Қазақстандағы валюта нарығының қалыптасу мәселелері

ЖОСПАР

Кіріспе 2

1 Қазақстан Республикасындағы валюта нарығының қалыптасу мәселелері 2
1.1 Валюталық нарықтар 2
1.2 Қазақстан Республикасының валюталық саясаты 8

Қорытынды 13

Пайданылған әдебиеттер 14
Кіріспе

Қазақстан егемендігін алғаннан кейін мемлекеттік тілдің қоғам дамуының әр түрлі салаларында - сыртқы дипломатиялық, ішкі әлеуметтік-экономикалық; педагогикалық, кәсіпкерлік және басқа көптеген салалар дамыды.
Соның ішінде ерекше орын алатын сала ол: "валюта саясаты".
Бұл жұмыста, ақша бағамынан бастап, Қазақстан Республикасындағы банктық реформалар, банктың қызметі мен операциаларының жаңа жағдайда өзгеруі, халықаралық валюталық -несиелік қатынастар, биржа ісі, т.б мәселелерді қамтиды.
Қазіргі Қазақстан экономикасы, соның ішінде несие - ақша және қаржы шаруашылығы: ақша-несие жүйесін реформалау; қатаң инфляция жағдайында бізде бұрын-соңды болмаған жаңа ақша-несие қатынастары; несие-қаржы институттарының жаңа түрлерінің пайда болуы; нарық экономикасымен және меншіктің көп түрлі формасына бейімделген екі буынды банктік жүйенің қалыптасуы; жоғары дәрежеде монополияланған мемлекеттік банктік құрылымдардың әкімшілік-әміршілдік басқару жүйесінен - пайда табуға, коммерциялық жетістіктерге қол жеткізуге бағытталған жеке және ұжымдық меншікке негізделген несиелік мекемелерғе өту тәрізді бірқатар маңызды өзгерістерді жүзеге асыруда.
Бұл жағдайда отандық және шетелдік банктік тәжірбиені салыстырудың өзіндік мәні зор. Қазақстан Республикасында экономикалық реформаларды іске асыру үшін нарық экономикасы дамыған елдерде жинақталған ақша-несие қатынастары мен банк ісінің даму тәжірбиелерін қолдану қажет. Экономикалық жағдайлардың өзара салыстыруға келмейтіндігі себепті банктік технологиялар мен ақша-несие саясатының әдістерін көз жұма отырып, қаз-қалпында көшіріп алу мүмкін емес.
Ақша, несие, банктер - қазіргі өркениеттіліктің өзінен ажырағысыз белгілері, олардың қызметі қоғамдық өнімді өндіруді, бөлуді, айырбастауды және тұтынуды бір-бірінен бөлінбейтін үздіксіз процеске айналдырады. Оларды пайдаланбай ешбір шаруашылық субъектісінің ісі тынбайды, ал кез келген адам үнемі немесе анда-санда банк қызметін пайдаланады.
Пайданылған әдебиеттер

1. "Основы международных валютно-финансовых и кредитных отношений". СВ. Котелкин, Т.Г.Тумаров, А.В.Круглов. Москва. ИНФРА-М.1998
2. "Ақша, несие, банктер". Көшенова Б. Алматы. Экономика.
3. "Ақша, несие, банктер". Г.С. Сейтқасымов. Алматы. Экономика. 1999.
4. "Валютный рынок и валютные операции". К.Ж. Бертаева.
5. "Ақша айналысы және несие". С.Б. Мақыш. Алматы.Қазақ университеті. 2000.
6. Қазақстан Республикасының "Валюталық реттеу туралы" Заңы. 24 желтоқсан 1996.
7. "Международные валютно-кредитные отношения" Носкова И.Я.
8. "Финансовые и валютные операции" Носкова И.Я. Москва 1996.
9. "Актуальные проблемы международных валютно-кредитных отношений" Косарина, Москва 1986.
10. Ержов М.В. "Валюты в мировой торговле" Москва, 1992.
11 ."Международные валютно-финансовые организации" 1988.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе 2
1 Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... Валюталық нарықтар 2
1.2 Қазақстан Республикасының валюталық саясаты 8
Қорытынды 13
Пайданылған ... ... ... ... ... ... тілдің қоғам дамуының
әр түрлі салаларында - сыртқы дипломатиялық, ішкі ... ... және ... ... салалар дамыды.
Соның ішінде ерекше орын алатын сала ол: "валюта саясаты".
Бұл жұмыста, ақша бағамынан бастап, ... ... ... ... ... мен операциаларының жаңа жағдайда
өзгеруі, халықаралық валюталық -несиелік қатынастар, биржа ісі, ... ... ... ... соның ішінде несие - ақша және қаржы
шаруашылығы: ақша-несие жүйесін реформалау; қатаң инфляция жағдайында ... ... жаңа ... ... ... жаңа ... пайда болуы; нарық экономикасымен және
меншіктің көп түрлі формасына ... екі ... ... ... ... дәрежеде монополияланған мемлекеттік банктік
құрылымдардың әкімшілік-әміршілдік басқару ... - ... ... ... қол ... бағытталған жеке және ұжымдық
меншікке негізделген несиелік мекемелерғе өту ... ... ... ... ... ... ... және шетелдік банктік тәжірбиені ... мәні зор. ... ... ... реформаларды іске
асыру үшін нарық экономикасы дамыған ... ... ... мен банк ... даму тәжірбиелерін қолдану қажет. Экономикалық
жағдайлардың өзара салыстыруға келмейтіндігі себепті ... ... ... ... ... көз жұма ... қаз-қалпында көшіріп
алу мүмкін емес.
Ақша, несие, банктер - қазіргі ... ... ... олардың қызметі қоғамдық өнімді өндіруді, бөлуді, айырбастауды
және тұтынуды бір-бірінен бөлінбейтін үздіксіз процеске айналдырады. Оларды
пайдаланбай ешбір шаруашылық ... ісі ... ал кез ... ... немесе анда-санда банк қызметін пайдаланады.
1 Қазақстан Республикасындағы валюта нарығының қалыптасу мәселелері
1.1 ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Валюталық нарық – бұл шетел валюталары мен шетел валютасындағы бағалы
қағаздарды сату және сатып алу ... ... ... ... ... табылады.
Валюталық операциялардың көлемі, сипатына және пайдаланатын санына
қарай ... ... ... үшке ... ... ... ... ірі дүниежүзілік қаржы орталықтарында
орналасқан. Оның ішінде, Нью-Йорктегі, Майндағы Франкфуртта, Париждегі,
Цюрихтегі, Токиодағы, Сингапурдағы, ... ірі ... ... ... ... ... пайдаланылатын валюталар ұлттық
валюталық нарықтарда белгілі бір еркін алмастырылады, мысалы: Сингапур -
доллары, ... ... - ... т.б. ... ... ... ... қызметін түсіндіреді.
Валюталық нарықтағы операцияларға банктер функциональдық көзқараспен
қарасақ, валюталық нарық — ... есеп ... ... ... ... ... ... валюталық операциялардың
жиынтығын білдіреді.
Институционалдық жағынан қарасақ, валюталық нарық - ... ... ... ... брокерлік
конторалардың және шетелдік банктердің жиынтығы.
Ұйымдастырылу-техникалық жағынан алсақ, валюталық нарық -банктерді
халықаралық есеп ... ... ... ... ... ... жүйелер жиынтығын білдіреді.
Валюталық нарықты белгілеріне қарай келесідей түрде жіктеледі:
1. Орналасу аумағына қарай:
... ... ... ... ... ... еркін нарық;
• еркін емес.
Валюталық шектеу қойылған валюталық нарықты - еркін емес нарық деп, ... ... ... ... ... ... валюталық нарық деп
атауға болады.
3. Валюталық бағамның қолданылу түріне қарай:
• бір ғана ... қос ... ... ... есеп айырысуларды жүзеге асыруды, валюталық
қаражаттарды біршама тиімді ... ... ... валюталық бағамдар айырмасы түрінде пайда алуын, валюталық
тәуекелдерді сақтандыруды, валюталық ... ... ... ... қамтамасыз ете отырып, ішкі және ... ... ... ... есеп ... ... ерекшелігі барлық елдер үшін
жалпыға бірдей қабылданған төлем ... ... ... да ... көрсетілген қызметтер, несиелер, инвестициялар, мемлекетаралық
төлемдер бойынша есеп айырысудың қажетті ... ... ... формасында
бір валютаны екінші біріне айырбастау болып табылады.
Валюталық нарықтарда шетел валютасына деген сұраныс пен ұсыныс ... ... ... және көрсетілген қызметтер үшін валюталық ... ... ... ... ... мен көлік және ... ... ... үшін ... ... импорттерден;
сондай-ақ көрсеткен қызметтері үшін фрахты, сақтандыру сыйақысы, брокерлік
және банктік комиссия түрінде валюталар алатын ... ... ... ... ... ... ... және оған есептелген пайызды
және т.б. қайтаруға міндеттемесі бар ... және жеке ... ... ... ... валюталық операцияларды жүргізуге
халықаралық сауда мен оған байланысты ... ... ... ... мен ... қозғалысы негіз болып табылады.
Валюталық нарықтар – сұраныс пен ұсыныс негізінде ондағы айналатын
валюталарға сауда-саттық жүргізілетін ресми ... ... ... нарықтарда мынадай ағымдарды бөліп қарауға болады:
• шаруашылық байланыстардың интернационалдануы негізінде нарықтардың
интернационалдануының күшеюі;
• байланыстың жаңа жүйелерін ... ... ... ... ... ... ... операцияларды
жасау;
• банктердің корреспонденттік шоттары ... ... ... валюталық операцияларды жүргізу техникасын біртұтастандыру;
• коммерциялық валюталық мәмілелермен салыстырғанда алыпсатарлық және
арбитраждық ... ... ... ұлғайту.
Валюталық операциялардың көлеміне, сипатына және ... ... ... ... валюталық нарықтар халықаралық, аймақтық
және ұлттық (жергілікті) болып бөлінеді.
Халықаралық валюталық нарықтар ірі дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... Майндағы
Франкфуртте, Париждегі, Цюрихте, Токио, Сингапурдағы, Гонконгтағы валюталық
нарықтарды бөліп айтуға болады. Бұл ... ... ... ... қолданылатын валюталармен операциялар жүзеге асырылады.
Аймақтық және жергілікті нарықтарда белгілі бір ... ... ... Оның ... ... доллары, сауд
риалы, кувейт динары және т.б.
Ұлттық валюталық нарықтар деп, ... ... ... ... маманданбаған, өз клиенттеріне (олардың қатарында
компаниялар, жеке тұлғалар және банктер болуы мүмкін) валюта ... ... сол ... аумағында орналасқан банктердің жүзеге асыратын
операцияларының жиынтығын айтады. Сонымен қатар, ішкі ... ... ... ... ... ... ... жеке
тұлғалар арасындағы операцияларды, сондай-ақ валюта биржасында ... ... ... ... сипаттамаға қарап,
Қазақстанда ұлттық ... ... ... ... болады.
Сол немесе басқа елдің ішкі ... ... ... ... валюталық нарық "көлеңкелі ... ... ... ... ... барлық ТМД елдеріне тән
сипат. Қазақстанда Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... массасын өсіру үшін
банктер арасында бәсекені ұлғайта отырып, "көше" ... ... ... және ... нәтижесінде "көлеңкелі нарықтың" әрекет ету
аясының қысқаруына ... ... ... ... нарық банктер,
банкирлер үйін, брокерлік фирма және ірі корпорациялардың жиынтығын
білдіреді.
Қалған ... мен ... ... ... ... ірі коммерциялық банктердің жетекшілік етуімен, ... ... ... ... ... ... ... валюталық
мәлімелердің 95 пайызға дейіні банктермен брокерлік ... ... ... сызба, валюталық нарықты банк ... ... ... ... ... ... ... құқылы банктер өкілетті немесе
девиздік банктер деп аталады.
Девиздік банктердің валюталық ... ... ... ... ... банк ... оның ... шетелдік бөлімдер және
филиалдар тораптарының даму дәрежесіне, жүргізілетін халықаралық есеп
айырысулар көлеміне, ... ... және тағы ... ... ... банк ... байланысты.
Әдетте, валюталық операциялар банктер арасында ... ... ... ... ... бірақ кейбір елдерде (Скандинавия елінде)
Орталық банк өкілдерінің валюталық ... ... ... ... сақталған. Мұндай жағдай Қазақстан Республикасында да
әрекет етеді, яғни Қазақстан қор биржасында аптасына 2 рет ... ... ... барлық мүшелерін екі негізгі топқа бөлуге болады.
Бірінші топқа пассивті қатысушылар, яғни ... ... ... ... әр кездерде туындайды да, баға белгіленімін білу ... ... ... ... жасайды (маркет-юзерлер). Активті қатысушылар
өздеріне баға ... ... ... ... ... үшін ... (маркер-мэйкерлер). Осы қатысушылар арасында ... ... ... ... ... және ... дилерлер штаты бар. 20-ға
жуық банктер ерекше бөлінеді. Бұл банктер 100 млн. АҚШ ... ... ... ... ... ... ... маңызды ықпал етеді.
Дүниежүзінің тек өте ірі банктерінде валюталық ... ... ... ... ... ... бар. Өз ... ғана орындайтын және валюталық операцияларды өз қаражаттары
есебінен жүргізбейтін, ... ... ... жұмыс жасайтын
банктерге, өздерінің клиенттері мен банк ... ... ... ... ... ... операциялар туралы жалпы түсінігі бар
банктік қызметкер ... ... ... 2000-ға жуық бөлімшелері мен
кеңсесі бар, бірақта үш бөлімінде ғана (Майндағы Франкфуртте, ... ... ... банк ... ... ... ... валюталық департаменті бар Германияның ірі коммерциялық банкі -
Дойче Банкті алуға болады. ... ... ... ... ... бойынша, Дойче Банктің үш бөлімшесінің бірінің «Сименс»
каналы арқылы берілетін бағамдар бойынша жүргізе ... ... да ... ірі, ... азырақ диверсификацияланған
банктер болып табылады. Әдетте, олар бір, екі-үш валюталармен ... ... және ... ... баға қояды. Күнделікте
жұмыстарында бұл банктер брокерлік фирмалардың қызметтерін пайдаланады.
Брокерлік фирмалар 30 пайызға жуық ... ... ... және сол ... ... ... ... брокер тұлғасында, екі банкінің
арасында – валюталарды сатушы және сатып алушы ... ... ... де жүреді.
Брокерлер делдал ретінде бола отырып клиенттерден ... ақы ... ... ... ... ... ... алынған әрбір
миллион доллар үшін 20 АҚШ доллары), ол төлемді халықаралық тәжірибедегідей
сатып алушымен сатушы тең ... және онда ... ... әр ... тікелей брокерге төленіп отырады.
Брокер мәміле жасайтын және баға белгілейтін өзінің банк-клиенттеріне
толық ... ... ... ... ... айтарлықтай артықшылығы
мыналар: котировка процесінің үздіксіздігі және брокер белгілейтін кез-
келген бағамен ... ... ... ... ... ... және ... ұсыну мүмкіндігі. Дилер мен ... ... ... тек өзара түсіністік, сенім және ... ... ... және ол тығыз өзара қатынас негізінде қалыптасады.
Банктердің валютамен жасалатын операциялары клиенттердің есебінен де,
сондай-ақ өздерінің есебінен де жүзеге асырылады.
Шетел ... ... ... ... ... ... белгілер
түрінде болмайды, ол банктік және несиелік айналыс құралдары формасында -
шетел валютасына сәйкес ... және ... ... чек, тратта
түрінде болады.
Аударым - бұл басқа елдегі банк-корреспондентіне өзінің клинентінің
өтініші бойынша және оның ... ... ... пошталық аударым
негізінде белгілі бір ақша ... ... ... ... ... ... ... Аударым барысында банк екі операцияны бір уақытта
жүзеге асырады: өз ... ... ... ... ... ... ... валютасын шетелге аударады. Бұл жерде телеграфтық аударым жасау
барысында есеп ... ... және ... код ... арқылы
қорғауға кепіл береді.
Банктік чек – шетелдік банк-корреспондентке чекті ұстаушының ... ... бір ақша ... ... ... ... жазбаша. Экспортер,
ондай чекті ала отырып, оны өзінің банкіне сатады.
Банктік вексель – осы ... ... ... ... ... ... векселі). Импортерлер өздерінің банктерінен бұл
вексельді сатып алады және оны ... ... ... арқылы
өздерінің борыштық міндеттемесін өтейді. Ал осы елдің банкінің міндеттемесі
мерзімі жеткенде вексельді төлеуді ... ... ... қажетті
валюталық қаражаттарымен қамтамасыз ету болып табылады.
Бұл жерде чектер мен тратталарды тек қана банктер емес, ... және ... ... жеке тұлғалардың бере алатынын да есте
сақтау қажет.
Несиелік айналыс құралдары халықаралық ... ... ... ... ... ... әр ... елдердің банктері арасында
корреспонденттік қатынастардың дамуына және ... ... ... шоттарды жүргізу тәжірибелерінің таралуына қатты ... Бұл өз ... ... ... түрде жүргізуге, есеп
айырысуларды жеделдетуге және айналыс шығынын азайтуға мүмкіндік жасайды.
Халықаралық есеп айырысулардың сызбалы механизмін ... ... ... экспорттаушы сатқан тауары үшін импорттаушыдан ... ... ... чек, ... және ... да ... ... өз еліңде
коммерциялық банкіге сата отырып, оның орнына экспорттық өндіріс ... ... ... ... банк ... шетелдегі банк-
корреспондентіне бұл төлем құжаттарды жібереді де төлеушілер мен ... ... ... ... валюталық қаражаттарды төлеуін талап
етеді. Алынған шетел валютасындағы соманы шетел банкі ... ... ... түседі. Халықаралық есеп ... ... ... ... пайдаланусыз, қарама-қарсы талаптарды өзара
есепке алу жолымен ... ... ... ... ... есеп айырысуларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасы валюта нарығының ерекшелігі ... ... ... ... ... ... рынокқа шығуына кедергі
болып тұрған кедергілердің негізгісі теңге конвертациялануы мәселесі. ... ... ... бір қатар ... ... ... жартылай конвертацияланатын валюта болып табылады. Тек осы ... ғана ... ... валюта нарығының толық құқықты
қатысушысы бола алмайды.
Қазақстан валюта рыногі әлі құрылған жоқ, ол әлі ... ... ... ... ... ... кез келген үлкен қаржы
институты (оның ішінде шетелдік те) өзіне пайдалы екенін ... ... ... ... ... бар. ... банктермен сыртқы
қарыздарды өтеу кезеңінде нарықтан маңызды валюталық ... ... ... Бұл ... ... ... көрінісін табады. Валюталық заңдар толық
емес және қайшылыққа толы. Отандық валюталық рыноктің ... ... болу ... Үкімет теңгенің ішкі конвертациялануын енгізу жолына
тұрды. Валютаны еркін ... алу ... ... ... алып ... Оның деңгейі төмендемейді, керісінше өсуде.
2003 жылдың аяғына ел ішінде айналымда жүрген шетел валютасының ... ... ... ... ... 270 млрд. теңгеге жуық ақша
массасынан асып ... ... ... ел ... ... функцияларын
шетел валютасы атқарады. Көптеген тауарлар мен қызметтердің құны долларлық
бағалармен көрсетілген: тұрғын үй, автомобиль, жиһаз, т.б.
Қазақстандық теңгенің ... ... ... ... ақша ... әсерінен экономика ақша суррогаттары көбейіп,
векселдерге, ... ... және ... да ... ... кетті. Жалпы көлемі қазіргі уақытта теңгенің ақша ... ... ... ... теңгенің долларға қатынасындағы
бағамы өзгеруінің шектерін белгілеуін тиіс. Былайша ... ... Бұл елде ... ... ... ... қуаттап тұратын
механизм құрылған деген мағына береді. Белгілі уақыт ... ... ... ... ... рынокта қатты валютаның барлық түрімен дерлік операциялар ... ... ... ... ... АҚШ долларымен жасалады,
басқа валюталардың ... аз. ... ішкі ... ... шектеулермен сай келеді. Мысалы, жеке тұлғалардың валюта сатып
алуына ... ... ... ... шектеу және т.б.
Қазақстанның халықаралық валюта нарығына толықтай қатысуы, ең сорақы
валюталық ... жою мен ... ... ... енгізуді
болжайды. Теңгенің толық конвертациялануына өту Қазақстан Республикасы
Үкіметінің халықаралық валюта-қаржы және ... ... ... міндеті болып табылады. Бұған жетудің маңызды сатысы – ТМД
елдерінің валюта одағының құрылуы.
Қазақстанның ... ... ... ... оның жақын және алыс шет
елдермен макроэкономикалық қатынастарының айтарлықтай өзгергенін білдіреді.
Біріншіден, жақын шет елдермен қатынаста валюта одағын ... ... ... Бұл салада Қазақстан, Ресей, Белоруссия және Қырғызстан
ұлттық валюталарының толық конвертациялануы негізінде валюталық одақ ... ... ... ... ... ... шектеулердің
сақталуымен бөлек топталу шектерінде валюталардың толық конвертациялануының
енгізілуі Халықаралық валюта қорының уставына қарсы келмейді және валюталық
саясатты тең ... ... ... ... ... қазақстандық фирмалардың халықаралық келісімдер бойынша
төлемдер мен есеп айырысуларды іске асырудың ... ... ... ... пайданы теңгеге сатудың керегі болмайды, яғни, импорттық
жеткізулерге шетел валютасын сатып ... ... ... ... ... есеп айырысу құралы, қаражаты есебінде теңгені
қолданудың жаңа мүмкіндіктері көрсетіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... әріптестерімен есеп айырысуда
теңгені еркін қолдана алады. Сонымен қатар олар Қазақстанның ішкі ... кез ... ... ... ... ... алу құқығына ие болды.
Төртіншіден, Қазақстанның ... ... ... мүше ... ... ... ... өте маңызды. Валюталық ... ... ... ... салудан түскен пайдасын сыртқа
шығару құқығын заң ... ... ... ... жоспарлардың іске асуы, қазақстандық теңгенің халықаралық
статусының көтерілгенін білдіретін болады, оның ... ... ... ... ал ... ... ... өзінің көрсеткіштерімен
халықаралық стандартқа жақындай түседі. Бірақ та ... ... заң ... ... Ол – ел экономикасының табиғи
дамуының нәтижесі. Егер елдің экономикалық ... ... ... ... ... ... жақын арада шешіле қоймайды.
Тәжірибе көрсеткендей дамыған елдердің өзінде өз валюталарының шектелгеннен
толық конвертациялануына өтуіне бірнеше ... ... ... ... ... деңгейі, елдің
әлемдік валюта рыногіндегі операцияларға толық құқықты қатысуын ... ... ... қаржы-валюта және несиелік қатынастар саласында
стратегиялық мақсат теңгенің ішкі ... ... ... ... конвертациялануы. Бұл жолдағы маңызды саты, ТМД елдерінің валюта
одағының құрылуы.
1995 ж. қыркүйек айында ... ... ... ... DJ. Intеl LTD" ... ... арқылы халықаралық валюта
нарығына шығу мүмкіндігі пайда болды.
"Нақты уақыт" ("спот" ... ... ... ... жай және
заңды тұлғалар компанияның клиенттері бола ... АҚШ ... ... валюта есебінде) қатысты бағамы белгіленген төрт валюта бойынша;
ағылшын стерлинг фунты (STG), жапондық йена (JPY), швейцариялық франк ... евро ... ... үшін есеп айырысу валютасы АҚШ доллары болып
табылады.
Шын мәнісінде барлық келісімдер спутниктік ... ... ... шетелдік принципал-компания арқылы халықаралық ... ... ... асады.
Валюталық рынок бойынша ақпаратпен қамтамасыз ететіндер: банкаралық
валюталық бағамдар, комментарийлер, репортаждар мен ... ... "Don Jones ... ... ағымдағы валюта бағамынан басқа
техникалық және компьютерлік анализ ... ... ... "Trade ... DJ. Intеl Ltd ... ... өтетін тапсырыстар
қозғалысының сызбасы
Сурет 1.
Халықаралық банкаралық қаржылық операциялар нарығында ... ... ... ... ... ... ... Сауда
Биржасының (СМЕ) бөлігі болып келетін Халықаралық ... ... ... ... ... лотты рынокқа шығарғанда (орналасуын сатып немесе сатып алумен
ашу) клиент оның барлық ... ... ... тек ... ... ... залог-марела) қамтамасыз етеді. Бір лот үшін $ 1000 күндізгі
саудада, ал ... ... ... ... (over night) $1500. ... ... орнынан тапқан пайдадан шартты кепіл мен әр ... лот ... 100 тең ... бір ... ... ... сауда шотына қайтарылады.
Маржелік сауданың мұндай механизмі, яғни, клиенттің өз ... ... ... ... қойған позиция көлемін 200 ... ... ... және де күнішілік валюта бағамының ауытқуын
қолдану кезінде клиентке жоғары нәтижені қамтамасыз етеді.
1.2 Қазақстан Республикасының валюталық саясаты
КСРО күйрегеннен ... ... ... да ... ... мен жұмыссыздықтың жоғарғы деңгейі типтес ... ... ... ... ... ... оны терең құрылымдық,
валюталық және әлеуметтік дағдарыстан шығару бойынша бірқатар реформаларды
қолға алды. ... ашық ... ... ... еді. ... оның әлемдік шаруашылық байланыстар мен халықаралық еңбек
бөлінісіне біртіндеп ... ... ... ... ... экономикаға өту мерзімін бірнеше кезеңдерге бөлуге
болады:
1-кезең. ... ж.ж. ... ... егеменді мемлекет
болды. Меншік пен нарықтық қатынастардың жаңа ... ... ... мемлекетсіздендіру мен жекешелендіру бағамы қолға алынды. Аралық
капиталы бар бірлескен кәсіпорындар, ... ... үшін ... және ... ... бар еркін кәсіпкерлік аймақтар құрылды.
Елде нарықтық инфрақұрылым қалыптасты: коммерциялық банктердің ... ... ... ... зор ... ... Бірақ өнеркәсіптік
және тұтынушылық пайдаланудағы өнімдерді шығару төмендеді. Инфляция 45-50%
жетті.
Республика өзінің ұлттық валютасы - ... ... ... ... ... жүйесінде қазақстандық ақша бірлігі өтімді емес
(еркін айналмайтын) валюта болып саналады. ... ... ... ... ... ... бола алады, яғни бұл келісімдер банкаралық
валютада жүргізілуі тиіс.
Ұлттық ... - ... ... ... (1993 жылдың 15 қарашасында)
республика қажетті тұтынудың 60-65% ... ... ... валюталық
резервтерімен қамтамасыз етілген еді.
Қазақстан теңгесінің айналымға түскеннен кейінгі бағамы Қазақстан
Республикасының Халықаралық ... ... ... ... ... ... нарыққа ұлттық валютаны енгізу сәтінде оның айырбас бағамы
АҚШ-тың 1 долларына қатысты 4,68 теңгеге тең болды. Ұлттық банк ... ... ... айырбас бағамы саясатын жүргізіп отыр, ол
валюталық нарықтағы сұраныс пен ұсыныстың арақатынасын сипаттайды.
Қазақстан «рубльдік ... ... ... қалуға ұмтылған еді, өйткені
қалыптасқан экономикалық кеңістік пен шаруашылық байланыстарды қолдау қажет
болды.
Бірақ көптеген экономистер пікірі ... бұл ... ең ... ... бірі ... еді. ... ... теңгені енгізуге дайындық
процесі кезінде Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ... ... ТМД ... ... ... ... ... валютаны енгізудің әр
түрлі нұсқалары түбегейлі қарастырылды.
Әлемдік тәжірибеде валютаны енгізудің 3 түрлі нұсқасы бар:
• аралық енгізу;
... ... ... ... ... ... нұсқасы таңдалды.
Валюталық режимді таңдау кезінде мемлекеттік комиссия Ұлттық ... ... ... ... жүзу ... белгіледі.
Бұнымен қатар, біртұтас валюта бағамы мен ... ... ... Олар ... шот ... ... қамтыды және шетелдік
инвесторлардың пайдасын тіркеді.
2-кезең: 1994-1995жж. Бұл ... ... ... құқықтық база, соның
ішінде валюталық базасы қалыптасты. ... ... ... процесін
аяқтау және шетелдік акциялардың мемлекеттік пакетінің 80%-ке дейінгі беру
жоспарланды.
Валюта ... ... ... ... ... ... ... саясатының басым мақсаттарының бірі – ... ... ... болды. Сондықтан валюталық нарықтың ... ету және ... ішкі ... қол ... ... ... ... елге қайтару шаралары жүргізілді. 1993 жылдың
желтоқсан айының соңында АҚШ долларына да, Ресей рубліне де ... ... күрт ... атап ... Қаңтар-ақпан айларында Қазақстан
Республикасы Ұлттық банкі қатаң несиелік саясат жүргізді, ол ... ... ... ... тұрақты деңгейде сақтауға мүмкіндік береді.
Бірақ наурыз айында номиналды айырбас ... ... ... ... несиелік эмиссия күшейді).
1994 жылы Ұлттық валюта бағамының төмендеу қарқыны ... ... ... айлық есептеу бойынша), ол 1995жылы 11,5%-ке тең болды. Осы
жылдардағы валюта бағамының динамикасы оның ... ... ол ... ... мен ... дағдарыстық жағдайына толық
сәйкес келеді.
Теңге бағамы төмендеуінің ... ... ... ... теңгеге
деген сенімінің артқанын дәлелдейді, ол ... ... ... ... ... ... сақтау және төлем балансының тапшылығын қысқарту
мақсатында сыртқы саудадағы экспорт ынталандырылды.
Осы шарамен бірге бір ... ішкі ... және ... ... ... ... ... импортына шектеулер енгізілді.
Төлемдік дағдарыстың әсерінен отандық өндірушілер жаппай банкротқа
ұшырады. Несиеге қойылған процент шектен тыс жоғары ... ... ... ... ... ... жылдың екінші жартысынан бастап, валюталық нарықтың биржадан тыс
сегменті жедел дамыды. 1996 жылы оның ... ... ... ... асып кетті.
3-кезең. 1996-1998 ж.ж. әлеуметтік-экономикалық жағдайға жүргізілген
талдау көрсеткендей, ел экономикасының барлық салаларында ... әлі де ... ... ... ... ТМД-дегі ең ірі инвестициялық жобалар жүзеге асырылуда.
4-кезең. 1998-2005 ж.ж. ... ... үшін ... ... ... белгіленген, сонымен бірге, осы қолайлы режимді қамтамасыз ететін
бірқатар заңдар қабылданды. Осы ... ... ... атап ... ... ... ... Болжамдалған инфляция мен жұмыссыздық;
• Отандық банктік жүйенің құрылуы;
... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының дамуы.
Валютаның айырбас бағамы сияқты – валюталарды ... алу ... ету және ішкі ... ... ... ... операциялардың белсенді дамуына жол бермеу шараларын ескере
отырып ... Бұл ... ...... ... ... ... қызмет етуі мен теңгені нығайтуға жағдай жасау.
Валюталық саясаттың дәстүрлі формаларының ішінде мынадай құралдар
қолданылады: валюта бағамы ... ... ... ... ... ... ... және теңгенің еркін айырбасталуы дәрежесін
реттеу. Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... еді. ... және бірқатар басқа елдерде кең қолданылатын
валюталық интервенциялар Қазақстанның ішкі ... ... ... ... интервенцияның мақсаты: валюталық нарықтағы
конъюнктураның қысқа мерзімді өзгерістері ... ... ... ... ... ... табылады. Шетелдік валютадағы алтын-
валюталық активтердің ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде болды (1991 жылы - 11,2 млн.
АҚШ долларына, 1994 жылы - 18,9 млн. АҚШ долларына, 1995 жылы - 106,8 ... ... Осы ... 2005 ... алты ... ... ... бағамын
тұрақтандырып белгілі деңгейде ұстап тұру үшін ҚР ... ... 700 ... ... ... ... ... интервенция жасағанын
Ұлттық банктің Төрағасы А. Сәйденов айтты. Мұның басты ... ... ... ... ... орай ... айының басынан бастап
әлеуметтік жағдайды көтеру барысында (зейнетақының, шәкіртақының т.б. өсуі)
туындаған ақша ... елде ... ... ... ... ... Үкіметтің еліміздегі инфляцияны 7% көлемінде ... ... ... ... ұлттық валютаның тұрақты бағамын сақтау үшін алтынның
құнын ... жаңа жолы ... оның құны ... ... ... ... ... әлемде осы жол
қабылданған.
АҚШ долларына қатысты теңгенің ... ... ... ... ... тыс ... ... жағдайына, сонымен бірге, инфляция деңгейі
мен басқа макроэкономикалық көрсеткіштер деңгейіне байланысты ... ... ... бағам заңды тұлғалар арасындағы келісімдерде
қолданылады.
1996 жылы ... ... ... келісімдегі 8-баптың шартына
қосыла отырып, Қазақстан өзіне төмендегідей міндеттемелерді алды:
• Валюталық шектеулерді ... ... ... ... Көп ... ... қолдану тәжірибесін енгізбеу немесе
езгерту;
• Төлемдік ... ... ... ... ... ... енгізу немесе күшейту.
Келісімге сәйкес, ағымдық халықаралық келісімдер бойынша төлемдер мен
аударымдарды орындаудың шектеулері алынып ... Бұл ... ... ... ... ету және ... көп ... жүйесіне өту
шарттарына қол жеткізуге мүмкіндік берді.
Неміс маркасына қатысты теңге бағамы динамикасы мен АҚШ ... ... ... ... ... болғанымен, бірақ оның кең
ауқымды қысқа мерзімдік тербелістері бар.
Ресей "рубліне" қатысты ... ... ... АҚШ ... қатысты
теңге бағамы динамикасына қарама-қарсы дәрежеде дамыды.
Валюта нарығы – Қазақстанның өте динамикалық қаржылық ... және ... тыс ... ... ... нарығының жалпы
айналымының өсу тенденциясы бар.
Табыстылық, өтімділік, тәуекелділіктің іс ... жоқ ... ... ... ... нарығы мен мемлекеттік бағалы қағаздар нарығына
елде әзірше альтернатива ... ... ... ... ... ... ... құру
валюталық нарыққа тән ерекшелік болды. 1996 жыл ішінде валюталық фьючерс
бойынша екі ауданда: ... ... ... (ҚАӨБ) мен
Қазақстандық қор биржасында сауда жүргізілді.
1997 ... ішкі ... ... валюталық айырбастау
операцияларының ерекшелігі операциялық тәжірибеге СПОТ операциялары сияқты
құралдарды енгізу болды. Мұндай ... АҚШ ... және ... ... ... ... ... көтерудегі банктік тұтынуды
қанағаттандыруға мүмкіндік берді.
Бұл кезде биржа нарығындағы ... пен ... ... ... ... ... түрде өзгермеуі тиіс ішкі рыноктар 10 ... ... тыс ... ... ... ... биржадағы сауда-саттық
көлемдері азайды валюталық операциялардың едәуір бөлігі ... ... ... ... ... ... мерзімдік факторды
атап өту керек.
Жыл басы мен аяғы ... ... ... ... ... сипаттайды.
Қаңтар айында сұраныс биржалық көлемнен артық болды. ... ... ... барлық субъектілері үшін қаржылық жылдың алдыңғы ... ... жыл ... ... ... ... (AFINEX) Алматы
биржасы болып өзгертілген қазақстандық қор биржасында 257 валюталық сауда-
саттық ... ... ... 1.124.7 млн. АҚШ ... және
11,2 млн. неміс маркасына тең болды.
1996 жылмен салыстырғанда, АҚШ доллары бойынша сауда-саттық 10,5% -ке,
ол неміс маркасы бойынша 25,3%-ке ... ... ... ... ... ... 1,2
және 3 айға (СПОТ) шарты бойынша жасалады.
Есеп беру жылында Қазақстан валютасының нарығын ары қарай ырықтандыру
бойынша жұмыстар ... ... ... 1996 жылдың 24 желтоқсанында
Қазақстан Республикасының (Валюталық реттеу ... жаңа ... ... заңды тұрғыда қамтамасыз ету - ... ... ... ... ... ... ... "Валюталық реттеу жөніндегі" алғашқы Заң 1993 жылдың 14 ... Бұл Заң осы ... ... қол ... ... ... ... ал кей жағдайларда нормативті актілер бір-біріне қарама-қайшы
болды. Жоғарыда аталған себептер "Валюталық реттеу жөніндегі" жаңа ... ... ... әкеп ... Ол Заң 1996 ... ... ... ретте, басқаша айтқанда, ... ... ... түсімдерді арттыруға және де ... ... ... ... ... ... ... негізгі басымдықтары:
• елдің төлем балансының теңгерілуіне қол жеткізу;
• теңгенің тұрақты бағамын сақтау;
• мемлекет қарамағындағы валюталық ... ... ... ... ... және ... ... – құйма түріндегі
алтын-валюталық реттеу объектілері болып табылады. ... ... ... ... ... соның ішінде бағалы металдардан жасалған, заңды
түрдегі төлем ... ... ... ақша бірліктері.
Шетел валютасы – шет ... ... Бұл ... ... екі түрі көрсетілген:
• ағымдағы операциялар;
• капитал қозғалысымен байланысқан ... заң ... ... бұзудағы жауапкершілікті қарастырады.
1995 жылы Ұлттық банк ішкі рыноктағы ... ... ... ... табысты міндетті түрде сату бойынша өз талаптарын 30%-ке
дейін төмендетті, ал кейіннен мүлдем оны алып тастады.
Осыған байланысты биржалық ... ... ... ... ... өтілді.
Қазақстанның Ұлттық банкі ұлттық валюта бағамын шетел ... ... ... яғни ... бір рет, дүйсенбі күні ... ... ... ... ... ... бағамын белгілеп отырады. Мұндай
белгілеу есеп жүргізу және кедендік төлемдер үшін керек.
Ұлттық банк мынадай ... ... ... ... бар:
• шетел валютасын сатып алу және сату;
• қазынашылық вексельдер және басқа ... ... ... ... ... сақталуын және өңделуін қамтамасыз ету.
Теңгенің ішкі және сырткы тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін Ұлттық банк
алтыннан, шетел валютасынан тұратын, шетелде ... ... ... ... ... ... ... активтер; кепілдеме
негізінде шетелдік үкімет шығарған ... ... ... ... ... ... элементі – валюталық бағам. Валюталық бағамның
қалыптасуына ықпал ететін факторлар қатары анықталған. ... ... ... ... мен баға ... ... бағам – басқа елдің ақша бірлігіне қатысты сол елдің ақша
бірлігінің катысты сол ... ақша ... ... баға ... ... үшін ... екі ... шекті қатынасын анықтауға мүмкіндік жасайды. Валюталық баға
белгілеу түрі валютаның жағдайына, оның ... ... әсер ... ... бағамының мәні қалады, ал оның формасы өзгереді.
Шетел валютасы халықаралық төлем айналымында ең бастысы ... ... ... ...... және пошталық аударымдар, чектер,
тратталар түрінде болады. Әр түрлі елдердің валюталарынын салыстырылуы
олардың өндіріс және ... ... ... объективті құндық
қатынастарына негізделеді.
Валюталық нарықтарды валюталык операцияларды жүрғізудің ... ... ... ... ... ... мен ... несиелердің халыкаралық қозғалысы жатады. Валюталық нарықтар валютаға
деген сұраныс пен ұсыныс ... ... ... ... операциялары
жүргізілетін ресми орталықтарды білдіреді. Валюталық операциялардың
көлеміне байланысты валюталық ... ... ... және ... ... ... қатысушыларын екі басты топқа бөледі: пассивті,
валюталық ... ... ... ... ... ... ... фирмалардан баға белгіленімін белгісі келетіндер, активті баға
белгіленімін сұрағандар үшін банктерге бағаны қоюшылар.
Сауда-өнеркәсіптік клиенттер үшін валюталар баға ... ... ... ол екі ... ... ... үшінші валютаға
қатысты анықталуын сипаттайды.
Мемлекеттің валюта бағамына әсер ету шаралары валюталық интервенция,
диконттық ... және ... ... ... ... ... ең тиімді әдісі – ... ... ... ... ... ... ... валюта нарықтарында ұлттық
валютаны сатып алу-сату операциялары.
Валюта ... ... ... ... ... ... ... әсер етеді. Ұлттық валютаның төмендетілген ... ... ал ... ... ... арзандатады.
ҚР Ұлттық Банкі валюталық реттеу функцияларын жүзеге асыратын негізгі
валюталық реттеу органы. ҚР Үкіметі және басқа да мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... алады.
Пайданылған әдебиеттер
1. "Основы международных валютно-финансовых и кредитных ... ... ... ... ... ИНФРА-М.1998
2. "Ақша, несие, банктер". Көшенова Б. Алматы. Экономика.
3. "Ақша, несие, банктер". Г.С. Сейтқасымов. Алматы. Экономика. 1999.
4. "Валютный рынок и ... ... К.Ж. ... "Ақша айналысы және несие". С.Б. Мақыш. Алматы.Қазақ университеті.
2000.
6. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... 1996.
7. "Международные валютно-кредитные отношения" Носкова И.Я.
8. "Финансовые и валютные операции" Носкова И.Я. Москва 1996.
9. "Актуальные проблемы ... ... ... ... 1986.
10. Ержов М.В. "Валюты в мировой торговле" Москва, ... ... ... ... ... DJ. Intеl Ltd ... ... жүйесі

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазақстан Республикасының ұлттық валюталық қалыптасуы мен дамуы38 бет
"Халықаралық валюта жүйесі."28 бет
1993 ж акша реформасы35 бет
21 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты18 бет
21 ХҚЕС «валюталық бағам өзгерісінің әсері»23 бет
MoneyОnСards программасы4 бет
«ақша қаражаттарының есебі»58 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Айырбас бағамының режимі және жиынтық сұраныс3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь