Телеология: ортогенез, номогенез, финализм, преформизм және басқа концепциялар


1 Телеология
2 Ортогенез
3 Номогенез
4 Финализм
Телеология - (грекше teleos - мақсат, нәтиже және logos - ілім, заң) табиғат құбылыстарының сәйкестілігі мен мақсаттылығы туралы идеалистік ілім, бұл ілім бойынша табиғат құбылыстарының ең жоғары негізі, алғашқы бастауы және аяқталуы - құдай болып табылады. Телеологтардың бұл көзқарасы бойынша "мысық жаралғанда тышқанды жеу үшін, тышқан мысыққа жем болуы үшін жаралған, ал бүкіл табиғат жаратушының даналығын дәлелдеу үшін жаралған" болады деп Энгельс мысқылдай жазған еді. Телеология құбылыстардың жалпыға бірдейй өзара байланысы мен заңдылықтарын түсіндіруге жасалынған әрекет болады.

Пән: Биология
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 2 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Телеология: ортогенез, номогенез, финализм, преформизм және басқа концепциялар.

Телеология - (грекше teleos - мақсат, нәтиже және logos - ілім, заң) табиғат құбылыстарының сәйкестілігі мен мақсаттылығы туралы идеалистік ілім, бұл ілім бойынша табиғат құбылыстарының ең жоғары негізі, алғашқы бастауы және аяқталуы - құдай болып табылады. Телеологтардың бұл көзқарасы бойынша "мысық жаралғанда тышқанды жеу үшін, тышқан мысыққа жем болуы үшін жаралған, ал бүкіл табиғат жаратушының даналығын дәлелдеу үшін жаралған" болады деп Энгельс мысқылдай жазған еді. Телеология құбылыстардың жалпыға бірдейй өзара байланысы мен заңдылықтарын түсіндіруге жасалынған әрекет болады.
Телеологиялық концепцияны Аристотель, Ф. Аквинский, Лейбниц, Гегель және басқалар дамытты. Ф. Аквинский оны анағұрлым егжей-тегжейлі талдау жасап, құдай болмысының телеологиялық дәлелі дейтін ұғымды қалыптастырды. Ч. Дарвиннің ілімі Телеологияның биологиядағы табиғат құбылыстарының пайда болу заңдылықтары мен себептерін ғылыми тұрғыдан түсіндірумен сиыспайтынын организмдердің сәйкестілік құрылымы табиғи сұрыптаудыңнәтижесі екенін ашып берді. Марксизм, мақсаткерлік әрекет, нысаналы бағыт адамдарға ғана тән екендігі ол материалдық, әлеуметтік (таптық) , тұрмыстық жағдайдан туатындығы, ал мақсаттарды жүзеге асыру обьективтік тарихи заңдылықпен реттелетіндігі туралы қағиданы ұсына отырып, Телеологияның негізсіздігін дәлелдеді.

Ортогенез - эволюциялық ілімдегі концепция, тірі табиғаттың дамуы ішкі себептерге байланысты, белгілі бір бағыт бойынша эволюция жолын бағыттау бағыты қатаң анықталады дегенді қолдайды. Осы концепцияға сәйкес, эволюцияның бағыты бастапқыда ауытқудың өзі белгілі бір бағытқа ие екендігімен анықталады. Эволюцияның бағыты табиғи сұрыптауға тәуелді емес. Барлық тірі формалардың өзгеруі бірнеше қатаң анықталмаған организмнің табиғи бағытымен және тұқымқуалаумен жүреді.
Ортогенез концепциясының тарихы.
Ең ашық түрде бұл концепцияны 1888-1897 жылдары Теодор Эймер ұсынған. Кейіннен ортогенездің жақтаушылары эволюция үрдісін алдын ала анықтайтын факторлар ретінде ДНҚ тізбектерінің немесе кез келген жасушалық құрылымдардың ерекшеліктерін ұсынды.
Қазіргі уақытта ортогенез теориясы қанағаттанарлықсыз деп саналады

Номогенез (грек. nomos - заң және генез) - тірі табиғаттың тарихи дамуы ішкі заңдылықтар негізінде жүзеге асады деген эволюциялық көзқарас.
"Номогенез" терминін 1922 ж. Л.С. Берг ұсынған. Осыған дейін органик. дүниенің эвол. дамуы барысында, қолдан сұрыптау арқылы, әр түрлі тіршілік жағдайларына сәйкес бейімді түрлердің пайда болатынын анықтап, өсімдіктер мен жануарлар эволюциясында ең маңызды нәрсе - табиғи сұрыпталу деп келген дарвиншілдік ілімді жоққа шығарып, Берг "тіршілікте бір мақсатқа жету үшін әуелден сәйкестік принцип тән" деп атап көрсетті. Ол Номогенез құбылысы клеткадағы протоплазма белогының стереохимиялық қасиеттері арқылы жүзеге асады және тұқым қуалау өзгергіштігінің бағыты мен заңдылығы көптеген дарабаста қоршаған ортаның әсерінен ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Персонализм және неопозитивизм
Философия мен жеке ғылымдардың қарым қатынасы
Секуляризация және еркін ойшылық әлеуметтік-тарихи феномен ретінде
Тұлғаны зерттеудегі теориялар мен ықпалдар
Адамның болмысын құрайтын оның экзистенциясы
Психологияда тұлға мәселесі
Тұлға теориялары
Эволюциялық идеялардың даму тарихы
Дарвинизм. Эволюциялық қазіргі идеялар
Топтағы адамдарды психологиялық зерттеу әдістерімен таныстыру
Пәндер