Липидтер

Жоспар:

1.Кіріспе

Негізгі бөлім

1.1. Липидтердің класқа бөлу
1.2 Майлардың химиялық, физикалық қасиеттері
1.2. Май тәріздес заттар (липоидтар)
1.3. Липидтер алмасуы

2. Өзіндік зерттеу
Техника қауіпсіздігі

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер

3. Тіркелген мәліметтер
Кіріспе

Липидтер дегеніміз - табиғи заттар тобы. Олар іс жүзінде суда ерімейді, бірақ полярсыз еріткіштерде (хлороформ, эфир, ыстық этанол, күкіртті көміртегінде) ериді. Белоктармен, углеводтармен қатар липидтерде мал, адам және өсімдіктердің барлық тканньдері клеткаларының құрамына кіреді. Липид гректің lipos- май деген сөзінен шыққан.

Липидтер мынадай биологиялық қызмет атқарады:

1) липидтер энергия қорының (депосының) негізгі түрі және тірі организм үшін көміртегі атомдарын беруші; қор болып жиналған липидтердің құрамы мен мөлшері мал азықтандыруға және олардың қоңдылығына байланысты болады;
2) липидтер клетка мембранасының құрылымдық және рецепторлық бөлігі; белгілі бір мүшедегі немесе тканьдегі құрылымдық липидтердің тұрақты мөлшері және белгілі химиялық құрамы болады; ондай липидтер жануарды азықтандыруға және олардың ауруына байланысты өзгермейді;
3) Липидтер басқа да биологиялық тұрғыдан маңызды органикалық қосылыстардың алғы заты бола алады;
4) Қорғаныс қызметін атқарады, организмдерді ыстық суықтан, электер және механикалық әсерлерден (соққыдан, қағылып соғылудан, қатты суықтан) қорғайды;
5) Липидтерде көптеген витаминдер ериді, олардың құрамында алмастыруға келмейтін май қышқылдары бар, ондай қышқылдар организмнің қалыпты тіршілігі үшін қажет.
        
        Жоспар:
1.Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Липидтердің класқа бөлу
2. Майлардың химиялық, физикалық қасиеттері
2. Май ... ... ... Липидтер алмасуы
1. Өзіндік зерттеу
Техника қауіпсіздігі
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
3. Тіркелген мәліметтер
Кіріспе
Липидтер дегеніміз - ... ... ... Олар іс ... суда
ерімейді, бірақ полярсыз еріткіштерде (хлороформ, ... ... ... көміртегінде) ериді. Белоктармен, углеводтармен қатар липидтерде
мал, адам және өсімдіктердің ... ... ... ... ... гректің lipos- май деген сөзінен шыққан.
Липидтер мынадай биологиялық қызмет атқарады:
1) липидтер энергия қорының (депосының) ... түрі және тірі ... ... ... ... қор ... жиналған липидтердің құрамы
мен мөлшері мал азықтандыруға және ... ... ... ... ... ... ... және рецепторлық бөлігі;
белгілі бір мүшедегі немесе тканьдегі құрылымдық липидтердің ... және ... ... ... болады; ондай липидтер ... және ... ... байланысты өзгермейді;
3) Липидтер басқа да биологиялық тұрғыдан маңызды ... ... заты бола ... ... ... атқарады, организмдерді ыстық суықтан, электер және
механикалық әсерлерден (соққыдан, қағылып ... ... ... ... көптеген витаминдер ериді, олардың құрамында алмастыруға
келмейтін май ... бар, ... ... ... ... үшін ... ... бөлу.
Химиялық құрамы мен құрылымы жөнінде ... ... ... ... ... ... ... қарапайым липидтер деп саналады, мұндай
липидтерге триглицеридтер (Триацилглицериндер) ... Май ... ... ... ... ... липидтер. Мұндай
липидтерге фосфолипидтер, ... ... ... және
стеридтер жатады.
Мал организмдегі тері майы шелінде, шалбырда,
шашырқайда, ... ... ... ... ... Өсімдік
организмдегі май тұқымында (дәнінде), сабағында тамырында болады.
Азықтық майдың көп бөлігін мақта, күнбағыз ... соя мен ... ... сияқты сүттен және мал етіненде май алынды.
Мал мүшелерімен тканьдеріндегі липид мөлшері әр түрлі.
Мысалы, бұлшық етте 2% ... май, 0,5% ... ... бар. ... тканьдерде (шарбыда, тері асты шелінде) майдың
мөлшері 50% және одан да ... ... ... ... ... – үш ... ... мен май қышқылыының үш молекуласынан құралған күрделі эфир.
Майдың құрылымын 1811 жылы француз ғалымы Шевраль анықтады, ал екінші
француз ... М. ... 1854 жылы ... ... жолмен алды.
Молекуласындағы май қышқылдарының санына байланысты ... ди- ... ... Егер ... эфир глицериннің бір гидроксильдік
тобынан құралса ол – моноглицерид. Оның ... май ... ... ... ди ... ... сол сияқты егер глицериннің үш
гидроксильдік тобының үшеуіде эфирленсе, онда триглицерид құралады. ... ... ... ғана ... ... ... ... - ОН С17Н35С- ОН
2СН - ОН + С17Н33С- ОН → 3Н2О + СН- О-С- ... ОН ... ... ... ... ... кіретін
май қышқылдары атауынан шығады. Жоғарыда келтірілген триглицерид құрамына
стеарин қышқылы (бірінші жағдайда), олеин ... ... ... ... ... (үшінші жағдайда) кірген. Сондықтан ол 1-стеарил 2-олеин-3
бутилглицерин деп аталады.
Майларды алу. ... тек ... ... ғана ... ... Мал
тканінен майды қайырып, ыдысқа салып, отты ... ... ... жолымен
бөліп алады. Ал өсімдіктер майын сығымдап немесе органикалық еріткіштермен
(хлоорформмен, бензолмен немесе эфирмен) экстракция жасап, әсер ету ... ... және ... қоректік өнім ретінде ... ... ... ... май қышқылдары бар. ... ... май ... кем ... Май ... мақсаттан басқа техникада
майлаушы ретінде қажет, өнеркәіпте ... ... ... ... ... сияқты
заттар дайындалады.
Химиялық құрамы.
Гидролиздеген кезде май глицеринге және май қышқылдарына ... ... ... карбон қышқылдары. Оның құрамында көміртегі
атомдарының ұзын тізбегі бар, Бұл ... ... ... немесе системалық атаулары ... ... ... ... төрт ... (С4) бар қышқыл май қышқылы деп аталады.
(тривиалдық атауы), сол ... ... ... ... ... аталады. Молекула құрамында көміртегінің 18 атомы бар (С18) қаныққан
қышқыл тиісінше стеарин қышқылы немесе октадекан ... деп ... ... әр ... май ... ... ... табиғи
майлардың ішіндегі ең күрделісі деп табылған сүт майында 497 май бар
екендігі ... ... ... бес ... ... май ... молекула құрамында көміртегінің 4-24
атомдары болады және олар түзу тізбекке ... ... ... ... жұп болады. Май қышқылдары құрамындағы көміртегін
нөмірлеу карбоксил тобы тұрған атомнан ... ... ... атомдары
грек алфавиті әріптерімен де белгіленеді. Мұндай жағдайда ... ... ... ... ... атомы α- әріпімен белгіленеді.
СН3 – СН2-СН2-СН2-СН2- СООН
ع δ γ β ... ... бір, екі, үш, және одан да көп қос ... ... май ... ... қос ... орны ∆ белгісімен
көрсетіледі де, оның шекесіне нөмерлі индекс қойылады. Мысалы, ∆9 ... ... ... ... ... ... 9 ... кейін қос байланыс орналасады, яғни қос байланыс молекуласындағы 9-
және 10 көміртегі атомдарының арасында орналасады. Қышқыл молекуласындағы
қос ... ... бір ... тобы (-СН2) ... ... ... С10:0 ... май қышқылдарының молекуласы қос байланыссыз екенін
көрсетеді. С18:2 ... ... ... екі қос байланыс бар ... оның 18 ... ... ... ... да қос байланысты қосылыстар үшін цис-изомерия және транс-
изомерия тән, олар ∆ ... ... ... ... цис-∆9 немесе
транс-∆9. Табиғи майларда әрқашанда цис-конфигурациялы қанықпаған қышқылдар
кездеседі. Молекула құрамында екі ... одан да көп қос ... ... май қышқылдары полиқанықпаған қышқылдар деп аталады.
3. Тармақталған тізбекті май қышқылдары. Мұндай май ... ... ... ғана мөлшерде кездеседі. Күйіс ... мал ... Олар ... ... атомдарының тізбегі бар амин қышқылдары
радикалдарынан тұрады.
4. ... ... ... ... ... ... әдетте олардың
құрамында көміртегі атомдарының ұзын тізбегі бар. ... ... ... Циклды май қышқылдары. Олар кейбір өсімдіктер майларында табылған.
Төмендегі 2-таблицада мал майында кездесетін негізгі ... ... май ... берілген.
2. Мал майындағы негізгі май қышқылдары
|Тривиалдық атауы ... ... ... ... атомдарының және қос | | ... ... | | ... қышқылы (С4:0) |Бутан қышқылы ... СООН ... ... (С6:0) |Гексан қышқылы ... СООН ... ... (С10:0) ... ... |СН3- (СН2)6 – СООН ... ... (С3:0) |Декан қышқылы |СН3- ... СООН ... ... (С12:0) ... қышқылы |СН3- (СН2)10- СООН |
|Миристин қышқылы ... ... |СН3- ... СООН ... ... | | ... ... ... |СН3- ... – СООН ... ... (С18:0) | | ... ... (С20:0) |Октадекан қышқылы |СН3-(СН2)16 – СООН ... ... (С22:0) | | ... ... ... ... |СН3-(СН2)18 – СООН ... ... ... |СН3- (СН2)20- СООН |
| ... ... |СН3- ... - СООН |
Қанықпаған май қышқылдары
|Пальмитоолеин қышқылы |Цис-∆9-гексадекан |СН3- ... ... ... ... – СООН ... қышқылы (СН18:1) |Цис-∆9- октадекан |СН3- ... ... (С18:1) ... ... ... (С18:2) |Транс- ∆11- октадекан |СН3-(СН2)5-СН=СН-(СН2)9 |
|Линолен қышқылы (С18:3) ... ... ... ... цис-∆9,12,16- |)6-СООН ... ... ... ... ... ... ... ... СООН |
| ... қышқылы |СН3-СН2(СН =СНСН2)5- |
| ... ... - СООН |
| ... | |
| ... ... | |
| | | ... қышқылдарының физикалық қасиеттері
Май қышқылдарының қасиеттері оның құрамындағы көміртегі ... ... және ... ... байланысты. Мысалы, миристин
қышқылының (С14:0) балқу температурасы 54,40С. Ал С ... ... ... ... ... ... да артады. Осыған орай,
пальмитин қышқылының балқу ... 62,90С, ... ... ... қос байланыс санының артуына байланысты
балқу температурасы төмендейді. ... ... ... (С18:1) ... ... ... қышқылдардың балқу температурасы
бұдан да төмен.
С18:2 – 5,00С; С18:3 – 11,00С; С20:4- 49,50С; С22:5 ... май ... С4:0 – С8:0 үй ... ... С10:0- ден бастап олар қатая бастайды. Қанықпаған май қышқылдары
әдетте сұйық күйде ... ... ... ... ... С-С, С-Н ... ... полярлық- СООН тобына қарамай бүкіл молекулаға полярсыз
сипат береді. Гидорфобтық ұзын құйрық және ... бас ... ... және ... тән ... ... ... – олар бір мезгілде
өзара гидрофильдік және гидрофобтық ... ... ... арқасында липидтер эмульсия түзеді, мембрананың тұрақты
құрамдас ... ... ... ... қасиеттері. Барлық карбон ... май ... ... тән ... ... қатысады-
күрделі эфирлер, тұздар, амидтер және басқа да заттар ... Біз ... ... ... ... Май қышқылдарының
триглицериндтер молекуласындағы қос байланысқа тәуелді кейбір ... ... ... қатысты баяндалады.
Май – энергияның негізгі қоры.
Май – қуаты мол энергитикалық материал. 1г май ... ... ... шығатын энергия мөлшері 9,4 ккал. Ал 1г углевод және 1г
белоктан 4,1 ккал ... ... Май ... ... ... жиналады. Өйткені көп жиналған бос май қышқылдары улы келеді.
Энергия сыйымдылығына байланысты май мен ... ... ... үлкен
айырмашылық мынаған байланысты.
Май қышқылдары жоғары дәрежеде тотықсызданған қосылыстар. Олардың
құрамында ... жоқ ... ... ... Сол ... ... ... ал белоктар мен ... ... ... мен углеводтар суға жақын және соған сәйкес жоғары
гиратталған. Мысалы, 1г ... ...... ... ... ... жиналған суы жоқ 1г майдағы энергия қоры, гидратталған 1г гликогенде
жиналған энергия қоры ... ... ... ... ... алынуы осыған байланысты. Массасы 70 кг ... ... ... ... 11 кг. Егер ... ... энергия қоры
гликоген түрінде жиналса, онда ... ... 55 кг ауыр ... еді. ... 125 кг ... 1985 ... ... қасеттері.
Майлардың физикалық және ... ... ... Мал майы ... ... сүт майы және ... 40-60% ... қышқылдарынан (негізінен миристин, пальмитин және стеарин қышқылдары),
30-35% моноқанықпаған май ... ... ... ... ... аз. Жылқы майы мен қаз майында полиқанақпаған май қышқылдары
көп. Сондықтан да олардың май қатпайды.
Өсімдік ... ... ... май ... аз ... ... көп ... Қанықпаған қышқылдардың құрамы өсімдік
түріне байланысты. Зәйтүн майының 79% олеин қышқылынан; күнбағыс майының
75% линол ... ... ... ... сұйық күйде болады.
Триглицеридтердің иісі жоқ, ... ... ... ... (май қышқылы мен капрон қышқылы) бар триглицеридтер дәмі жағымды
келеді. Бұл жағдайда сүт ... және сары ... ... тән ... ... ... молекулалы май қышқылдарының иісі жоқ. Ал өзінің
құрамындағы С атом ... ... ... ... иіс ... ... ондай иіс тізбегінің ұзындығы С4- С6 болатын ... ... ... ... ретінде бағалылығы оның балқу температурасына
байланысты. ... ... ... мал ... ... сайын, май жақсы эмульсияланады, асқазанда жақсы қорытылып,
организмге оңай ... ... ... ... ... мынадай мөлшерде ауыткиды
(С0 есебімен):
Сиыр сүтінің майы ... ... майы ... майы ... ... майы ... майы ... майы 42-50
Кокос майы ... майы ... ... қасиеттері.
Триглицеридтер химиялық тұрғыда бейтарап, инертті келеді. Оларға
мынадай реакциялар тән:
1.Гидролиз рекациясы. Бұл реакция әсіресе майларға тән нәрсе. ... ... ... катализатор (фермент) әсерімен жүреді, ал
организмнен тыс жерде сілті катализатор ... ... және ... О- С- R СН2 – ... О- С-R + 3Н2О → СН – ОН +3R- ... қышқылдары
СН2 – О-С- R СН2-ОН
Триглицерид ... ... ... ... ... жүретін болса, ондай реакцияны
сабындану деп атайды. Бұл кезде май қышқылдарының тұзы ... ... ... деп ... Сабын дегеніміз – май ... ... ... ... ... тұздарға жатады. Май қышқылдарының
калий тұздары сұйық боладығ олар ... ... деп ... ... ... ... мұндай реакция сұйық майдан
қатты май алу мақсатымен іске асырылады. Мавргарин өндірісінде ... ... ... Мұндағы катализатор - никель немесе ... ... ... ... ... Бұл ... ... өтеді. Липидтердің қос байланысы бар. ... ... ... ... Мысалы, сутегінің асқын
тотығы Н2О2, ... ...... ... О2- ... гидроксил- радикал ОН.
Мұндай тотықтырғыштар ... ... ... май ... ... ... гидропертотыққа айналады:
>С= О

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көмірсулар және липидтер3 бет
Липидтер алмасуның бұзылыстары13 бет
Липидтер туралы5 бет
Липидтер. Простагландиндер-липидтердің маңызды өкілі5 бет
Липидтердің метаболизмі23 бет
Тірі организмдегі липидтер13 бет
Түйе сүтінің және шұбаттың липидтері21 бет
Астық түйір массасының жабысуы5 бет
Атеросклероз кезіндегі оксидативті стрестің көрсеткіштері24 бет
Ақуыздардың жіктелуі11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь