Еңбек ақыны ұйымдастырудың ерекшелігі

Жоспар

1. Еңбек ақыны ұйымдастырудың мәні, құрлымы.
1.1. Еңбек ақының мәні, түрлері және принциптері.
1.2. Тарифтік жүйе.
1.3. Жыл қортынды бойынша берілетін еңбек ақы.

2. Ж.К. «Елеусизов» қызметкерлерінің еңбек ақысын есептеу және талдау.
2.1. Қызметкерлердің штаттық кестесі.
2.2. Еңбек ақыны есептеудің тарифтік сеткасы және коэффициенті.
2.3. Еңбек ақыны талдау.
Еңбек ақы жүйесін жетілдіру жолдары.

Қортынды.
Еңбек ақы жөніндегі саясат кәсіпорында басқарудың құрамды бөлігі болып табылады және оның қызметінің тиімділігі оған елеулі ықпал етеді. Себебі,еңбек ақы жұмыс күшін тиімді пайдаланудағы ынталандырудың маңыздысының бірі. Міне, сондықтан да, мұны еш уақытта естен шығармауға тиіс.
Еңбек ақы бұл – жұмыскерге оның еңбегі үшін сапасына, сомына және шығарға қажетті өнім көлеміне сәкес берілетін төлем. Қалыпты жағдайда еңбек ақы бюджетті өнімнің құнына тең және оның ақшалай түрі болады. Былайша айтуға болады – еңбек ақы кәсіпорын қызметкерлері жалақысына баратын өнім өндіруге және сатуға кететін шығындардың бір бөлігі. Бұлардан басқа еңбек ақыны мұндай факторлар анықтайды:
Жұмыс күші, яғни құны. Бұл қызметтердің өміріне қажет және оның еңбек қабілетін қалпына келтіруге жәрдемдесетін заттардың жинақ құны. Бұларға жататындар:
– Жұмыскердің қажеттілігін қанағаттандыратын мүлік құны;
– Оны мамандыққа оқытуға кеткен шығындар;
– Оның отбасының өмір сүруіне қажетті заттардың құны;
Нақтылы жұмыс күнінің құны қажетті өнім көлемін анықтайды. Оның өзіндік жұмыс күшінің құны әр елде әр түрлі және уақыт өткен сайын өзгеріп те отырады.
Жұмыскердің еңбек өнімділігінің өсуі. Ол еңбек ақыны ұлғайтуға мүмкіндік береді. Бірақ, оның өзіндік еңбек өнімділігінің өсуі еңбек ақының өсуіндей шапшаң болады.
Жұмыс күшінің біліктілеу және еңбектің түрі. Мысалы: күрделі, қиын жұмыстардың ақысы неғұрлым жоғары болады. Ал сирек және қауіпті мамандық немесе ерекше талантты адамдардың шығармашылық еңбектері және т.б. жоғары бағаланады.
Қажетті өнімнің әлеументтік дәрежесі. Қазіргі қоғамда қажетті өнімнің барлығы жұмыскерге жеке еңбек ақы түрінде берілмейді. Қажетті өнімнің бір
        
        Еңбек ақыны ұйымдастырудың ерекшелігі.
1. Еңбек ақыны ұйымдастырудың мәні, құрлымы.
1.1. Еңбек ақының мәні, түрлері және принциптері.
1.2. Тарифтік жүйе.
1.3. Жыл қортынды бойынша берілетін ... ... Ж.К. ... қызметкерлерінің еңбек ақысын есептеу ... ... ... ... ... ... ... тарифтік сеткасы және коэффициенті.
2.3. Еңбек ақыны талдау.
Еңбек ақы ... ... ... Еңбек ақының мәні, түрлері және принциптері.
Еңбек ақы жөніндегі саясат кәсіпорында басқарудың құрамды бөлігі
болып табылады және оның ... ... оған ... ... ... ақы ... ... тиімді пайдаланудағы ынталандырудың
маңыздысының бірі. Міне, сондықтан да, мұны еш ... ... ... ақы бұл – жұмыскерге оның еңбегі үшін сапасына, сомына ... ... өнім ... сәкес берілетін төлем. Қалыпты жағдайда еңбек
ақы бюджетті өнімнің құнына тең және оның ... түрі ... ... ...... ақы ... ... жалақысына баратын өнім
өндіруге және сатуға кететін шығындардың бір бөлігі. ... ... ... ... ... анықтайды:
Жұмыс күші, яғни құны. Бұл қызметтердің өміріне қажет және оның еңбек
қабілетін қалпына келтіруге жәрдемдесетін заттардың ... ... ... ... ... ... мүлік құны;
– Оны мамандыққа оқытуға кеткен шығындар;
– Оның отбасының өмір сүруіне қажетті заттардың құны;
Нақтылы жұмыс күнінің құны ... өнім ... ... ... ... ... құны әр елде әр түрлі және уақыт өткен ... ... ... еңбек өнімділігінің өсуі. Ол еңбек ақыны ұлғайтуға
мүмкіндік береді. Бірақ, оның өзіндік еңбек өнімділігінің өсуі ... ... ... ... күшінің біліктілеу және еңбектің түрі. Мысалы: күрделі, қиын
жұмыстардың ақысы неғұрлым ... ... Ал ... және ... ... ерекше талантты адамдардың шығармашылық еңбектері және т.б. жоғары
бағаланады.
Қажетті өнімнің әлеументтік ... ... ... ... барлығы жұмыскерге жеке еңбек ақы түрінде берілмейді. Қажетті
өнімнің бір
бөлігі әлеументтенеді және әр ... ... ... беру ... ... ... қорына кетеді.
Кәсіпорында жалақы саясаты әзірлеуде және оны ұйымдастыруда
жалақының мына ... ... еске алу ... ... яғни тек ... тең ... ... жұмыс есебінің қиындылығы және еңбек біліктілігінің
деңгейі;
– Зиянды еңбек жағдайының және ауыр дене ... ... ... ... және ... қатыстылығының адамдығы үшін
ынталандыру.
– Ақаулық ... және ... ... ... жағымсыз жағдайлар болғаны үшін материялдық
жазалау;
– Еңбек өнімділігінің өрлеу қарқыны арта жалақының ... ... озық ... ... деңгейіне сай жалақыны индекстеу;
Мемлекеттік және мемлекеттік емес кәсіпорындарындағы жалақылардың
айырмашылықтары мынадан тұрады;
– Мемлекеттік ... ... ... ... ... ал жеке ... кәсіпорын
әкімшілігі шешімімен;
– Мемлекеттік кәсіпорындарда жалақы тіркеледі; яғнитұрақты болады.
– Мемлекеттік кәсіпорындарда жұмыс орны мен ... ... емес ... олар оның ... ... ... ... ақы, жалақы, ақы төлеу деген ұғымдарға ... ... ... атқаратын жұмыс, қызмет үшін азаматтық құқықта
кездесетін ақы төлеу деген ұғым бар. ... бәрі ... ... келісімдер
арқылы жүргізіледі. Сондықтан олар азаматтық құқық-қатынастар
саласына жатады. Ал еңбек ақы, жалақы ... ... ... олар ... мен копператив-калхоз құқығы салаларында кездесетін нақтылы, тірі
еңбекке, жұмсалған еңбектің саны мен санасына қарай ... ... ... ақы. ... олар ... ... қатынастарының құрамына
енеді. Және еңбек құқығының дербес құқықтық институты болып есептеледі.
Сонымен қатар ескерілетін нәрсе, біз ... ... ... мен ... кең ... ... ... экономикасының барысына қарай оны
калхоздікі, коперативтікі немесе өндірістікі деп ... Бәрі ... ... ... ... құқығын универсалдық кең
шеңберде қарап отырамыз.
Адам еңбегі жұмысқа жарамды, еңбектік қабілеті бар адамдардың ... ... ... ... ... басталады. Ол дегеніміз адамның
жұмыс күшімен ... ... ... ... іс. ... өнім туады, пайда, табыс деген ұғым шығады. Бұлардың бәрінің
бастамасы ... оның ... ... оның ... ... Тек ... бар адамдар еңбек қатынастарына араласа алады.
Еңбек ақының анықтамасын, ежелде, іске пайдаланған жұмыс күшінің құны
деп ... ... ... күшінің құны жұмыскердің күн ... ... сай ... ... Ол заттардың өзі қажетті еңбекке, ... ... ... ... ... еңбек ақы дегеніміз не? Бұл жөнінде қазір айтылып жүрген екі
ұғым бар. Бірі – жұмыс күнінің құны, екіншісі – істелген ... саны ... ... ... ақы. ... ... дұрыс? Жұмыс күшінің құны деке
дұрыстау. Бірақ оған қосып мынадай түсінік беруіміз керек. Біз көпке дейін
жұмыс күші товар емес деп ... ... ол ... ... ... ... ... жатпайтын дүние деп келдік.
Шындығын алып қарағанда, жұмыс күші қазіргі ... ... ... базарына түсіп отыр. Еңбек биржасына,еңбек нарығына яғни
еңбек саудасына түсіп отыр. Жұмыс күшідеп әр адамның ьойында бар
еңбектік қабілеттік,ой, қол-күшін ... ... бір ... ... өнім өндіру деп білеміз. Еңбектің сонымен сапасын сипаттайтын жалпы
қасиеттеріне оның өнімділігі жатады. Әрине еңбек ақы төлемдерде ... ... бәрі ... ... ... саны мен сапасы
еңбек ақы анықтамасының ... ... ... ақы, яғни ... ... ... ... қажетті өнімнің ақшаға айналдырылған бейнесі.
Іс жүзінде еңбек ақыны ... екі ... ... – кесімді және мерзімді.
Мерзімді еңбек ақы деп – ... ... ... үшін ... ... не тарифтік мөлшерлемесі бойынша еңбеккерлерге есептелетін
жалақының нысанын айтады. ... ... ... ... ... ... мерзімділік болып бөлінеді.
Жай мерзімділік жүесінің кезінде өзіне ... ... ... нақты істелген уақыт бойынша еңбеккерлерге еңбек ақы есептелінеді.
Кесімді еңбек ақы төлеген кезде алдын-ала белгіленіп ... ... ... ... ... жұмыстың әрбір бірлігіне
есептеледі.Кесімді еңбек ақы нысаны келесідей ... ақы ... ... – бұл ... ... ... ... көрсеткішті орындаған кезде ғана пайдаланылар:
Кесімді –прогрессивті еңбек ақы төлемі. Еңбек төлемінің бұл жүйесі
жұмысшылардың белгіленген нормадан ... ... үшін ... ... ... ... ақы ... Мұнда қосалқы және ... ... ... ... ... ... ... цехтық негізгі
жұмысшылардың төлем-ақысына шаққандағы процентімен анықталады.
Еңбек ақының аккордтық жүесі. Бұл ... ... ... ... және ... көлемінің орындалуы және алдын-ала кешендік жұмыстың
тұтастай орындалуына белгіленген жалпы кесімдік бағасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... мамандықтарының жетілуі, еңбек төлемінде нақты
сараландырудың кемуі кесімді жүенің қолданыс шамасын қысқартады, ал ... ... ... ...... ... ... жүелеріне аламастыруы мүмкін. Жалпы ... ... ... ... істеушілердің біліктілігін көтеру және еңбек
тәртібін нығайтуды ынталандырады:
1. 2. Тарифтік жүйе.
Жұмысшының еңбек ... ... және ... ... ... үшін біріңғай тарифтік жүйе қолданылады.
Жұмысшы, қызметші жалақысы екі бөлімнен тұрады: ... ... ... жағы ... ... мен ... ... мен қосымақылардан (надваки и доплаты) тұрады. Оның бәрі ... күні ... ... ... ... ...... мен
тапсырмаларды асыра орындағаны, қаржы үнемдегені үшін ... ... ... ... ... үшін ... ... және сыйлықтардан тұрады. Мұның бәрі арнайы қосымша сыйлық қорлар
есебінен ... ... ...... өнім есебінен, екіншісі, өзгермелі
бөлігі қосымша өнім есебінен ... ... ... ... ... саясаты мүлдем өзгереді.
Оның мәнісі ортаалық тараптан ... ... ... мекемелерге
жақындатып, еңбек ақы қорын жасауды салық өтеу тәсілін байланыстыру. Әрбір
жұмысшыға жалақысынан оның жеке ... ... сай ... ... тек
төменгі кепілді мөлшері мемлекет тарапынан белгіленіп, жоғарғы ... ... ... ... ... Осыған байланысты оларда
қолданылатын тарифтік жүйенің атқаратын
қызметі мүлдем өзгереді – ол жалақы төлеуді шектеуіш факторынан ... ... ... ... ... кесімдер мен ақылар жалақы
мөлшерінің ... ... оның ... ... ... ... нормасы болып табылады.
Сөйтіп барлық кәсіптер мен ... үшін ... ... ... Онда ... тарапынан тарифтік стафкалардың төменгі, бірінші
разряды мен ... ... ... Ол ел, жер, аудан аралығы,
олардың ... ... ... ... ... ерекшелігі мен
өмір–тұрмыс жасау деңгейі – құны ескеріледі. Осылайша негізгі, базалық
тарифтік жүйе ... да, оған ... ... өнеркәсіп, ұйымдар өз
жұмыскерлері үшін өздерінің тарифтік кесімдері мен ақыларын ... ... ... ... ... ... жоғарылатып,
төмендетіп реттеп отыруларына болады. Оған қоса олар сыйлық, ... өз ... ... ... ьқұқығы бар. Сонымен қатар орталықтан
реттелетін көп жыл сіңірген еңбегі үшін ... ... да ... мекемелерге жетті.
Соңғы жағдайларды алып қарағанда, жалақы– еңбекақы ұйымдарын қосып
айтуға болады. Өйткні, қазір біздің калхоздардың ... ... ... ... аса жол ... оның ... «жалақы» деп
қосып айтқанымыз жөн. Бәрі «қажетті өнім» ұжымына тән мәселе. Енді сол ... ... таза ... шеңберіне қайта оралайық. Мәселенің бәрі
осындай болып отыр. Олардың арасына кім, қандай шеңбер қойып отыр?
Қазіргі ... ... елде ... ... шамамен былай
белгілепті: 70- 30%. Демек, біздің жалақымыз (оның қоры) ұлттық,яғни жалпы
табыстың 30 % ... Ал, АҚШ, ... ... ... ... ... ... табыстың 70% жалақыға жұмсалады, сөйтіп ондағы жұмыскерлер
бізден 100-150 есе артық жалақы алады. Бұл ... ... ... ... пе? Біз ... 70-75 ... ... « өсіп» келе жатыппыз. Біз мұның 70-
75% қоғамдық қамсыздандыру қорына беріп жатыппыз. Бәрін
« ... қам» үшін деп. Ол не ... сөз? ... ... ... ... күш, ішкі ... қауіпсіз органдарын ұстау т.б. Қоғам қорлары
үшін бөлінетін қаржылар.
Оның бәрін қысқартып, жағдайдың бәрін дұрыстау керек. Жаңағы алдынғы
қатардағы елдердегідей. ... ... ... ... еш қажеті жоқ.
Еңбекші өзіне тиісті еңбек ақысын алуға тиіс: 70-30%, 70-сі ... ... ... ... шек ... ... және осыны Жоғары өкімет
орындары (Парламент) ( мәжіліс ) шешімі бойынша мойындату керек.
Еңбекақыға, жалақыға жан-жақты ... беру үшін оның ... ... анықтап алу керек. Ол жалпы табыс (валавой доход), былайша айтқанда
жаңа алынған өнім. Оның құрамы екі бөлектен ... ... ... ... – таза табыс.
Еңбекақы қоры– қажетті өнім, яки қажетті ... ... ... ... ... оның ... болмысы– жалпы табыс. Осы жалпы
табыстың екі ... бар. Бірі ... ... ... таза табыс.
Еңбекақы (жалақы) осы қордың есебінен өтеледі. Таза табыс, ... өнім ... ол ... ... яки ... жұмыс уақытының
туындысы. Мұныың есебінен қоғамдық тұтыну қорлары ... Ол ... ... ... соң ... ... яки еңбекке баламаланбай,
тегін пайдаланылады, тегін таратылады. ... ... ... жәрдем
(пособие), степендия, ақысыз білім алу, емделу, бала бақшалар мен ... ... ... дене ... және туризм мүдделеріне т.б.
қоғам қажеттеріне жаралады. Оны мұны төмендегі ... ... ... ... ... ... ... бөлудегі ең үлкен кемістік
қажетті өнім мен қосымша өнімнің, яки, еңбекақы қоры мен ... ... ара ... ... ... ... реттемей келеміз.
Еңбекақы қорларына жалпы табыстың 20-30% ғана жұмсап, қалғанын, яғни ... ... ... ... доход) жіберіп клеміз.
Өркениетті елдерде жұмыскерлердің жалақысына жалпы табыстың 70-75%
бөлінеді. Сондықтан да олардың еңбекке деген ... зор. ... ... да ... де жоғары, өндірілген өнім де мол, оның есебінен
өтелетін жалақының мөлшері де ... арғы ... ... ... яғни барлық өндірілген өнімнің
жиынтығы.Оның өзі екі түрлі ... ... ... ... ... ... ен ... өндіріс шығындары (құрал-саймандар-машина, трактор,
комбайн, соқа– саймандар мен жөндеу ... ... ... ... ... ... ... (тірі) еңбектің құнынан
тұрады. Екіншісі, өндіріс шығындары, бұрынғы, заттандырылған еңбектің
құнынан тұрады. ... ... ... ... ... ... ... туындысы.
Адам да еңбекпен жаратылған, еңбектің туындысы. Демек, еңбектен сыйлы
, еңбектен қадірлі ешнәрсе жоқ. Ол барлық дүниенің көзі, негізі, тетігі.
Сөйтіп, біз ... шығу ... ... ашып ... ... мән – жайы , ішкі дүниесі мен құрамы туралы сөз етелік .
Еңбекақы төлеу жөнінде анықтама жасау күрделі ... ... отыр ... , бұл туралы авторлар әр түрлі пікір айтып жүр . Біреулер – ... ... ... ... , түрі ... екіншісі– мекеме,
өнеркәсіппен жұмыскер арасында есеп ... ... ал ... ... ... үшін кәсіпорынның «қайтарма әрекеті» деп түсіндіреді. Ал,
осыған орай бұл қайтарма ... ... мәні не ... заңды сауал
туады. Шындығында оның мәні істелген еңбек үшін оның саны мен ... ақы ... Осы ... алып ... Д.В.Швейцердің жалақыны
«жұмысшы мен қызметшінің жасаған жұмыс күші үшін ... ... ... анықтамасы дұрыстау келсе керек. Дегенмен бұл анықтамада жалақының
өзіне тән ерекшеліктері мен ринциптері қамтылмағаны сезіліп тұр . ... А.Е. ... 1949 жылы ... ... «жұмысшылар мен
қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеудің құқықтық мәселелері» деген іргелі әрі
көлемді деген еңбегінде берілген анықтамасын ... деп ... ... ... ... ... ... қатынастарының элементі ретінде
кәсіпорын, мекеме немесе ұйым жұмысшылар мен ... ... ... саны мен ... ... ... ... норма бойынша төленетін
еңбекақысы, еңбектің баламасы».
Бұл анықтама дұрыс деп отырған себебіміз біріншіден , ол ... деп , ... ... қатынасының элементі деп тура айтып отыр .
осы ретте ол еңбек құқығының ... ... ... құқық қатынасында ақы телеу жалгерлік , ... ... ... ... бойынша өтеледі . Оның мөлшері ... құны ... ... Сөйтіп оған таза, нақтылы еңбекпен қатар
заттандырылған еңбектің құны енеді. Ал, еңбектің құқық қатынастарындағы
еңбекақы мөлшері тек ... ... ... ... ... ... еңбекақы ұғымы құқықтың әр салаларының сабақтық құрамына жатады.
Біріншісінде кооператив құқығына, ... ... ... ... ... ... еңбекақы тек еңбек құқық қатынасына тән деген А.Е
Пашерстниктің ... ... деп айта ... ... оның ... ... әр ... Мәселен, кооператив құқығында кооперативке мүшелік
қатынастармен қоса соның құрамында бірге ... ... ... ... ... ... арқылы анықталады. Ал, еңбек құқығындағы
жалақы болса, ол жұмсалған ңбектің саны мен сапасы ... ... ... ... құны деп ... тағы бір ... ... көрейік. Соңғы кездегі әдебиетімізде
келтірілген анықтаманың бірі М.И. ... осы ... ... ... ... ... Онда ... былай деп
түсіндіріледі: «Негізгі қажетті өнімнің ақшалай баламасы, ... ... ... ... ұйым жұмысшылары мен
қызметшілерге еңбегі үшін оның саны мен ... ... ... ... бойынша және мемлекет анықтаған төменгі мөлшерден кем
етпей төленетін ... Ал ... ... ... ... бөлудің негізгі формасы деп анықтайды. Бұл ... деп ... ... ... ауыл ... ... ... олардың әр түрлі категорияларына лайықты келтіріп отыр.
Мұндағы келіспейтін жеріміз колхоздың қажетті өнімі «негізгі» немесе
«қосымша» түрге бөлінбейді, ... өнім ... бір ... ... ... бөлінуге арналған колхоздың жалпы табысының бір бөлігі. Ол барлық
қажетті ... ... ... ... ... ... ... ол
тек қана еңбекақыға ғана төлеуге арналған. Сондықтан ол тек осыған ғана
жаратылу ы тиіс, ... ... ... ақы ... оған ... тыс артық алынған қосымша өнім
есебінен өтеледі.
Жыл қортындысы бойынша берілетін ... ... ... берілетін еңбекақы жүесіне тоқталатын болсақ.
Еңбекақының бұл түрі Қазақ ССР Еңбек ... ... ... ... ... тыс 1995ж ... ... СОКП ОК
және КСРО Министрлер ... ... ... ... ... үшін жыл ... ... табысты істеген кәсіпорын
және мекемелерде төленетін ақы. Ақы алынған табыс ... ... ... ... беріледі. Оның мөлшері жұмысшының 1. Табыс алуда қосқан
үлесіне; 2. Кәсіпорында, мекемеде ... ... ... ұзақтығы мен
жұмыс стажына байланысты. Жыл аяғында алатын ақының мөлшері жалпы алынған
табыстың көлеміне ... ... ... әр ... ... ... ұйымымен бірге
қабылданған арнайы ережелер арқылы жүргізіледі. ... бұл ... ... ... мекеме, жұмысшы қызметшілерінің жұмыстарының
нәтижелілігінде , табыс көлеміне тығыз ... ... ... ынта –жігерін марапаттап
көтермелеу. Ал, төмен ... ... ... және ... ... мәселе жалақы мен қоғамдық тұтыну қорлардың ара қатынасы
туралы. Жалақы болатын болса, ол өтелген ... ... ... ... піскен деуг болады. Ал қоғамдық тұтыну қорларды алатын
болсақ (зейнетақы, жәрдемақы, степендия және т.б.) олардың ... ... жоқ. ... олардың кшкгі өткен еңбекпен, өтелген еңбек ... ... ... ... ... ... алайық оның
тағайындалуы мен мөлшері ... ... ... ... жұмыс стажына
байланысты. Ол жалақы сияқты нақтылы еңбектің саны мен ... ... ... ... алсақ, оның нақтылы еңбекке ... жоқ, тек ... ... ... ... болғаны. Сондай-ақ ауырып
қалғандар үшін, екі қабат, бала туған әйелдер үшін берілетін ... ... ... ... саны мен сапасына қатысы жоқ, ... ... тек ... ... мүше болсаң болғаны, тиісті жәрдемақы алуға
құқылысың.
2. ЖК «Елеусизов» қызметкерлерінің еңбекақысын есептеу және жолдау.
3. 1. Қызметкерлердің штаттық кестесі.
Еңбеккерлердің ... ... ... ... ... ... ... және қосымша төлемдердері кірген.
|Аты-жөні | ... ... ... |
| ... |ақы ... НРП |ый |й ... |Получено |
| |ақы ... | ... | | |
| | |70% | ... | | ... | | | | | | ... Елусизов.А |18000 |1800 |971 |762 |243 |15438 ... | | | | | | ... ... О |15000 |1500 |971 |626 |203 |12874 ... | | | | | | ... Б |9200 |920 |971 |–– |124 |8280 ... | | | | | | ... ... О |9200 |920 |971 |–– |124 |8280 ... | | | | | | |
|5 ... А |9200 |920 |971 |–– |124 |8280 |
|6 ... Қ |9200 |920 |971 |–– |124 |8280 |
|7 ... Н | |920 |971 |–– |124 |8280 |
|8 ... Р |9200 |920 |971 |–– |124 |8280 |
| |9200 | | | | | |
| | | ... ... ... |Әлеументт|Алынғаны |
| | | | ... |ік ... | ... |88200 |8820 |7768 |1388 |7190 |77992 |
2. ... ... есептудің тарифтік сеткасы және коэффциенті.
Тариф мөлшерлемесімен және бюджет сферасындағы еңбекккерлердің қызмет
иесінің (лауазымды адамның) айлығын белгіленген кезде жалақының ... және ... ... ... пайдаланады. Бірінғай тариф сеткасы
еңбекақының 21 разрядының негізінде ... және ... ... ... тариф коэффициенті белгіленеді.
|Тариф |Тарифтік ... ... ... ... |сеткасының |коэффициент(1разрядқа ... ... ... |қатынасы) ... | ... | |
|1 |1,0 |12 |2,20 |
|2 |1,07 |13 |2,37 |
|3 |1,15 |14 |2,55 |
|4 |1,24 |15 |2,74 |
|5 |1,33 |16 |2,95 |
|6 |1,43 |17 |3,17 |
|7 |1,54 |18 |3,41 |
|8 |1,66 |19 |3,67 |
|9 |1,78 |20 |3,94 ... |1,91 |21 |4,24 ... |2,05 | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | ... мамандығы негізінен біріншіден сегізінші разрядқа дейін
жіктеледі, ал қызметкерлердікі екіншіден жиырма ... ... ... ... ... ... Бірінғай тарифтік –
мамандандырылған (квалификацияланған) анықтама ... және ... (МА) ... ... ... жасайды.
Тарифтік мөлшерлемесін және әр түрлі машықтық– мамандандырылған
топтарындағы қызмет иесінің (лауазымды адамның) айлығын жұмыс ... ... ... ... ... ... разряттың мөлшерлемесіне
сүйене отырып біріңғай тарифтік ... ... ... коэффициенттер бойынша анықтайды.
Тарифтік – ... ... ... ... және оларға әртүрлі өндіріс пен жұмыс түрі бойынша разряд
беру пайдаланады.
Мысалы: Еңбек ақы ... ... ... ... кезде жалақыны
есептеудің жолдарын қарастырып көрсетейік .
1. Мерзімді еңбек ақы төлеу жүйесі. Кәсіпорында 200адам ... ... оның 150-і ... 50-і ... ... ... кесімді белгіленгін айлықпен
жұмыс істеген, өйткені олардың ... ... ... ... ... ... ... адам (маман) – 9-шы разрядпен;
он бес адам (маман) – 11-ші ... адам ... – 14-ші ... адам (маман) – 16-шы разрятпен;
үш адам (маман) – 19-шы ... адам ... – 21-ші ... ... ... ... есептеу үшін әр түрлі разрядттар бойынша мына
формуланы пайдаланады:
Айлық ... 1 ... ... ... = ... х ... тарифтік
(оклады) ... ... ... ... ... ұжымдық келісім-шартта 15 000 теңге
мөлшерінде бекіткен. Кәсіпорынның жұмыс тәртібі бойынша ... бес ... күні етіп ... ( ... айда 21 күн ... күні ... 14-ші ... бар үш маманы ағымдағы айда 18-ақ күн
жұмыс істеген.
Ағымдағы айдағы еңбеккерлердің ... ... ... ... ... ... ... 267000теңге:
11-шы разряттағы мамандардың жалақысы =15000х2,05х15= 461250теңге:
14-ші разряттағы мамандардың жалақысы =15000х2,55х2= 76500теңге:
14 разряды бар үш ... ... ... ... ... ... оларға нақты
істеген күні үшін жалақы есептелген
=(15000х2,55)/21х18х3=98357теңге:
16-шы разряттағы мамандардың жалақысы =15000х2,95х5= 2212250теңге:
19-шы ... ... ... ... ... разряттағы мамандардың жалақысы =15000х4,24х2= 127200теңге:
Мерзімді еңбек ақы нысаны ... ... ... ... = 1416707 ... Кесімді прогрессивтік төлем ақысының жүйесі. Сату бөлімінің он
жұмыскеріне (еңбеккеріне) келесі еңбек ақы белгіленген: 100тауар бірлігіне
1000 теңгеден және одан әрі ... 100 ... ... 200 ... бес жұмыскері 230 тауар бірлігін, үш жұмыскері – 190 тауар
бірлігін және екі жұмыскері – 160 тауар бірлігін сатқан.
3. Тікелей ... ... ... ... ... өндіріс цехында
жұмыс істейтін еңбеккерлерге (100адам) тікелей кесімді төлем ақысы бойынша
әрбір әзірленген 100 өнім бірлігіне 850 ... ... ... өнім ... есебі әрбір еңбеккер бойынша жеке жүргізілген
және солардың әрқайсысына жеке жалақы есептелген.Ағымдағы айда
еңбеккерлерге 300000 өнім бірлігін әзірлеген, олардың жалпы ... ... ... ... өндіріс цехында жұмыс істейтін еңбеккерлердің
жалақысының жиынтығы – ... ... ... ... ... жүйесі. Жөндеу цехында (көмекші өндіріс цехында)
жұмыс істейтіндерге аккордты төлем жүйес бойынша еңбек ақы ... ... ... жалпы жалақысы 300000 теңге құраған, жөндеуді
орындауға жұмсалған уақыты 140 адам/сағатты болған, оның ... 40 ... – екі ағаш ... ; ... ...... бес ... 10 адам/сағаты – бес слесарьға кеткен. Топтағы жұмысшылардың
әрқайсысы бірдей жұмыс уақытын жұмсаған деп ... ... ... ... үшін ... жалақысы мынаны құрайды:
ағаш ұстасы = 300 000/140х40= 85 714 ... ...... = ... 64 286 теңге;
электрик = 300 000/140х10= 21 429 теңге;
штукатуршик = 300 000/140х50= 107 142 ... = ... 21 429 ... цехының
Еңбеккерлерінің жалақысының = 300 000 ... ... ... ... қызмет көрсеткені
үшін негізгі өндіріс енбеккерлерінің жалақысынан (2 550 000) 12% мөлшерінде
еңбек ақы есептелінетін болып ... яғни ... ... ... ... ... ... жұмысшы- жөндеушінің жалақысы 306 000
теңге (2 550 00 х 12%) құраған. Топ ішінде жалақы нақты ... ... ... ... ... таратылуы мүмкін.
Сонымен көмекші өндіріс ... ... 606 000 ... ... ... жағдайының өзгерген кезінде жасалатын қосымша төлемдер. Бірнеше
қызметті қатарынан атқарған кезде ( қызмет көрсететін аясы
кеңейгенде) немесе уақытша жұмысқа келмегендердің ... ... ... ... ... ... 3. ... ақыны талдау.
Шаруашылық субъектілерінде жұмысшылар мен қызметкерлерге төленетін
кейбір төлемдердің мөлшері олардың өткен ... ... ... ... ... ... ... еңбекақының сомасына
байланысты есептелетін мұндай төлемдерге мыналар ... ... ... ... ... ... уақыты үшін төленетін
төлем.
2. Қызметтік іс-сапарында болған уақытқа төленетін еңбекақы.
3. Жас сәбилі аналарға демалу және баланы ... үшін ... ... ... Жас ... қысқартылған еңбек уақытына төленетін төлем.
5. Өндірістен қол үзіп немесе қол үзбей оқитын жұмысшы-қызметкерлерге
емтихан ... ... ... ... ... болмаған
уақыттарына төленетін төлем.
6. Амалсыздан жұмысқа шықпаған уақытқа төленетін төлем.
7. Ауыл ... ... ... ... мал азығын дайындау, тағы
басқалар) қатысқан уақыттары үшін жұмысшылар мен қызметкерлерге төленетін
төлем.
8. Жұмысшылар мен ... ... ... ... пайдаланбаған
еңбек демалысы үшін төленетін төлем.
9. Зейнетақы, табыс салығы және ... ... ... ... ... тағы ... ... есептегенде шаруашылық субъектілері пайдаланып
жүрген заңдарға сәйкес мына ... ... алу ... ... байланысты орташа еңбекақы қай ... ... ... ... бөлінетін. Осы күнгі қолданылатын заңдаррға сәйкес орташа
еңбекақы мынадай уақыттарға (мерзімдерге) есептелінеді.
... мен ... ... ... үшін ... ... алдындағы соңғы он жыл ішіндегі кез келген бес жылдың
орташа еңбекақысы;
... мен ... жыл ... еңбек демалысына
баратын уақытына немесе жұмыстан босатылатын және пайдаланбаған ... ... ... ... ... ... ... демалыс үшін,
амалсыздан жұмысқа шықай қалғаны үшін, еңбекке уақытша ... ... үшін және тағы да ... ... ... он екі ... еңбекақысы алынуға тиіс.
Егер бұл жоғарыда айтылған төлемдерді есептеу барысында жұмысшы-
қызметкерлер он екі ай ... ... ... онда орташа еңбекақыны
есептеуге дейінгі толық істеген уақыты алынады. ... ... ... ... ... ... ... алдындағы он екі айдың
еңбекақысы жартылай сақталынған, ... ... ... ... қараған
уақыты, оқу орындарында оқитын студеттерге ... ... ... ... ... Осы жоғарыда айтылатындарды есептеу кезінде
толық бір айда қалмаған жағдайда демалыс үшін ... ... ... ... ... бөліп есептйді. Шаруашылық субъектілерінде
жұмысшы қызметкерлерге жыл сайынғы берілетін демалысы немесе пайдаланбаған
демалысына төленетін ... ... үшін ... ... есептегенде
төлеу жүйелеріне қарамастан төленген төлемдердің мына түрлері алынады:
Шаруашылық субъектілерінде жұмысшылар мен қызметшілердің ... ... ... ... ... ... төлеу үшін, сол
демалысқа барар алдындағы 12 айдың еңбекақыларының қосындысын 12-ге ... ... ... Бұл табылған соманы әр жылдың күнтүзбелік
күндерінің санын( мейрам күндеріненбасқа) 12-ге бөлу ... ... (29.75) бөлу ... ... ... бір ... тиісті төлем
сомасының мөлшерін анықтаймыз. Еңбек демалысының күндерінің ... бір ... ... ... ... демалыс күніне көбейтіліп , жалпы
сома анықталады. Егер ... есеп ... ... ... барар алдында 12 (он екі) ай бойы
еңбекақы алмаған ... ... ... күту үшін ... демалыста болғанда, оның әр жылғы еңбек демалысы үшін
төленетін ... ... үші осы ... ... 12 ... ... ... Еңбек ақы жүйесін жетілдіру жолдары.
Еңбек жүйесінің маңызды элементі болып оның техникалық мөлшерленуі
яғни еңбектің күрделілігіне, ... мен ... ... ... ... әр ... ... жұмыс уақытының мөлшерін
анықтау болып саналады.
Еңбек ақы ... ... бір жолы ... ... ақы мәселесін
толықтырумен тікелей байланысты болады. Қосымша ... ақы ... ... шартта әрбір жұмысшы-қызметкермен жекелей жасалған еңбек шартында
қаралады. Жалпы еңбек заңы бойынша ... ... ... ... ... күнінің алдындағы қысқартылған жұмыс уақытына еңбекақы
есептеу және оны ... Жас ... ... ... әр жастағы балаларға берілген
уақыт бойы жұмыс істеу керек. Бұл Қазақстан Республикасының Заңында
нақтылап көрсетілген. Себебі жас өспірім ... ... ... ... ... ... Оған тиым салынады.
– Жас сәбилі аналарға демалу және баланы тамақтандыру үшін берілетін
үзіліс уақытына төленетін еңбекақы.
– Мемлекеттік қоғамдық міндеттер мен ... ... ... ... ... ... жұмысшылар мен
қызметкерлердің ... ... ... ... ... соттың мәжілісіне куә ретінде қатысу;
ә) мемлекеттік және қоғамдық ұйымдардың ... ... ... ... комисаряттың шақыруына бару және тағы басқалар.
... ... ... немесе атқарған жұмыс үшін ... ... ... ... ... ... яғни таңғы
6.00- сағатқа дейінгі істеуге ... ... ... ... ... ... жұмыс уақыты болып есептелінеді.
– Біреудің орнына жұмыс ... ... үшін ... ... ... ... атқарған қызмет деп – өндіріс қажетіне
немесе басқару міндетіне сәйкес уақытша ... жоқ ... ... ... ... жұмысын басқа адамның атқаруын айтады.
... ... ... ... ... ... жұмысты
атқарғаны үшін төленетін төлем.
– Жұмысшы-қызметкерлерге қан ... ... яғни ... ... күнге төленетін төлем.
– Жұмысшылар мен қызметкерлерге жұмыстың тоқтап қалған уақытына
төленетін төлем.
– Өнім ... ... ... ақау үшін төленетін төлем.
– Жұмысшы-қызметкерлердің мерзімнен тыс уақытта ... ... ... ... ... Жұмысқа амалсыздан шықпай қалған уақытқа еңбекақы төлеу.

– Шаруашылық субъектісіндегі ... ... ... және ... ... мүшелерінің күтімі
үшін оларға берілетін уақытқа жәрдемақы төлеу.
Еңбек ақы жүйесін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... қолға алу мақсатында көптеген
қолдаулар жүріп жатыр.Қосымша еңбек ақы ... ... ақы , яғни ... ... ... ... ... ақы жүйесін жетілдіру жолдарының
кайнар көзі ,қосымша ақы ... ... ... ... ... да ... ... өнім шығарудың артуы, соның
есебінен олардың экономикасының дұрыс жолға қойылуына тікелей байланысты.
Нарықтық жағдайда еңбекақыға ... ... ... «Кім көп ... сол көп ... ... ... сатудан түскен қаржылар тауар өндірушілердің еңбектерінің
сандық және сапалық ... және жеке ... ... ... өлшеміне айналады.
Жалақының нысаны мен жүйесі ... ... ... саны ... ... ... белгілейді және өз еңбегінің қорытындысына
байланысты жалақының белгілі тәртібін есептейді.
Кәсіпорында ... ... ... еңбек өнімділігінің өсуі –
ол еңбекақыны ұлғайтуға мүмкіндік береді. ... ... ... өсуі ... ... өсуіне қарағанда әлде қайда шапшаң.
Бұл дұрыс емес. Еңбек өнімділігі әр уақытта одан ... ... ... еңбекақыны есептегенде мыналар еске алынуы керек: әділдік
принципі, яғни тең еңбекке тең ақы; атқарылатын ... ... ... ... ... ... ... және ауыр қол еңбегі.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мағжан Жұмабаевтың «Батыр Баян» поэмасының көркемдік қабаты56 бет
Тұлпарлар театры17 бет
Ғали Ормановтың табиғат туралы өлеңдеріне әдеби талдау7 бет
"абайдың ақындық мектебінің қалыптасуы."17 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы қоғамдық жағдайдың Отырар өңірі ақындары шығармашылығына ықпалы11 бет
«ш. бейсенованың «сүзгенің соңғы күндері» хикаятындағы лиризм мен психологизм. а.кемелбайдың "қоңыр қаз" шығармасын талдау. е.раушановтың « ғайша - бибі»поэмасының құрылымдық ерекшелігі. е.раушановтың «аспанға көшіп кеткен ел» поэмасының сипаты. е.раушановтың «қызық емес оқиға» атты поэмасының діни- мифологиялық сюжеті. ақын н.айтұлының «тоғыз тарау» поэмалар кітабына қысқаша талдау»21 бет
«Қаражанбасмұнай» ААҚ мысалында еңбек ақының есебі27 бет
Абай - аудармашы. Абайдың орыс ақын-жазушыларынан аударған аудармалары25 бет
Абай Құнанбаев - "Қазақтың бас ақыны"11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь