Ресейде тәрбие, мектеп және педагогикалық ой-пікірдің дамуы. (ерте кезден бастап ХҮІІІ ғасырға дейін)


Киев және Москва мемлекеттерінде балаларды
тәрбиелеу және оқыту.

Ертедегі словяндар қауымдық құрылыс жағдайында өмір сүрген барлық басқа халықтар сияқты, қауымда балаларды өмірге даярлай отырып, өлкелеу ұрпақты тәрбиеледі. Оларға жер шаруашылығының, ал кейінірек қолөнер еңбегінің дағдыларын берді.
Балалардың бойына ержүректікті, шыдамдылықты сіңіре отырып, әкелері оларды әскери істің дағдыларына үйретті. Баланың жасы кәмелетке толғанда әкесінің садақ пен жебені баласына сыйлау дәстүрі кеңінен сақталды. Жанұяда және рулық қауымда балаларды адамгершілікке тәрбиелеумен айналысты, оларды салт-дәстүрлерді орындауға, құдайға құлшылық етуге, қаумының аға мүшелерін сыйлауға, бұрынғы өткендерді қастерлеуге үйретті.
Балаларға адамгершілікке тәрбиелеуде шығыссловяндардың оның бай ауыз әдебиеті ерекше роль атқарады: ертегілер, өлеңдер, батырлар жырлары. Тегінде ең берекелі, ең парасатты тәжірибе- әрине, халық түйген тұжырымдар, ғасырлар бойы зергерлік ұқыптылықпен сұрыпталған үрдістер, дамыған даналық дәстүрлер, ұстаздық ойлар болса керек-ті. Бұл – халықтың ауыз әдебиеті, халықтық педагогиканың үлгілері. Бұлар ғасырлар бойы қалыптасқан, ауызша ауыздан-ауызға, ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келе жатқан даналығы, олар балаларды өмірлік құбылыстармен таныстырады, оларға жанұялық және қоғамдық қатынастар туралы түсініктер береді.
Ертегілер, батырлар жырлары балаларды еңбекті сүюге, оларды ортасына деген сүйіспеншілікті, адамдар мен табиғатқа деген жақсы қатынастарды, қанаушыларға деген жеккөрушілікті тәрбиелейді.
Орыстың ұлы классик – педагогі К.Д.Ушинский ертегілер туралы былай деп жазды: “Ол халық-ауыз әдебиеті шығармаларынан” орыс халық педагогикасының алғашқы және ғажап талпыныстарын көрсетеді.
ІХ ғасыр Батыс Еуропа жерінде мықты Киев мемлекеті пайда болды, феодалдық құрылыс қалыптасты. Х ғасыр аяғында князьдардың енгізген

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Таңдаулыға:   




Ресейде тәрбие, мектеп және педагогикалық ой-пікірдің дамуы.
(ерте кезден бастап ХҮІІІ ғасырға дейін)

Киев және Москва мемлекеттерінде балаларды
тәрбиелеу және оқыту.

Ертедегі словяндар қауымдық құрылыс жағдайында өмір сүрген барлық
басқа халықтар сияқты, қауымда балаларды өмірге даярлай отырып, өлкелеу
ұрпақты тәрбиеледі. Оларға жер шаруашылығының, ал кейінірек қолөнер
еңбегінің дағдыларын берді.
Балалардың бойына ержүректікті, шыдамдылықты сіңіре отырып, әкелері
оларды әскери істің дағдыларына үйретті. Баланың жасы кәмелетке толғанда
әкесінің садақ пен жебені баласына сыйлау дәстүрі кеңінен сақталды. Жанұяда
және рулық қауымда балаларды адамгершілікке тәрбиелеумен айналысты, оларды
салт-дәстүрлерді орындауға, құдайға құлшылық етуге, қаумының аға мүшелерін
сыйлауға, бұрынғы өткендерді қастерлеуге үйретті.
Балаларға адамгершілікке тәрбиелеуде шығыссловяндардың оның бай
ауыз әдебиеті ерекше роль атқарады: ертегілер, өлеңдер, батырлар жырлары.
Тегінде ең берекелі, ең парасатты тәжірибе- әрине, халық түйген тұжырымдар,
ғасырлар бойы зергерлік ұқыптылықпен сұрыпталған үрдістер, дамыған даналық
дәстүрлер, ұстаздық ойлар болса керек-ті. Бұл – халықтың ауыз әдебиеті,
халықтық педагогиканың үлгілері. Бұлар ғасырлар бойы қалыптасқан, ауызша
ауыздан-ауызға, ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келе жатқан даналығы, олар
балаларды өмірлік құбылыстармен таныстырады, оларға жанұялық және қоғамдық
қатынастар туралы түсініктер береді.
Ертегілер, батырлар жырлары балаларды еңбекті сүюге, оларды
ортасына деген сүйіспеншілікті, адамдар мен табиғатқа деген жақсы
қатынастарды, қанаушыларға деген жеккөрушілікті тәрбиелейді.
Орыстың ұлы классик – педагогі К.Д.Ушинский ертегілер туралы былай
деп жазды: “Ол халық-ауыз әдебиеті шығармаларынан” орыс халық
педагогикасының алғашқы және ғажап талпыныстарын көрсетеді.
ІХ ғасыр Батыс Еуропа жерінде мықты Киев мемлекеті пайда болды,
феодалдық құрылыс қалыптасты. Х ғасыр аяғында князьдардың енгізген ресми
мемлекеттік діні – христианство – осыған көмектесті.
Князьдар мен шіркеу халық арасында аударма жинақтарды таратты, онда
әртүрлі діни әдебиеттерден алынған мақалалар мен педагогикалық сипаттағы
үзінділер болды. Балаларда құдайдың алдында қорқыныш сезімін тәрбиелеу,
сөзсіз үлкендердің діниелерінің және бастықтардың еркіне бағыну ұсынылды.
Балалардың жас кезінен бастап, діни салттарды орындау, құдайға құлшылық
ету, ораза ұстау тәрбиенің құралдары деп есептелді.
ХІ ғасырда Киев мемлекетінде дружинниктердің, боярлардың,
князьдардың арасынан білімді адамдарды даярлау үшін мемлекеттік мектептер
ашылды. Князьдар мен шіркеу діниелерін даярлайтын мектептер ұйымдастырды.
Орыс мемлекетінде сауаттылық жоғары бағаланды. Орыстың батырлар
жырларының барлық кейпкерлерінде батырлар сауатты адамдар ретінде
бейнеленеді.
ХІІ ғасырдың басында тамаша әдеби-педагогикалық ескерткіш болып
табылатын “Владимир Монамахтың балаларына өсиеті”. Ақылды мемлекет
қайреткері Владимир Мономах оның балалары батыр, ержүрек, өз жеріне
берілген болып өсуіне қамқорлық жасады. Ол балаларын білімге және кітапқа
құрметпен қарауды бойына сіңіруге ұмтылды, бес тілді меңгерген және ол үшін
шетелден құрметке ие болған өз әкесіндей болуға еліктеу қажет екендігін
айтты.
Мономах тәрбиенің негізгі мақсаты – балаларға құдайдың және
діниелерінің алдында қорқынышты сендіру, православиялық шіркеудің әдет-
ғұрыптарын қатаң орындауды үйрету. Владимир Мономах балаларына қалай өмір
сүруді үйретті. Балаларын Отанын сүюді, Отанын жаулардан қорғауды, батыр,
ержүрек болуды талап етті. Үлкенді сыйлау, жетім-жесірлерге қамқор болуды
үйретті. Сонымен қатар Владимир Мономахтың балаларына Ресейде мәдениет пен
педагогикалық ой-пікірдің дамуының жоғары деңгейде екендігін дәлелдейтін
тамаша ескерткіш болып табылады.
Орыс князьдіктері ХІІІ ғ.екі ғасырдан астам уақыт монгол-татар
басқыншыларының қоластында болды. Басқыншылар орыс халқына көптеген қайғы-
қасіретті басынан кешіруге мәжбүр етті. Көптеген материалдық және мәдени
құндылықтар жойылды. Басқыншылар ертедегі орыс қалаларын жоқ қылып жіберді,
сонымен қатар қаншама кітапханалар, мектептер, кітаптар, ескерткіштер
көптеген мәдени құндылықтар жойылып кетті.
Бірақ, археологиялық қазбалар көрсеткендей, тіпті осы қиын кезеңнің
өзінде орыс мәдениеті одан әрі дами түсті, жергілікті халықтардың арасында
сауаттылық жан-жақты тарала түсті, әсіресе, солтүстік княздіктерде, мысалы:
Новгород жерінде, Тверь және Владимир княздіктерінде, жаңа күшейіп келе
жатқан Москва княздіктерінде.
Сауаттылықпен халық арасында айналысқан адамдарды “сауаттылық
шеберлері” деп аталды. “Сауаттылық шеберлері” баланың әкесімен немесе
туысқандарымен келісім бойынша үйінде немесе оқушының жанұясында
сауаттылыққа үйретті. Кей жағдайда сауаттылық шеберлерінде біруақытта
бірнеше бала оқыды, сонымен шағын мектептер ұйымдастырылды. Әліппеге, діни
оқуға үйретті, халық ауыз әдебиетінің шығармаларын пайдаланды.
Батыс Еуропа мектептерінен айырмашылығы, егер онда барлық оқыту
латын тілінде жүргізілсе, Ресейде сауаттылыққа оқыту ескі словян тілінде
іске асты, оқушылардың ауызша сөйлеу тіліне жақын болды.
Москва қаласының төңірегіне орыс княздіктерінің саяси бірігуі,
бірыңғай орталықтандырылған орыс мемлекетінің ұйымдасуы товар-ақша
қатынастарының және қалалардың өсуінің күштеріне, Ресейде қолөнермен
өнеркәсіптің, мәдениеттің және ағарту ісінің дамуына көмектесті.
ХҮ-ХҮІ ғ.ғ Москвада дарынды шеберлер тамаша храмдарды тұрғызды,
оларды қабырғаларында бейнелеу өнерінің керемет өрнектерімен безендірілді.
Монастырлар мен княздіктердің сарайларында кітап ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ресейде тәрбие, мектеп және педагогикалық ой-пікірдің дамуы туралы
Ресейде тәрбие, мектеп және педагогикалық ой-пікірдің дамуы
Ресейде тәрбие, мектеп және педагогикалық ой-пікірдің даму тарихы
Қазақ даласындағы педагогикалық ой-пікірдің сипаты
XVIII ғасырға дейінгі Россиядағы тәрбие және педагогикалық ойлар
ОРТА ҒАСЫРДАҒЫ ҚАЗАҚСТАҢДАҒЫ ТӘРБИЕ, ОҚЫТУ ЖӘНЕ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ОЙ-ПІКІРЛЕР
Орта ғасыр дәуірі. Византиядағы педагогикалық ой-пікірдің дамуын оқыту
Ресейде және Қазақстанда этнопсихологиялық ойлдардың қалыптасып дамуы
XVII ғасырда Ресейде ағарту ісінің дамуы
Мектеп оқушыларына ұлттық тәрбие берудің педагогикалық маңыздылығы
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь