Ауыр металдар және олардың тірі организмдерге тигізетін әсері


1 Қоршаған ортаның ауыр металдармен ластануы
2 Қоршаған ортаны фиторемедиациялық әдіспен тазалау
Қоршаған ортаның ауыр металдармен ластануы қазіргі кезде ең өзекті мәселелердің қатарынан орын алады. Ауыр металдармен ластанудың әр түрлі жолдары бар. Олардың қатарына: түсті және қара металл балқыту орындарының қалдығы, өндіріс қалдықтары, шектен тыс көбейген автокөліктер, урбанизация жатады.
Сонымен қатар, кейбір мәдени өсімдіктерді зиянкес, ауру қоздырғыштардан қорғау мақсатында пайдаланылатын көптеген қоздырғыштардан қорғау мақсатында пайдаланылатын көптеген пестицидтердің құрамында ауыр металдар болады. Ауыл шаруашылығында өсімдіктердің зиянкестеріне қарсы қолданылатын фунгицидтердің (цинеб, поликарбации, диатин М-45) құрамында ауыр металдар болады. Оларды пайдалану салдарынан топырақтың беткі қабатында ауыр металдардың көп жинақталуы орын алады. Олар өз кезегінде потогенді саңырауқұлақтардың өсуіне кері әсер еткенімен, екіншіден ауыр металл ретінде тірі организмдердің өніп-өсуіне және дамуына теріс әсер етеді.
Қоршаған ортаға экотаксиканттардың әсері топырақта және суда пайда болып, табиғи фитоценоздарды бұзып, тірі организмдердің тіршілік әрекетіне кері әсер етеді. Экотаксиканттардың үлкен қашықтықтарға таралуы олардың физикалық және физика-химиялық қасиеттеріне (булануына, ұшқыштығына, ерігіштігіне, т.б.) байланысты.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 3 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Ауыр металдар және олардың тірі организмдерге тигізетін әсері.

Мақсаты: Қоршаған ортаның ауыр металдармен ластауы және олардың тірі
организмдерге тигізетін әсерін айқындау. Фиторемедиация әдісінің маңызын
түсіндіру.

Қоршаған ортаның ауыр металдармен ластануы қазіргі кезде ең өзекті
мәселелердің қатарынан орын алады. Ауыр металдармен ластанудың әр түрлі
жолдары бар. Олардың қатарына: түсті және қара металл балқыту орындарының
қалдығы, өндіріс қалдықтары, шектен тыс көбейген автокөліктер, урбанизация
жатады.
Сонымен қатар, кейбір мәдени өсімдіктерді зиянкес, ауру
қоздырғыштардан қорғау мақсатында пайдаланылатын көптеген қоздырғыштардан
қорғау мақсатында пайдаланылатын көптеген пестицидтердің құрамында ауыр
металдар болады. Ауыл шаруашылығында өсімдіктердің зиянкестеріне қарсы
қолданылатын фунгицидтердің (цинеб, поликарбации, диатин М-45) құрамында
ауыр металдар болады. Оларды пайдалану салдарынан топырақтың беткі
қабатында ауыр металдардың көп жинақталуы орын алады. Олар өз кезегінде
потогенді саңырауқұлақтардың өсуіне кері әсер еткенімен, екіншіден ауыр
металл ретінде тірі организмдердің өніп-өсуіне және дамуына теріс әсер
етеді.
Қоршаған ортаға экотаксиканттардың әсері топырақта және суда пайда
болып, табиғи фитоценоздарды бұзып, тірі организмдердің тіршілік әрекетіне
кері әсер етеді. Экотаксиканттардың үлкен қашықтықтарға таралуы олардың
физикалық және физика-химиялық қасиеттеріне (булануына, ұшқыштығына,
ерігіштігіне, т.б.) байланысты.
1980 жылы БҰҰ-ның қоршаған орта жөніндегі бағдарламасы бойынша
приоритетті ауыр металдар қатарына: Mn, Co, Ni, Cu, As, Cd, Sn, Hg, Fb
кіреді.
1990 жылдың басында токсикологтардың ұсынысымен АҚШ-тың қоршаған
ортаны қорғау агенттігі бұл қатарды одан әрі кеңейтті. Ең улы элементтер
қатарына Be, Al, Cr, Ni, As, Se, Cd, Sb, Hg, Pb енгізілді.
Бүгінгі таңда ауыр металдарға Д.И.Менделеевтің периодтық кестесінлегі
салыстырмалы атомдық салмақтары 50-ден жоғары 40-тан аса химиялық
элементтер кіреді.
Н. Реймерстің жіктеуі бойынша ауыр металдарға тығыздығы 8 гсм3-тан
аспайтын химиялық элементтерді жатқызуға болады.
Ауыр металдардың электрондық құрылыстары мен иондық және комплекстік
қосылыстарының қасиеттеріне байланысты, олардың әр түрлі дәрежелі улы
әсерлері мына реттілікпен сипатталады.
Fe CdCo Zn Ni Cu
Олар лигандалардың S-, N-, O- атомдары арқылы биомолекулалармен
(белоктармен, пептидтермен, липидтермен, аминқышқылдармен) оңай байланысқа
түседі. Әсіресе, Cu+, Cd, Pb, Hg–құрамында күкірті бар топтармен, ал Cu2+,
Ni, Co,-құрамында азоты бар топтармен, Mn2+, Se–құрамында оттегі бар
топтармен байланысқа түседі. Тірі организмдерде өтетін барлық маңызды
химиялық процестер ауыр металдармен комплексті қосылыстар түзу арқылы
жүреді.
Ауыр металдардың химиялық реакцияларды катализдеу қабілеттілігі
олардың биосфераға экологиялық үлкен қауіпін тигізеді.
Қоршаған ортада ауыр металдардың әсерінен: циклизация, изомерлену,
полимерлену, гидролиздену т.б. химиялық реакциялар жүреді. Аталған барлық
реакциялар тірі организмдерге өте қауіпті әсер етеді.
Ауыр металдардың басқа ластағыш заттардан ерекшігі оларға өзін-өзі
тазарту ұғымы қолданылмайды. Яғни, топырақта, суда, ауада, қоректік
заттарында ауыр металдардың таралуы мен миграциялануына байланысты
қоршаған орта мен биота ластанады.
Тірі организмде жинақталған ауыр металдардың жоғарғы концентрациясы
басқа қосылыстармен байланысқа түспейді. Тірі организмдерде кез келген
химиялықзаттардың оптимальды мөлшері комплексті физиологиялық процестермен
гомеостазбен реттеліп отырады.
Микроэлементтер ретінде ауыр металдардың физиолгиялық маңызы зор. Осы
кезге дейін тірі организмдер, соның ішінде өсімдіктер үшін жиырмадан астам
ғана элементтердің физиолгиялық маңыздылығы ғылыми тәжірбиелермен
дәлелденеді.
Екіншіден, ауыр металдардың–биологиялық активті заттар болғандықтан,
олардың жоғары концентрациялы нуклейн қышқылдарымен, аминқышқылдарымен
және ферменттермен белсенді әрекеттесіп, белоктардың денатурациялануын
тудырып, клеткалар мен ұлпалардағы зат алмасу прцестерін реттейтін
ферменттердің қызметтерін бұзады.
Металдар генетикалық өзгерістердің кең спектірінің түзілуіне
себепкер. Бір металл клетканы бірнеше жерден зақымдай алады. Мысалы, кадмий
ДНҚ реперациясын тежеуге қабілетті. Мыстың жоғарғы мөлшері ДНҚ
конформациясысын өзгертеді және ДНҚ мен РНҚ синтезін тежейді. Ауыр
металдардың тұздары өсімдіктер клеткасында хоромосомаларды үзеді, яғни
структуралық құрылымына әсер етеді және бөліну кезеңіндегі клеткада
хромосомалық аберрациялардың жиілігін 2 есе арттырады.
Ауыр металдардың әсері тірі организмнің барлық ұйымдастырылу
деңгейлерінде байқалады. Мәселен, клеткалық деңгейде– ауыр металдар ең
алдымен клетка қабығымен әрекеттесіп, онда абсорбцияланады. Ауыр
металдардың артық мөлшері плазмалеммаға жетіп өз әсерін тигізеді. Олар
клетка мембранасының қалыпты өткізгіштігін бұзып, клетканың ішіне оңай өтіп
кете алады. Бұл жерде клетка мембранасының қорғаныштық қызметі әлсірейді.
Осының нәтижесінде, клеткада стрестік жағдай туып, клетка мембранасының
зақымдануына және ферменттердің ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жоғары оқу орындары мен орта және арнаулы мектептегі экология пәнін оқыту барысын зерттеу және әдістемелік жүйесін жасау
Ауыр металдармен ластану
Кентау қаласы қоршаған ортасының экологиялық жағдайы
Өндіріс орындарының қоршаған ортаға әсері
Хламидомонас маркерлі штамдарының көмегімен ауыр металдармен ластанған су экожүйелерді биологиялық бақылау
Қоршаған ортадағы мутагендер
Сайрам ауданының егістіктегі топырақтарының құнарлылығы
ОҚО металлургиялық өндірісі аймағындағы өсімдіктердің құрамына ауыр металдардың әсері
Элементтің аты
Ландшафтарды биоалуандылығына әсер етуші экологиялық факторларды зерттеу
Пәндер