Дебиторлық берешек


Кіріспе

Өнеркәсіп-шаруашылық қызметі барысында кәсіпорын қызметкерлерін қызмет бабымен іссапарға жібереді, дүкендерден кеңсе жабдықтарын сатып алады, почта арқылы жіберілген ақшаларды және басқа да шығындарды төлейді. Бұл шығындарды үнемі банк мекемелері арқылы нақты ақшасыз есеп - айрысу жолымен төлеу мүмкін емес. Шығындарды төлеу үшін қызметкерлерге нақты ақша беріледі және олар алған ақшасына есеп беруге тиісті.
Ақша кәсіпорын басшысы бекіткен есепке сай көлемде беріледі. Аванс тек қана басшының жарлығымен есеп берілетін сомадан шығын жасау жүктелген қызметкерлерге ғана шығын шығаруға нақтылы қажеттілік туған жағдайда ғана, сондай-ақ қызмет бабымен іссапарға жұмсалған адамдарға ғана беріледі.
Қызмет бабымен іссапарға баруға ақша іссапарға жіберілетін адамға тиеселі сомманың көлемінде іссапар орнына бару және қайту жолына төлеуге, тәуліктік шығындарды және іссапар мерзіміне үй-жай жалдауға шығатын шығындарды төлеуге беріледі. Есеп берілетін соманы жұмсау құжаттарымен айғақталып белгіленген мерзімде бухгалтерияға ұсынылатын аванс есептерімен (№286) расталады.
Кассадан аванс бұрынғы берілген аванс бойынша толық есеп айырысқаннан кейін беріледі. Белгіленген мерзімде есеп берілетін соманың шығындалмаған қалдығын өткізбеген және есеп бермеген тұлғалар тәртіп жөніндегі жазаға, ал қажет болған жағдайларда қылмыстық жауапкершілікке тартылады.
Субъект қызметкердің дер кезінде төлемеген аванс қалдығын, егер ол ұстап қалудың негізін және көлемін жоққа шығармаған болса, қызметшінің еңбек ақысына төленетін сомадан ұстап қалуға құқылы.
Аванс есебі бойынша артық жұмсалған шығындар қызметшіге кассадан беріледі. Аванс есептерін бухгалтерия тексереді, сонан соң оларды субъектінің басшысы бекітеді. Дұрыс рәсімделмеген аванс есептері және оларға қоса тіркелген құжаттар қайта рәсімдеу үшін есеп беруші адамдарға қайтарылады.
Аванс есебіне тіркелген құжаттар мөр таңба арқылы немесе күні (жылы, айы, күні) көрсетіліп, "Төленді" немесе "Өтелді" деген қолдан жазған жазбалар
Қолданылған әдебиеттер

1. Қазқстан Республикасының “Аудиторлық қызмет туралы” заңы // Бухгалтерлік есеп және аудит. 1999 ж., №1
2. Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар “Бухгалтерлік есепке алу туралы” жарлығы – Алматы, 1996ж.
3. Қазақстан Республикасының “Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы” кодексі, Алматы – 2001 ж.
4. Бухгалтерлік есептің 6 “Негізгі құралдардың есебі” стандарты – Алматы, Есеп баспасы, 1998 ж.
5. Бухгалтерлік есепті” 6 “Негізгі құралдардың есебі” стандарты бойынша әдістемелік ұсыныстар – Алматы, Есеп баспасы, 1998 ж.
6. Генеральный план счетов бухгалтерского учета финансово- хозяйственный деятельности субъектов // Бюллетень бухгалтера – 1996г., №11
7. Стандарты по аудиту – Алматы: 1996 г.
8. Андреев В.Д. Практический аудит (справочное пособие)/. -М.:Экономика, 1994г.
9. Астахов В.П. Учет основных средств // Бухгалтерский учет - 1991г., № 9.
10. Атыгеева З. Операции по учету основных средств// Бюллетень бухгалтера - 1997г., №35.
11. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отчетности – Алматы: “Қаржы -қаражат”, 1998г.
12. Дюсембаев К.Ш. №3.
13. Ержанов М.С. Теория и практика аудита – Алматы: Єылым., 1994г.
14. Камышанов П.И. Практические пособие по аудиту-М.: ИНФАРМ-М, 1996г.
15. Коноваленков В.Е. учет основных фондов на ПЭВМ // Бухгалтерский учет - 1991г, №10.
16. Корженгулова А. Учет ремонта основных средств по стандартам бухгалтерского учета // Бюллетень бухгалтера - 1999г., №5.
17. Лашун Л.Г. Бухгалтерлік және салықтық есепте негізгі құралдарды көрсету тәртібіндегі айырмашылықтар туралы // Бухгалтер бюллетені - 1998г., №24-25.
18. Нидлз Б, Андерсон Х, Колдуэлл Д. Принципы бухгалтерского учета-Москва: 1996г.
19. Осадчая В.И. Формирование учетной политики на предприятии (на примере учета основных средств) // Бюллетень бухгалтера, 1998 г., №21.
20. Подольский В.И. Автоматизированная форма бухгалтерского учета – М.: Финансы и статистика, 1991 г.
21. Радостовец В.К. Бухгалтерский учет на предприятии – Алматы, 1998г.
22. Радостовец В.К., Надеева Н.В., Садиева С.С Методы начис-ление амортизации рекомендуемые международными бухгал-терскими стандартами //Бюллетень бухгалтера - 1995г., №9.
23. Рахымбаев А. Стимул обновление // Экономика и жизнь -1993г.
24. Сингуров А.Ф. Учетная политика в сельском хозяйстве: отраслевые особенности // Бюллетень бухгалтера – 1998 г., №17.
25. Тасмағанбетов Т.А., Әлібекова Б.А., Байболтаева Н.Ә. Қаржы есебі - Алматы “Дәуір” 1998ж.
26. Толпаков Ж.С. Учет основных средств // Библиотека бухгалтера и предпринимателя – 1997 г., №17-18.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Дебиторлық берешек [28 бет]

Кіріспе

Өнеркәсіп-шаруашылық қызметі барысында кәсіпорын қызметкерлерін
қызмет бабымен іссапарға жібереді, дүкендерден кеңсе жабдықтарын сатып
алады, почта арқылы жіберілген ақшаларды және басқа да шығындарды төлейді.
Бұл шығындарды үнемі банк мекемелері арқылы нақты ақшасыз есеп - айрысу
жолымен төлеу мүмкін емес. Шығындарды төлеу үшін қызметкерлерге нақты ақша
беріледі және олар алған ақшасына есеп беруге тиісті.
Ақша кәсіпорын басшысы бекіткен есепке сай көлемде беріледі. Аванс тек
қана басшының жарлығымен есеп берілетін сомадан шығын жасау жүктелген
қызметкерлерге ғана шығын шығаруға нақтылы қажеттілік туған жағдайда ғана,
сондай-ақ қызмет бабымен іссапарға жұмсалған адамдарға ғана беріледі.
Қызмет бабымен іссапарға баруға ақша іссапарға жіберілетін адамға
тиеселі сомманың көлемінде іссапар орнына бару және қайту жолына төлеуге,
тәуліктік шығындарды және іссапар мерзіміне үй-жай жалдауға шығатын
шығындарды төлеуге беріледі. Есеп берілетін соманы жұмсау құжаттарымен
айғақталып белгіленген мерзімде бухгалтерияға ұсынылатын аванс есептерімен
(№286) расталады.
Кассадан аванс бұрынғы берілген аванс бойынша толық есеп айырысқаннан
кейін беріледі. Белгіленген мерзімде есеп берілетін соманың шығындалмаған
қалдығын өткізбеген және есеп бермеген тұлғалар тәртіп жөніндегі жазаға, ал
қажет болған жағдайларда қылмыстық жауапкершілікке тартылады.
Субъект қызметкердің дер кезінде төлемеген аванс қалдығын, егер ол
ұстап қалудың негізін және көлемін жоққа шығармаған болса, қызметшінің
еңбек ақысына төленетін сомадан ұстап қалуға құқылы.
Аванс есебі бойынша артық жұмсалған шығындар қызметшіге кассадан
беріледі. Аванс есептерін бухгалтерия тексереді, сонан соң оларды
субъектінің басшысы бекітеді. Дұрыс рәсімделмеген аванс есептері және
оларға қоса тіркелген құжаттар қайта рәсімдеу үшін есеп беруші адамдарға
қайтарылады.
Аванс есебіне тіркелген құжаттар мөр таңба арқылы немесе күні (жылы,
айы, күні) көрсетіліп, "Төленді" немесе "Өтелді" деген қолдан жазған
жазбалар арқылы өшіріледі.
Басқа да дебиторлық қарыздардың талдамалық есебі есеп айрысу шотының
тізімдемесінде немесе осыған сәйкес нысанға ие машинаграмада жүргізілед.

ІІ Кәсіпорын сипаттамасы

Кәсіпорынның заңды мәртебесі, атауы және орналасқан жері.
Кәсіпорын республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорынның ұйымдық
құқықтық нысанындағы заңды тұлға болып табылады, дербес балансы, банктерде
есеп-шоттары, Мемлекеттік елтаңба бейнеленген мөрі, мемлекеттік және орыс
тілдерінде өзінің атауы жазылған фирмалық бланкілері,мөрлері, мөртабандары
бар.
Кәсіпорын әділет органдарында мемлекеттік тіркелген сәтінен бастап
құрылған болып саналады және заңды тұлғаның құқығына ие болады.
Кәсіпорынның толық атауы:
мемлекеттік тілде – Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникациялар
министрлігінің Республикалық мемлекеттік қазыналық Атырау су жолдары
кәсіпорны;
орыс тілінде – Республиканское государственное казенное Атырауское
предприятие водных путей Министерства транспорта и коммуникаций Республики
Казахстан;
қысқаша:
мемлекеттік тілде – РМҚАСЖК;
орыс тілінде – РГКАПВП.
Кәсіпорынның орналасқан жері: Қазақстан республикасы, индекс 466400, Атырау
қаласы, Айнаш Байжігітова көшесі, 64.
Кәсіпорын қызметінің мәні мен мақсаттары.
1. Атырау облысының Индер поселкесінен Атырау қаласы мен Орал-Каспий
арнасына дейін шекарада кемелер мен құрамдардың қауіпсіз жүзуін қамтамасыз
ету мақсатында Орал өзеніндегі және Орал-Каспий аранасындағы кеме қатынасы
су жолдарын тиісті түрде күтіп ұстау және дамыту үшін өндірістік қызметті
жүзеге асыру Кәсіпорын қызметінің мәні болып табылады.
2. Кәсіпорын су жолдарының қызмет көрсетілетін учаскесінде, порттарға,
кеметұрақтарға, өзен флотының шығанақтарына кіреберістерде жол жұмыстарын
жүргізу арқылы кеме жолдарының кепілдендерілген және сараланған көлемдерін
қамтамасыз ету мақсатында құрылған.
3. Кәсіпорын алға қойған мақсаттарын жүзеге асыру үшін мынадай функцияларды
атқарады:
1) қызмет көрсетілетін су жолдарында кеме қатынайтын жағдайдың навигациялық
белгелерін орнату және ұстауды;
2) түбін тереңдету және түбін тазалау жұмастарын орындауды;
3) пайдаланылатын су жолдарында кеме қатанаыс жағдайын жүйелі жақсартуды;
4) пайдаланылатын су жолдарында жобалау іздестіру, топографиялық ,
картографиялық және зерттеу жұмыстарын орындауды;
5) гидротехникалық құрылыстарға (дамбалар, бөгеулер, шпоралар, жартылай
бөгеулер, жағалықтар, жаға нығайту құрылыстары) жөндеу жүргізу мен салуды
және оларды жұмысқа жарамды жай-күйде ұстауды;
6) флотты жөндеу, кеме жөндеу жұмыстарын жүргізуді;
7) кеме қатынайтын су жолдар мен гидротехникалық құрылыстарыд ұстау және
дамытуды қамтамасыз етуг арналған жағдайлық керек жарақтарды және мүлікті
дайындауды және жөндеуді;
8) тегістеу құрылыстарын салу үшін құм-қиыршықтас қоспаларын әзірлеуді және
тасымалдауды;
9) кеме иелеріне кеме қатынасының көлемі туралы және жол жағдайларының
өзгеруі туралы ақпараттық хабар беруді;
10) заңды және жеке тұлғалары ұсынған су жолдарында көпірлерді, әуе және су
асты өткелдерін, су қоймаларын, өткелдерді, гидроғимараттарды, карьерлерді
және басқа да құрылыстарды тұрызу жобаларын келіседі;
11) су бассейінінің ластануына жол бермеу жөнінде іс-шаралар жүргізуді;
12) су жолдарының қызмет көрсетілетін учаскесінің айдынында траль
жұмыстарын орындауды;
13) Қазақстан Республикасының ішкі су жолдарына айдыны мен жағалаулық алап
шегінде жүк көтеру тетіктерін және басқа техникалық флотты қолдану арқылы
жұмыстарды орындауды,
14) флоттың тұруын қамтамасыз етуді;
4. Кәсіпорын мемлекеттік лицензиялануға жататын қызметті тиісті лицензиясы
бар болғанда жүзеге асырады;
5. Кәсіпорынның осы Жарғыда бекітілген оның қызметінің мәні мен
мақсаттарына жауап бермейтін мәмілелерді жүзеге асыруға, сондай-ақ жасауға
құқығы жоқ.
Еңбек қатынастары
Кәсіпорын әкімшілігі мен еңбек ұжымы арасындағы өзара қатынас Қазақстан
Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес анықталады.
Жұмыс режимін Кәсіпорын Директоры Қазақстан Республикасының еңбек
заңнамасында көзделген жеңілдіктерді ескере отырып белгілейді

Қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеу
Кәсіпорынның еңбекақы төлеу қорын мемлекеттік басқару органы белгілейді.
Кәсіпорынның қызметкерлеріне еңбекақы төлеу Мемлекеттік мекемелердің
мемлекеттік қызметші емес қызметкерлеріне және қазыналық кәсіпорындардың
қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы Қазақстан Республикасының
2002 жылғы 11 қаңтардағы № 41 қаулысымен бекітілген еңбекақы төлеу жүйесіне
сәйкес жүргізіледі.
Есепке алу және есеп беру
Кәсіпорын бухгалтерлік есепті және өз қызметінің нәтижелерін қаржылық есеп
жүргізуді Қазақстан Республикасының заңнамасына және мемлекеттік басқару
органымен келісу бойынша Директор бекітетін есепке алу саясатына сәйкес
бухгалтерлік есептің бекітілген стандарттарына сәйкес жүзеге асырады,
мемлекеттік басқару органына қаржы, салық және статистика органдарына
белгіленген мерзімдерде бухгалтерлік және статистикалық есеп береді және
оның дұрыстығына жауап береді.
Кәсіпорынды тарату және қайта ұйымдастыру
Кәсіпорынды қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасы Үкіметінің
шешімі бойынша жүргізіледі.
Кәсіпорын, сондай-ақ азаматтық заңнамада көзделген басқа да негіздер
бойынша таратылуы мүмкін.
Кәсіпорынды қайта ұйымдастыруды және таратуды, егер Қазақстан
Республикасының заң актілерінде өзгеше белгіленбесе, уәкілетті органның
келісімі бойынша мемлекеттік басқару органы жүзеге асырады.
Таратылған Кәсіпорынның несие берушілердің талаптарын қанағаттандырғыннан
кейін қалған Кәсіпорын мүлкін сату нәтижесінде түскен қаржыны қоса
алғанда, таратылған Кәсіпорынның ақшасы республикалық бюджеттің кірісіне
аударылады.

ІІІ Негізгі бөлім.

1. Қысқа мерзімді дебиторлық берешектер

Қазақстан Республикасының 2001 жылдың 12 маусымында қабылданған Салық
Кодексіне сәйкес шаруашылық субъектілер бухгалтерлік есепте салық
есептегенде есептеу әдісін пайдаланады. Кәсіпорынның қосылған құн салығы
бойынша есеп-айырысу жөніндегі ақпараттарының есебі 1420 "Орны толтырылуға
тиісті қосылған құн салығы" шотында жүргізіледі. Бұл шотты” дебеті бойынша
сатып алынған материалдық құндылықтар, сырт кәсіпорындардың орындаған
жұмысы, көрсетілген қызметі үшін акцептелген шоттар бойынша қосылған құн
салығының сомасы көрсетіледі. Есеп беру кезеңінің аяғында аталмыш шоттың
дебеті бойынша көрсетілген қосылған құн салығының сомасы осы шоттың
кредитінен 633 "Қосылған құн салығы" шотының дебетіне көшіріледі.
Мысалы: 2002 жылдың 8 қаңтарында "Нұрлы" жауапкершілігі шектеулі
серіктестігі "Жиһан" акционерлік қоғамынан күріш дақылын сатып алды, сатып
алынған тауарға "Нұрлы" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі төмендегі
шоттар корреспонденциясын орындайды:
1. Сатып алынған тауардың келісім бағасына:

ДТ КТ
222 “Сатып алынған тауарлар” 82000

671 "Жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу" 82000

2. Сатып алынған тауардың келісім бағасынан 16 пайыз ставкасымен
есептелінетін қосылған құнға төленетін салық сомасына:

ДТ КТ
331 “Орны толтырылуға тиісті қосылған құн салығы” 13120

671 "Жабдықтаушылар және мердігерлермен есеп айырысу" 13120

Ал, 2002 жылдың 15 қаңтарында "Нұрлы" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі
"Жерұйық" толық серіктестігіне өзі өндірген шұжық өнімін сатып өткізеді,
сатып өткізілген дайын өнімге "Нұрлы" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі
төмендегі шоттар корреспонденциясын орындайды:

1. Сатып өткізілген тауардың келісім бағасына:

ДТ КТ
301 “Алынуға тиісті берешектер” 98000

701 "Дайын өнімді (жұмысты, қызметті)
сатып өткізуден түскен табыс "
98000

2. Сатып өткізілген тауардың келісім бағасынан 16 пайыз ставкасымен
есептелінген қосылған құнға төленетін салық сомасына:

ДТ КТ
301 “Алынуға тиісті берешектер” 15680

633 "Қосылған құн салығы"
15680
Осы екі операцияның нәтижесі бойынша, "Нұрлы" жауапкершілігі шектеулі
серіктестігінің бюджетке аударуға тиісті қосылған құнға төленетін салық
сомасын анықтау мақсатында, төмендегі шоттар корреспонденциясы орындалады:

ДТ КТ
633 "Қосылған құн салығы" 13120
331 “Орны толтырылуға тиісті қосылған құн салығы” 13120

Сонымен, 331 “Орны толтырылуға тиісті қосылған құн салығың шоты
жабылады, яғни ақырғы сальдосы нольге тең, ал 633 "Қосылған құн
салығы" шотының ақырғы сальдосы 2560 теңге (15680-13120) болады және
де осы сома есепті кезе” ішінде бюджетке аударылуға тиісті.

Сондай-ақ, 633 "Қосылған құн салығы" шотының ақырғы сальдосы "минус"
таңбасымен шығуы мүмкін бұл - бюджеттің осы салық түрі бойынша кәсіпорынға
қарызын білдіреді. Тәжірибеде мұндай қарыздарды, бюджет келесі есеп беру
кезеңдерінде кәсіпорынның қосылған құн салығы бойынша болашақта пайда
болатын қарыздары есебінен өтейді.

2. Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің дебиторлық берешегі

Кәсіпорынның шаруашылық, өндірістік қызметі барысында сатып
өткізілген өнімдері (тауарлары, жұмыстары, қызметтері) үшін, алынған
вексельдер бойынша сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің борыштары және
есеп беруге тиісті тұлғалардың өтелмеген борыштары дебиторлық берешектер
болып табылады.
Дебиторлық берешектердің құрамында кәсіпорынның төмендегі қарыздары
есепке алынады:
- алынуға тиісті берешектер;
- алынған вексельдер;
- кәсіпорынның есеп беруге тиісті тұлғаларының берешектері;
- ағымдағы активтерді сатып алу үшін төленген аванстық
төлемдер;
- негізгі шаруашылық серіктестік және оның еншілес серіктестіктері
арасындағы операциялар нәтижесінде пайда болған дебиторлық
берешектер;
- басқадай дебиторлық берешектер.
Алынуға тиісті шоттар – кәсіпорынның сатып өткізілген өнімдері
(тауарлары, жұмыстары, қызметтері) үшін сатып алушылар мен тапсырыс
берушілерден қайтарылып алынуға тиісті берешектері.
Бухгалтерлік баланста көрсетілген "Алынуға тиісті берешектер" бабы
шот-фактуралармен, ал "Алынған вексельдер" бабы ресми қарыздық
міндеттемелермен расталады.
Сауда дебиторлық берешегі – бұл негізгі қызмет нәтижесінде сатып
алған тауарлар, қабылдаған қызметтер және жұмыстар үшін сатып алушылардың
сатып өткізуші кәсіпорын алдындағы міндеттемесі. Ал басқадай барлық
дебиторлық берешектер саудалық емес дебиторлық берешек болып танылады.
Әдетте, төлеу мерзімі ретінде 30 күннен 60 күнге дейінгі уақыт
аралығын есептеу қабылданған. Егер берешектің қайтарылуы осы мерзімнен асып
кетсе, онда мұндай дебиторлық берешек төлеу мерзімінен кешіктірілген болып
есептелінеді.
Шаруашылық қызметі барысында кейбір қайтарылынып алынуға тиісті
шоттардың кредиттік сальдосы (алдын ала төлем немесе артық төлем жасалған
жағдайда) болуы мүмкін, ондай шоттар қайта жіктелінеді және есеп беру
кезінде олар міндеттеме ретінде қарастырылуға тиісті. Бұл кредиттік
сальдолар дебиторлық берешетер баптарына енгізілмейді.
Қаржы қызметкерлері дебиторлық берешектерді инкассациялауға
(дебиторлық берешектің айналымы) шешім қабылдау үшін қарыздың өтелуге
тиісті орташа күнін анықтап алуды көздейді. Есептеу принципіне сәйкес
кәсіпорынның табысы пайда болған сәттен бастап, дебиторлық берешек те
танылады. Дебиторлық берешек, бастапқы пайда болған берешектен күмәнді
берешектерге жүргізілген түзету сомасын, бағаны кемітулерді және
қайтарылған тауарларды шегеріп тастағаннан кейін бағаланады. Нәтижесінде
қайтарылып алынуға тиісті берешектердің нақты құны анықталады. Сатып өткізу
мен төлем жасау мерзімінің арасындағы әдеттегі мерзім қысқа болғандықтан
проценттер есепке алынбайды.

3. Қызметкерлердің дебиторлық берешек есебі

Шаруашылық қызметі барысында кәсіпорын қызметкерлерін шаруашылық
мүддесімен іссапарға жібереді, жалпышаруашылық және әкімшілік мақсаттарда
(кеңсе тауарлырын, басқадай материалдық және материалдық емес активтерін
нақты ақшаға сатып алу) ақша қаражаттарын жұмсап отырады. Мұндай шығындарды
банк арқылы төлеу мүмкін емес, сондықтан кәсіпорын қызметкерлеріне нақты
ақша беру арқылы, аталмыш шығындар бойынша төлем жасайды. Берілетін ақшаның
көлемін басшы бекітеді, тек содан кейін ғана кассадан аванс беріледі.
Кассадан қызметкерге нақты ақша берілген сәттен бастап, ол кәсіпорынға есеп
беруге тиісті тұлға ретінде танылады. Төлем жасалғаннан кейін есеп беруге
тиісті тұлға кәсіпорын алдында нақты ақшаның іс жүзінде жұмсалғандығын
растайтын құжаттар арқылы есеп беріп, өзінің міндеттемесін өтейді.
Жұмыскерлердің және басқадай тұлғалардың дебиторлық берешектерінің
есебі Бас шоттар тізбегіне сәйкес 1251 "Жұмыскерлердің және басқа
тұлғалардың берешектері" активті шотында жүргізіледі. Бұл шотта келесі
дебиторлық берешектерді” есебі жүргізіледі: есеп беруге тиісті тұлғалармен
есеп-айырысу, жұмыскерлерге берілген қарыздардың есебі, жұмыскерлердің
кәсіпорынға тигізген материалдық зиянының есебі және т.б. есебі. Осы
қарыздар түрлері бойынша, кәсіпорынның қажеттілігіне қарай, тиісінше аралық
шоттар ашылады.
Іссапарға жіберілетін адамға тиесілі сома оның бару және қайту жолын
төлеу, тәуліктік шығындардың және іссапар мерзімінде үй-жай жалдауға
шығарылатын шығындардың көлемінде кассадан беріледі. Есеп берілетін сома
тиісті құжаттарымен айғақталып, белгіленген мерзімде, бухгалтерияға
өткізілетін есеп беруге тиісті тұлғаның Аванстық есебімен расталады. Құжат
төменде келтірілді.
Аванс бұрынғы алынған сома бойынша толық есеп айырысқаннан кейін
беріледі. Белгіленген мерзімде есеп берілетін соманың жұмсалмаған қалдығын
өткізбеген және тіпті есеп бермеген тұлғалар тәртіп бұзушылық бойынша
жазаға, ал қажет болған жағдайда қылмыстық жауапкершілікке тартылады.
Аванстық есепті бухгалтерия тексереді, сонан соң оларды кәсіпорынның
басшысына бекітуге жібереді. Дұрыс рәсімделмеген аванстық есептер және
оларға қоса тіркелген құжаттар қайта рәсімдеу үшін есеп беруші адамға
қайтарылады. Аванс есебіне тіркелген құжаттар мөр арқылы немесе күні
көрсетіліп, "Төленді" немесе "Өтелді" деген қолдан жазған жазулар арқылы
өңдеуден өткізіледі. Аванстық есеп бойынша артық жұмсалған шығындар
қызметкерге кассадан қайтарылады.
Кәсіпорын, қызметкер өз уақытында төлемеген аванс сомасының қалдығын,
егер ол қарсы болмаса, қызметкерді” еңбек ақысынан ұстап қалуға құқылы.
Іссапарда болған уақыт үшін, демалыс және мейрам күндерін, сондай-ақ
жолда болған күндерін, соның ішінде жолда шарасыздықтан аялдаған уақытты
қоса алғанда іссапарда болған әрбір күн үшін белгіленген көлемде тәуліктік
шығын төленеді.
Қызметкердің іссапар орнында нақтылы болған уақыты іссапар куәлігіне
қойылған белгілер бойынша анықталады. Іссапарға жіберілген қызметкердің үй-
жай жалдауға шығарған шығыны тиісті құжаттар негізінде, бірақ Қазақстан
Республикасының заңдарында бекітілген мөлшерден артық емес көлемде өтелініп
беріледі. үй-жай жалдауға шыққан шығын бойынша құжаттар ұсынылмаған
жағдайда, шығарылған шығын қызмет бабымен іссапарға баруға берілетін
тәуліктік шығын мөлшерінің 50 пайызы көлемінде, жол жүргені жөніндегі
құжаттардың негізінде төленеді. Іссапар орнына бару және негізгі жұмыс
орнына қайтудың жол құжаттары болмаған жағдайда, шыққан шығынды өтеп беру
мәселесін әрбір нақты жағдайда кәсіпорын басшысы белгіленген тәртіптің
негізінде шешеді.
Егер кәсіпорын қызметкері шетелге іссапарға баратын болса, шыққан күні
және келген күні тәуліктік шығынды есептеу кезінде бір күн болып саналады.
Мысалы: Атырау Республикалық мемлкеттік қазыналық су жолдары
кәсіпорнының бас есепшісі А.Г. Насыроваға 2011 жылдың 05 сәуіріндегі
№42-к бұйрығы бойынша 2011 жылдың 6 сәуірінде кассадан іссапар шығындарына
арналып 95000 теңге ақша берілді. 2011 жылдың 08 сәуірінде А.Г. Насырова
бухгалтерияға аванстық есебін тапсырды. Кәсіпорынның басшысы аванстық
есепті оған тіркелген тиісті айғақтаушы құжаттардың негізінде 93808 теңгеге
бекітті. Аванстың пайдаланылмаған қалдығы- 1192 теңге кассаға өткізілді.
Бұл операциялар бухгалтерлік есепте төмендегі жазулар арқылы
тіркеледі:
РеттікОперация мазмұныДТ КТ сомасы,
нөмері тенге
1. кассадан 1251 1010
берілген "Жұмыскерлердің Кассадағы ақша 95000,0
аванстың берешектері" 0
сомасына
2. тиісті 7211 1251
құжаттармен "Жалпы және "Жұмыскерлердің 86336,2
рас-талған жол әкімшілік берешектері" 9
ақы шығындарыныңшығыстары"
сомасына
3. 1420 1251
"Орны толтырылуға "Жұмыскерлердің 7471,71
тиісті қосылған құнберешектері"
салығы"
4. Аванстың қалдық 1010 1251
сомасын кассаға Кассадағы ақша "Жұмыскерлердің 1192,00
қайтарған кезде берешектері"

Егер аванстың пайдаланылмаған бөлігін (1192 теңгені) қызметкер
кассаға өткізбеген жағдайда, оның келісімі бойынша еңбек ақысынан
ұсталынса, онда бұл операциялар бухгалтерлік есепте төмендегі жазулар
арқылы тіркеледі:

Операция мазмұны ДТ КТ сомасы,
тенге
Аванстың қалдық 3350 1251
сомасын қызметкер- “Персоналмен еңбек ақы"Жұмыскерлерд1192,00
дің еңбек ақысынан бойынша есеп айырысу” ің
ұсталынды берешектері"

Шаруашылық қызметі барысында кәсіпорында менеджер жалпышаруашылық және
әкімшілік мақсаттарда (кеңсе тауарларын, басқадай материалдық және
материалдық емес активтерін нақты ақшаға сатып алу) ақша қаражаттарын
жұмсап отырады. Кассадан қызметкерге нақты ақша берілген сәттен бастап, ол
кәсіпорынға есеп беруге тиісті тұлға ретінде танылады да, бухгалтерияға
аванстық есебін тапсырды. Мысалы, менеджер В.Н. Елеманов сатып алған
шикізаттардың, тауардың құнын растайтын шот-фактуралар мен қолма-қол
ақша жұмсағандығын растайтын фискальды чек тіркеп аванстық есеп толтырып
тапсырды. Ол аванстық есепті бухгалтерия тексеруден өткізіп, кәсіпорын
басшысы жұмсаған ақшасын бекітті.
Бұл операциялар бухгалтерлік есепте төмендегі жазулар арқылы
тіркеледі:
РеттікОперация мазмұны ДТ КТ сомасы,
нөмері тенге
1. кассадан берілген 1251 1010
аванстың сомасына "Жұмыскерлердің Кассадағы ақша 20000,0
берешектері" 0
2. тиісті құжаттармен 1310 3310
рас-талған "Шикізаттар мен "Жабдықтаушылар 20150,0
материалдарды кіріскематериалдар" және 0
алу мердігерлермен
есеп айырысу"
3. тиісті құжаттармен 3310 1251
рас-талған "Жабдықтаушылар "Жұмыскерлердің 20150,0
материалдар және берешектері" 0
шығындарының сомасынамердігерлермен
есеп айырысу"
4. кассадан артық 1251 1010
жұмсағаны үшін "Жұмыскерлердің Кассадағы ақша 150,00
берілген аванстың берешектері"
сома

Егер де кәсіпорын чек кітапшаларын алатын болса, 333 шотқа қосымша
"Берілген чек кітапшалары бойынша есеп беруге тиісті тұлғалар"
аналитикалық шоты ашылады. Егер есеп беруге тиісті тұлғаларға чек
кітапшасынан ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Дебиторлық берешек есебі
Дебиторлық және кредиторлық берешек
Дебиторлық берешек есебі жайлы
Күмәнді дебиторлық берешек
Дебиторлық берешек есебін ұйымдастыру
Дебиторлық берешек есебі мен аудитін, талдауын жетілдіру жолдары
Дебиторлық берешектер есебін ұйымдастыру
Кредиторлық берешек аудитінің есебі
Дебиторлық қарыздар
Дебиторлық берешектер есебі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь