу бағдарламаларында кәсіпке оқытудын бірыңғай мазмұны түзелетін
болса;
- оқу – тәрбие жұмыстары барысында оқушыларда кәсіби маңызды сапаларды
қалыптастыруда V – VІІ, VІІ – ІX, X – XІІ сыныптарда сабақтастық
сақталатын болса.
Зерттеу міндеті. Өндіріс салаларына ғылым мен жаңа технологиялардың
қарқынды енуін, олардың кәсіби дайындық мазмұнына қоятын талаптарын
анықтау.
Оқушыларды кәсіпке баулу мазмұнындағы бірыңғай кәсіби деңгейді
анықтаушы талаптарды саралау.
Кәсіби оқыту бағдарламасы мазмұнын түзу және оны эксперименттік
тексеру.
Кәсіби оқытудың тиімді дидактикалық құралдарын, формасын, әдістерін
анықтау.
Кәсіби оқытудың дидактикалық негіздерін дайындау.
Зерттеу жұмысының әдіснамалық және теориялық негіздері – табиғат,
қоғам, ой дамуының жалпы заңдылықтары; теория мен практиканың диалектикалық
бірлігі туралы; жүйелі – құрылымдық қатынас туралы; философиялық және
психологиялық – педагогикалық тұжырымдамалар; жеке тұлғаны іс-әрекет арқылы
дамыту теориясы; дамыта оқыту теориясы.
Зерттеу көздері. Қазақстан Республикасының Білім туралың Заңы, ҚР
Конститутциясы, қаулы – қарарлары, философтардың, психологтардың,
педагогтардың материалдары; Қазақстан Республикасы орта білім мемлекеттік
стандарты; Жоғары педагогикалық оқу орындарының, кәсіби оқуытуорындарының
оқу жоспарлары, бағдарламалары мен оқу – тәрбие ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
«Биоэкология» пәнінің ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ
Қайта тәрбиелеу педагогикасы пәнінің оқу әдістемелік нұсқауы лекция тезистері
Хадис пәнінің оқу-әдістемелік нұсқаулары
«Статистика» пәнінің оқу әдістемелік кешені
Геоморфология пәнінің оқу-әдістемелік кешені
ИНФОРМАТИКАНЫ ОҚЫТУДЫҢ ӘДІСТЕМЕСІ ПӘНІНІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ
«Ойыншық дайындау әдістемесі» пәнінен оқу әдістемелік нұсқауы
«Физиология» пәнінің оқу - әдістемелік кешені
ДІНИ ФИЛОСОФИЯ пәнінің ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАРЫ
«Мылтық ату» пәнінің оқу - әдістемелік кешені
Пәндер
Stud.kz
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рақмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Жабу / Закрыть