Қор нарығындағы брокер - дилерлік қызметтің теориялық аспектілері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 ҚОР НАРЫҒЫНДАҒЫ БРОКЕР . ДИЛЕРЛІК ҚЫЗМЕТТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Қор нарығындағы брокер . дилерлік қызметтің мәні, құрылымы мен ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.1 Брокерлік . дилерлік қызметтің түрлері мен жіктелінуі ... ... ... ... ... ... ... .13
1.3 Биржадағы мәмілелерді жүргізудегі брокерлер . дилерлік қызметтердің ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА БРОКЕРЛЕР.ДИЛЕРЛЕРДІҢ ҚЫЗМЕТІ: ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ӘЛЕМДІК ТӘЖІРИБЕ ТҰРҒЫСЫНАН ДАМУ БОЛАШАҒЫ
2.1 Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар нарығындағы брокерлік.дилерлік қызметтің даму тенденциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
2.2 Қазақстан республикасындағы брокерлер.дилерлердің қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34
2.3 Бағалы қағаздар нарығындағы брокер . дилер қызметтерінің ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43

3 ҚАЗАҚСТАН БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНДАҒЫ БРОКЕРЛІК . ДИЛЕРЛІК ЖӘНЕ ТРАНСФЕР. АГЕНТТІК ӨЫЗМЕТТЕРДІҢ МАҢЫЗДЫЛЫҚТАРЫ

3.1 Қазақстан бағалы қағаздар нарығындағы брокер.дилерлік және трансфер.агенттік қызметті жүргізудің ерекшеліктері мен тәжірибелері ... ... ... ... ... ... ... .51
3.2 Қаржылық кеңес беру жəне андеррайтинг қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... .63

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..66

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...68
КІРІСПЕ
Дипломдық жұмыстың өзектілігі Қазіргі таңда жеке тұлғалар қор нарығына реттелген екі жолмен шыға алады: біріншісі брокер арқылы жұмыс істеу, келесісі жарналық инвестициялық қорлар арқылы бағалы қағаздар нарығына шығу.
Бірінші тәсілге келсек, алдымен брокердің кім екенін ашып алайық. Анықтамаларда, брокер-табыс табу мақсатында, яғни дүниежүзілік валюталар, бағалы қағаздар және т.б. бағамдарының өзгерісініне табыс табатын, қаржы нарығында операциялар жасайтын кәсіпқой делдалды айтамыз. Брокер өз клиенттерінің атынан және шоты арқылы қаржылық құралдармен алып-сатарлықпен айналысады. Бірақ та, бағалы қағаздың иесі ол емес, сіз болып табыласыз. Ең бастысы нарықта мықты беделге ие немесе жеке өзіңіз сенетін брокерді табу.
Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығында бағалы қағаздар нарығының барлық қатысушылары үшін арнайы жағдайлар қарастырылған. Оның ішінде брокерлер үшін жеке тұлғалармен жұмысты жандандыру мақсатында біршама жеңілдіктер қарастырылған. Ал жеке тұлға сату немесе сатып алу операциялары жүргізген бағалы қағаз бойынша дивиденд, сыйақыға және қарыздық бағалы қағазды сату барысында пайда болған құн өсіміне салық салынбайды. Алайда бұнын жалғыз шарты бар, бұл-бағалы қағаз бойынша барлық іс-әрекеттер Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының арнайы сауда алаңында жүргізілуі тиіс.
Бұл тәсілдің ерекшелігі, сізге қор нарығының дамуы, болып жатқан өзгерістері жайында көп ақпаратты білуге және мерзімді қадағалап тұруды үйретеді. Яғни, сіз бағалы қағаздар нарығының белсенді ойыншысына айнала аласыз. Сондықтан бұл жолдың тиімділігі – өз кезегіңізде нарық жайында көп ақпарат жинап, өзіңіздің инвестициялық портфеліңізді құруға және келешек табысыңызды уақыт өтісімен өзгертіп тұруға септігін тигізеді.
Бағалы қағаз нарығына қатысудың келесі жолы – бұл бос жатқан қаражатыңызды жарналық инвестициялық қорға салу. Қазіргі таңда Қазақстанда 86-сы жабық, 11-і ашық және 12-сі интервалды болып табылатын 109 жарналық инвестициялық қор жұмыс жасайды. Жарналық инвестициялық қор – қор нарығындағы операциялардан пайда табу мақсатында кәсіпқой мамандарға басқаруға сенім негізінде берілген, азаматтар мен заңды тұлғалардың (пайшылардың) бірлескен құралдары болып табылады. Сіздің қолыңызға қордағы үлесіңізге құқықты куәландыратын атаулы бағалы қағаз – пайда береді. Бұл инвестициялық қор өз кезегінде, нарықты айналыста жүрген және жан-жағынан ептеп пішіліп, дұрыс деп тапқан бағалы қағазға қордаланған қаражаттың белгілі бір бөлігін құяды. Бұл тәсілдің тиімділігі-жарналық инвестициялық қорда шот ашу барысында келісім-шартқа қол қою арқылы сіз алдын-ала қандай табыс түсетінін білесіз. Қандай да бір жағдай болсын, жарналық инвестициялық қор келісім-шартта көрсетілген табыс көлемін төлеуге міндеттеледі.
Еліміздің қарқындап дамуы, халықтың әл-ауқатының жоғарылауы, мемлекет тарапынан әлеуметтік мәселелерді тиімді шешуі тұрғындардың жинақталған бос қаражаттарын банкетрдегі депозиттерге салуға не болмаса жылжымайтын мүлік нарығында пайда табу мақсатында алып-сатарлықпен көптеп айналысуына алып келді. Бұл өз кезегінде, әсіресе еліміздің ірі қалаларында, тұрғын үй бағамының күрт өсуіне септігін тигізді. Алайда, ақшаны бұл тәсілдермен инвестициялаудың біршама кемшіліктері бар.
Дипломдық жұмыстың зерттеу мақсаты Қазақстандағы брокерлер-дилерлердің қызмет жағдайы және әлемдік тәжірибе тұрғысынан даму болашағының теориялық және тәжірибелік аспектілерін зерттеу болып табылады.
Зерттеу мақсатынан туындайтын негізгі міндеттемелер:
- брокерлер-дилерлердің қызмет етуінің теориялық және тәжірибелік негізін қарастыру;
- брокерлер-дилерлердің қызметінің қор нарығын дамытудағы рөлін айқындау;
- қазақстанның брокерлер-дилерлердің қызметінің ағымдағы жағдайын талдап, тиімділігін анықтау;
- ҚР брокерлер-дилерлердің қызмет жағдайына талдау жүргізу;
- әлемдік қаржы нарықтарындағы дағдарыстың Қазақстан брокерлер-дилерлердің қызметке әсерін талдау;
- ҚР брокерлер-дилерлердің қызметтің дамуындағы өзекті мәселелерді шешу жолдарын ұсыну.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісіҚазақстандағы брокерлер-дилерлердің қызметі болып табылады.
Дипломдық зерттеу жұмысының пәні ретінде Қазақстандағы брокерлер-дилерлердің қызмет жағдайы және әлемдік тәжірибе тұрғысынан даму болашағын қолдану жолдары
Дипломдық жұмыстың теориялық және әдістемелік негізі ретінде әлемдік экономикалық ғалымдардың еңбектері, отандық және шетелдік ғалымдар монографиялары мен мақалалары, бағалы қағаздар нарық қатынастарын реттейтін заңнамалық және нормативтік-құқықтық құжаттар алынды.
Жұмысты жазу барысында ақпараттық база ретінде Қазақстан Республикасының Конститутциясы, Қазақстан Республикасының биржа нарығын реттейтін Заңдар мен басқа да нормативтік-құқықтық актілер, Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлықтары, Жолдаулары, ҚР Үкіметінің қаулылары, Қазақстан Республикасы статистика жөніндегі Агентігінің, ҚР Қаржылық қадағалау Агенттігінің, Ұлттық Банктің қаулылары, ҚР Алматы өңірлік қаржылық орталықтың, ҚР Алматы өңірлік қаржылық орталықтың қызметін реттейтін Агенттіктің, Қазақстан қор биржасының материалдары, әртүрлі деңгейлердегі конференциялардығ мәліметтері, журналдар, сондай-ақ республикалық факторлық, салыстырмалы және статистикалық талдау негізінде алынған талдамалық зерттеу материалдары пайдаланылды.
Зерттеу жұмысының ғылыми жаңалығы. Қазіргі уақытта Қазақстандағы брокерлер-дилерлердің қызмет жағдайы және әлемдік тәжірибе тұрғысынан даму болашақ жағдайын зерттеп қажеттілігін және бағыттарын анықтау басты шарт болып табылады.
Негізгі ғылыми жаңалықтардан тұратын зерттеу жұмысының маңызды нәтижелері болып келесілер жатады:
- теориялық-әдістемелік зерттеу нәтижесінде Қазақстандағы брокерлер-дилерлердің қызмет жағдайы және әлемдік тәжірибе тұрғысынан даму негіздері нақтыланған;
- Қазақстан Республикасының брокерлер-дилерлердің қызметте интернет-трейдингті қолдану бағыттарын қарастыру;
- брокерлер-дилерлердің қызметті бағалау әдістемесі ұсынылған.
Қорғауға шығарылған ғылыми тұжырымдамалар:
Қазақстан Республикасында брокерлер-дилерлердің қызметті және оның тиімділігін арттыру қажеттігі негізделеді. Оған мынадай шаралар кіреді:
- брокерлер-дилерлердің қызметте бағалы қағаздармен, оның ішінде мемлекеттік және мемлекеттік емес бағалы қағаздармен операциялардың тиімділігін арттыру;
- әлемдік қаржылық орталықтардың Қазақстан брокерлер-дилерлердің қызметіне әсерін анықтай отырып, отандық нарықтың әлсіз жақтарын анықтау;
- брокерлер-дилерлердің қызметтің қалыптастыру және тұрақтандыруын қарастыру;
- Қазақстан брокерлер-дилерлердің қызметте интернет-трейдингтің негіздерін айқындап, оны ары қарай дамыту шараларын ұйымдастыру;
- биржа нарығында брокерлер-дилерлердің қызметтің табыстылығының ықтималдылығын бағалауда қаржылық менеджмент үлгілерін қолдану.
Жұмыстың құрылымы және көлемі. Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш тараудан, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және қосымшалардан тұрады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығы бойынша нормативтік-заңдық актілер жинағы. 2 том. - Алматы, 1997-1999 жж.
2. Қазақстан Республикасының «Бағалы қағаздар нарығы туралы» Заңы, 2003ж.
3. Қазақстан Республикасының «Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу және қадағалау туралы» Заңы, 2003 ж.
4. Қазақстан қор биржасының 2006-2008 ж.ж. жылдық есептері
5. Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу мен қадағалау Агенттігінің бағалы қағаздар нарығының жағдайы бойынша берген 2007-2008 жылғы есептері
6. Васильев А.А. Биржевая спекуляция: торговля на рынке ФОРЕКС. -СПб.: Питер, 2001.
7. Галанов В.А., Басов А.И. Биржевое дело. М.: Финансы и статистика, 2001. - 304с.
8. Дуглас Л.Г. Анализ рисков операций с облигациями на рынке цен¬ных бумаг. -М., 1998.
9. Жуков Е.Ф. Ценные бумаги и фондовые рынки. - М.: Изд. ЮНИТИ, 1995.-224с.
10. Карагусов Ф.С. и др. Операции с ценными; бумагами в Республике Казахстан. - Алматы, 1995. - 220 с.
11. Корельский В.Ф., Гаврилов Р.В. Биржевой словарь: в 2-х т. -М.: Международные отношения, 2000.
12. Көшенова Б.А. Бағалы қағаздар нарығы және биржа ісі: Оқу құралы. - Алматы: Экономика. - 2005. - 2346.
13. Кузнецов В. Крах на Нью-Йоркской фондовой бирже. // Мировая экономика и международные отношения. 1998, № 1.
14. Коттл С., Мюррей Р.Ф. Анализ ценных бумаг. - М., 2000.
15.Лауфер М. Новые ориентиры мировых финансовых бирж. // РЦБ, 1999, №15.
16. Лялин В., Воробьев Л.В. Ценные бумаги на фондовом рынке. - М., 2000.
17. Миркин Я.М. Ценные бумаги и фондовый рынок. - М., 1995.
18. Мусашов ВТ. Фондовый рынок. Инструменты и механизмы. - М.,
1995.
19. Мэрфи Дж. Межрыночный технический анализ. Торговые стратегии для мировых рынков акций, облигаций, товаров и валют // Пер. с англ — М.: Диаграмма, 1999.
20. Мусатов Т.В. США: биржа и экономика. - М., Наука, 1985.
21. Михайлов Д.М. Мировой финансовый рынок. - М., 2000.
22. Парижская фондовая биржа: организация и принципы работы. // Де¬ньги и кредит, 1991, № 1.
23. Рынок ценных бумаг и его финансовые институты: Уч. пос. // Под ред. B.C. Торкановского, - 1994.
24. Рубцов Б.Б. Зарубежные фондовые рынки: инструменты, структура, механизм функционирования. - М., 1997.
25. Сафонова Т.Ю. Биржевая торговля производными инструментами. -М., 2000.
26. Сейткасимов Г.С, Ильясов А.А. Формирование фондового рынка: Уч. пос. - Алматы, 1996.
27. Сейткасимов Г.С. Ценные бумаги и фондовый рынок. - Алматы, 1997.
28. Семенкова Е.В. Операции с ценными бумагами. - М., 1997.
29.Тьюлз Ричард Дж., Эдвард С.Брэдли., Тэд М.Тьюлз. Фондовый ры¬нок.-М., 1999.
30. Черников Г.П. Фондовая биржа. - М.: Международные отношения, 1991. 31. Искаков Ұ.М., Бохаев Д.Т., Рузиева Э.А. «Қаржы нарығы және делдалдары». Оқулық. – Алматы: Экономика, 2008. – 179 б.
32. М.Иванов. Оценка роли институциональных инвесторов в финансировании национальной экономики // РЦБК №5 – 2007 – с.20.
33. Бертаева К.Ж. Управление деятельностью казахстанских инвестиционных фондов // Банки Казахстана №5 – 2007 – с.28.
34. ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігінің мәліметтері негізінде құрастырылған, 2009 ж.
35. ҚР-ның ҰБ-нің мәліметтері негізінде құрастырылған, 2009 ж.
36. ҚР-ның «Рынок ценных бумаг Казахстана» №1 журналының мәліметтері негізінде құрастырылған, 2009 ж.
37. «Рынок ценных бумаг Казахстана» №1 журналының мәліметтері негізінде құрастырылған, 2009 ж.
38. ҚР-ның ҰБ-нің мәліметтері негізінде құрастырылған, 2009 ж.
39. ҚР-ның ҰБ-нің статистикалық бюллетені, 2009 ж.
40. «Банки Казахстана» №1 журналының мәліметтері негізінде құрастырылған, 2009 ж.
41. «Банки Казахстана» №1 журналының мәліметтері негізінде құрастырылған, 2009 ж.
42. Бертаева К.Ж. Управление деятельностью казахстанских инвестиционных фондов // Банки Казахстана №5 – 2007 – с. 30.
        
        мАЗМҰНЫ
Кіріспе.....................................................................
...............................................3
1 ҚОР НАРЫҒЫНДАҒЫ БРОКЕР – ДИЛЕРЛІК ҚЫЗМЕТТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Қор нарығындағы ...... ... ... ... ... ... – дилерлік ... ... ... ... ... ... ... – дилерлік қызметтердің
ролі
............................................................................
.............................................23
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА БРОКЕРЛЕР-ДИЛЕРЛЕРДІҢ ҚЫЗМЕТІ: ... ... ... ... ДАМУ БОЛАШАҒЫ
2.1 Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар нарығындағы брокерлік-дилерлік
қызметтің даму
тенденциясы..............................................................30
2.2 Қазақстан республикасындағы ... ... ... қағаздар нарығындағы брокер - дилер қызметтерінің
ерекшеліктері...............................................................
.................................................43
3 ҚАЗАҚСТАН БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНДАҒЫ БРОКЕРЛІК – ДИЛЕРЛІК ЖӘНЕ ТРАНСФЕР-
АГЕНТТІК ... ... ... ... ... ... брокер-дилерлік және трансфер-
агенттік ... ... ... ... ... ... беру жəне андеррайтинг
қызметі.....................................63
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
...........................................66
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ...............................................................68
Кіріспе
Дипломдық жұмыстың өзектілігі Қазіргі ... жеке ... қор ... екі ... шыға ... ... брокер арқылы жұмыс істеу,
келесісі жарналық инвестициялық қорлар арқылы ... ... ... ... ... ... брокердің кім екенін ашып алайық.
Анықтамаларда, брокер-табыс табу мақсатында, яғни дүниежүзілік валюталар,
бағалы қағаздар және т.б. ... ... ... табатын, қаржы
нарығында операциялар жасайтын кәсіпқой делдалды ... ... ... атынан және шоты арқылы қаржылық құралдармен алып-сатарлықпен
айналысады. Бірақ та, ... ... иесі ол ... сіз болып табыласыз. Ең
бастысы нарықта мықты беделге ие немесе жеке өзіңіз сенетін брокерді табу.
Алматы қаласының өңірлік ... ... ... қағаздар нарығының
барлық қатысушылары үшін ... ... ... Оның ... үшін жеке ... жұмысты жандандыру мақсатында біршама
жеңілдіктер қарастырылған. Ал жеке тұлға сату немесе сатып алу операциялары
жүргізген бағалы ... ... ... ... және қарыздық бағалы
қағазды сату барысында пайда болған құн ... ... ... ... жалғыз шарты бар, бұл-бағалы қағаз бойынша барлық іс-әрекеттер Алматы
қаласының өңірлік қаржы орталығының ... ... ... ... ... ... ерекшелігі, сізге қор нарығының дамуы, болып жатқан
өзгерістері жайында көп ... ... және ... ... ... ... сіз бағалы қағаздар нарығының белсенді ойыншысына айнала
аласыз. Сондықтан бұл жолдың тиімділігі – өз ... ... ... көп
ақпарат жинап, өзіңіздің инвестициялық портфеліңізді құруға және ... ... ... ... ... ... тигізеді.
Бағалы қағаз нарығына қатысудың келесі жолы – бұл бос ... ... ... ... ... Қазіргі таңда Қазақстанда
86-сы жабық, 11-і ашық және 12-сі ... ... ... 109 жарналық
инвестициялық қор жұмыс жасайды. Жарналық инвестициялық қор – ... ... ... табу ... ... ... сенім негізінде берілген, азаматтар мен заңды тұлғалардың
(пайшылардың) бірлескен құралдары болып ... ... ... ... ... ... атаулы бағалы қағаз – пайда береді. Бұл
инвестициялық қор өз ... ... ... ... және ... ... дұрыс деп тапқан бағалы қағазға қордаланған қаражаттың
белгілі бір ... ... Бұл ... ... инвестициялық
қорда шот ашу барысында келісім-шартқа қол қою арқылы сіз алдын-ала қандай
табыс түсетінін білесіз. ... да бір ... ... ... қор ... ... ... көлемін төлеуге
міндеттеледі.
Еліміздің қарқындап дамуы, халықтың әл-ауқатының жоғарылауы, мемлекет
тарапынан әлеуметтік мәселелерді тиімді ... ... ... ... банкетрдегі депозиттерге салуға не болмаса жылжымайтын ... ... табу ... алып-сатарлықпен көптеп айналысуына ... Бұл өз ... ... ... ірі ... ... үй
бағамының күрт өсуіне септігін тигізді. Алайда, ақшаны бұл ... ... ... бар.
Дипломдық жұмыстың зерттеу мақсаты Қазақстандағы брокерлер-дилерлердің
қызмет жағдайы және әлемдік ... ... даму ... ... ... ... ... болып табылады.
Зерттеу мақсатынан туындайтын негізгі міндеттемелер:
- брокерлер-дилерлердің ... ... ... және ... ... ... қызметінің қор нарығын дамытудағы рөлін айқындау;
- қазақстанның брокерлер-дилерлердің қызметінің ... ... ... ... ҚР ... қызмет жағдайына талдау жүргізу;
- әлемдік қаржы нарықтарындағы дағдарыстың Қазақстан брокерлер-дилерлердің
қызметке әсерін талдау;
- ҚР ... ... ... ... мәселелерді шешу
жолдарын ұсыну.
Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісіҚазақстандағы брокерлер-дилерлердің
қызметі ... ... ... ... пәні ... ... ... қызмет жағдайы және әлемдік тәжірибе тұрғысынан даму болашағын
қолдану жолдары
Дипломдық жұмыстың теориялық және әдістемелік негізі ретінде ... ... ... ... және шетелдік ғалымдар
монографиялары мен мақалалары, бағалы ... ... ... ... және ... құжаттар алынды.
Жұмысты жазу ... ... база ... ... ... Қазақстан Республикасының биржа нарығын
реттейтін Заңдар мен басқа да нормативтік-құқықтық ... ... ... ... ... ҚР ... қаулылары,
Қазақстан Республикасы статистика ... ... ҚР ... Агенттігінің, Ұлттық Банктің қаулылары, ҚР Алматы ... ... ҚР ... өңірлік қаржылық орталықтың қызметін
реттейтін Агенттіктің, Қазақстан қор ... ... ... ... ... ... ... факторлық, салыстырмалы және статистикалық талдау негізінде
алынған талдамалық зерттеу материалдары пайдаланылды.
Зерттеу жұмысының ... ... ... ... ... ... ... және әлемдік тәжірибе тұрғысынан даму
болашақ жағдайын зерттеп қажеттілігін және бағыттарын анықтау ... ... ... ... ... тұратын зерттеу жұмысының маңызды
нәтижелері ... ... ... теориялық-әдістемелік зерттеу нәтижесінде ... ... ... жағдайы және әлемдік тәжірибе тұрғысынан даму негіздері
нақтыланған;
- Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... қызметті бағалау әдістемесі ұсынылған.
Қорғауға шығарылған ғылыми тұжырымдамалар:
Қазақстан Республикасында брокерлер-дилерлердің ... және ... ... ... ... Оған ... ... кіреді:
- брокерлер-дилерлердің қызметте бағалы қағаздармен, оның ішінде
мемлекеттік және ... емес ... ... операциялардың
тиімділігін арттыру;
- әлемдік қаржылық орталықтардың ... ... ... ... ... отандық нарықтың әлсіз жақтарын анықтау;
- брокерлер-дилерлердің ... ... және ... ... ... ... ... айқындап, оны ары қарай дамыту шараларын ұйымдастыру;
- биржа нарығында брокерлер-дилерлердің ... ... ... қаржылық менеджмент үлгілерін қолдану.
Жұмыстың құрылымы және көлемі. ... ... ... үш ... ... әдебиеттер тізімінен және ... ҚОР ... ...... ҚЫЗМЕТТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1. Қор нарығындағы брокер – ... ... ... ... мен
ерекшеліктері
Қор нарығындағы биржалық сауданың ерекшілігі биржада сауданы сатушы
мен сатып алушы жүргізбейді және олар ... ... ... ... ... яғни ... ... жүргізеді. Делдалдар
брокер және дилер деп бөлінеді.
Брокерлік қызмет. Брокер – ... ... ... Ол биржалық
саудада клиенттің (не сатушы, не ... ... ... ... клиенттің
атынан және клиент есебінен, немесе клиент атынан, бірақ өз ... ... ... ... мүддесі үшін және клиент есебінен ... ... ... ... үшін ... ... комиссиялық сыйақы
төлейді.
Биржада ойдағыдай жұмыс істеу үшін ... ... ... ... ... объектісін,яғни биржалық активті жан-жақты талдай білуі
керек;
Екіншіден, өзі жұмыс істейтін биржаның ішкі ... ... ... ... ... ... білуі керек;
Төртіншіден, биржада өкілі болатын клиентімен дұрыс тіл таба білуі керек;
Бесіншіден, өзінің ұсынысы ... ... ... ... ... білуі
керек.
Брокер – биржалық саудаға кәсіби қатынасушы. Ол ... ... ... алу-сату процесінде қызмет көрсетеді. Клиентті саудаға
брокерлік фирма ақпараттық ... ... ... ... мен ... ... брокерлік фирмаға:
- қаржылық (яғни лицензия алған кездегі өз капиталы талаптарға сай болуы
керек);
- басшылары мен мамандары кәсіпкерлік ... сай ... ... ... ұйымдық-техникалық;
- арнаулы талаптар қояды.
Бағалы қағаздар нарығында брокер өз қызметін лицензия алғаннан кейін
бастайды. Лицензияны ... ... мен ... ... ... ... Агенттігі береді. Биржада қызмет ... ... ... өтеді, яғни фирманың көрсететін қызметі биржа талаптарына
сай келуі ... ... ... ... ... ... реестріне
енгізіліп, оған мәміле жасасқанда қажетті номер (код, ... ... ... ... ... ... кодын әріптік кодпен алмастыруы
немесе сандық кодқа әріпті қосып көрсетуі мүмкін. Әдетте, ... ... ... ... ... ... фирма клиенттің тапсырысы бойынша және оның атынан мәмілеге
келеді. Ереже бойынша брокерлік фирма екі ... есеп ... ... оның есеп ... тек ... ақы ғана ... Егер ... бағалы қағаздарды өзі сатып алып, келешекте ... ... ... ... ... ... Оның ... сату және сатып алу
бағаларының айырмасына тең болады.
Биржада қызмет көрсететін брокерлік фирмалар мен ... ... ... сай ... ... жасасады:
- биржа сатылуға ұсынылатын барлық өнімдер мен көрсетілетін қызметтер
туралы ... ... ... ... ... ... қызметшілерінің жұмысын пайдаланады;
- арбитраждық комиссияның жұмысына қатысады.
Дилерлік қызмет. Дилер – ол ... өз ... және өз ... ... саудаға кәсіби қатысушы. Дилер – ол заңды ... ... ... ... болу үшін ... алу ... ... нарығындағы дилердің міндеттері:
- сату және сатып алу бағасын; сатылатын және сатып ... ... ең аз және ең көп ... ... қоса ... ... хабарлау;
- дилердің өз ұсынысы болмаған жағдайда клиенттің ұсынысы бойынша мәміле
жасасу;
- эмитенттің ... ... ... жүргізгенде өзінде бар ақпаратты
мәлімдеу немесе ондай ақпараттың өзінде жоқ екенін хабарлау;
- Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды ... ... және ... өз қызметі туралы есеп беру;
- бағалы қағаздармен жүргізілген операциялардың ішкі есебін ұйымдастыру.
Дилердің құқықтары:
- бағалы қағаздарды сатып алу-сату шартын ... ... ... ... алғашқы орналастырғанда андеррайтер қызметін
атқару;
- бағалы қағаздарды сатып алу мәселесі бойынша клиентке кеңес ... ... ... ... алу үшін өз ... займ шарты бойынша және
берілетін ақша кепілдігіне қаражат ... ... өз ... ... ... (төлем қабілеттігі туралы)
мәлімет алу.
Биржалық операцияларды ұтымды жүргізу үшін ... ... ... ... ... алдын ала бекітіп алады. Биржаның жұмысы тек өзі бекіткен
ережемен ғана реттеліп қоймай, сонымен ... ... ... да ... ... ол ... қатысушылардан арнайы білімді
талап етеді.
Қазақстан «Тауар биржалары туралы» заңына сай ... ... ... ... ... биржалық сауданы жүргізу тәртібі:
- биржалық мәміленің түрлері;
- биржаның құрылымдық бөлімдері;
- биржалық саудаға қатысушыларға алдыңғы өткен биржалық ... ... және ... баға кесу ... ... беру тәртібі;
- биржалық мәміле жасасқанда биржа мүшелерімен және басқа да қатысушылармен
өзара есеп айырысу тәртібі;
- бағаны ... ... ... ... ... ... үшін баға
белгілеуді бақылау шаралары және т.б. ... ... ... ... ... ... тәртібі. Бұл бөлімде сауданы жүргізетін
орын, сауда ... ... және ... ... ... Биржа
сессиясы деп әдетте биржа әкімшілігінің ресми ... ... ... айтады. Ол уақытта биржалық саудаға қатысушылардың
мәміле жасасуға құқығы бар. Бұндай сауда ... дәл ... ... ... биржалардың жұмыс кестесін ескере отырып жасайды. Бұл ... ... ... баға ... ... ... ... жүргізуге мүмкіндік береді. Мысалы, Лондон металл
биржасында әрбір сессия тек бір ... ... ол тек 5 ... ... ... ... ... аты жазылған таблицаны жоғары көтеріп,
«Темір, жентельмендер, темір» деген сөздерді даусын ... ... ... ... 12 ... 05 минутке дейін; 12 сағат 0,5 минуттен 12 ... ... ... – мыс; 12 ... 10 ... 12 ... 15 минутқа дейін мырыш
сатылады.
Сауда биржа залында жүргізіледі. Саудаға барлық ... ... ... ... ... ... Биржалық мәміле түрлері. Биржалар жасалатын мәміле түрлерін айқындайды.
Мыс., нақты тауарлармен мәміле, бағалы қағаздармен және фьючерстік ... ... ... ... ... ... стандартын, мәміле көлемін және
активтің стандартты мәліметтерін белгілейді. Сауда сессиясы аяқталған соң
мәміле құжатпен ... ... ... тіркеледі. Қол қойылған және
тіркеуден өткен шарттар ... ... ... үшін клиенттерге
қайтарылады.
3. Биржалық ақпарат. Оның саудаға қатысушылар үшін ... аса зор. ... ... ... дәл, ... және ... берілген ақпарат нарықтың
жағдайын талдап, дұрыс шешім қабылдауға мүмкіндік береді. ... ... және ... ... деп бөлінуі мүмкін. Ағымдағы ақпарат – ол
биржада жасалған ... ... ... ... ақпарат. Көптеген
биржаларда бұл ақпарат электрондық таблода жүгіртпелі жол ... оны ... ... деп те ... Қор ... бұндай
ақпаратта компанияның символы, акция түрі, мәміледегі акцияның саны ... ... ... көрсетіледі. Әдетте ағымдағы ақпаратта коммерциялық
құпия сақталады, сондықтан оны осы биржалық ... ... ... ... ... үшін уәкіл етілген) жақ қана ала алады.
Жинақталған ақпарат биржалық бір ... ... ... ... ... ... ... айналысы туралы; мәміленің соңғы,
ең аз, ең көп бағасы туралы; сатып алушының ең жоғары, ... ең ... ... ... баға туралы және жасалған мәміле саны туралы ақпарат
алады. Саудаға ... ... ... ... талдау жасау
үшін қолданады. Сондай-ақ қорытынды ақпараттар келешекте сауда жүргізу үшін
шешім қабылдауға да қолданады.
4. Биржа ... және ... ... басқа да қатысушылардың өзара
есеп айырысу тәртібі. Ол ... ... ... ... ... ... олардың мүддесін қорғауды ... ... ... ... әр ... Мыс. ... есеп айырысу жүйесі ұлттық клирингтік
корпорация арқылы жүргізіледі. Мәміле жасасқаннан кейінгі бес жұмыс ... ... ... ақы ... және оны ... беру жұмыстары
жүзеге асырылады. Лондон қор биржасы да жеткізіп беру және есеп ... бес күн ... ... ... ... ережесінің талаптарының орындалуын бақылауды биржалық
комитет жүргізеді. Ол биржалық саудаға қатысушылардың ... ... ... ондай жағдайлар орын алғанда әр түрлі жаза қолданады.
Ең ауыр жаза – биржа ... ... ... ... мыс., өтірік ақпарат
таратушыға, алаяқтық жасаушыға және ... ... ... ... әкімшілігі ережені бұзған жағдайлар туралы және оны
бұзушы компанияның атауын немесе жеке ... ... ... ... оларға қолданылған шаралар туралы саудаға қатысушыларға баяндап тұрады.
Биржалық саудаға ... ... және ... мен ... ... ... қатысуға құқығы бар жақтар қатысушы бола алады. Биржалық саудаға
қатысушылардың құрамы биржаның түріне (қор ... ... ... ... ... заң актілеріне байланысты анықталады. Биржалық ... ... ... ... бөлуге болады:
- мәміле жасаушылар;
- мәміле жасауды ұйымдастырушылар;
- биржалық сауда барысын бақылаушылар;
- ... ... ... ... биржалық қызметтің әртүріне маманданған тек
кәсіби қатысушылар ғана жүргізеді.
Биржалық операциялардағы делдалдарды әр елде әртүрлі атайды:
- маклер,
- ... ... ... ... ... өз қызметі үшін процентпен белгіленген не сыйақы немесе мәміленің
жалпы сомасының ... ... бір ... ... не өз ... ... ... мәміле жасаушы-қатысушылар құрамы биржаның ашық
немесе жабық ... ... ... ... ... ... залында мәміле жасауға мыналардың құқығы бар: -
биржа мүшелері және ... ... ... ... ... ... алған тұрақты немесе бір рет қатысушылар;
- биржада аккредитивтенген брокерлер.
Жабық биржада ... ... ... ... ... ... және олардың өкілдері;
- биржада аккредитивтенген брокерлер.
Саудаға тұрақты және бір рет қатысушылардың биржа мүшелерімен ... ... ... ... ... Біріншіден, заң бойынша
тұрақты қатысушының саудаға қатысуға үш ... ... ... ... тұрақты қатысушылар саны биржа мүшелерінің жалпы санының 30
процентінен аспауы тиіс. Одан ... ... ... ... капиталды
қалыптастыруға және биржаны басқаруға қатыспайды.Тұрақты ... ... ... ... ... ал бір рет ... ондай құқығы
жоқ. Себебі, олар өз атынан және өз ... ... ... ... ... ... тауар биржасынан елеулі ерекшеліктері бар. Оның мүшесі
болып бағалы қағаздар нарығының тек кәсіби қатысушылары ғана саналады. ... мүше ... кіру ... және оның саны қор биржасының ережесінде
айқындалады.
Биржалық саудаға қатысушы-делдалдардың саны және ... ... ... ... ... сауданың даму
деңгейіне және қалыптасқан дәстүрге сай ... ... ... Мыс., ... ... ... сауда жүргізушілер бірнеше категорияға
бөлінеді. Нью-Йорк қор биржасында олардың төрт ... ... ... ... – олар тек ... тапсырмасын орындайды, өз
есебінен операция жүргізуге тиым салынған;
- мамандар ... – олар өз ... және өз ... қызмет етеді;
- сауда залының брокері немесе «екі ... ... – олар ... өз ... ... ... жағдайда солардың тапсырмасын
орындайды;
- тіркелген трейдерлер – олар да дилерлер, бірақ дилерлерден айырмашылығы
белгілі бір ... ... ... ... сауданың жүру барысын мемлекеттік комиссар мен биржа өкілінен
тұратын топ бақылайды [6; 131.]. ... ... ... ... ... ... ... орындалуын тікелей бақылайды.
Сондықтан комиссардың:
- биржалық саудаға қатысуға;
- биржа мүшелерінің жалпы жиналысына және ... ... ... жалпы жиналысына кеңесші дауыспен қатысуға;
- биржа қызметтері туралы ... ... яғни ... жиналыстардың
және биржаның басшы ... ... ... ... оның ... ... ... танысуға;
- ұсыныс жасауға құқығы бар.
Мемлекеттік комиссардан басқа ... жүру ... ... және ... комиссиясының мүшелері, аға маклер және ... ... ... бақылауы мүмкін. Сондай-ақ, Ресейде сауданы
жүргізу барысын ... ... ... деп ... топ ... баспасөз өкілдері (биржада үнемі немесе бір рет аккредитивтенген),
сондай-ақ мәміле жасауға ... жоқ, ... ... ... ... ... үкім ... құқығы бар саудаға бір рет қатынасатын
қатысушылар кіреді.
Қорыта айтқанда, ... елде ... ... қатысушылардың
құқықтары мен міндеттері биржаның ішкі нормативтік құжаттарымен, ең бірінші
кезекте биржаның жарғысымен және ... ... ... ... ... ол ... ... биржалары туралы» және «Бағалы
қағаздар нарығы туралы» заңдардың негізінде шығарылған.
Биржа – ол ... ... ... ... ... бұйрығын іс
жүзіне асыру барысы екі кезеңде өтеді.
Біріншіден, брокердің шарттасу негізінде клиенттердің ... ... ... алуы және оны орындауы.
Екіншіден, брокердің мәлімдемені биржалық саудаға енгізуі.
Биржалық нарықта сауда ... үшін ... алу ... және ... ... ... механизмі болуы шарт. Биржалық нарықта ондай
құжаттарды рәсімдеудің белгілі бір ... бар. ... ... ... ... ... алуға сұраныс ... ... ал ... ... сатуға ұсыныс сату тапсырысымен
рәсімделеді. Сауда тапсырмасын я биржалық саудаға дейін, я ... ... ... ... тапсырманы орындауы үшін клиент төлем кепілдігін беру керек.
Ондай кепілдік ... ... ... ... ... жазылған жай
вексель беруге немесе мәміле сомасының ... ... ... ... да ... ... брокерге мәміленің толық сомасы
жазылған аккредитив немесе сақтандыру полисін де ... ... ... ... ең тиімді құралы – банктік кепілдік, ол – ... ... ... ... ... ... жөніндегі міндеттемесі. Есеп айырысудың
бұндай формасы мәміле жасау ... мен ... ... ... ... ... беру техникасы сан-алуан. Ол үшін курьердің
(қағаз тасушы) қызметін пайдалануға, ақылы хатты почта арқылы жіберуге,
куәландырылған жедел хат ... ... ... ... ... Сөйтіп, брокер өз клиенттерінен тапсырыстарды алғаннан кейін сауда
тапсырмасын тіркеуден өткізіп (қабылдап), оларды биржалық саудаға ... ... ... кезі – ... ... ... ... тілде «маманданған тапсырыстармен ойын» деп ... ... ... ... ... ... ... түскен тапсырыстарды қайта
қарап, оларға кез-келген параметрі бойынша қажетті деген өзгертулерді
енгізіп, ашық ... ... ... ... ... жәйт, бағалы
қағаздарды сатып алу-сатуға түскен тапсырмалар мен ... ... ... ... құрумен брокер шұғылданады. Берілген
тапсырыстардың тапсырмаға сәйкес болуына брокер жауап береді. ... ... ... ... ... ... ... прогресс, биржа ісінің дамуы биржалық ... ... ... жоқ. Оған ... тек ... бір ... ... залында өту керек деген қатаң талаптың ... ... ... ... ... ... залға ерекше талаптар қойылады.
Олардың аса маңыздыларына тоқталып өтелік.
1. ... залы ... ... ... ... ... ... залы 2-3 мың адамға есептелген. Онда ... ... ... сатып алу-сату процедуралары үшін барлық қажетті
жағдайлар жасалған.
2. ... ... ... ... ... ... ... Олардың әрбіреуімен мәміле жасау үшін бөлек зал немесе үлкен
залдан орын бөлінеді. Оның ... ... ... еденінен сәл төмендеу болады.
Сондықтан мәміле жасайтын орынды «биржалық шұңқыр», «еден» немесе «биржалық
шеңбер» деп атайды. Бұл орын ... ... ... көріп отыруына тең
мүмкіндік болатындай етіп жасалады. Шетелдік биржада сауда ... ... салу ... ... оған қатысушыларды түгел көруіне,
тауарларды және оның ... ... ... алған әсерін
(реакциясын) дер кезінде байқауына мүмкіндік береді.
3. Шеңбердің немесе шұңқырдың ортасында, я болмаса бір ... ... ... Онда ... қызметкерлері, сауда жүргізушілер, сонымен бірге
мәмілелерді және ... ... ... Биржа залында сауда жасауға құқық алғандар тұратын арнайы
жабдықталған орындар ... ... ... ... ... орны ... деп ... залдың периметрінде (қабырғасының ... ... ... саны ... ... ... ... Брокерлерге қажетті ақпаратты жеткізу үшін операция залында арнайы
ақпараттық табло орналастырылады. Шетел биржаларында бұндай таблоға тек осы
биржада тіркелген ... және баға ... ... жазылып қана
қоймай, сонымен қатар онда басқа да тауар, қор және валюта биржаларындағы
дәл ... ... ... Оған ... ... өзгертуі мүмкін
мәліметтер (мысалы, ауа ... ... ... ... ... және т.б.) туралы жазылуы керек.
6. Биржа залы мен биржадағы әрбір орын телефон және телефакс ... ... ... ... етілуі тиіс. Оған қоса брокерді
клиенттермен және ... ... ... ... байланыстыру
үшін элетрондық таблоға шығатын компьютермен жабдықталуы керек.
7. Биржа залымен қатар ... ... ... бөлімдері мен сауда туралы ақпараттар қоймасы орналасады.
8. Биржа залында биржа ... ... ... ... өкілдеріне арналған жұмыс орындары қарастырылады.
Биржалық шеңберде (шұңқырда) сауда биржалық ... деп ... ... өтеді. Шетел биржаларының тәжірибесі көрсеткендей биржа
бұл уақытты өз бетінше белгілей алмайды. Себебі басқа елдерде немесе ... дәл ... ... ... бар ... ескеру қажет.
Мысалы, АҚШ пен Англия биржаларындағы мұнай және дизель ... ... ... Лондондағы сауданың аяқталуы Нью-Йорктағы оның басталуына дәл
келуін есептеп бекітіледі. ... ... ... жасау уақытын ұзартып,
нәтижесінде биржалық операциялардың ... ... ... Ол ... ... ... келісім шарт жасасады. Сауданы биржалық шеңберде
(шұқырда) брокерлер немесе оған қатысушы биржа мүшелері ... ...... ... ... мен жіктелінуі
Қор нарығында кәсіби делдалдық ... ... ... ... – бұл қызмет бағалы қағаздар нарығындағы делдалдық
операцияларды клиенттің ... ... ... ... – алу ... және сол ... ... үшін комиссиялық сыйақы алатын
заңды немесе жеке ... Қор ... ... алдында ең басты мәселе білікті
мамандандырылған брокерлік топты жасақтау міндетті. ... қор ... ... ... ... өте зор. Брокерлер стандартқа сай
міндетті түрде рұқсаттандырылған ... ... ... ... нарығындағы жасалатын келісім шарт басқа нарықтардағы секілді әр
түрлі формада болуы мүмкін. Егер ... алу ... ... ... ... әлбетте ұйымдастырылған нарық өз қызметін көрсетеді. Ірі копаниялардың
акциялары тек ғана биржада сатылады. Осы акцияларды иемденуде немесе сатуда
кәсіби ... ... ... мүмкін емес. Брокер ұйымдастырылған
нарықта ... ... және ... ... қаражатты орналастыруда
жекелеген, сондай –ақ инститционалды инвесторларға қызмет көрсетуші тұлға.
Брокер мен ... ... ... ... басымдығы бойынша,
басқаша айтқанда оның шешімінсіз ... ... ... іске ... еш ... ... ... керек. Брокерлік фирмалардың инвесторларды
бірлесіп ... ... ... ... ... ... жарнамалық
хабарландырулар болып табылады. Осылайша жарнамалық ... ... ... ... жұмыс саясатының тәсіліндегі
операцияларға сәйкестендірілген түрінде инвестиция ... ... ... ... ... ... Осы ... жалпыға ортақ бір
проблема туындайды – бұл елдегі азаматтарды жеке инвесторлар ... Осы ... ... ... ... ... ережелерді ұстануды
кеңес етеді:
– әлеуетті инвесторларды тұрақты ... ... ... ... төменгі шектік мөлшердегі клісім шарт жасауы
көптеген инвесторлар үшін қол ... ... егер ... ... практика бағытына сәйкестендірілсе);
– брокерлік ұйымның ... ... ... ... ... сыйақыдан жинақталады және барлық акцияларды сату
брокер үшін бірдей екендігін клиентерге ескртіп отыру ... бір ... ... ... ... ... жақсы –
әсіресе сіздердің” басқаша айтқанда өзіне сай құрметті сақтап
қалу үшін брокер ... кім ... оның ... ... ... міндетті.
Бағалы қағаздар нарығын біз бәсекелестікттің ең жоғарғы ... ... бұл өте ... ... екендігін көреміз. Брокер клиентке
сол компания туралы мүмкін ... ... ... ... немесе
инвестордың қалауы бойынша ғана ... ... ... ... ал ... тек кеңес береді.
Брокер мен инвестор арасындағы қарым қатынасты дәлірек айтатын болсақ
онда брокерлік фирманың құрылымына тоқталып ... жөн ... ... ... ... ... құрылымында ішкі қызметті бөлу орын
алған. Басқа фирмалардағы секілді мұнда менеджерлер және биржадағы ... ... ... тобы ... Бұл ... ... ... жай брокерлік деп айтса ал клиенттермен тек ... ... ... ... секілді мысалы: салымның құпиялығының
кепілдендіріледі, ақпараттың құпиялығы,өзін инвестордың ... ... ... ... алғы ... ... табылады. Инвестор
брокерге өзі туралы неғұрлым кең көлемде ақпарат беретін болса онда ... ... ... ... осы ... бағытталғанын түсіндіруге
тырысады. Тиімді ақпараттың бірі болып – инвестордың жанұясының жинақтары,
орташа ... ... ... ... міндеттері,қаржылық
қарыздары тағы басқада жағдайлар маңызды. өз кезегінде брокер инвесторға
қажетті барлық мәліметтерде кең көлемде жеткізіп ... ... ... ... ... ... ... жауап беру –мысалы: қандай да
бір компания туралы мәліметтер ... ... ... терминдерді
айқындауға, инвестордың сұраныс тәртібін түсіндіруге міндетті. Инвестор мен
брокер арасындағы қарым қатынас құпиялылығы жауапкершілікті ... ... ... ... ... акциялар мен басқа да бағалы қағаздарға
төлемдерді төлеуге және брокерге сатып алуға ... ... ... ... ... ... нақты немесе жорамалданған баға белгілеуді бере ... баға ... ... ... баға ... бағасы келесі
өкімдерде қарастырылады. Брокер белгіленген баға мен сатып ала алады немесе
сата ... және бас ... ... Ал ... баға ... ... ... қағаздар түрлерінің нақты сату немесе сатып –алу бағасы қойылады.
Әрбір инвестор брокерлік фирманың ... ... ... ең алды мен
өзінің жеке есеп шотын ашуы қажет яғни фирма сол қаражатқа акция, облигация
немесе қарамағындағы бағалы қағаздарды ... ... ... ... ашу өте ... өндірісі дамыған елдердегі тұтыну несиесі секілді.
Ол клиенттің ... ... ... ... ... брокер
инвестордың өзі қалаған бағалы ... ... ... ... ... ... ... қағаздар мен жасалынатын операциялардың басым
бөлігі ... ... ... біраз өткеннен ... ... ... ... Сату ... –алу операциясы кезінде
брокерлік ұйымдағы клиенттің ақша қаражаты белгілі бір мәмле жасауға ... ... оны ... кейінге қалдырады. Инвесторладың төлем
қаблеттілігін тексеруге арналған жалпы ... – New York Stock ... ірі қор ... ... қызметті реттей отырып олардан “know –
your ... “өз ... ... ... ... ... ұстануды талап
етеді. Осы ереженің жеткілікті ұстануы үшін инвестор өзінің банкіне тасырыс
береді. Кейбір жағдайда брокер шот ашу ... ... бір ... ... ... ... ... төлем қабілеттілігі кепілінің
маңызы бағаның тұрақсыздығына байланысты мәмленің жасалынуы. ... ... ... ... кейін инвестор сатып алынған акция бойынша
уақытылы төлемді белгіленген уақыт мерзімінде клиенттің ... ... осы ... ... дейін аяқтайды.
Жоғарыда инвестордың акция сатып алу оқиғасын айтқан болатынбыз.
Бірінші мәмледе бағалы қағаздарды ... алу емес сату ... ... бәрі ... шот ... тура ... Бұл “өз ... жетік біл”
қағидасын талап етеді,осылайша брокерде сол бағалы қағаздардың қаншалықты
маңызы бар екендігін және ... ... ... ... ... ... туады. Шот ашқанан кейін клиент бағалы қағаздар бойынша
сату сатып –алу операцияларын жасай береді, тек брокер мен ... ... ... ... отырады. Мәмле жасалғанан кейін брокер оның нәтижесі
туралы, бағасын қоса,бағалы қағаздар ... ... ... сатып алынған
бағамын клиентке айтып отырады. Брокер бұл жайтты бірден телефон ... ... ... ... алуда жоғарыда айтылған шот ... ... ... құжат ретінде сатқанда мәмлені растау мақсатында
мәмленің нәтижесі ретінде ақша сомасы орын ... Бұл сома ... ... фирмадан мәмле аяқталғаннан кейін белгіленген мерзім ... ... ... чек ... ... ... ... туралы
сертификатты алғаннан кейін акция инвесторлардың өздерінде болуы ... ... ... ... ... ... брокерде қалады. Бірінші
кезекте акцияның ұстаушысы оны сату ... ... ... ... ... қолындағы сертификатынсыз –ақ брокер акцияларды сата
алады. Бірақта клиент белгіленген ... ... ... ... ... міндетті себебі енді ол жаңа сатып алушының
қарамағына өтеді. ... ... ... ... ... жеңілдету
мақсатында брокер өзінің қолындағы бағалы қағаздары бойынша инвестордан
облигациядан пайыз, акциядан дивиденд алып оны ... ... ... ... ... ... клиентке почта арқылы фирманың бүкіл қаржылық
жағдайын, акция бойынша соңғы иелік ететінін, жиналыстарға шақыру ... де ... ... ... ... ... ... құжаттар жайлы
хабарлап отыруы шарт.
Акция туралы сертификатты сақтауда ... ... ... артықшылықтары бар. Мысалға инвесторға бағалы қағаздар сату ... ... оған тек ... ... ... ... жеткілікті. Осы
орайда тағы ескерілетін жағдай ... ... ... ... және де ... туралы туындаған басқа да сұрақтаға жауап береді.
Брокерлік фирмалар жағынан асыра қолданудың болмауы ... ... ... ... ... ... жасалады. Қосымша
талаптардың кепілі ... ... ... ... ... жеке ... ... қажет.
Брокердің қызметі жоғарыда аталғандай инвестор мен ... ... ... ... ... –алу немесе сату және өз ... ... ... атқаруға негізделген. Брокерлік фирмалардың ... ... ... болады, еш қайсысы биржада бағаны ... ... ... ... ... жіті ... ... бере
алады және инвестор үшін қай ... сол ... ... бағалы
қағаздары қаншалықты беделді болатынын, ... сол ... ... ... ... ... сақталып, қандай табыс әкелетінін
қысқа уақыт аралығында жорамалдап айта алады.
Инвестициялық жобаны ұсынуда ... ... ... зерттеу
бөлімшесі қызмет атқарады. Олардың қызметкерлерінің басты мақсаты нарықтағы
құбылыстарды, жекелеген салалар мен компаниялардың, ... ... ... қаржылық жағдайын зертеп және басқа да бәсекелес
брокерлік ... ... ... мен ... ... компанияның тарихи жағдайын ескере отырып оның балансын,
айналыстағы акцияларын, ... ... ... ... ... дәл ... береді, негізгі мәләметтерді ескере отырып олар ... ... ... ... ... және ... жағдайға мінездемені, құрал жабдықтарының бағасын, өнім көлемін,
өткізуден түсетін ... өнім ... ... ... және ... ... зерттеу қажет. Бұл болжам клиентпен жұмыс атқаратын
брокер арқылы ... ... ... ... ... ... ... мақсатында дайындалға есебі таратылады.
Институтционалды клиенттердің тапсырысы бойынша көптеген ... ... ... қанды баяндама жасайды. Клиентпен жұмыс жасаушы
брокер зерттеу ... ... ... ... ... инвесторға ұсынады. Осы ақпарат инвестордың өзінің салымы
туралы шешім ... және оны ... ... шешім қабылдау инвестордың құзырында. ... ... ... ... ол үшін үлкен табыстар әкеледі.
Брокерлік қызметті ұйымдастыру бір жағынан ... ... ... ... ... ... жағдай жасаса, екінші жағынан бағалы қағаздар
нарығындағы бағаны ... ... ... ... бұл былай
байқалады:
– бағалы ... ... ... ... жасау немесе қабылдау, бағалы
қағаздарды қолайлы жағдайда ... баға ... ... ... ... нарығындағы
мәмле бойынша процесті жылдамдату;
– инвестициялық фирманың жеке резервтерін ... ... ... ... ... ... ... тұрақтандыру мақсатында бағалы
қағаздарға сұранысты күшейту; резервтің ... ... ... ... ... ... болашақта мүмкін болатын
міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... ... қағаздарды сатып
алуда пайдаланатын жеке капиталы;
– өзгеде дилерлерден келіссөздерді, кез ... ... ... бағалы
қағаздардың алғашқы ... ... және ... ... орнату;
Қор нарығындағы бағалы қағаздар мен жасалынатын мәмлелердің барлығы
бірдей қолма -қол есеп ... мен ... ... ... ... Мұндай мәмле қор ... ... алу деп, ал ... бір ғана мақсаты – табыс көлемін ұлғайту. ... ... ... ... жеке ... аз ... ... Бұл мәмленің сипаты болатын басты элемент – инвестор мен ... ... ... ... яғни ол ... ала алмайтын ақша сомасын
анықтау. Мысалға инвестор маржаның ... ... ... 75% -ын
пайдаланса онда бұл оның өзінің ... ... жеке ... 75%-ы ... деген сөз, ал қалған 25% -ын ... ... ... ... сөз. ... ... ... жүйесін басқаратын
Федералды резервтік жүйесі инвестордың өзінің жеке шотындағы ... ... ... ... ... ... сомасының мөлшерін
белгілейді. Маржаны көтеру немесе түсіру арқылы Федералды ... ... ... ... ... ала ... немесе дем бере алады.
Несиеге алу брокердің мақұлдауын талап етеді, ... бұл ... ... ... ... тұрған соманы несиеге беріп, сатып алынған бағалы
қағаздарды кепіл ... ... ... ... ... ... ішкі
үлестерін Федералды резервтік жүйеденде қатал ... Бір ... ... ... ... 50% -ды ... Есте ... бағалы қағаздарды несиеге алған тұлғалар белгілі бір ... ... не ... ... ... төлейтінін. Бұл негізінен 1-3% прайм
–рейт мөлшерлемесі (Сенімді ... ... ең ... пайыздық
мөлшерлеме). Қор нарығындағы несиегі сатып алулардың ... ... ... мне ... болады. Мысалға АА “XX” компаниясының 70
қарапайым акцияларын ... ... ... 6350 ... әр данасын
сатып алғысы келеді. Егер жеке капиталының талап ету ... 50% ... онда АА ... ... қолма –қол есеп айырысудағы ... (6350 ... х 70 ... ... яғни 222250 ... ал қалған
222250 теңгесін ол үшін брокерлік фирма есеп айырысады. АА ... ... 222250 ... ... ... және брокерге комиссиялық сыйақыны
қосып төлейді. Ескертетін жағдай егер инвестор бағалы қағаздарды ... ... ... онда ол олардың біршама көп номиналын сатып алады,
өйткені ол тек ... жеке ... ғана емес ... ... ... ... несие қаражатын пайдаланудың арқасында ... екі ... ... ... Қор ... ... ... алудың мағынасы
–мәмледе инвестордың жеке капиталы базалық қызметті атқарады, ал табысты
ұлғайту мақсатында қаржылық тұтқаны ... ... Бұл ... ... жасайтынын анықтайық. Мысалға сізде 500000 теңге бар деп ... бұл 500000 ... 100 ... сатып алуға жұмсадыңыз (5000 теңгеден әр
данасына), сіздің тұжырымдауыңызша акциялардың бұл шығарылымының бағасы өсу
керек. Егер сіз ... ... ... сіз ... бірден 500000 теңгеге
сатып ала аласыз (брокерлік комиссиялық сыйақыны қоспай қоя тұрайық). Егер
сізде брокер ... ... ... алу ... ... онда сіз ... ... арқылы сол акциялады бағасы 5000 теңгеден болған күннің
өзіндеде 250000 теңге төлеп ... ала ... ... ... ... теңге ақша қалады. Сіз оларды басқада жобаларды ... сол ... ... тағы да 100 ... ... алуыңызға
болады. Осылайша сіз несиеге алу арқылы сатып акцияларыңыздың өсуінен
табысыңыздың ... ... ... ... ... ... басты артықшылығы –бұл инвестордың
кірісінің мөлшерін ... ... ... ... алудың тағы бір аса
маңызды артықшылығы ол инвестордың жеке капиталын басқада табыс ... ... ... ... ... Бұл мәмленің басты
жетіспеушілігі болып несиеге сатып алынған бағалы қағаздар өздерін инвестор
ойлағандай дәрәжеде ... ... және ... ... ... оның ... ... шығын әкелуі ықтимал. Еекінші бір жетіспеушілігі –несиеге
алынған қаржының шығындары. Брокерлік ссуда ... ... ... ... ... ... ... алудың қол жетімсіз құралы; бұл ссудалар
бағалы ... ... ... ... ... тек ... мен қажылық тауарлық фючерстерден басқасының ... ... ... ... ... ... жарияланғаннан
кейін беріледі. Ол өз кезегінде ақша нарығындағы берілетін ... ... ... ... ... Бұл ... шығындар
табыс көлемін азайтып күннен күнге өсе түседі (немесе сәйкесінше шығынды
арттырады).
Қор нарығындағы несиеге ... ... ... үшін ең алдымен несиеге
сатып алу шоты ашылуы тиіс (margin account). Бұл брокерлік ұйымдағы бағалы
қағаздар мен ... ... ... тәуелсіз және олар мен есеп
айырысуда төлемдерді бөлшектеп, несие арқылы төлеуге мүмкіндік беретін ... шот. ... ... инвестор ең аз дегенде 200000 теңге қаржы салады
немесе брокерге осы ... ... ... ... ... ... несиеге сатып алу басқа мәмлелер секілді; клиент бұйрықтың кез
–келген формасын пайдалана алады және брокерге комиссиялық ... ... ... бұл түрі мен ... ... ... ... бойынша
пайыздық қойылым есептеледі ал брокер ... ... ... қағаздарды
кепіл ретінде ұстайды. Мәмленің айтарлықтай түріне несиені брокерден ... алға ... ... ... жағдайлады ескеретін болсақ қор
нарығындағы несиеге алулардың басым бөлігі брокерлер арқылы алынады.
Инвесторлардың жеке ... ... ... ... ... ... ... қағаздарды сатып алуда клиенттің ең
төменгі мөлшердегі жеке ... ... ... айқындалады (АҚШ-та
бұл талаптарды Федералды резервтік жүйе орнатады). Бұл ... ... ... тура ... жеке ... ... мен жасасын
дегенді білдірмейді, олар өз қаражаттарының көп мөлшерін сала алады.
Мысалға,егер ... ... ең ... ... мөлшері 50%-ды құраса онда
инвестор жеке қаражаты мен 75% -ын ... ... ... ... ... қоса
брокерлік фирмалар мен ірі қор ... ... ... ... ... ... ... прктикада сирек кездеспейді. Бұл тәуекелі
жоғары мәмлелерге тосқауыл қойып, өздерін инвесторладың ... ... ... ... ... ... іс шаралар болып
табылады. Жеке қаражатыңның мөлшеріне қойылатын міндетті талаптардың екі
негізгі түрі ... ... ... және ... ... ... ... Айқындалмаған және белсенді алып сатушылықтың
алдын алу ... ... ... инвестор бағалы қағаздарды
сатып алу сәтінде қамтамасыз ету үшін ең төменгі мөлшерде ... ... ... ... Қор ... ... ... алу туралы
әңгіме болғанда инвесторлар осы ... жөн деп ... Әр ... ... ... әлеуетті бағалы қағаздар ... ... сай ... ... ... ... Бағалы қағаздар түрлерінің
бастапқы маржасының талаптар деңгейінің өзіндік ерекшеліктері бар. ... ... ... ... міндетті жарна мөлшері де аз ... ... ... ... ... арта ... ... қатар бастапқы
маржаның талаптары болып ағымдағы несиеге алу шотының жағдайын ... ... Жеке ... ... кепілге қойылған бағалы қағаз жоғарыда
айтылған бастапқы жарна талаптарына сәйкес клиенттің ... ... ... бұл шот ... ... ... білдіре алады. Егер
бағалы қағаздардың несиеге алынған нарықтық бағасы түсетін ... онда ... жеке ... ... де ... яғни ... шоттар қатарына кіреді. Шектеулі шот дегеніміз – жеке капиталдың
үлесі бастапқы жарнаның талаптарының ... ... ... ... ... ... ... деңгейі 50% болып белгіленсе онда ... ... және жеке ... ... 49%-ға дейін түсетін болса. Бұл
инвестордың шектеулі шотқа қосымша қлома-қол ақша немесе бағалы қағаздар
түрінде салуын ... ... ... ... ... бірі
болып, шотқа толықтырулар жасап пайдаланудың маңызы егер инвестор бағалы
қағаздарды сол уақытта сатуға ... ... әлі де ... ... ол шоттан белгілі бір соманы бастапқы жарнаның қажетті деңгйінің ... ала ... ... ... margin) ... кредитордың
қауіпсіздігі үшін инвесторлардың ... ... ... алу
операцияларындағы ақша қаражатын қысқартады. Бұл жеке капиталдың ең төменгі
мөлшерінің, яғни ... ... ... ... шотындағы тұрақты салымын
білдіреді.
Клиенттің шотындағы жеке капиталының абсолютті ең ... ... бұл ... билікті қолына алып клиенттің бағалы қағаздарының ... сату ... ... ... ... стандарттардың орнын толтыру.
Шоттағы жеке капиталдың сомасы жеткіліксіз болған кезде брокер инвесторға
қосымша қамтамасыз ... ... және ... өзгертуде шараларды
қолдауын талап етуді ұсынады. Осы жолмен брокерлер клиенттерінің шамадан
тыс шығындарының ... ... ал ... ... ... фирма мен
нарықтан тыс қалып қалмауға мүмкіндік туады. Қазіргі уақытта акция бойынша
мәмледе қолдаудағы жарна ... ... ... жоқ. ... ... ... ... сақтану мақсатында көтеріп қоятыны сирек
кездеспейді. Қарыздық бағалы қағаздарға мысалы: ... ... ... жарнаның нормасының қатысы жоқ, тек ... ... ... ... бар. Жоғары да сөз болғандай
несиеге сатып алу шоты шектеулі, инвестордың жеке ... ... ... ... бұл ... капитал – қолдаудағы жарнаның
талаптарының деңгейінен төмендегенше сақталып тұрады. Бұл жағдай орын ... ... шоты ... ... айналдырылады және инвестордың
алдында бір ғана жол щотындағы жеке кпиталының нормасын қолдаудағы жарна
деңгейіне жеткізіп ... ... ... талап етуіне қарай одан әрі
асыруына тура ... ... ... ... бұл үшін ... бір ... ... етіледі).
Шот қамтамасыз етілмеген жағдайға түскен уақытта инвестор қамтамасыз
етудің ... ... ... қол ... Ол ... қысқа уақыт
аралығына беріледі ( 72 сағат ). Осы уақыт аралығында инвестор ... ... ... деңгейге жеткізу жолын қарастыру қажет. Егер
бұл ... ... ... ... бағалы қағаздардың белгілі бір
мөлшерін сату арқылы жеке капиталдың орын ... ... ... ... ... шот – бұл ... ... алынған, клиенттің
шотындағы кпиталының деңгейі қолдаудағы жарнаның талап ету деңгейінен төмен
жағдайын ... ... ... ету ... –бұл брокердің
клиентке қамтамасыз етілмеген шоттың қажеттіліктерін теңестіру үшін несиеге
алынған бағалы қағаздардың бір ... сату ... ... жеке ... ... сәйкесінше ақша тарту туралы үндеу. Дебеттік қалдық
–бұл брокерден ... ... ... ... қаражаттар көмегімен сатып
алынғандағы қалдық.
Маржаны есептеудің негізі. Инвестордың жеке капиталының үлесі немесе
мәмле жасаудағы ... және ... ... ... ... ... ... өсіміне қатысы мен есептеледі және инвестордың жасаған
кепілі ретінде қарастырылады.
Бағалы ... ... ... ... ... ... ... делдалдар болмайды. Сондықтан ең алдымен ... ... ... ... ... дәрежеде көңіл бөлініп
оларды нарық ... ... етіп ... ... ... келе брокерлер арасынан өздеріне дилерлік қызметті жүктей алатындары
байқалады.
Қор нарығындағы ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар бойынша түсінікті деректемелер;
- Бағалы қағаздар бойынша табысты анықтай білу;
- Бағалы қағаздар мен сауда операцияларын жүргізе білу;
- Клиентпен қарым ... ... ... ... ... брокердің жоғарғы дәрежелі атаққа ие болуы үшін ... ... ... пен, шындық пен ат салысуы басты мақсат болып
табылады. Брокердің табысы бағалы ... мен ... ... ... ... олар клиентерді күтіп ... ... ... ... ... ... өз клиентерімен белсенді қарым
- қатынас орнатуға тырысады, соның арқасында брокер өзіне тұрақты ақпарат
алмасу ... ... ... тек қана сол ... ... ғана ... сонымен қатар сол елдің резидент еместері де ... ... ... ... клиентері тек жекелеген тұлғалардан басқа ірі -
ірі кәсіпорындар, банктер, ... ... ... ... ұлтық
компаниялар бола алады.
Қазақстан республикасында брокерлік және ... ... ... тәртібі
Брокердің немесе дилердің мәміле жасауы
Клиенттің бұйрығын орындауда брокер сол бұйрықта көрсетілген мәмле
жасау талаптарын сақтай ... ... ... Егер ... ... кезінде
мәмленің талаптарын өзгерту қажет болса, брокер өз іс-әрекетін клиентпен
келісіп ... ... ... ... ... брокер мәмлені өз мүддесіне
клиенттің мүддесі басым екендігін негізге ала отырып жасауға міндетті.
Дилерлік –бұл ... ... ... ... ... яғни сатып –алу сату операцияларын өз атынан жасайтын ... жеке ... мен ... айырмашылығы –брокер клиентің қаржысына және соның
бұйрығымен жұмыс жасайды, ал дилер өз қаражатымен ... ... ... ... ... ... болып жұмыс атқаруға болады,
бірақ келісім шарт жасасқанда бір ғана тұлғалық қызметті ... ... ... ... ... атқаруға екі түрлі санаттағы ... ... ...... есеп ... ... номиналды
ұстаушы құқығына, Екіншісі – клиентің есеп шотын жүргізуге құқысыз.
Бірінші санаттағы рұқсатты иеленуші брокерлік-дилерлік компаниялар өз
клиентерімен бағалы ... ... ... ... ... ... ... Екінші санаттағы рұқсаты (лицензия) бар брокерлік-
дилерлік копаниялар ... ... ... ... ...... қағаздардың егелерімен клиентің тапсырмасы және бұйыруымен
келісім жасайтын тұлға. ... ... ... ... иесі ... ол тек сол ... ... мен құқықтық формада мәмле жасайды.
Бірінші санаттағы брокерлер мен дилерлерлер клиенттің бағалы ... ... ... ... ... және де ... ... құқықтық иелікті жүзеге асыруға.
Кейбір корпорациялар практикада жүзінде өздерінің бағалы қағаздарын
орналастырмақ болғандығы, бірақ кейінен бұл делдалдардың көмегінсіз ... ... ... жаңа ... бағалы қағазды дилер сатып алып оны инвесторға
қайта сататын болса онда бұл тілхат, ал дилер ... ... ... ... ... ... қағаздарға дилер сатып алушыны жай табатын болса
онда ол ... ... ... ал оның көрсеткен қызметі агенттік
операция деп аталады. Кейде ... ... ... ... ... ... алу құқығын алады. Адеррайтингтік қызметтен басқа дилерлер
бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... делдалдық
қызметті жүзеге асырады. Инвестициялық дилерлер тағы бір ... ... –ол ... қағаздар нарығының екінші нарықта айналысына қызмет
көрсетуі. Екінші нарықта олар маркет-мейкердің рольін ... ... ... ... сатып алып бағаны тұрақтандыру мақсатында қайта
сатады.
Қазақстан Республикасындағы брокерлік және дилерлік қызметті жүзеге
асыру тәртібі
Бағалы ... ... ... және ... ... ... ... рұқсат (лицензия) негізінде жүзеге асырылады.
Брокер немесе дилерлер «Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... өзге де заң актілерінде, уәкілетті ... ... ... ... ... ұйымның ішкі құжаттарында
белгіленген, эмиссиялық бағалы қағаздармен және өзгеде қаржы ... ... ... ... сақтауға міндетті.
Брокер немесе дилер эмитенке андеррайтер ретінде немесе эмиссиялық
консорциум құрамында эмиссиялық ... ... ... мен ... ... ... құқылы.
1.3 Биржадағы мәмілелерді жүргізудегі брокерлер – ... ... ... деген биржалық саудада оған қатысушылардың тауарды
сатып алу және сату барысында ... ... ... мен ... беру ... ... ... шарты. Шарт бекітілген тәртіп
бойынша биржада тіркеуден өткізіледі.
Мәмілеге келгенде оның төрт жағын ескеру ... ... жағы – ол ... қажет құжаттар мен оны пайдаланудың
тәртібін көрсетеді;
2. Экономикалық жағы – ол мәміле ... ... оның ... ... ... ... Құқықтық жағы – ол мәміле бойынша екі жақтың құқығы мен ... ... ... ... ... жағы – ол ... ... көзқарасты көрсетеді. Осы
тұрғыдан алғанда мәміле жасасқанда ... бір ... ... ... сақталуы қажет. Мәміленің этикалық жағы биржалық тауарларға сенімі
мен жеке инвестордың өз жинағын ... ... ... ... ... мазмұнын бағалы қағаздармен жасалған мәміле мысалында қарап
өтелік.
Ол үшін міндетті түрде мына мәліметтер болуы шарт:
Біріншіден, мәміленің объектісі, яғни сатып алынатын және ... ... ... көлемі, яғни сату үшін ұсынылған немесе ... ... ... ... ... ... ... баға, яғни келісілген баға болуы керек;
Төртіншіден, мәмілені орындау мерзімі, яғни сатушы жеткізіп ... ... ... ... ... ... алу уақыты көрсетілуі керек;
Бесіншіден, мәміле бойынша есеп айырысу, яғни сатып алушы ... ... ... ... ... ... мәміле 1 суретте өрнектелген қозғалыс циклын қамтиды.
Сурет 1- Биржадағы мәмілеге келуді ұйымдастыру циклы
Мәміле жасау тәсіліне қарай бағалы қағаздармен мәміле ... ... ... екіге бөлінеді. Бекітілген мәмілеге мәміле жағдайларын
қосымша келісудің қажеті жоқ. Сондықтан ондай мәміленің қозғалыс циклы:
- бекіту, ... және есеп ... ... ... ... ... мәмілеге қағазға жазылған мәмілелер мен компьютерлік
(электрондық) мәмілелер жатады. Ал ... ... ... ... ... ... ... жатады. Олар бойынша есеп айырысу және
орындау жағдайларын қосымша келісу керек.
Тауар
Ақша
Сурет 2- Сатушы мен ... ... ... өзара байланысы
Мәміленің қозғалысындағы бекіту циклы сатушы мен сатып алушы арасында
тікелей немесе ... ... ... ... ... бөлінеді. Егер биржалық
тауар мәмілесі сатып алушы мен сатушы арасында жасалса, ол мәміле тікелей
бекітуге ... (2 ... ал екі ... ... ... ... ол ... арқылы бекітуге жатады. Мәмілені тікелей бекіту «көшедегі» нарықта,
биржадан тыс компьютерлік ... ... ... ... ... мәміледе брокердің қызметін банк немесе ірі
қаржылық компания орындауы мүмкін. Өз ... олар ... да, ... алушыға да көрсетеді (3 сурет). Алайда, мәмілені мәмілеге келуші екі
жақ орындайды, брокер тек екі ...... ... алушы үшін, керісінше,
сатып алушыны сатушы үшін тауып, оларды ... ... ... ... ... тыс ... ... ұсыныс
Ақша
Тауар
Сатып
алуға тапсырыс
Сурет 3 – Сатушы мен сатып алушының брокер арқылы өзара байланысы
Биржада екі брокер ... ... ... ... ... ... ... алушының мүддесін қорғайды (4 ... ... мен ... ... байланысы биржадан тыс нарықта да кездесуі мүмкін.
Сатуға ұсыныс
Ақша
Тауар
мәміле
Сатып алуға
тапсырыс
Сурет 4 – ... ... мен ... алушының өзара байланысы
Биржалық және биржадан тыс нарықтарда сатушы мен сатып ... ... ... ... ... онда олар ... ... байланыста
болмайды. Ол 5 суретте өрнектелген.
Тауар ... 5 – ... мен ... ... дилер арқылы өзара байланысы
Алайда биржаға 6 суретте ... ... ... ... ... және ... ... байланыс үлгісі тән.
Сурет 6 – Сатушы мен сатып алушының қосарланған делдалдық жүйе арқылы
өзара байланысы
Егер мәміле делдалдар арқылы ... онда ... (не ... не ... ... я ... ... я комиссиялық ақы шартын бекітеді.
Әдетте клиенттің қоғамдағы статусына қарай мәміле екі түрге ... ... ... ... ... бойынша жасалса, онда
ол көтерме мәміле деп, ал жеке инвестор үшін жасалса, ... ... ... Көтерме мәмілеге келгенде институционалдық инвесторларға қойылатын
кейбір шектеулерді ескеру қажет. Мысалы, бюджеттен тыс қорлар үшін ... ... ... ... ғана ... ... ... қорлар
бір эмитенттің бағалы қағаздарын сатып алуға өз жарғылық капиталының 5
процентінен ... ... ... және т.с.с. шектеулер болады.
Мәмілеге келуді ұйымдастыруға байланысты мәміле биржалық және биржадан
тыс деп те бөлінеді. Бұл ...... ... ... ... болуы мүмкін.
Тауар, қор және валюта биржаларында жасалған мәмілелердің ... ... ... болуымен қатар, әрбір биржа мәмілелерінің ... ... де ... биржасындағы мәмілелер алғашқыда нақты тауармен мәміле және
нақты тауарсыз ... ... ... ... ... ... ... (7
сурет).
Сурет 7 – Нақты тауармен жасаланылатын мәміле тұрлері
Өз ... ... ... ... ... ... мәмілесі және жеткізу
мерзімі ұзартылған болып бөлінеді. Дереу жеткізу ... ... ... ... ... ... сондықтан оны қолма-қол
жасалатын мәміле деп те атайды. Мұндай мәмілелер ... ... ... ... мақсаты – физикалық тауардың сатушыдан сатып алушыға
өтуі.
Жеткізу мерзімі ұзартылған ... ... ... ... бұл қоймада бар тауарға да жасалатын, сондай-ақ жеткізу
мерзіміне қарай болашақта өндірілетін ... да ... ... оны ... ... ... мерзіміне сай келмейді, әдетте
бұндай мәмілелер бір жылдан аспайтын мерзімге бекітіледі.
Үшіншіден, жеткізу шартымен рәсімделеді, яғни ... ... ... ... ... ... беру үшін ... міндеттеме алады, ал
сатып алушы шарт бойынша ... ... ... және ... ... ... мерзімі ұзартылған мәміле немесе форвардтық мәміле қауіпті,
яғни ... ... деп ... себебі бір жақтың мәмілені орындауды
кешіктіруінен ... ... ... да сатып алушы да зиян шегуі,
яғни шығынға ... ... ... ... бекіту тәртібі 8 суретте өрнектелген.
Бағалы 1 - ... ... ... - ... ... ... алуға
банкке ақша ... ... 2 ... 2а - ... ... - ... ... ... - ... алынған
12 3а - ... ... ... беру
төлеуге кепілдік
Бағалы ... ... ... ... ... ... ... ... 8 – Қор ... мәміле бекіту тәртібі
Осы мәмілеге байланысты тәуекелді төмендету үшін биржалық тәжірибеде
форвардтық мәміленің басқа да ... ... ... ... ... ... ететін кепілдікпен мәміле
пайда болды. Кепілдікті бір жақ ... ... ... міндеттемесін
орындайтынын сендіруі үшін ... ... ... ... кепілдікпен
мәміледе ақы төлеуші – сатып алушы, ал ... ... ... ... ... ... ... түрі – сыйақымен мәміле. Сыйақы төлеушіге
не мәмілені орындауды талап етуге, не ... бас ... ... ... ... да, ... ... да төлеуі мүмкін. Сыйақымен мәміле
қосарланған мәміледе де болуы мүмкін. Онда төлеуші оны екі есе ... не ... ... ... ... ... ... мәмілелер дилерге
тиімді деп есептеледі.
Сыйақымен мәміле күрделі де ... ... Онда ... қарсы екі
мәмілені біріктіреді, яғни сыйақыны өзінің екі контрагенті ... ... ... алу ... ал ... сату мәмілесін жасасады.
Еселенетін сыйақымен мәміле – ол бір жақтың сыйақы ... ... ... бірнеше есе көбейтуге жасасқан шарты.
Қор биржасына жеке корпорациялардың, мемлекеттік органдардың ... ... ... ... тек ... мен ... ... Айналымдағы шетелдік қағаздардың құрылымы мемлекеттер
бойынша ажыратылады. ... қай ... ... ... ... айналымға
түсетіні алдын ала анықталады. Францияға қарағанда ... ... ... ... операцияларында мемлекеттік бағалы қағаздар мөлшері өте
көп емес. Биржа ... ... ... ... ... әлбетте, ірі
корпорациялардың бағалы қағаздары түседі. Мысалы, АҚШ-та егер корпорацияның
биржадан ... таза ... ... шегі 1 млн. ... кем болмаса,
сонда ғана ол корпорацияның бағалы ... ... ... Ол ... ала ... басқармасы кеңесінен келісім алып, оны бағалы ... ... ... өткізу керек.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА БРОКЕРЛЕР-ДИЛЕРЛЕРДІҢ ҚЫЗМЕТІ: ... ... ... ... ДАМУ ... ... ... бағалы қағаздар нарығындағы брокерлік-дилерлік
қызметтің даму тенденциясы
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығының
институционалды инфрақұрылымы ... ... ... .2010ж. ... бағалы қағаздар нарығының ағымдағы жай-күйіндегі брокерлік
дилерлік қызметтегі делдалдардың тенденциялық ... мән ... ... ... Қазақстан Республикасы бағалы қағаздар нарығындағы
брокерлік-дилерлік қызметін ... - ... - ... ... ... ... нарығындағы
брокерлік-дилерлік қызмет
|01.01.09ж. ... ... ... |103 |99 |92 |86 ... | | | | ... |24 |24 |24 |24 ... ... |22 |22 |22 |22 ... емес ... |59 |57 |56 |53 ... ... |51 |48 |47 |44 ... ... |20 |18 |12 |9 ... |15 |14 |13 |12 ... |11 |11 |11 |11 ... ... активтерін |13 |13 |14 |14 ... ... | | | | ... ... |66 |63 |60 |54 ... оның ... | | | | ... компаниялар |4 |4 |4 |3 ... |2 |2 |2 |2 ... |4 |3 |3 |3 ... қағаздармен сауда-саттықты |1 |1 |1 |1 ... | | | | ... - KASE ... ... ... ... ... жылы ... ... нарығында номиналды ұстаушы ретінде
клиенттер шоттарын ... ... ... және ... ... жүзеге асыруға 1 лицензия берілді ("Griffon Finance" АҚ). Сонымен
қатар есепті кезеңде 8 ... ... ... оның ... ... ... номиналды ұстаушы ретінде клиенттер шоттарын
жүргізу құқығымен брокерлік және дилерлік қызметті ... ... ... («КАПИТАЛИСТ Секьюритиз» ЖШС, «BCC Securities» АҚ - ... АҚ ЕҰ, ... АҚ, ... RFCA» ... инвестициялық портфельді басқаруға 3 лицензия ("Rise Capital" АҚ, «BCC
Securities» АҚ - "Банк ЦентрКредит" АҚ ЕҰ, ... ... ... ... ... ... ... жүргізу жөніндегі
қызметті жүзеге асыруға 1 ... ... АҚ). ... ... 2 ұйым («Investment Trust Management Company» АҚ, ... ... АҚ) ... ... ... ... ... жүзеге
асыруға берілген лицензиясынан айырылды.
Жиынтығында 2009 жыл ішінде 4 лицензия, оның ішінде бағалы қағаздар
нарығында номиналды ұстаушы ... ... ... ... ... және (немесе) дилерлік қызметті ... ... 1 ... Finance" АҚ), ... ... басқаруға 3 лицензия
берілді ("Zurich ... ... АҚ, «BCC ... АҚ - "Банк
ЦентрКредит" АҚ ЕҰ, "FATTAH FINАNCE" АҚ). 2009 жыл ішінде 37 лицензияның
қолданылуы ... оның ... ... ... ... номиналды
ұстаушы ретінде клиенттер шоттарын жүргізу құқығымен ... ... ... ... ... ... 21 ... («Алем» инвестициялы.
компаниясы» АҚ, "Maximum Asset Management" АҚ, «ABS SECURITIES» АҚ, ... ... АҚ ... ... ... «Алматы Инвестмент
Менеджмент» АҚ, «Казкоммерц Инвест АӨҚО» ЖШС, «Centras ... ЖШС, ... ЖШС (ИВС ... «MAG ... ЖШС, «SANA ... ... ЖШС («Казкоммерцбанк»), «Глобал Секьюритиз (Қазақстан)» АҚ, "BWK-
INVEST" ЖШС, «Resmi Investment House Almaty» ЖШС, «AIM ... АҚ, ... АҚ, ... ... ЖШС, «BCC ... АҚ - ... АҚ ЕҰ, ... АҚ, «REAL-INVEST RFCA» АҚ,
«Алан Секьюритис» АҚ), инвестициялық портфельді басқаруға 13 ... CASPIAN ... ... ... АҚ, "Maximum Asset Management"
АҚ, «Авангард Капитал» АҚ, «КИТ Фортис ... ... АҚ, ... АҚ, «CSB ... АҚ, «VOSTOK ... АҚ, «GLOTUR ... «AIM ... АҚ, «Астана-Финанс» АҚ, "Rise Capital" АҚ, ... АҚ - ... ... АҚ ЕҰ, ... бағалы қағаздар ұстаушыларының тізілім жүйесін жүргізу бойынша
қызметті ... ... 3 ... ... ... АҚ, ... АҚ, ... Секьюритиз" АҚ) және трансфер-агенттік қызметке 1
лицензия («C-n-D Express» ЖШС). ... ... 2009 жыл ... 7 ... ... басқару жөніндегі қызметті жүзеге асыруға берілген
лицензиясынан айырылды («Алматы Инвестмент Менеджмент» АҚ, “West investment
company”/Уэст ... ... АҚ, "Capital Almakhan Invest" АҚ ... ... ... ... АҚ, «Asia Broker ... АҚ,
«Investment Trust Management Company» АҚ, “General Asset ... ... 2 ұйым ... ... ... ... ұстаушы ретінде клиенттер
шоттарын жүргізу құқығымен брокерлік және (немесе) дилерлік қызметті жүзеге
асыруға лицензиясынан айырылды ... ... АҚ, «Asia ... ... - ... - ... Республикасы бағалы қағаздар ... млн. ... ... |2009 ... |
| | ... |
| | ... |
|Жиынты. активтер*, оны. ішінде: |445 972 |174 676 |2,6 есе кем ... |4 876 |9 048 |85,6 ... ... ... 627 |982 |-39,6 ... |968 |1 126 |16,3 ... |95 872 |118 834 |24,0 ... ... |338 934 |35 556 |89,5 ... |3 695 |9 130 |2,5 есе ... оның ішінде: |295 007 |55 607 |81,2 ... |1 330 |4 414 |3,3 есе ... ... ... |65 |-76,3 ... |33 |29 |-12,1 ... |20 452 |37 910 |85,4 ... ... |271 628 |8 351 |96,9 ... |1 290 |4 838 |3,8 есе ... оның ... |150 965 |119 069 |-21,1 ... |3 546 |4 634 |30,7 ... (АӨҚО қатысушылары)|1 353 |917 |- 32,2 ... |935 |1 097 |17,3 ... |75 420 |80 924 |7,3 ... компаниялар |67 306 |27 205 |59,6 ... |2 405 |4 292 |78,5 ... ... оның ... |134 419 |111 197 |17,3 ... |1 752 |2 310 |31,8 ... (АӨҚО қатысушылары)|1 277 |947 |- 25,8 ... |899 |1 100 |22,4 ... |72 025 |76 849 |6,7 ... ... |57 016 |20 916 |63,3 ... |1 450 |9 075 |6,3 есе ... - * ЕДБ ... ... көрсеткіштер бойынша ақпарат ... және ... ... ... ... ... қолданыстағы акциялар шығарылымы бар ... ... саны 2 196 ... 2009 ... 444 ... шығарылымы
тіркелді (оның ішінде шығарылымдар проспектісіне енгізілген өзгерістер),
акциялардың шығарылымы және орналастыру ... ... 667 ... ... 260 ... ... ... – кесте - Акциялар шығарылымы және шығарылымдарды жою ... |2008 ж |2009 ж |2009 ж |2009 ж |2009 ... ... |31 |18 |19 |14 |16 ... және ... |191 |147 |160 |180 |180 ... ... есептер бекітілді| | | | | ... ... |656 |160 |22 |46 |32 ... - KASE ... мәліметтер негізінен алынған ... ... 1 ... жағдай бойынша жиынтық номиналды құны 5 ... млн. ... ... ... ... ... саны 395
болды, олардың ішінде рейтингтік бағасы бар 30 ... 177 ... ... ... ... рейтингтік бағасы жоқ, 30 шығарылымы – екінші шағын
санат ... ... жоқ және 78 ... – буферлік санат KASE ресми
тізіміне енгізілген.
4 - кесте -Тіркелген мемлекеттік емес облигациялар шығарылымы туралы
деректер
| |2008 ж |2009 ж |2009 ж |2009 ж |2009 ж ... саны |21 |55 |10 |11 |13 ... ... млн. |253 940 |2 148 575|37 100 |874 583 |296 400 ... | | | | | ... - KASE ресми мәліметтер негізінен алынған ... 2009 жыл ... ... ... 3 356 658 млн. ... ... емес ... 89 шығарылымын тіркеді.
5- кесте - Мемлекеттік емес облигациялардың қолданыстағы шығарылымы
туралы деректер
| |2009 ... |2009 |2009 |2009 |2010 ... |
| |1 ... ... 1 ... 1 ... 1 |1 ... |
| | ... ... ... | ... саны |347 |392 |383 |387 |395 ... көлемі, |2 129 234 |4 204 170|4 097 185|4 935 108|5 216 267 |
|млн. теңгемен | | | | | ... - KASE ... ... ... ... ... ... 1 ... ... ... ... ... шығарылымдарының жиынтық көлемі былайша көрініс алады:
- зейнетақы активтері есебінен сатып ... ...... ... деңгейдегі банктер сатып алған облигациялар – 8,87%;
- инвестициялық ... ... ... активтері есебінен сатып
алынған облигациялар– 0,57%;
- сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары сатып ... ...... өзге ... ... сатып алған облигациялар – 0,22%;
- өзге инвесторлар – 78,92%.
Сурет 9- 2010ж. ҚР ... ... ... жиынтық көлеміндегі инвесторлармен сатып алынған
облигациялар үлесі
ҚР ... ... ... ... ... 78,92% кәсіби емес инвесторларға ... ... ... (ИПБ ... ... ... ... Республикасыны. аумағында болғанда, ... ... ... үлес ... 10,81% ... Қазақстан республикасындағы брокерлер-дилерлердің қызметін талдау
Биржалық қор нарығының ... өсуі ... ... ... брокерлердің саны әжептәуір көбейе түскен еді. 2006-жылдың 1-
қаңтарына сәйкес ... ... саны 62-ге ... ... 25-нің
лицензиясы банктердің еншісінде болса, 37-нің ... ... ... ... болған. 2008-жылдың 1-қазанында брокерлік және дилерлік
қызмет ... ... ... 106 ... рұқсат қағаз алыпты.
Бұлардың 24-і ... ... ... 62-сі ... емес ... және ... Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының қатысушысы болып табылатын ... ... ... ... туралы» заңға сәйкес Қазақстанда брокерлік
және дилерлік қызмет түрін атқаруға берілетін лицензия, номиналды ... ... ... ... құқы бар немесе есеп-шоттарды
енгізу құқы жоқ болуы мүмкін.
Ондай құқық ... ... ... ... құрастырады, соның
ішінде, әсіресе, ұйымдастырушылық құрылым мен кәсіби қызметтерді. Есеп-
шоттарды енгізу құқы жоқ ... тек ... ... сатып алу және
сату амалдарын жүзеге асырады. Ал, есеп-шоттарды енгізуге құқы ... ... ... ... ... олар ... ... бағалы қағаздар мен клиенттердің қаражатын есептеу
жұмыстарын атқара ... ... ... ... бірақ маңызды саналатын брокерлік
компанияларды құрылтайшы түрлері бойынша бөлу әрекеті де ... ... банк ... ... ... түрде ол банктік болып аталады, ал
акционер ретінде өндірістік компания немесе жеке тұлға танылса, ол компания
банктік емес деп ... ... ... ... сол, брокерлік
компанияларға әр түрлі даму стратегиясын ұсынады, яғни ... ... ... ... өз ... ... инструменттерімен сауда-
саттық операцияларын жүргізу қызметін көрсетеді ... ... ... ... валютамен, өндірілетін құралдармен, т.т.).
Бұған қоса, брокер реттеуші орындар мен клиентке тапсыруға міндетті әр
түрлі есептеулер мен ... ... ... ... ... компаниялар, сондай-ақ клиенттерге арналған қосымша әр ... беру және ... ... жүргізеді.
Дамыған нарықта брокерлер өз клиенттеріне маржиналды келісім жасауға
мүмкіндік туғызады. Былайша айтқанда, егер клиенттің ... ... ... ақша ... қалған жағдайда, брокер оған бағалы қағаз немесе ақша
түрінде несие береді ... ... мұны – ... ... ... ... қосымша актив иеленуге мүмкіндік алады және жоғарылап не құлдырап
бара жатқан нарықта үлкен табысқа жетеді. ... ... ақша ... да саудаға қатысады (бұл ретте демеу үшін ... ... ... ... қызмет көрсету қазақстандық брокерлік компаниялар
қызметіндегі басым ... бірі ... ... Ол ... ... қаржы инструменттерін, сондай-ақ ірі ... ... ... ... алуды қамтамасыз етеді.
Компания трейдерлері үлескерлік және борышкерлік ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздармен, құрылымдық тауарлармен, ақша ... ... ... өз ... ... ... ағымдағы жағдайы
турасында кеңестер беріп ... ... ... ... жалпы
дамуын болжайды, келешегі бар бағалы қағаздар ... ... ... ... Келісім бойынша эмитенттер мен контрагенттер
ара-қатынасында клиентке заңдық тұрғыдан қолдау көрсетеді, қажеттілік ... ... ... ... ... ... ... клиенттің
мүддесін жақтайды.
Брокерлік қызмет көрсету ... ... ... ... мына ... ие ... ұстау жөніндегі қызметке қол
жеткізуіне мүмкіндік бар:
- клиенттердің есеп-шоттарын ... және ... ... ... ауыстыру, сату мен сатып алу жөніндегі биржадан тыс
келісім жасауға, бағалы қағаздарды ... ... ... бағалы қағаздар бойынша клиенттің құқын растау;
- номиналды ұстауға берілген бағалы қағаздарға қатысты ... ... етіп ... ... брокерлік компаниялар қор биржасына ... ... ... ... ... ... ... Маркет-
мейкер институтының маңыздығылы сол, бағалы қағаздарды сату мен ... ... ... ... қоса брокерлер өз клиенттеріне Интернет-трейдинг қызметін
көрсетеді. Бұл ... қор ... ... ... қамтамасыз ету
арқылы (сауда терминалы) өз бетімен ... ... ... ... ... ... Интернет-трейдинг клиенттердің сауда жүйесіне өз
бетімен өтініш жіберуіне мүмкіндік береді.
Қазақстандық брокерлер институтының керемет артықшылығы деп, ... ... ... ... ... ... әлемдік тәжірибеде мұны
әр түрлі қаржы институттары орындайды.
Аталған аралас қызмет түрлерін отандық қор ... ... ... ... ... ... үшін тек сауда операциялары
жөніндегі комиссия жұмысынан ғана ақша табу ... ... ...... мен басқарушы компаниялар пайда болғанда бұл
қызмет түріне деген сұраныстың төмендігінен осындай әрекетке барған.
Біріншіден, ... ... және ... ... ... Брокерлік қызмет бағалы қағаздарды компания клиенттің өз ... ... ... ... қызметте – ... ... өзі үшін және өз ... сатып алынады. Әлемдік тәжірибеде бұл
қызмет түрлері компания мен ... ... ... ... екіге бөлінген.
Екіншіден, біздің брокерлердің керемет жағы олар инвестициялық
қоржынды ... ... ... бола ... яғни ... ... ... сенім білдірген басқармаға клиент ақшасын салуды жүзеге
асырады.
Бұл мүмкіндікті көпшілік брокерлер мүлт жібермеуде, тек ... ... ... ... ... бар ... шыға ... кезде
ғана несібесінен қағылды.
Активтерді басқарудағы негізгі қызмет түрлері мыналар:
- клиенттің талап-тілектеріне сәйкес инвестициялық стратегия жасау ... ... және ... ... ... яғни ... ... (Benchmark);
- қоржынды жасақтау;
- қоржынды сараптау және мониторинг жасау;
- есептілік.
Сонымен бірге компания мамандары уақытша бос ... ... (Cash ... ағымдағы есеп-шоттарда уақытша бос ... ... ... ... ... ... тәртібінде ақшаның қолжетімдігі;
- қосымша табыс.
Үшіншіден, ... ... ірі ... компаниялар
инвестбанктердің қызметін атқарады:
- клиенттерге облигациялар мен акциялар шығару ... ... (IPO ... ... ... ... ... қағаздар орналастыруға көмектеседі
(мұндай жұмысты андеррайтинг деп атайды)
- қосылу мен ... ... ... активтермен келісім
жүргізуді, сондай-ақ, келісімді құрылымдандыруды ұйымдастырады
- клиенттерге консалтингтік ... ... ... ... ... ... береді, бизнес жүргізуде ... ... ... ... мен басқармалық есептілік
жүйесін жетілдіреді.
Брокерлік-дилерлік компаниялар ... ... ... ... өсіп келе ... ... отыр. Қаржылық бақылау
агенттігінің мәліметтері бойынша, 2006-жылдың ... ... ... ... ... ... 11 781 ... міндеттемелері – 9 225 миллион теңгені, меншік капиталы 2 ... ... ... 1 166 ... теңгені құрапты. Ал, 2008-жылдың 1-
шілдесіндегі мәліметке жүгінсек, ... ... ... 15 561 ... теңгені құраса, міндеттемелері - 13 106 миллион
теңгені, меншік ... 2 455 ... ... жарғылық капиталы 1 709
миллион теңгені құрапты.
Кез келген брокерлік компанияны капиталдандыру ... ... ... ... яғни ... өзінің келісімі бойынша ғана ашылады,
нарықтағы көшбасшыны оның нарықтағы ... ... ... ... қор биржасы (KASE) елдегі акциялар мен ... ... ... алу ... нарығындағы алдыңғы қатарлы операторларды әр ... ... және ... ... алғашқы айларында анықтайды.
KASE 2008-жылдың 11 айы бойынша саудаға қатысқан биржаның ... ... ... ... Бұл ... ... екінші деңгейдегі
нарық акцияларының биржалық айналымының 60,6 ... бар ... ... көрсеткіші бойынша олар төмендегідей тізім бойынша орналасқан:
1. «БТА Банк» акционерлік қоғамының «БТА Секьюритис» еншілес ұйымы АҚ
2. «Тенгри Финанс» АҚ
3. «Сентрас ... ... «VISOR ... ... ... ... ... қоғамының «BCC Invest» еншілес ұйымы АҚ
6. «Инвестиционный ... Дом ... ... ... Инвестмент Менеджмент» АҚ
8. «Asia Broker Services» АҚ
9. «Асыл Инвест» АҚ
10. «Казкоммерц Секьюритиз» АҚ («Казкоммерцбанк» АҚ-ның еншілес ұйымы)
Қазірде салааралық ... ... өте ... ... ... ... құқы үшін ... тарту жолында қызу күреске
кіріскен. Отандық қор нарығының ... ... ... ала ... ... қағаздар көлемінің көп болмауы компанияларды қызмет көрсету
тарифі жағынан, оның ішінде көрсетілетін ... ... ... ... ... алу мен сатудағы мамандардың және техниканың
мүмкіндігі, сарапшылардың клиентке жеткізіп ... ... ... ... түсуге итермелейді.
Бүгінгі күні көпшілік компаниялардың брокерлік қызмет ... ... ... келеді.
6 Кесте - Бүгінгі күні көпшілік компаниялардың брокерлік қызмет көрсету
тарифтері
|№ |Қызмет түрі ... |
|1 ... жеке ... ашу, ... |
| ... және жабу | |
|2 ... қағаздарды есепке қою/көшіріп|Тегін |
| ... | |
|3 ... ... ... ... ... ... бойынша көлеміне |
| |(сыйға тарту, айырбастау, т.б) |байланысты 0,06% (5 төменгі |
| | ... ... (ТЕК) кем |
| | ... |
|4 ... ... ... беру ... қайталап - 3 ТЕК |
|5 ... ... ... ... ... қайталап - 3 ТЕК |
| ... | |
| ... ... сату мен ... | |
| |алу: | |
|6 |- ... ... ... |0,03%, дан 1 ден 3 ТЕК |
|7 |- ... бағалы қағаздар |0,05%, дан 2 ден 3 ТЕК |
| ... | |
|8 ... ... ... |0,5-3% ... кездегі |
| | ... сай 3 тен 50 ТЕК |
| | ... |
|9 ... тапсырысы бойынша ақшалай |2 ТЕК |
| ... ... | ... ... ... бағалы |келісім бағасының 0,1%-ы, 3 ТЕК |
| ... ... алу |кем ... ... |
| ... | ... ... ... ... ... ... даму
стратегиясын таңдап алған. Яғни, инвестициялық банктер мен ... ... ... шарты сол, инструменттердің аздығына байланысты және салыстырмалы
түрде брокерлік ... ... ... ... оның ... онша көп
әкелмейтіндігін білдіреді. Ал, ... ... ... мәселен, қазіргі
уақытта брокерлер шығынға ұшырауда.
Сондықтан әрбір компанияның басты міндеті қаржылық жағдайды жақсарту
болып табылады. Қосымша брокерлік қызмет ... ... ... ... жүзеге асыруда брокерлер міндетті түрде өзінің ... ... ... Дегенмен, көпшілік компаниялар мұндай қадамға
бара бермейді, себебі ондай қызмет ... ... ... ... жоқ: қазірде маржиналды саудаға деген нақты сұраныс жоқ.
Қор нарығының жағдайын ескере отырып брокерлік ... ... ... ... ... қаржы дағдарысы салдарынан ... ... ... ... Олай болса, жаңа ойыншылардың шығуы
жағдай бұрынғы қалпына келгенше кейінге шегеріледі. Ал, нарықта қалғандар
жағдайдың ... ... орын ... ... ... брокерлік компа-ниялар клиент
активтерін басқару функциясын ... ... ... ... ... ... та қазір тоқтап қалды.
Дағдарыс салдары жойылғаннан кейін нарықтан ұсақ компаниялардың
кететіні ... ... ... ... да ауысуы ықтимал. Нарық
ауқымының ... ... ... да ... ... ... ... сауда инструменттерін жарнамалайды, дәлірек айтсақ, қысқа көріністегі
сауда амалдарын қолданады.
«Бағалы қағаздар туралы» заңға ... ... елде ... қағаздар деп
акцияларды, облигациялар мен өндірістік бағалы қағаздарды атайды.
Акциялар қарапайым және артықшылығы бар деп бөлінеді.
Қарапайым акциялар акция ... ... ... ... ... салынған барлық мәселелер бойынша дауыс беруге, қоғам таза пайда
тапқан уақытта дивиденд алуға, сондай-ақ АҚ ... ... ... ... ... құқық береді.
Артықшылық акцияларын иеленгендердің қарапайым ... ... ... ... ... ... дивидендтерді алдын ала белгілі
бір кепілдендірілген көлемде алу ... бар, сол ... ... ... олар ... тең ... ие бола алады.
Есесіне артықшылығы бар акциялардың қоғамды басқаруға қатысу құқы жоқ.
Тек ол ... ... ... ... акция иелерінің құқын
шектеуге қатысты, немесе жалпы жиналыста қоғамды ... ... ... жөнінде мәселе қозғалатын болса ғана дауыс беруге қатыса алады.
Сондай-ақ, ... ... ... үш ай ... ... ... ... төленбесе, оның жалпы жиында дауыс беруге қатысу мүмкіндігі бар.
Облигация – бұл бағалы ... ол ... ... ... ішінде облигацияның кесімді бағасына облигация алуға және түскен
түсімді (пайыз) алуға құқық береді.
Облигациялар эмитент түріне байланысты ... және ... ... орай ... және белгіленген купоны бар, құбылмалы
купонды, қамтамасыз ету түрі ... ... ... және қамтамасыз
етілмеген деп бөлінеді. Елдегі заң талаптарына сәйкес облигацияларды сатып
алуға Қаржы ... ... ... ... ... Ұлттық
Банк, сонымен қатар, заң жүзінде рұқсат етілген кез келген компанияның құқы
бар. Тек зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру компаниялары, коммерциялық емес ұйымдар
және мемлекеттік мекемелер облигацияларды сатып ала алмайды.
Бүгінгі күні қазақстандық ... ... ... ... ... ... ... «қарапайым» облигациялары (теңгемен немесе
шетелдік валютамен шығарылған, дисконтты немесе купонды, белгіленген немесе
құбылмалы сыйақы);
- қазақстандық эмитенттердің ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бағалы
қағаздардың салық тәртібіне ұқсас);
- ипотекалық ... ... ... ... ... ... қаласының өңірлік қаржы орталығының ... ... ... ... ... Қазақстанда тіркелген облигациялары келеді
деген де үміт бар.
Мемлекеттік бағалы қағаздарды (МБҚ) ел бюджетінің ... мен ақша ... ... ... үшін ... ... МБҚ сату
арқылы үкімет қаржы нарығындағы артық ақшаны қолға түсіреді, сол ... ... ... ... ... инфляцияға тосқауыл қояды. Қазақстанда
МБҚ зейнетақы активтерін инвестициялауға шығарылады.
Бұған қоса Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ... мерзімді ноталар да шығарады.
Ал, енді туынды қағаздарға ... ... ... ... ... ... етілсе де, әлі күнге дейін қолданысқа енбей отыр. Әзірге
туынды нарық Қазақстанда жоқ. ... ... ... бұл өте ... қаржы
инструменті, оның негізінде басқа бір инструмент (акция ... ... ... ... ... мақта, бидай, шетелдік валюта және т.б) жатыр
деуге ... ... ... ... акциялар мен облигациялар қатары өте
сирек, келісім көлемі аз ... ... ... ... ... ... Ал, активтер туралы айтар болсақ, Қазақстанда сауда-
шикізаттық нарық аса кең ... ... ... ... ... елде ... биржасы жұмыс істейді. Сертификат стандартының болмауы және экспортқа
шығарушылардың әлемдік сауда-шикізат нарығына ... ... ... ... ... ... алғанда Қазақстандағы бағалы қағаздардың барлығы
құжатсыз болып ... ... ... ... ... ... түрінде
шығарылады.
Бағалы қағаздарды сату мен сатып алу операцияларының үлкен ағымы биржа
аясында көрініс табады, бұл ашық түрдегі, әрі статистика жүргізіліп ... Біз енді ... ... ... салдарынан KASE биржасында 2008-жылы ... ... түрі ... ... ... ... төмендеді. Мәселен,
2008-жылдың 11 айында отандық мемлекеттік бағалы ... сату ... ... ... ... ... 13,6 пайызға төмендеп кеткен.
Акция сату 61 пайызға, корпоративті акцияларды сату 20 пайызға қысқарған.
Тіпті, нарыққа ... ... кең ... ие РЕПО ... да ... ... ... 60 пайыздан астамы дәстүрлі түрде РЕПО үлесінде)
5,2%-ға қысқарған.
Бірақ, АӨҚО алаңындағы ... ... ... ... ... секторындағы өсім көрсеткіші ... ... ... ... ... ... – 54 пайыз.
Жалпы, Қазақстан бойынша, ... ... ... ... ... ... 1- қазанында акциялардың әрекет
етуші шығарылымы 2233-ке тең болған. 2008-жылдың шілде-қыркүйек айларында
акциялар шығарылымы 28 рет ... - ... - 2007 және ... 11 ... ... ... ... ... |
| |2007 |2008 |
| ... ... ... ... ... МБҚ секторы |937,2 |2,6 |811,7 |2,2 ... ... |1 039,8 |2,9 |397,2 |1,1 ... ... ... ... |13,9 |0,04 |37,8 |0,1 ... ... ... |486,0 |1,3 |389,0 |1,1 ... ... сауда алаңында |48,7 |0,1 |75,2 |0,2 ... (МБҚ және ... ... |23 ... |22 ... ... МБҚ б/ша ... тікелей келісімдер |147,6 |0,4 |244,0 |0,7 ... МБҚ б/ша ... репо |19 ... |18 ... ... МЕБҚ б/ша ... тікелей келісімдер |1 668,0 |4,6 |1 407,7 |3,8 ... МЕБҚ б/ша ... репо |3 093,0 |8,5 |2 948,8 |8,1 ... KASE индекстік қор мәлімет көздерінен ... ... ... ... 3-тоқсаны) мемлекеттік емес
облигациялардың тіркелген шығарылымы 25-ті ... ... ... 149 ... ... ... ... 1-қазанында акциялардың әрекет етуші
шығарылымы 335-ке жетіп, сомалық номиналдық ... 1 901 656 ... ... ... ... ... облигацияға деген сұраныс өсе түсті,
себебі облигациялар бойынша займ шарттары банк ... ... ... ... ... ... қаржыландыру арзанырақ келетінін айта кету
керек. Банктік несиемен салыстырғанда облигация бойынша сыйақы мөлшерлемесі
қашанда 3-5%-ға төмен белгіленген. ... ... ... қор ... ... ... ... төлем шамасы 8-10% болса, банктердің жылдық
көрсеткіші 15-20% деп есептелген. Дәл қазіргі инфляция қарқыны ... ... ... ақша ... жылдық мөлшері 12-15%-ға дейін
жоғарылаған. Осының өзі 25% ... ... ... ... ... көп ... дағдарыс қыспағына дейін облигация арқылы несиелендіру
мерзімі ұзарғандығы айқын көрінді. Егер, 2006-жылы облигация ұзақтығы ... ... ... ... ... шағын өндірістік компаниялар ... 3 ... ... ... Ірі ... компаниялар бұрынғыдай
облигацияларды 5-7 жылға шығаруда, тіпті кейбір несие мерзімі 15 ... ... ... ... ... бар. ... кодексі заңды тұлғаны
бір жылдық жиынтық табыстан, яғни қор биржасының ... ... сату ... ... ... ... табыстан шеттетеді.
Ал егер облигацияларды Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының ... ... ... ... ... ... белгілі бір жағдайларда
аудит шығынын қайтару қарастырылған.
8 кесте - ... ... ... ... салыстыру
| |Шарттары ... ... ... |
|1 ... ... емес |Міндетті түрде (меншік немесе |
| |қамтамасыз ету | ... ... ... |
|2 ... |Жоқ ... сай, ... |
| | | ... ... сақтандырылады |
| | | ... ... ... |
|3 ... |Міндетті емес |Міндетті түрде (меншік немесе |
| ... ету | ... ... ... |
|4 ... ... |12-15% |25% |
| ... | | |
|5 ... ... ... ... ... ... 0,5-2,5% -ы |
| ... ... ... | |
| | ... | ... KASE ... қор ... көздерінен ... ... ... ... ретінде банктер
саналады, олардың облигациялар шығарудағы үлесі 70%.
Бүгінде, банктер мөлшерлемені жоғарылата отырып, несиелендіру ... ... ... ... ... шарттарын да қатайта бастады,
сарапшылардың ... ... және ... ... компанияларының
көпшілігі нарыққа ақшалай қаражатты іздеп шығуға бел буып ... ... ... бұл ... ... болатын деректер де жоқ емес. Соның
ішінде, ... ... ... табысқа қол жеткізу үшін, рейтинг алуы
керек, ал бұл өз ... ... ... пен біршама уақытты қажет етеді.
Бүгінгі таңда елімізде кең қолданысқа енген акциялар ретінде ірі
банктердің, ... ... және ... ... ... ... ... Мәселен, БТА Банк, Қазкоммерцбанк, Қазақстанның Халық банкі,
ЦентрКредит Банкі, ... ... және ... ... ... ... айтуға болады.
Дәл қазір бұлардың кіріс көлемі жайында сөз айту ... ... ... ... қаржы дағдарысы салдарынан қазақстандық эмитенттердің
акциялары құлдырап кетіп, көптеген инвесторлар үлкен шығынға ұшырауда.
Белгіленген табысы бар қағаздар үшін облигациялардың жылдық ... ... ... ... тұрса, инфляция деңгейіне жеткен облигациялар үшін ... ... ... қағаздар табысы турасында айтар болсақ, инвесторлар
тарапынан бұларға деген ... ... ... ... сыртқы қарыз мөлшерлемесін 8,5-тен 7,5%-ға төмендетті.
2.3 Бағалы қағаздар нарығындағы брокер - дилер ... ... қор ... ... елдерде арнайы білімі бар тұлғалар ғана
қаржы нарығында клиенттермен жұмыс істеуге жіберіледі.
- Бағалы қағаздар нарығының кез ... ... ... ... сәйкес
ұйымдастырушылық- құқықтық формада акционерлік қоғамға тіркелуі тиіс – бұл
оның ұйымдастырушылық-құқықтық формада қойылатын талап.
- Қаржылық ... – бұл ... ... ... ... жеткілікті
болу деңгейі. Таза өзіндік капитал – бұл кәсіпорынның міндеттемелерінен ... ... ... – заңды тұлғаның құрылтайшыларды немесе
акционерлерді қатыстыру арқылы істі ... үшін ... ақша ... ... ... ... жарғылық капиталдың емес, өзіндік капиталдың жеткілікті
болу деңгейін белгілейді.
Кәсіби қатысушыға өз ... ... ... инвестор өз активінің
барлық қауіптен сақталатынына сенімді болады.
Инвесторды кәсіби қатысушының мәселелері толғандырмайды. ... ... ... ... ... есеп ... ... болуы
қажет, содан кейін ғана өз уәдесінде тұрмаған контрагенттермен, банктермен
және т.б. ... ... ... өзі шешеді.
Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларына мыналар жатады:
Сауда алаңы:
а) Биржалық. Бүгінгі таңда Қазақстанда өз ... 1997 жылы ... ... (KASE) ғана әрекет етеді.
б) Биржадан тыс.
2. сауда агенттері:
Брокерлік қызметті брокер сауда алаңында өткізеді. Брокер – биржаның
кәсіби делдалы. Ол ... ... ... (не ... не ... ... ретінде клиенттің атынан және клиент есебінен, немесе клиент атынан,
бірақ өз есебінен, өз ... ... ... ... үшін және ... мәміле жасайды. Биржадағы делдалдық қызметі үшін клиент брокерге
комиссиялық сыйақы төлейді.
Биржада ойдағыдай ... ... үшін ... бірсыпыра жағдайларды білуі
тиіс:
1) сауда объектісін, яғни биржалық активті жан-жақты талдай білуі ... өзі ... ... ... ішкі ... ... ... биржалық сауда жүргізе білуі керек;
4) биржада өкілі болатын клиентімен дұрыс тіл таба ... ... ... ұсынысы бойынша жасалған мәміленің табысын айыра білуі ...... ... ... ... Ол ұйымдасқан нарықта
клиентке сатып алу-сату процесінде қызмет көрсетеді. ... ... ... ... ... арқылы тартады. Биржа мен биржаны
реттеуші органдар брокерлік фирмаға:
- қаржылық (яғни лицензия ... ... өз ... ... сай ... ... мен мамандары кәсіпкерлік талаптарға сай (маман) болуы қажет;
- ұйымдық-техникалық;
- ... ... ... ... ... ... өз ... лицензия алғаннан кейін
бастайды. Лицензияны Қаржы нарығы мен ... ... ... ... ... ... Биржада қызмет ететін брокерлік ... ... яғни ... ... қызметі биржа талаптарына
сай келуі тиіс. Аккредитациядан өткен брокерлік фирма биржаның реестріне
енгізіліп, оған ... ... ... ... (код, ... беріледі.
Кейбір биржаларда брокерлік фирманың сандық кодын әріптік кодпен ... ... ... ... ... ... ... Әдетте, әріптік код
төрттен алтыға дейінгі әріптермен белгіленеді.
Брокерлік фирма клиенттің ... ... және оның ... ... ... бойынша брокерлік фирма екі жақтың есеп ... ... оның есеп ... тек ... ақы ғана ... Егер ... бағалы қағаздарды өзі сатып алып, келешекте сататын болса, бұл
жағдайда ... ... ... Оның ... сату және ... алу
бағаларының айырмасына тең болады.
Биржада қызмет көрсететін брокерлік фирмалар мен брокерлер биржалық
сауда ережелеріне сай ... ... ... ... сатылуға ұсынылатын
барлық өнімдер мен көрсетілетін қызметтер туралы ... ... ... ... ... ... жұмысын пайдаланады;
арбитраждық комиссияның жұмысына қатысады.
Оң қол, ... ... ... ... – бұл ... ... кезінде көмек көрсететін брокерлік компаниялардың
көптеген ... ... ... негізінен брокерлік қызметтерді
ұсынатын ұйымдар – бұл қор, валюталық немесе шикізат ... ... ... ... сатушы мен сатып алушы арасындағы делдалдар. ... ... ... ... орындау тапсырыстарын қабылдау
және оған осы тапсырмалар бойынша жасалған мәмілелер туралы есеп беру болып
табылады.
Басқа ілеспе ... ... ... ... ... телефон
бойынша тапсырыс беру) қосымша төлемдерді талап етеді. ... ... ... ... ... ... инвесторға өзіне ыңғайлы тарифтік
жоспарды және қосымша қызметтердің тиісті топтамасын ... ... ... ... үшін сыйақы брокерлік шарттың қосымша келісімінде
келіседі. Егер мәміле сомасы 5 млн. ... ... ... ... үшін
сыйақы пайызбен есептеледі, ал егер сомасы аз болса, онда бұл 2 ең ... ... ... сомасы. Осыған байланысты казақстандық
брокерлік компаниялардың ресейлік ... ... ... ... ... ... үшін жеке абоненттік төлем алмауы.
Оған қоса, отандық қор ... ... ... пайдаға табыс салығы
салынбайды. Көп жағдайда, қор биржасына шығу туралы шешім қабылдау үшін
адам ... ... ... ... ... акцияларға және
кампанияларға қарап табады ... ... және ... барады. Бірақ, брокерді жеке зерттеулеріңіздің және
салыстыруларыңыздың негізінді ... ... ... ... ... ... ... грифельдік
тақталарды және борды қолданбайды. Қор биржасы ғарыштық ... және ... ... ... еске ... бағамы интернет бойынша қадағаланады. Залда тыныш: қызықтың бәрі
компьютердің ішінде. Бағалы қағаздар және ... ... ... ... ... Қор ... ... сомасы миллиард долларларды құрайды.
Брокерлік ... ... ... ... акциялардың көп
мөлшердегі пакеті инвесторға көзге көрінер нәтиже алып келуі мүмкін.
Ірі компаниялардың акцияларын сатып алу және сату ... Міне ... ... ... ... ... әп-сәттік бағалау және дұрыс шешім
қабылдау қабілеттерін қажет ететін брокер мамандығының романтикасы. ... ... ... Акциялар нарығындағы ойын – бұл өте ... ... ... баға ... ... ... кішкене де болса
өзгерістерін біліп отыру, бағаның көтерілуі мен ... ... ... ... болу. Өзгерістер турады оларға уақытында хабарлау,
нарықтың күйін баяндау, ... ... ... ... ... ... әрекеті әртүрлі. Біреулер күніне бір мәміле ашса, кейбіреулері
бірнеше мәміле ашуы ... ... ... ... ... ойынмен салыстыруға болады. Әрдайым банкротқа ұшырау тәуекелі
бар. Бірақ, жақсы брокер клиенттің ұтылмауы үшін ақшаны қалай ... ... Ең ... ... ... ... бір ... қоймау.
Кейбір жағдайлар клиенттің жеке басына да байланысты. Көп соманы алу үшін
ол брокерді ... ... ... ... ... тапсырыс
беруші үлкен болмаса да, тұрақты пайда алғысы келеді. Ал, ... ... ... де бас ... ... ... салиқалы компаниялардың
бағалы қағаздарымен толтырады.
Сақтандырушылар биржалық ... ... ... ... ... ... ... бас тартады. Жүз мың
долларды ... ... ... ... ... бірден
туындамайды. Дегенмен осындай ... ... ... ... ... ал қате ... маманға айыппұл тағайындалады.
Биржалық монитордың алдында ... өзі ... ... ... мамандық өкілдерінің, мәселен, жылан аулаушылардың эмоционалдық
ауыртпалығымен салыстыруға болады. ... ... ... ... ... бірнеше телефондарға жедел қоңыраулар шалу. Операциялар сомасы
көп, жауапкершілік ...... ... брокерлердің
жұмысына былай деп сипаттама береді: - ыстықты ... ... ас ... ... ... ... биржалық брокерлерге және қаржыгерлерге 35
жастан кешікпей ... және өмір ... ... кеңес береді. Бұрық
мұны орындау қиынның қиыны. Қор биржасындағы ойын казиноға ... ... Егер ... 95% ... ... жеңіліс емес фортунаға байланысты
болса, мұнда ең алдымен, адамның жеке және кәсіби қасиетіне байланысты.
Жоғары білімсіз де ... ... ... ... ... бастапқы білімнің
болмауы жағдайды теңдей бағалауға және алатын ақпаратты тиімді пайдалануға
мүмкіндік ... Ең ... ... ... ... ... білімің болғаны дұрыс.
Білімің мен сезгіштігің арқасында нарықтық ... дәл ... ... ... 100 ... ... мүмкін емес. Бұл осы
тәуекелдермен табыс табатын брокер қызметінің мәніне қарама-қайшы.
Жас шағыңда ... ... ... ... болады, бірақ
маңыздырағын іздеген дұрыс.
Көптеген брокерлер бағалы қағаздардың нарығын жете ... ... ... өмір сүруге кетеді, өздерінің жеке ақшаларына ойнай бастайды
және зейнеткерлікте жақсы табысқа ие болады. ... бір іс, ол ... ... ие болуы тиіс.
Брокерлер жаңа клиенттер үшін әрдайым күресіп отырады. Брокерлік
фирмалар арасындағы ... ... үшін ... ... ... ол ... ... қызметкерлер арасында да туындайды. Ал, ... ... ... ... ... Әрдайым бір командада
жұмыс істейтіндігіңді ұмытпау маңызды.
Дилерлік қызмет. Дилер – ол мәмілені өз ... және өз ... ... ... кәсіби қатысушы. Дилер – ол заңды тұлға. Бағалы
қағаздар нарығында дилер болу үшін ... алу ... ... ... ... ... сату және ... алу бағасын; сатылатын және ... ... ... ең аз және ең көп ... ... қоса ... ... хабарлау;
- дилердің өз ұсынысы болмаған жағдайда клиенттің ... ... ... ... ... қағаздарымен операция жүргізгенде өзінде бар ақпаратты
мәлімдеу немесе ондай ақпараттың өзінде жоқ екенін ... ... ... мен ... ... ... ... және қадағалау
Агенттігіне өз қызметі туралы есеп беру;
- бағалы қағаздармен жүргізілген операциялардың ішкі ... ... ... ... құқықтары:
- бағалы қағаздарды сатып алу-сату шартын жасасу;
- эмиссиялық бағалы қағаздарды алғашқы орналастырғанда андеррайтер ... ... ... ... алу ... ... ... кеңес беру;
- бағалы қағаздарды сатып алу үшін өз клиентіне займ шарты ... ... ақша ... ... ... клиенттің өз қаржы жағдайын ... ... ... туралы)
мәлімет алу.
Қор нарығының инфрақұрлымына кіретін ұйымдар. Оған мыналар жатады:
- Депозитарий – ол бағалы қағаздар ... ... ... мәмілелерді
тіркеуді, депоненттердің (олардың клиентерінің) ... ... ... ... алу мен растауды, оларды сақтауды, ... ... ... ... ... қағаздарды ұстаушылар тізімін жүргізуді
жүзеге асыратын кәсіби қатысушы ... ... ... Ол ... қағаздардан
туындайтын құқықтарды тіркеуді және эмитент пен инвестор арасында делдалдық
қызметтерді атқарады.
Депозитарлық қызметтер
Мүмкін депозитарлық қызметтер тізбесі:
- Депо шоттар ашу;
- ... ... ... ... алу және ... ... Бағалы қағаздарды беруді есепке алу және растау қызметтері;
- құжаттың бағалы қағаздардың ... ... ... ... міндеттемелермен ауырлатуды есепте көрсету ... ... ... үшін ломбардтық кредиттеу операцияларына қызмет
көрсету);
- операциялар бойынша есептерді ұсыну;
- ... ... ... ... ... ... бойынша
дивидендтер, кірістер және өзге төлемдер алу құқығын қоса алғанда, бағалы
қағаздар бойынша құқықтарды сатуда ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар бойынша кіріс алумен байланысты депоненттердің ақшаларын
енгізу;
- ... ... ... қағаздар иесінің мүддесін таныстыру;
- депоненттерге эмитенттің корпоративтік әрекеттері және ... ... ... ... ... хабарлау.
Депозитарийдің болуы ең алдымен өзі ... ... ... ... ...... ... нарығының бағалы қағаздарды ұстаушылардың
тізімін қалыптастыруды, сақтауды және жүргізуді жүзеге асыратын биржаның
кәсіби қатысушысы. ҚР. ... ... ... ... ... қоғам
бағалы қағаздар эмиссиясы мемлекеттік тіркеуден өткен сәттен бастап, бір ай
ішінде бағалы ... ... ... ... және сақтауды
қамтамасыз етуі керек. Бағалы қағаз ұстаушыларының мүліктік құқығына және
мүдделерін қорғау мақсатында ... ... ... ... ... бағалы қағаздармен, сондай-ақ Акционерлік қоғаммен мәмілелерді
тіркейтін бағалы қағаздар нарығының қатысушылары ... мен ... ... қағаздар құқығының бірінші тұлғадан екіншісіне өтуіне
байланысты мәмілелерді орындаудың фактілерін бекітуге ... ... ... ... ... болатын мәмілелерді және олардың
ауырпашылықтүсірген фактілерін ... ... ... орындайды.
Олардың иелік құқығын растайды, клиенттерге бағалы ... ... ... ... жасаудың мүмкіндіктерін қамтамасыз етеді, төлем агенттерінің
функциясын орындайды, клиенттерді бағалы қағаздардың номинал ұстаушыларына
берілгені жөніндегі ақпаратпен ... ... ... ... жасасқан келісімшартқа сәйкес басқа да функцияларды
орындайды. Номинал ... ... ҚР ... ... мен қаржылық
ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... байланысты меншік иелерінің
құқығын жүзеге асыру үшін тіркеушілердің талап етуі бойынша ... ... ... ... иелерінің тізімін нақты бір күнде беруге
міндетті. Номинал ұстаушыларға аталған ... ашу ... ... ... ... кірмейді.
Тіркеушінің функциялық міндеттемесі мынада:
1. бағалы қағаз иелерінің тізімін ... ... ... ... ... және
аталғантіркеуді растайтын жазбаша немесе электрондық құжаттарды рәсімдеу.
2. Бағалы қағаз иелерінің тізімін ... және ... ... ... беру ... ... қағаз иелерінің құқығын растау.
4. Бағалы қағаздардың меншік құқығының өзгеру фактісін тізілімдегі тиісті
жазуды өзгерту жолымен ... ... ... және ... ... меншігі құқығының ауырпашылық
түсірген фактісін тіркеу.
6. Эмиссияланған бағалы қағаздардың мөлшерін және оның ... ... ... бақылау.
7. Құжаттамалық формада шығарылған бағалы қағаздардың сертификаттарын
сақтау, беру және өтеу.
8. Тіркеуші ... оны ... ... ... ... ... ... бойынша кеңес беру қызметін көрсетуге құқылы.
Тіркеуші заңмен белгіленген жағдайларды ... ... ... бөлігін жүргізу бойынша өз өкілеттігін басқа тұлғаға ... ... ... өзі ... де эмитенттерге тиесілі бағалы қағаздардың меншік
құқығын тіркеушінің сатып алуға құқығы болмайды.
Есеп айырысу-клирингтік ұйым – ол ... ... ... берген
лицензиясы бойынша қор биржаларында барлық есеп айырысу операцияларын
орындайтын заңды тұлға. Есеп ... ұйым қор ... ... және ... нарықтарға да қызмет көрсетеді.
Есеп айырысу-клирингтік ұйымдар тек ұлттық қана ... ... ал ... әлемдік болып ұйымдасуы мүмкін. Мұндай өзгерістер
ұлттық биржалық нарықтардың интернационалдануын көрсетеді.
Есеп айырысу-клирингтік ұйым – ол ... ... оның ... ... табу. Жарғылық қоры мүшелерінің жарнасынан құралады. Оның табысының
көздері:
- мәмілені ... үшін ... ... ... ... ... ұйым ... айналысқа түсіруден түскен табыс;
- есеп айырысу технологиясын сатудан, бағдарламалық қамтамасыз етуден және
т.с.с. қызметтен түскен табыс.
Есеп айырысу-клирингтік ұйым ... ... ... яғни ... және ... ... сатуда негізгі орын алады.
Кастадиандар – клиенттердің қаржылық құралдары мен ақшасын сақтайтын,
әрі олардың есебін жүргізетін, оларды сақтау ... өз ... ... ... мен ақшаға байланысты олардың құқығын растайтын
қаржы нарығының кәсіби қатысушылары. ... ... ... ... ... ... лицензиясы бар банктер ғана катодиан бола
алады.
Бағалы қағаздар портфелін ...... ... және ... ... ... ... объектілерін басқару жөніндегі
қызметті өз атынан ... ... ... ... ... ... негізгі функциялары:
1. Ақшаны қаржылық құралдарға инвестициялау.
2. Қаржылық құралдармен орындалатын мәмілелердің есебін жүргізу.
3. Өздеріне жүктелген қаржылық құралдарды пайдалану, әрі оған ... ... ... ... кәсіби қызметтің қандай да бір басқа
түрлерімен қатар қолданылмайтын айрықша түрлеріне мыналар жатады:
1. Бағалы қағаз ... ... ... ... ... – тек ... қызметпен ғана қатар қолданыла алады.
3. Инвестициялық қордың ... ... ... басқару.
4. Қор биржалары
5. Биржадан тыс нарықтың баға белгілеу жүйесі.
Айрықша ... ... ... ... кез ... ... қызмет
түрлерімен кастодиандық қызмет қатар жүргізіле береді, ал бағалы қағаздар
портфелін басқару брокерлік, дилерлік және ... ... ... ... ... қағаздар нарығындағы кез келген қызметтің міндетті шартына
заңды тұлғалар үшін мелекеттік лицензияны алу жатса, жеке ... үшін ... ... ... мен ... ұйымдарды реттеу және қадағалау жөніндегі
агенттіктің біліктілік куәлігі қажет.
3 ҚАЗАҚСТАН БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР НАРЫҒЫНДАҒЫ БРОКЕРЛІК – ... ЖӘНЕ ... ... ... Қазақстан бағалы қағаздар нарығындағы брокер-дилерлік және трансфер-
агенттік қызметті жүргізудің ерекшеліктері мен тәжірибелері
Қазақстан ... ... ... ... (əрі қарай-ҚР БҚР)
брокерлік жəне дилерлік қызметті жүзеге асырады. Осы Регламенттің қолданыс
аясы Қазынашылық департаментінің Бағалы қағаздар Басқармасы (əрі ...... ... ... ... ... ... жəне дилерлік
қызметті жүзеге асыруға жауапты Қоғам қызметкерлеріне де қолданылады.
ҚД ... ... жəне ... ... ... ететін,
Басқарма Төрағасының орынбасары төмендегілер үшін жауапкершілік тартады:
1) ... ... жəне ... ... барысында туындаған қарым-
қатынастарды реттеу жəне жұмыстарды ұйымдастыру;
2) Қоғамның брокерлік жəне дилерлік қызметінің ... ... ... ... ... құралдарының портфеліне қатысты инвестициялық шешімдер қабылдау;
4) Қаржы құралдарымен мəміле жасау кезінде ресімделген шарт жəне ... ... ... міндеттемелерді орындау;
5) ҚД-нің брокерлік жəне дилерлік қызмет ... ... мен ... бекіту.
ҚД директоры төмендегілер үшін жауапкершілік тартады:
1) ҚД БҚБ жəне өтімділік секторы қызметінің үстінен ағымдағы ... ... жəне ... ... ... ... қағаздар рыногындағы Қоғам қызметіне ... ... ... ... ҚД БҚБ ... ... жəне дилерлік операцияларын
жасау кезінде ҚД БҚБ-дағы қаржы құралдарының ... ... ... ҚД БҚБ брокерлік жəне дилерлік қызмет ... ... ... ... БҚБ ... ... үшін ... тартады:
1) Қаржы құралдарымен мəмілені іске асыру кезінде ҚД БҚБ ... ... ... ... ... ҚД ... ... құралдарының ішкі есеп пен бақылау бойынша жұмыстарын
қамтамасыз ету жəне ұйымдастыру;
3) ҚД БҚБ-ның ... ... ... ... ... беру ... жүзеге асыру.
ТС басшысы төмендегілер үшін жауапкершілік тартады:
1) ҚД БҚБ бастығымен келісім бойынша қаржы құралдарын сату жəне ... ... ... ... ҚР қаржы рыногының жағдайы туралы ай сайын шолу жасау жəне оны ҚД ... ... ... ... ... ... жəне оның ... көбеюі
жөніндегі ҚД БҚБ- ның болашағы мен қажетті əрекеттері туралы, ҚР Қаржы
рыногының жағдайы туралы ҚД ... ... ... ... ... ... өткізуде баға / кіріс лимитін сақтау;
5) СБ-нің ағымдағы ... ... ҚД ішкі ... ... сай жəне ... ... бас дилері төмендегілер үшін жауапкершілік тартады:
1) Клиенттердің мүддесіне сай жəне солардың есебінен қаржы ... ... СБ ... ҚР БҚР мен ... ... ... ең ... əкеліп көрсету;
3) СБ басшысын ҚР Қаржы рыногындағы ... ... ... Қоғамның
қаржылық жағдайына олардың əсер ету қаупі болған жағдайда ... ... ҚР ... жəне ... ... талдауын жүзеге асыру;
5) бағалы қағаздардың алғашқы жəне қайталама рыногында мəмілені іске асыру;
6) ҚР ... ... ... ... ... тұлғаның статусын алу кезінде төлемдерді авторластыру мен
Қоғамның корреспонденттік шоттарының мониторингі;
8) СБ ... үшін ҚР ... ... бойынша ұсыныстар дайындау;
9) қаржы рыногында мəміле контрагентімен келіссөз жүргізу;
10) ҚД-нің ішкі құжаттары нормасының уақытылы жəне тиісті орындалуы;
11) Пруденциялық нормативтің сақталуы үшін ... ... ... ... ... ... жеткізу, валютаны сатып алу-сату бағамдарын
белгілеу.
ЕБ басшысы төмендегілер үшін жауапкершілік тартады:
1) ЕБ жұмыстарын ұйымдастыру, ЕБ қызметкерлерінің лауазымдық ... ... үшін ... ... ... ЕБ-нің қызметіне қатысты Бұйрықтардың жəне ... ... ... асыру үшін жүйелі бақылауды қамтамасыз ету;
3) есепке алу журналын жүргізу жолымен жасалған сенімді жəне ... ... ... үшін ... ... күні) есептер:
- Клиенттік тапсырыстар мен олардың орындалуы (орындалмауы);
- қаржы құралдарымен жасалған мəмілелер;
- қаржы құралдарымен орындалған мəмілелер;
- қаржы құралдарымен орындалмаған мəмілелер;
- ... ... ... құралдары, олардың мөлшерінің өзгеруі;
- дербес шоттағы ақша жəне оның мөлшерінің өзгеруі;
- қаржы ... ... ... ... жəне оны бөлу;
- клиенттердің талабы жəне оларды қанағаттандыру жөніндегі шаралар;
- клиент тапсырыстарының орындалғандығы туралы клиенттерге берілетін есеп;
- жасалған ... ... мен ... ... ... ҚД ... барлық секторларында ЕБ-ні таныстыру;
5) ЕБ құзырына кіретін мəселелер бойынша ҚД БҚБ-ның жобаларының шешімдерін,
нұсқауларды, Бұйрықтарын (жарлықтарын), шарттарды, келісімдерді жəне ... ... ... ;
6) ЕБ ... ... мəселелерді талқылайтын мəжіліске қатысу;
7) ЕБ-нің жүргізген жұмысының құпиялығын тиісті тəртіппен қамтамасыз ету;
8) ЕБ-не түскен хат-хабарларды қарау жəне сол ... ... ... ЕБ ... кіретін барлық мəселелер бойынша шешімдер қабылдау.
ЕБ Менеджері төмендегілер үшін жауапкершілік тартады:
1) Қаржы рыногында ҚД БҚБ-ның жүргізген операцияларына ... ... ... ... ... ҚД БҚБ қаржы құралдарының портфеліне ішкі есеп алуды жүргізу;
3) ағымдағы рыноктік бағамен қаржы ... ... ... ... ҚД ... ... алу ... Клиенттердің дербес шоттарын ашу,
жүргізу жəне жабу;
5) Қоғам клиенттерінің ақшасы есебінен жəне ... ... ... ... мəмілелер жəне дилер ретінде Қоғамның бағалы қағаздармен
жасаған барлық мəмілелерінің орындалуы жəне тіркелуі;
6) ҚД БҚБ ішкі ... ... ... Директорлар Кеңесі мүшелерінің, Басқарманың жəне Қоғамның бас
бухгалтерінің ... ... ... процедураларын өткізуі бойынша
құжаттардың пакетін дайындау;
8) ҚР заңнамаларында жəне Қоғамның ішкі актілерінде ... ... ... жəне ... ... ... ... мəліметтер мен
есеп берулерді уақтылы көрсетіп отыру;
9) ... ішкі ... ... ... жəне ... ... Менеджері мыналар үшін жауапкершілік тартады:
1) ҚД БҚБ ... ... ... ... жəне шығыс ... ... ... ... ҚД БҚБ бастығына жұмыс жағдайы туралы жұмыс ... ... ... туралы күнделікті есепті көрсетіп отыру,
3) Қаржы ... ... ... ... ... ... ... сəйкес Клиенттік тапсырыстардың жəне брокерлік шарттардың
орындалуының дұрыстығына ішкі бақылауды жүзеге ... ҚД ... ... ... ... есеп ... дұрыстығына
ішкі бақылауды жүзеге асыру,
5) ҚД БҚБ секторларының бағалы қағаздарымен жүргізілген операцияларды,
орындалған мəмілелер ... есеп ... ... ... ... ... ... ҚД БҚБ ашқан шоттағы қаржы құралдарының мөлшері туралы ... бір ... емес ОД ... ҚД БҚБ ... ... қаржы құралдарының
ішкі есебі мəліметтерін салыстырып тексеруді өткізу;
7) Қаржы құралдарымен операцияларды орындау кезінде ҚДБҚБ осы Регламентінің
сақталуына бақылау жасауды ... ... ҚД ішкі ... ... ... жəне ... орындалуы.
Брокер мен дилердің қызметін жүзеге асыру қызметінің мәні
ҚД БҚБ ... ... ... ... ... ... ... қағаздарды атаулы ұстау;
2) брокерлік қызмет көрсету;
3) дилерлік операциялар;
4) қаржылық кеңес беру жəне андеррайтинг ... күші ... ... ... уəкілетті органнан
хабарлама алған күнінен бастап екі ... күні ... бұл ... ... өз ... жеке ... жолдау жəне тиісті хабарландыруларды
клиенттер үшін оңай қолжетерлік ... (бас ... мен ... ... ... ... ... ұстау шоты ашылған атаулы ұстаушыларына.
Лицензиядан айрылған жағдайда, Қоғам уəкілетті ... ... ... бастап екі жұмыс күні ішінде бұл туралы хабарлайды:
1) өз клиенттеріне лицензиядан айрылу себебінен брокерлік ... ... ... бұзу туралы жеке хабарлама қағазды жолдау жолымен ;
2) ... ... ... шоты ... ... ... айрылған жағдайда Қоғам активтерді тіркеушіге немесе
жасалған шарт болса жаңа ... жəне ... ... ... ... ... ... алған сəттен бастап отыз
күнтізбелік күн ішінде жібереді жəне ... ... ... үшін
оңай қолжетерлік орындарда (бас кеңсе мен ... ... ... ... ... ... жəне (немесе) дилерлік
қызметтің шеңберінде өз пайдасына жəне басқа да өз клиенттерінің пайдасына
заем түрінде өз ... ақша ала ... ... ... қызмет көрсету процесіне төмендегілер жатады:
1) Брокерлік қызмет көрсету ... ... ... ... қызмет
көрсетуге Шарт жасасу;
2) Қаржы құралдарын себепке алу үшін Клиентке дербес шот ашу;
3) ... ... ... ... ... Клиенттің дербес шотын жабу.
Брокерлік қызмет көрсету жəне /немесе бағалы қағаздарды атаулы ұстау
жөнінде қызмет көрсетуге шарт ... ... ... ... рыногында
операциялар өткізу үшін Қоғаммен брокерлік қызмет көрсету жəне бағалы
қағаздарды атаулы ұстау (əрі ... ... шарт ... ... ... ... ... керек. Шарт қаржы құралдарымен бір немесе
бірнеше өзара ... ... ... ... ... ... ... мерзім ішінде клиентке брокерлік қызмет көрсету
мақсатында жасалуы мүмкін. ... ... бір ... бірнеше өзара
байланысты мəмілелерді жасау мақсатында жасалған Шартта клиент тапсырысының
күші бар. Шарт тармақтарын міндетті түрде ... өзі ... ... ... жəне оның ... ... Қоғам ҚР заңнамасында
бекітілген жағдайларды есептемегенде, өз ... ... ... қатар Клиенттен алынған ақпараттардың құпиялылығын
сақтайды.
Шарттың типтік нысанына қосымша ... ... ... қызмет көрсету бойынша қызметтің тарифтері;
2) Атаулы ұстауға қызметтің тарифтері.
Қоғамның қаржы құралдары, оның Клиенттерінің қаржы құралдарынан бөлек
есепке ... ... ... ... ... шарт жасалғаннан кейін, қаржы
құралдарын есепке алу үшін ЕБ ... ... ... алу ... дербес шот ашады, теңдесі жоқ ... ... ... бірге ОД-де Клиентке суцбшот ашады.
Клиенттің дербес шотында тіркелген тұлғалар ... ... ... керек:
1) Бағалы қағаздарды ұстаушының аты-жөні, (бар болған жағдайда) əкесінің
аты немесе атауы, экономика секторының белгілері, Клиенттің ... жеке ... жеке ... ... құжат жайлы мəліметтер
немесе заңды тұлғаның тіркелгендігін растайтын құжат ... ... ... үшін мекемелер мен ұйымдардың ортақ классификаторының ... ... жəне ... мекен-жайы, банктік реквизиттері (бағалы қағаздар
бойынша өтеу сомасы мен сыйақыны ... ... ... ... ... ... мəмілелер бойынша есептесуді жүзеге асыруға
арналған банктік деректемелер), салық жеңілдіктері туралы ... ... ... ... шот ашуға сəйкес, атаулы ұстаушының ішкі
құжаттары немесе Ережелер жинағына ... ОД мен ... ... ... да ... туралы;
2) Осы дербес шотта/субшотта тіркелген ... ... ... ... мен ... саны ... ... түскен қаржы құралдары туралы;
4) жауып тасталған қаржы құралдарының саны туралы;
5) «репо» операцияларының мəні ... ... ... ... ... Осы дербес шот бойынша тіркелген мəмілелер туралы жəне атаулы ұстаудың
есеп жүйесінде бейнеленген операциялар туралы:
- ... ... оның ... ... мен ... ... өткізу негізі;
- операцияға қатысқан дербес шоттың нөмірі;
- тіркелген мəмілеге қатысты қаржы құралдарының ҰСН түрі, ... ... ... бір түрлеріне қажетті басқа ... ... ... алу ... ... ... мəмілелерді
тіркеу дербес шоттар бойынша тиісті операцияларды жүргізу жолымен ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады:
1) дербес шоттар бойынша операциялар;
2) ақпараттық операциялар.
Қоғамның тіркеу журналын жүргізу арқылы сенімді жəне ... ... ... ... есеп ... ... операцияларды жəне ақпараттық операциялар мен
олардың орындалуын (орындалмауын) ... ... ... ... ... ... ... операциялар;
3) дербес шоттар бойынша операциялар мен ақпараттық операцияларды тіркеуге
байланысты құжаттарға қол қою сенімхаттары.
Қоғам атаулы ... ... ... ... отырып,
Клиенттің дербес шоты ... ... ... тіркеуді жүзеге
асырады:
1) Шоттың деректемелерін өзгерту;
2) Бағалы қағаздарды аудару;
3) Атаулы ұстауға енгізу, атаулы ұстаудан ... ... ... ... ... ... салу/алып тастау;
5) бағалы қағаздарды тоқтатуды тоқтату/алып тастау.
Шоттың деректемелеріне өзгеріс Клиенттің деректемелерінде ... ... ... ... ЕБ менеджеріне он күн ішінде өзгеріске
түскен құжаттардың көшірмесін əкеліп көрсетеді жəне заңды тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер
жүргізілуі тиіс деректемелер ғана көрсетеді. ... ... ... ... ЕБ ... ... ... аударылуын тіркеуге бұйрық
береді. Бағалы қағаздардың аударым ... ... ... келесі жағдайларда жүргізіледі:
1) Бағалы қағаздарды меншік құқығының ауысуынсыз аудару
2) Бағалы қағаздарды атаулы ұстауда аудару жəне атаулы ұстаудан шығару.
Қоғамның ... ... ... қағаздарды аудару операцияларын
жүргізу кезінде ... ... ... ... ... ... ЕБ
менеджерінің жеке есепке алу жүйесінде ... ... жəне ОД ... ... ... ... ... атаулы ұстауға аудару немесе
атаулы ұстаудан шығу операциялары ОД Клиенттің дербес шоты ... ... ... алу ... ... ... жүзеге асырылады. ЕБ
менеджері атаулы ұстау жүйесіндегі Клиенттің тиісті бұйрығын тіркеу күні ... алу ... өз ... ... ... ... ұстауға/дан
бағалы қағаздарды енгізу/шығаруға Бұйрық жібереді.
Дербес шот ... ... ... ... ... алғаннан кейін бір сағаттың ішінде ЕБ менеджері осы операцияны
атаулы ұстауды есепке алу жүйесінде көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... операциясы, оның ішінде бағалы
қағаздарды бастапқы орналастыру кезінде немесе мерзімінен бұрын ... ... ... тіркеу Бұйрығы бойынша жүргізіледі. Бағалы
қағаздарға меншік құқығын ... осы ... ... ... иелері
арасындағы қолданыстағы міндеттемелер бағалы қағаздарды кепілге ... ... ... жүзеге асырылады. Кепілге салу операциясы
немесе бағалы қағаздарды кепілге салуды алып тастау ЕБ ... ... ... ... жəне ... қағаздарды кепілге салу туралы Бұйрық
беру негізінде жасалады. ... ... ... операциясы ЕБ
менеджерінің Клиенттің дербес шотындағы мəмілелерді тіркеуді тежеу ... ... ... ... ҚР ... сəйкес осындай шешімді
қабылдауға мемлекеттік органдардың, өкілеттіктердің шешімдерінің негізінде
жасалады. Тежеуді алып ... ... ... ... ... ... ... де басқасы ҚР заңнамасында қаралмаса, Қоғам бағалы қағаздарды тежеуді
жүзеге асырушы тұлғаның (органның) ... ... ... сүйене отырып
жүргізеді.
Бұйрықты тіркегеннен кейін ЕБ менеджері арқылы Бұйрық əуелі атаулы
ұстауды есепке алу ... ... ... соң ЕБ ... ... осы ... ОД-де кепілге салудың немесе тежеудің орындалуы
жəне оларды тіркеу туралы Бұйрықты ресімдейді. Дербес ... ... ... ... ЕБ менеджері бұйрықтағы қойылған қолдардың
заңды тұлға өкілдерінің нотариалды куəландырылған, қойылған ... ... ... мəміле жасаушы жақ болып саналатын жеке ... ... ... жеке ... куəландыратын құжатында көрсетілген қойылған
қолдарға салыстыру жүргізіп, олардың сəйкес келуін жүзеге асырады.
Бұйрықтар ТАС операторы берген тіркеу нөмірі ... ішкі ... ... тіркеледі. ОД есеп жүйесінде Клиенттің дербес шоты мен субшоты
бойынша тиесілі операцияларды өткізу ... ... ... ... ... ... ... Бұйрықтарына негізделіп отырып
жүргізіледі. ОД есеп жүйесіндегі ... ... мен ... шоты ... операцияларды өткізу жолымен, Қоғамның атаулы ұстауындағы ... ... ... ... ... жүргізіледі. Дербес
шоттар бойынша операцияларды өткізу туралы Бұйрықтарына ... ... ... қолы ... егер Клиент заңды тұлға болып саналса, онда мөрмен
куəландырылады. ... ... ... ЕБ ... ... қол ... тұлғаны тексереді. Егер жеке Клиенттердің Бұйрықтарына қатысты
брокерлік шартта қаралмаса, онда ... ... ... ... ... ... шоттармен операцияларды Клиент Бұйрығы тіркелген немесе басқа
да негіздер алынған сəттен бастап 3 (үш) күн ішінде ЕБ менеджері ... ... қолы ... Бұйрықты орындаудан дəлелді бас тарту
Клиентке Бұйрықты алған сəттен ... 5 (бес) ... ... жазбаша түрде жіберіледі. ЕБ менеджері келесі ... ... ... ... жазбаша бас тартуды ресімдейді:
1) нотариалды куəландырылған үлгілер туралы бұйрыққа қойылған ... ... ... ... бұйрық операциясын жасау туралы бұйрық алған уақыттан бастап екі
күнтізбелік күн ішінде таныстырмауы;
3) бұйрық деректемелерінің дербес шот/субшотпен сəйкес ... ... ... ... ... бағалы қағаздар санының
жəне/немесе ақшаның болмауы;
5) ... ... ҚР ... ... ... ... қағаздар айналымының тоқтатылуы туралы тиісті мемлекеттік
органдардың немесе ... ... ... бұйрықта көрсетілген дербес шот немесе субшот тежелген ;
8) бұйрықта көрсетілген бағалы қағаздарды кепілге салу;
9) Қоғамның ішкі құжаттарында көрсетілген басқа да ... ... ... жеке ... ... шотын жабу туралы Бұйрық
негізінде немесе қаржы құралдарының осы дербес шотта соңғы алты ай ішінде
болмауы ... ... ... жабу ЕБ ... ... ... Дербес
шотты жабуда, ЕБ менеджері Клиентке егер ... ... ... ... ... онда ҚД ... атаулы ұстау жүйесіндегі оның ... ... ... ... ... түрде хат жолдайды.
Клиенттің мүддесі үшін жəне соның есебінен ... ... ... ... ... жəне оны ... ... Брокерлік қызмет келесі
кезеңдерден тұрады:
1) Клиент тапсырысын алу;
2) Клиент тапсырысын салыстырып тексеру;
3) ... ... жəне ... орындауға тапсыру;
6) операцияларды іске асыру;
7) мəліметтерді тексеру;
8) ... есеп ... ... ... бір кезеңге жасалған шарттың негізінде СБ бас ... ... ... ... ... осы Регламенттің (И қосымша)
талаптарына параметрлері сəйкес келетін, жеке ... ... ... ... ... туындаған жағдайда Қоғам қаржы
құралдарымен Клиент мүдделерінің ... ... ... ... ... ... келесі деректемелерден тұрады:
1) осы Клиенттік тапсырысқа ... ... ... ... тиісті
мəміле түрлеріне нұсқаулар;
2) осы Клиенттік тапсырысқа сəйкес мəміле жасалуға тиіс, қаржы құралдарының
эмитентінің атауы;
3) Осы Клиенттік тапсырысқа сəйкес мəміле ... ... ... ... ... ... ... сəйкестендіру нөмірі, сатып алу немесе
сатуға ... ... ... ... ... қағаздарды сатып алу немесе сату
бағасы жəне мəмілелерді іске асыру үшін қажетті басқа да мəліметтер;
4) Клиенттік тапсырыс түріне нұсқаулар:
- ... ...... ... ... ... ... рыноктық тапсырыс – рыноктық бағамен қаржы құралдарын сатып алуға/сатуға;
- шартты тапсырыс – Клиенттің белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... – алдыңғы уақытта болатын бағамен ... ... ... Клиенттік тапсырыс əрекетінің мерзімі туралы мəліметтер;
6) Клиенттік ... ... ... жəне тура уақыты;
7) Осы Клиенттік тапсырысты қабылдаған Қоғам қызметкерінің ... ... ... ... Осы ... тапсырысқа сəйкес қаржы құралдарымен мəміле жасауда брокер
мен дилердің ... ... ... ... Осы ... ... ... жасалуға тиісті мəмілелерге нұсқаулар;
10) Брокер мен дилердің ішкі құжаттарымен бекітілген басқа да ... ... ... тұлға болса, Клиенттік тапсырысқа Клиенттің немесе
оның өкілінің қолы қойылады, мөрмен куəландырылады. Клиенттік тапсырысты
алу кезінде ЕБ ... ... ... қол қойған уəкілетті тұлғаны
тексереді. Клиенттік тапсырыстар егер жеке ... ... ... ... ... ... онда ... қабылдануы
хронологиялық тəртіппен орындалуы қажет. Клиент ЕБ менеджеріне ... ... ... ... ... ... ... береді. Клиент
бағалы қағаздарды сатып алған ... ... ... ... ... ... ... мəміле өткізу үшін ашылған Қоғамның транзиттік шотына
аударады. Бағалы қағаздарды сатып алу немесе сату үшін ... ... ... ... ... ... (К жəне Л ... Осы
тапсырмада Клиент бағалы қағаздарды сатып алу үшін/сату кезінде ақшаны
есептен ... ... ... ... ... көрсетеді.
Ақша қаражатының есебі бойынша транзиттік шоттағы Клиенттің қалдық сомасын
жəне/немесе акция бойынша түскен ... ... ... ... ... ... тапсырманы Клиент толтырады.
ЕБ менеджері мəліметтердің сəйкестігі шоттар ... ... пен ... ... ... ... ... жəне мөрдің
бедерімен қойылған қолдарды сəйкестендіреді. Шоттар қозғалысына ... ... ... ... келмеген жағдайда ЕБ менеджері
Клиентке құжатты жөндеуге жəне ... ... ... ... ... жəне тура мəліметтерін ресімдеуге қайтарады. ... ... ... ... ЕБ менеджері Клиенттік
тапсырыстарды тіркеу журналына тіркейді, құжатқа сəйкестендірілген ... жəне ... ... жазады. Тіркеуден кейін Клиенттік ... ... ... мəміле жасау үшін СБ бас дилеріне жіберіледі. CБ бас дилері
ЕБ менеджерінен Клиенттік тапсырысты ... ... оны ҚҚБ ... ... ... алып ... көмегімен орналастырады.
СБ бас дилері ҚҚБ сауда жүйесінде мəміле жасалғаннан кейін ЕБ
менеджеріне ... ... үшін ... ... ... ... орындалған жағдайда СБ бас дилері ЕБ менеджеріне орындалғандығы
туралы белгімен биржалық куəлік жібереді. ЕБ менеджері ... ... ... журналына тіркейді жəне Клиентке оның тапсырысының
орындалғандығы туралы хабарлама ... ... ... орындалмаған
жағдайда СБ бас дилері ЕБ менеджеріне ... ... ... ... ... ЕБ ... ... куəлікті орындалмаған
мəмілелер журналына тіркейді жəне Клиентке есеп ... ... ... оның тапсырысының орындалмағандығы туралы, себебі көрсетілген
есеп жібереді.
СБ бас ... іске ... ... ... ... алу-сату
операциялары атаулы ұстау есеп жүйесіндегі ... ... ... жəне ... жүйесіндегі субшоттар бойынша көрсетіледі. ... ... ... ... жағдайда ЕБ менеджері осы шағымды Клиент
шағымдарын ... ... ... ... ... ... заңнамамен
бекітілген мерзімде қарауға жəне Клиентке тиісті жауабын беруге міндетті.
Дербес шот ... ... ... ... іске ... ... кейін ЕБ менеджері Клиенттің инвестициялық
портфелінің жағдайы туралы бағалы қағаздар ... ... ... ... қозғалысын тіркеу журналына жазады, əрі қарай ІБ менеджеріне тексеруге
жібереді.
ІБ менеджері өткен айлардағы ... ... ... ... параметрлері бойынша қайта есептеулерді жүргізеді,
бағалы ... ... ... ... ... ... ... журналдардың ҚР заңнамасының талаптарына сəйкестігін
тексереді. ІБ менеджері есеп ... ... ... ... ол СБ ... оны ... жəне ... жөндеуге қайтарады.
Құжаттардың енгізу жəне шығару процестерінің орындалуына қатысушы ҚД ... ... ... ... бөлу, кезеңдердің
бірізділігі осы Регламенттің М ... ... ... ... ... ... өз ... үшін жəне өз есебінен қаржы құралдарымен мəмілелер
жасауы жəне орындауы бойынша дилерлік қызмет келесі кезеңдерден тұрады:
1) тапсырысты ... ... ... ... ... ... іске ... мəліметтерді тексеру;
6) бекіту;
7) есеп беру;
8) сақтау;
9) мұрағат.
Орналастыру/тарту құралдары СБ дилері арқылы ... ... ... ... шеңберінде КомАП-пен келісім бойынша
бекітілген лимитке сəйкес жүзеге асырылады. Түскен тапсырысты/өтінімді ... ... ... ... ... тіркеу
журналына тіркейді жəне оны орындауға СБ бас дилеріне жібереді. СБ бас
дилері ҚҚБ ... ... ... ... алып ... ... ... орналастыруға тапсырыс береді жəне оны СБ ... ... ... ... ... ... СБ бас дилері
тапсырысты орындаған жағдайда ЕБ ... ... ... ... куəлік жібереді. ЕБ менеджері биржалық куəлікті орындалған
мəмілелер ... ... СБ бас ... ... орындамаған жағдайда
ЕБ менеджеріне орындалмағандығы туралы белгімен биржалық куəлік жіберіледі.
ЕБ менеджері биржалық куəлікті орындалмаған ... ... ... ЕБ ... ... ... ... ЕБ менеджері
тіркеген шетел валютасын нығайтуға филиалдардан филиал ... ... үшін ... ... ... қабылданған өтінімдер журналына тіркегеннен кейін оны СБ
бас дилеріне орындауға жібереді. ... ... ... ... СБ бас ... ҚД ... ... филиалды қолма-қол
валютамен нығайту туралы шешім қабылдайды. Филиалды валютамен нығайту ... бас ... ... ... ... бекіткен валюта айырбастау
курсына мониторинг өткізеді. Айырбастауды жасау жағдайында СБ бас ... ... ... ... ... айырбастау мəмілелерін
тіркейді. СБ бас дилері өтінімді орындаған жағдайда филиалды ... өкім ... ... ... ... төлемдік тапсырма
жіберіледі, ЕБ менеджеріне ... ... ... мəмілелердің
төлқұжатын жібереді. ЕБ менеджері төлқұжатты орындалған ... ... ... орындалмаған жағдайда ЕБ менеджері ... ... ... ... ... ... бірге СБ бас дилеріне Қоғам
шоттары бойынша есептеулер жүргізу үшін ... ... ... ... ... СБ бас ... банктер бекіткен валюталарды ... ... ... ... ... жағдайда СБ бас дилері валютамен
жасалған мəмімелерді тіркеу журналына айырбастау мəмілелерін ... СБ бас ... ... орындалған жағдайда ТЖБ бастығына төлемдік
тапсырма жібереді, ... ... ... ... ... ... жіберіледі. ЕБ менеджері ... ... ... ... ... ... орындалмаған жағдайда СБ бас дилері ЕБ
менеджеріне хабарлама жібереді.
СБ менеджері орындалмаған өтінімдерді орындалмаған өтінімдер журналына
тіркейді, сонан соң ТЖБ ... ... ... ... ... ... ... хабарлама жібереді. СБ бас дилері Соlvir БҚ-ға күнделікті
кіргізеді жəне ҚР Халық Банкінен электрондық ... ... ... ... ... ... ... жібереді.
СБ бас дилері депозитке құралдарды орналастыруға/тартуға ұсыныс ... ЕБ ... ... ... ЕБ ... ... ... тіркегеннен кейін оны ҚД БҚБ бастығына қолын
қоюға жəне ҚД директорына келісімге жібереді. ҚД ... қол ... ... ... осы ... ... Басқармасы Төрағасының орынбасарына
қарауға жəне соңғы шешім қабылдауға жіберіледі. ... ... оң ... ... ... ЕБ ... осы ... құпталған
деп есептеп тіркейді жəне СБ бас ... ... ... ... шарт ... ... ... бас дилері депозитке құралдарды орналастыру туралы шарт дайындайды
жəне оны тек ТЖБ заңды сараптамасынан кейін, ҚД ... СБ ... ... ... берілгеннен кейін Басқарма ... қол ... ... ... қатар құжаттарды əзірлеу,
келісу, қорытындылау, тіркеу жəне сақтау Қоғамның ішкі ... ... ... мерзімді депозиттерді орналастыру/тарту жағдайында, егер
Қоғаммен ҚР қаржы рыногында ... ... ... ... ... Бас ... жасаған Банк контрагент болса, онда ... ... ... ... ... ... ... қол
қойылғаннан кейін, шарттың түпнұсқасының бір ... ... ... талаптарына сəйкес ТЖБ-на сақтау үшін, көшірмесі ЕБ
менеджеріне жіберіледі. ЕБ ... ... ... тіркеу журналына
жібереді жəне оған ішкі ... ... ... Түпнұсқасының
екінші данасы СБ бас дилеріне контрагентке беру үшін жіберіледі.
Шарттың көшірмесін ЕБ менеджері шарттардың ... ... ... іске асырып, дербес шоттар бойынша операцияларды ... ... ... ЕБ ... ... ... жағдайы
туралы бағалы қағаздар қозғалысын тіркеу журналында жазба жүргізеді жəне ІБ
менеджеріне тексеруге жібереді. ІБ ... ... ... ... ... ... ... параметрлері бойынша қайта
есептеулер жүргізеді, бағалы қағаздар шоттары ... ... ҚР ... ... сəйкес инвестициялық портфелді
тексереді. ІБ менеджеріне есептеу мəліметтері жөнінде ... ... оны ЕБ ... түзеуге жəне қателерін жөндеуге қайтарады. Тек
ІБ ... ... ... ... ... ... ... ЕБ менеджері барлық журналдарды ҚД БҚБ ... қол ... ... ... беру жəне ... ... ҚР ... кəсіби қатысушысы ретінде андеррайтер болып қатыса
алады жəне бағалы қағаздар эмиссиясын мемлекеттік тіркеу ... ... ... орналастыруға, эмиссиялық бағалы қағаздарды шығарып,
орналастыруға қызмет ... ... ... ... ... ... ... бойынша эмитентке қызмет көрсету мақсатында бірлескен
қызмет жөніндегі шарт ... ... ... ... ... ... ... Эмитентпен Қоғам арасындағы
қарым-қатынас жазбаша түрде жасалған андеррайтингтік ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар эмитенті мен андеррайтингтің
(эмисиялық консорциумның) арасындағы шарт андеррайтингтер арасындағы
шарттан ... да, ... де ... ... Бұл үшін ең алдымен андеррайтинг
шарты өзі ... ... ... ... ... қарауы керек. Андеррайтинг шарты бағалы ... ... ... ... ... ... ... (эмисиялық консорциум) эмитенттен ... ... сату ... осы ... барлық бағалы қағаздарын сатып алатын
«сенімді міндеттеме» тəсілі. Андеррайтинг (эмиссиялық консорциум) қызметін
инвестициялық ... ... ... ... жүзеге асырады.
Қызмет көрсетудің көрсетілген түрін ұсыну ... ... ... ішкі ... осы ... ... бекіту үшін қосымша жағдай болып саналады.
2) «Ең жақсы күш салу» əдісі андеррайтердің (эмиссиялық консорциум) осы
эмиссияны ... ... u1090 ... ... ... жүктеуге
көпшілік алдында ұсыныс жасауы арқылы, осы ... ... ... ... ... ... ... алуы;
3) Бағалы қағаздар эмитенті мен ... ... ... ... ... ... ... эмиссиялық бағалы қағаздардың
шығарылымын орналастырудың өзге де тəсілдері.
Бағалы ... ... ... ... ... ... андеррайтингпен, «сенімді міндеттемелер» тəсілін ... ... ... ... ... ... ... етіледі.
Егер андеррайтинг шартының жағдайына жəне андеррайтингтер арасындағы шартқа
қарама-қайшы ... ... ... ... ... ... (бағалы қағаздарды орналастыруды эмиссиялық
консорциум жүзеге асырса) ... ... ... ... ... ... (осындай мемлекеттердің бағалы қағаздар рыногындағы брокерлік
жəне дилерлік қызметті жүзеге асыруға ... ... ... ... ... сатуға тартуға құқығы бар. Андеррайтинг ... ... ... ... ... мерзімі ішінде жəне осы
келісіммен белгіленген ... ... ... (бірақ, бір айдан кем
емес) кезде эмиссияның бағалы қағаздармен (бағалы қағаздармен мəміле ... ... ... мəмілелелерінің бағасын қолдау бойынша
андеррайтердің (эмиссиялық синдикат басқарушысының жəне ... ... ... ... ... ... ... консорциум
мүшелерімен) міндеттемелері бар болуы тиіс.
Қоғамның ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... немесе Қазақстан
Республикасы ... ... ... мемлекеттік органдардың
сұрау салуларына негізделіп жүзеге асырылады.
Клиенттің бағалы қағаздарын оның дербес ... ... рет ... ЕБ ... ... ... шоттан үзінді көшірме ұсынады. Əрі
қарай Клиенттің талап етуі ... ... ... ... ... ... беру ... бұйрыққа негізделіп беріледі жəне Қоғамның ... ... ... көрсеткен қызметі тарифке сəйкес төленеді. Клиентке
дербес шоттан үзінді көшірме беру жеке ... ... ... (жеке
куəлігі немесе ҚР төлқұжаты) ... ... ... ... ... ... ... əрекет ететін өкіліне берілуі мүмкін. Бұл
жағдайда келесі құжаттар ұсынылады:
1) уəкілетті тұлғаны ... ... ... мен ... ҚР ... ... талаптарына сəйкес ресімделген Клиенттің
мүддесін көрсететін сенімхат.
Дербес шоттан ... ... ҚД ... ҚД БҚБ ... ... ... қолдары қойылады жəне ҚД ішкі мөрімен ... ... ... жəне ... ЕБ ... 5 (бес) ... күн ішінде
жүргізеді. Дербес шоты жабылған жағдайда, Клиентке шоттың жабылғандығы
туралы ... ... ... ... шот ... ... 5 жұмыс
күні ішінде жеткізіледі. Клиенттің дербес шоты ... ... ... беру Клиенттің ... ... ... Есеп беру 90 ... ... аспайтын мерзімде жасалынады жəне
дербес шот бойынша жүргізілген операцияларды ... ... ЕБ ... ... ... мен ... субшоттарының мəліметтерін
электронды түрде алынған ҚД ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздары бойынша дивидендтері
төленген күні ЕБ менеджері есептеулер ... жəне ... ... жəне ... ... тіркеу журналына тіркейді.
Клиенттік тапсырысты орындау кезінде ЕБ менеджері Қоғамның белгіленген
тарифтеріне сəйкес Клиенттің табысынан комиссиялық сыйақы ... ... ... ... ...... ... жəне Клиенттің банктік шотына ақша аударады. ... ... ... ЕБ ... ... ... тапсырыс туралы
есеп дайындайды.
Қазіргі кезде Қоғамның трансфер-агенттік секторларында ... ... 27 ... ... ... Ал трансыер-агенттік
желісінің саны 17 трансфер-агенттік секторлардан және 225 трансфер-агенттік
пунктеррінен ... ... ... ... ие. Ең ... олар өз ісін
жетік білуіне қарай мәмілелерді ауқымының тиімділік есебінен үнемге қол
жеткізуге ... ... ... ... ... ... делдалдары
трансакциялық шығындарды оңай азайтады. Үшіншіден, олар ақпаратқа қол
жеткізетін көптеген мүмкіндіктерге ие және олар оның ... ... ... делдалдарына уақытша бос ақша қаражаттары бар (несие ... ... де, ақша ... ... ... ... де мүдделік танытады, өйткені олар қаржы делдалдарынан нақты
артықшылықтары мен пайдасы бар қаржы өнімдерін алады.
Төртіншіден, делдалдар несие ... ... ... септігін
тигізетіндіктен, олар уақытқа қарай немесе басқаша жолмен бірлестірілген
несиені беру барысында несие берушілерге салым ақшаны қаржылық құралдардың
түрлері бойынша бөлу ... ... ... ... делдалдары
болмаса, несие қауіпі жоғарылап кетеді. Тек делдалдар ғана қарыз алушының
төлем қабілеттілігін тексеретін жүйені жасайды және өз ... ... ... оның бұл ... де ... ... мен несиелеу шығынын
кемітеді.
Бесіншіден, қаржы институттары өз клиенттерінің өтімділік деңгейінің
тұрақты болуын және қолма-қол ақшаны алудың мүмкіндігін қамтамасыз етеді,
өйткені қаржы ... ... ... ақша ... ... ... бір үлесін ұстау мүмкіндігіне ие. Екінші жағынан,
мемлекет кейбір қаржы институттары үшін ... ... ... ... ... ... банктер үшін резервтеудің
нормативтері арқылы орталық банктің және кассаның шоттарында ақша
қаражаттардың ең аз шамасындағы қалдығын қолдау заңмен қамтамасыз етіледі.
Делдалдандырылған қаржыландырудың сызбаларын ... ... ... ... де, ... ... да өз пайдаларын алады:
- қаржы делдалдары қолайлы жағдайда қарызды дайын ... ... ... іздестірудің мәселесін оңайлатады;
- экономикалық жағдай қалыпты болатын ... ... ... несие
мөлшерлемесі қаржы делдалдарының көмегінен әдетте төмен болады, өйткені
олар салымшының несиелік тәуекелділігін кемітеді және ... ... ... ... ... ... себепші болады. Делдалдың шығынымен
бірге мөлшерлеменің бұл сомасы ... ... ... кезіндегі мөлшерлемеден ... ... ... ... болмайды;
- қаржы делдалдары барлық салымшылардың өз салым ақшаларын бір мезгілде
талап ... және ... ... ... уақытқа қарай
бөлінетіндіктен орын алуы мүмкін несие берушінің өтімділігіне ... және ... ... ұзақ ... ... ... ... қарама-қайшылықты толықтырады;
- қаржы институттары несиеге клиенттерден жинақталған ... ... ... бере ... қаржы делдалдарының мынадай топтары бөліп көрсетіледі:
- депозит типіндегі қаржы мекемелері;
- жинақ ... ... ... ... да ... ... ... депозит типіндегі қаржы мекемелері кеңінен тараған.
Тартылған қаражат банктік, тұтынушылық және ипотекалық несиелерді беру үшін
пайдаланылады. Бұл топтың ... ... ... ... ... және ... одақтар жатады.
Қаржы нарығында бос ақша қаражаттарды уақытша тарту және әр түрлі
несиелерді беру бойынша көптеген қызмет түрлерін ұсына алатын ... ... рөл ... ... ... ... маңызды орын
алатындықтан оларды мемлекет қатаң бақылап отырады.
Сондай-ақ, қаржы нарығында ұсақ жинақтар мен табыстарды
шоғырландыратын жинақ мекемелері де ... орын ... ... банктері мен
кассалары, өзара жинақ банктері (АҚШ-тағы әр түрлі кооперативтік банк
мекемелері), сенім-жинақ банктері (Ұлыбритания), ... ... ... ... ... қауымдастықтар).
Жинақ банкісі – бұл кассалық есеп айырысу қызметі бойынша жұмысты
ұйымдастыратын, ... ... мен ... ... ... сатуды және сатып алуды жүзеге асыратын, азаматтарды несиелейтін,
шағын сомаға салым ... ... ... ... ... ... ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығы бойынша нормативтік-
заңдық актілер жинағы. 2 том. - Алматы, 1997-1999 жж.
2. ... ... ... қағаздар нарығы туралы» Заңы,
2003ж.
3. Қазақстан Республикасының «Қаржы нарығы мен ... ... ... және ... ... ... 2003 ж.
4. Қазақстан қор биржасының 2006-2008 ж.ж. жылдық ... ... ... қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды
мемлекеттік реттеу мен қадағалау ... ... ... ... бойынша берген 2007-2008 жылғы есептері
6. Васильев А.А. Биржевая спекуляция: торговля на рынке ФОРЕКС. -СПб.:
Питер, 2001.
7. Галанов В.А., Басов А.И. ... ... М.: ... и статистика, 2001.
- 304с.
8. Дуглас Л.Г. Анализ рисков операций с облигациями на ... ... ... ... ... Е.Ф. Ценные бумаги и фондовые рынки. - М.: Изд. ЮНИТИ, 1995.-224с.
10. Карагусов Ф.С. и др. ... с ... ... в ... - ... 1995. - 220 с.
11. Корельский В.Ф., Гаврилов Р.В. Биржевой ... в ... -М.: ... ... 2000.
12. Көшенова Б.А. Бағалы қағаздар нарығы және ... ісі: Оқу ... ... ... - 2005. - ... Кузнецов В. Крах на Нью-Йоркской фондовой бирже. // Мировая экономика и
международные отношения. 1998, № 1.
14. Коттл С., Мюррей Р.Ф. ... ... ... - М., ... М. Новые ориентиры мировых финансовых бирж. // РЦБ, 1999, №15.
16. Лялин В., Воробьев Л.В. Ценные бумаги на ... ... - М., ... ... Я.М. ... ... и ... рынок. - М., 1995.
18. Мусашов ВТ. Фондовый рынок. Инструменты и механизмы. - ... ... Дж. ... ... ... Торговые стратегии для
мировых рынков акций, облигаций, товаров и валют // Пер. с англ — М.:
Диаграмма, 1999.
20. ... Т.В. США: ... и ... - М., ... ... Михайлов Д.М. Мировой финансовый рынок. - М., 2000.
22. Парижская фондовая биржа: организация и принципы работы. // Деньги ... 1991, № ... ... ... бумаг и его финансовые институты: Уч. пос. // Под ред.
B.C. Торкановского, - 1994.
24. Рубцов Б.Б. Зарубежные ... ... ... ... ... - М., ... Сафонова Т.Ю. Биржевая торговля производными инструментами. -М., 2000.
26. Сейткасимов Г.С, Ильясов А.А. Формирование фондового рынка: Уч. пос. -
Алматы, 1996.
27. ... Г.С. ... ... и ... ... - ... ... Семенкова Е.В. Операции с ценными бумагами. - М., 1997.
29.Тьюлз Ричард Дж., Эдвард С.Брэдли., Тэд ... ... ... ... Г.П. Фондовая биржа. - М.: Международные отношения, 1991. 31.
Искаков Ұ.М., ... Д.Т., ... Э.А. ... ... және ... – Алматы: Экономика, 2008. – 179 б.
32. М.Иванов. ... роли ... ... в ... ... // РЦБК №5 – 2007 – ... ... К.Ж. Управление деятельностью казахстанских инвестиционных
фондов // Банки ... №5 – 2007 – ... ҚР ... ... және ... ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігінің
мәліметтері негізінде құрастырылған, 2009 ... ... ... ... негізінде құрастырылған, 2009 ж.
36. ҚР-ның «Рынок ценных бумаг Казахстана» №1 журналының мәліметтері
негізінде құрастырылған, 2009 ж.
37. «Рынок ценных бумаг Казахстана» №1 ... ... ... 2009 ж.
38. ҚР-ның ҰБ-нің мәліметтері негізінде құрастырылған, 2009 ж.
39. ҚР-ның ҰБ-нің статистикалық бюллетені, 2009 ж.
40. «Банки Казахстана» №1 ... ... ... ... ж.
41. «Банки Казахстана» №1 журналының мәліметтері негізінде құрастырылған,
2009 ж.
42. Бертаева К.Ж. Управление ... ... ... // ... ... №5 – 2007 – с. ... ... жүйесіне мәлімдемені енгізу
Мәміле жасау
Мәлімдеменің мәліметтерін салыстыру
Өзара есептесу
Мәмілені орындау
Сатушы
Сатып алушы
Сатушы
Брокер
Сатып алушы
Сатушы
Брокер
Брокер
Сатып ... ... ... ... ... ... ... мәміле (форвард)
Мәміленің басқа түрлері
Дереу жеткізу
мәмілесі
Сыйақымен
Кепілдікпен
Қосарланған
Жай
Сатуға
Күрделі
Сатып алу
Сатуға
Еселенетін
Сатып алуға
Сатушы
Сатып алушы
2 брокер
1 брокер
Биржа
5 – мәмілені бекіту
6 – мәміленің параметрін тексеру
7 – клиринг
8 - ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Банктер және олардың қаржы делдалдық қызметі7 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оған қатысушылар10 бет
Бағалы қағаздар рыногы8 бет
Негізгі өткізу арналары, деңгейлері9 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің бағалы қағаздар нарығындағы қызметтің дамуы мен проблемалары28 бет
Қазақстанда корпоративті бағалы кағаздар нарығының әлсіз дамуының себептері11 бет
"Инвестициялық қызметтің экономикалық мәні мен мазмұны."38 бет
. Еуропалық қаржы нарығындағы Евро22 бет
«Қарасу ет» ЖШС-нің шаруашылық қызметтін ұйымдастырулық - экономикалық негіздері және жалпы сипаттамасы24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь