Дебиторлық берешек

Кіріспе

Өнеркәсіп-шаруашылық қызметі барысында кәсіпорын қызметкерлерін қызмет бабымен іссапарға жібереді, дүкендерден кеңсе жабдықтарын сатып алады, почта арқылы жіберілген ақшаларды және басқа да шығындарды төлейді. Бұл шығындарды үнемі банк мекемелері арқылы нақты ақшасыз есеп - айрысу жолымен төлеу мүмкін емес. Шығындарды төлеу үшін қызметкерлерге нақты ақша беріледі және олар алған ақшасына есеп беруге тиісті.
Ақша кәсіпорын басшысы бекіткен есепке сай көлемде беріледі. Аванс тек қана басшының жарлығымен есеп берілетін сомадан шығын жасау жүктелген қызметкерлерге ғана шығын шығаруға нақтылы қажеттілік туған жағдайда ғана, сондай-ақ қызмет бабымен іссапарға жұмсалған адамдарға ғана беріледі.
Қызмет бабымен іссапарға баруға ақша іссапарға жіберілетін адамға тиеселі сомманың көлемінде іссапар орнына бару және қайту жолына төлеуге, тәуліктік шығындарды және іссапар мерзіміне үй-жай жалдауға шығатын шығындарды төлеуге беріледі. Есеп берілетін соманы жұмсау құжаттарымен айғақталып белгіленген мерзімде бухгалтерияға ұсынылатын аванс есептерімен (№286) расталады.
Кассадан аванс бұрынғы берілген аванс бойынша толық есеп айырысқаннан кейін беріледі. Белгіленген мерзімде есеп берілетін соманың шығындалмаған қалдығын өткізбеген және есеп бермеген тұлғалар тәртіп жөніндегі жазаға, ал қажет болған жағдайларда қылмыстық жауапкершілікке тартылады.
Субъект қызметкердің дер кезінде төлемеген аванс қалдығын, егер ол ұстап қалудың негізін және көлемін жоққа шығармаған болса, қызметшінің еңбек ақысына төленетін сомадан ұстап қалуға құқылы.
Аванс есебі бойынша артық жұмсалған шығындар қызметшіге кассадан беріледі. Аванс есептерін бухгалтерия тексереді, сонан соң оларды субъектінің басшысы бекітеді. Дұрыс рәсімделмеген аванс есептері және оларға қоса тіркелген құжаттар қайта рәсімдеу үшін есеп беруші адамдарға қайтарылады.
Аванс есебіне тіркелген құжаттар мөр таңба арқылы немесе күні (жылы, айы, күні) көрсетіліп, "Төленді" немесе "Өтелді" деген қолдан жазған жазбалар
Қолданылған әдебиеттер

1. Қазқстан Республикасының “Аудиторлық қызмет туралы” заңы // Бухгалтерлік есеп және аудит. 1999 ж., №1
2. Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар “Бухгалтерлік есепке алу туралы” жарлығы – Алматы, 1996ж.
3. Қазақстан Республикасының “Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы” кодексі, Алматы – 2001 ж.
4. Бухгалтерлік есептің 6 “Негізгі құралдардың есебі” стандарты – Алматы, Есеп баспасы, 1998 ж.
5. Бухгалтерлік есепті” 6 “Негізгі құралдардың есебі” стандарты бойынша әдістемелік ұсыныстар – Алматы, Есеп баспасы, 1998 ж.
6. Генеральный план счетов бухгалтерского учета финансово- хозяйственный деятельности субъектов // Бюллетень бухгалтера – 1996г., №11
7. Стандарты по аудиту – Алматы: 1996 г.
8. Андреев В.Д. Практический аудит (справочное пособие)/. -М.:Экономика, 1994г.
9. Астахов В.П. Учет основных средств // Бухгалтерский учет - 1991г., № 9.
10. Атыгеева З. Операции по учету основных средств// Бюллетень бухгалтера - 1997г., №35.
11. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отчетности – Алматы: “Қаржы -қаражат”, 1998г.
12. Дюсембаев К.Ш. №3.
13. Ержанов М.С. Теория и практика аудита – Алматы: Єылым., 1994г.
14. Камышанов П.И. Практические пособие по аудиту-М.: ИНФАРМ-М, 1996г.
15. Коноваленков В.Е. учет основных фондов на ПЭВМ // Бухгалтерский учет - 1991г, №10.
16. Корженгулова А. Учет ремонта основных средств по стандартам бухгалтерского учета // Бюллетень бухгалтера - 1999г., №5.
17. Лашун Л.Г. Бухгалтерлік және салықтық есепте негізгі құралдарды көрсету тәртібіндегі айырмашылықтар туралы // Бухгалтер бюллетені - 1998г., №24-25.
18. Нидлз Б, Андерсон Х, Колдуэлл Д. Принципы бухгалтерского учета-Москва: 1996г.
19. Осадчая В.И. Формирование учетной политики на предприятии (на примере учета основных средств) // Бюллетень бухгалтера, 1998 г., №21.
20. Подольский В.И. Автоматизированная форма бухгалтерского учета – М.: Финансы и статистика, 1991 г.
21. Радостовец В.К. Бухгалтерский учет на предприятии – Алматы, 1998г.
22. Радостовец В.К., Надеева Н.В., Садиева С.С Методы начис-ление амортизации рекомендуемые международными бухгал-терскими стандартами //Бюллетень бухгалтера - 1995г., №9.
23. Рахымбаев А. Стимул обновление // Экономика и жизнь -1993г.
24. Сингуров А.Ф. Учетная политика в сельском хозяйстве: отраслевые особенности // Бюллетень бухгалтера – 1998 г., №17.
25. Тасмағанбетов Т.А., Әлібекова Б.А., Байболтаева Н.Ә. Қаржы есебі - Алматы “Дәуір” 1998ж.
26. Толпаков Ж.С. Учет основных средств // Библиотека бухгалтера и предпринимателя – 1997 г., №17-18.
        
        Дебиторлық берешек [28 бет]
Кіріспе
Өнеркәсіп-шаруашылық қызметі барысында кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... сатып
алады, почта арқылы жіберілген ақшаларды және басқа да шығындарды төлейді.
Бұл шығындарды үнемі банк ... ... ... ... есеп - ... ... ... емес. Шығындарды төлеу үшін қызметкерлерге нақты ақша
беріледі және олар алған ақшасына есеп беруге ... ... ... ... есепке сай көлемде беріледі. Аванс тек
қана басшының жарлығымен есеп берілетін ... ... ... ... ғана шығын шығаруға нақтылы қажеттілік туған жағдайда ... ... ... ... ... ... ғана беріледі.
Қызмет бабымен іссапарға баруға ақша іссапарға жіберілетін адамға
тиеселі сомманың көлемінде іссапар орнына бару және ... ... ... шығындарды және іссапар мерзіміне үй-жай жалдауға шығатын
шығындарды төлеуге ... Есеп ... ... жұмсау құжаттарымен
айғақталып белгіленген мерзімде бухгалтерияға ұсынылатын аванс есептерімен
(№286) расталады.
Кассадан аванс бұрынғы берілген аванс бойынша толық есеп ... ... ... ... есеп ... соманың шығындалмаған
қалдығын өткізбеген және есеп бермеген тұлғалар тәртіп жөніндегі жазаға, ал
қажет ... ... ... ... ... қызметкердің дер кезінде төлемеген аванс қалдығын, егер ол
ұстап ... ... және ... ... шығармаған болса, қызметшінің
еңбек ақысына төленетін сомадан ұстап қалуға құқылы.
Аванс ... ... ... ... шығындар қызметшіге кассадан
беріледі. Аванс есептерін бухгалтерия ... ... соң ... басшысы бекітеді. Дұрыс рәсімделмеген аванс есептері және
оларға қоса тіркелген құжаттар қайта рәсімдеу үшін есеп ... ... ... тіркелген құжаттар мөр таңба арқылы немесе күні (жылы,
айы, күні) көрсетіліп, "Төленді" ... ... ... қолдан жазған
жазбалар арқылы өшіріледі.
Басқа да дебиторлық қарыздардың талдамалық есебі есеп ... ... ... ... ... нысанға ие машинаграмада жүргізілед.
ІІ Кәсіпорын сипаттамасы
Кәсіпорынның заңды мәртебесі, атауы және ... ... ... ... ... ... ұйымдық
құқықтық нысанындағы заңды тұлға ... ... ... ... ... Мемлекеттік елтаңба бейнеленген мөрі, мемлекеттік және ... ... ... жазылған фирмалық бланкілері,мөрлері, мөртабандары
бар.
Кәсіпорын әділет ... ... ... сәтінен бастап
құрылған болып ... және ... ... құқығына ие болады.
Кәсіпорынның толық атауы:
мемлекеттік тілде – ... ... ... және ... Республикалық мемлекеттік қазыналық Атырау су жолдары
кәсіпорны;
орыс тілінде – ... ... ... ... ... путей Министерства транспорта и коммуникаций Республики
Казахстан;
қысқаша:
мемлекеттік тілде – РМҚАСЖК;
орыс ...... ... ... ... республикасы, индекс 466400, Атырау
қаласы, Айнаш Байжігітова көшесі, 64.
Кәсіпорын қызметінің мәні мен мақсаттары.
1. Атырау облысының ... ... ... қаласы мен Орал-Каспий
арнасына дейін шекарада кемелер мен құрамдардың ... ... ... ... Орал өзеніндегі және Орал-Каспий аранасындағы кеме қатынасы
су ... ... ... ... ... және дамыту үшін өндірістік қызметті
жүзеге асыру Кәсіпорын қызметінің мәні болып табылады.
2. Кәсіпорын су ... ... ... ... ... өзен ... ... кіреберістерде жол жұмыстарын
жүргізу арқылы кеме жолдарының кепілдендерілген және сараланған ... ету ... ... ... алға ... ... ... асыру үшін мынадай функцияларды
атқарады:
1) қызмет көрсетілетін су жолдарында кеме қатынайтын ... ... ... және ... ... ... және түбін тазалау жұмастарын орындауды;
3) пайдаланылатын су жолдарында кеме қатанаыс жағдайын жүйелі жақсартуды;
4) пайдаланылатын су ... ... ... ... ,
картографиялық және зерттеу жұмыстарын орындауды;
5) гидротехникалық құрылыстарға ... ... ... ... ... жаға нығайту құрылыстары) жөндеу жүргізу мен ... ... ... ... жай-күйде ұстауды;
6) флотты жөндеу, кеме жөндеу жұмыстарын жүргізуді;
7) кеме қатынайтын су жолдар мен гидротехникалық құрылыстарыд ... ... ... етуг ... ... ... жарақтарды және мүлікті
дайындауды және жөндеуді;
8) тегістеу құрылыстарын салу үшін құм-қиыршықтас қоспаларын әзірлеуді және
тасымалдауды;
9) кеме ... кеме ... ... туралы және жол жағдайларының
өзгеруі туралы ақпараттық хабар беруді;
10) заңды және жеке тұлғалары ұсынған су жолдарында көпірлерді, әуе және ... ... су ... өткелдерді, гидроғимараттарды, карьерлерді
және басқа да құрылыстарды тұрызу жобаларын келіседі;
11) су бассейінінің ластануына жол ... ... ... ... су жолдарының қызмет көрсетілетін учаскесінің айдынында траль
жұмыстарын ... ... ... ішкі су ... ... мен ... алап
шегінде жүк көтеру тетіктерін және басқа техникалық флотты ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорын мемлекеттік лицензиялануға жататын қызметті тиісті лицензиясы
бар болғанда ... ... ... осы ... ... оның ... мәні ... жауап бермейтін мәмілелерді жүзеге асыруға, сондай-ақ жасауға
құқығы ... ... ... мен ... ... ... өзара қатынас Қазақстан
Республикасының еңбек заңнамасына сәйкес анықталады.
Жұмыс режимін ... ... ... ... ... көзделген жеңілдіктерді ескере отырып белгілейді
Қызметкерлердің еңбегіне ақы төлеу
Кәсіпорынның еңбекақы төлеу қорын мемлекеттік басқару органы белгілейді.
Кәсіпорынның қызметкерлеріне ... ... ... ... ... емес ... және ... кәсіпорындардың
қызметкерлеріне еңбекақы төлеу жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының
2002 ... 11 ... № 41 ... бекітілген еңбекақы төлеу жүйесіне
сәйкес жүргізіледі.
Есепке алу және есеп ... ... ... және өз ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңнамасына және ... ... ... ... ... ... есепке алу саясатына сәйкес
бухгалтерлік есептің ... ... ... жүзеге асырады,
мемлекеттік басқару ... ... ... және ... органдарына
белгіленген мерзімдерде бухгалтерлік және статистикалық есеп береді ... ... ... ... ... және ... ұйымдастыру
Кәсіпорынды қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасы Үкіметінің
шешімі бойынша жүргізіледі.
Кәсіпорын, сондай-ақ азаматтық заңнамада көзделген ... да ... ... ... ... ... және таратуды, егер ... заң ... ... ... ... органның
келісімі бойынша мемлекеттік басқару органы жүзеге асырады.
Таратылған Кәсіпорынның несие ... ... ... ... ... мүлкін сату нәтижесінде түскен қаржыны қоса
алғанда, ... ... ... ... ... кірісіне
аударылады.
ІІІ Негізгі бөлім.
1. Қысқа мерзімді дебиторлық берешектер
Қазақстан ... 2001 ... 12 ... қабылданған Салық
Кодексіне сәйкес шаруашылық субъектілер бухгалтерлік ... ... ... ... пайдаланады. Кәсіпорынның қосылған құн ... ... ... ... ... 1420 ... толтырылуға
тиісті қосылған құн салығы" шотында жүргізіледі. Бұл шотты” дебеті ... ... ... құндылықтар, сырт кәсіпорындардың орындаған
жұмысы, көрсетілген қызметі үшін ... ... ... ... ... ... көрсетіледі. Есеп беру кезеңінің аяғында аталмыш шоттың
дебеті бойынша көрсетілген ... құн ... ... осы ... 633 ... құн ... ... дебетіне көшіріледі.
Мысалы: 2002 жылдың 8 ... ... ... ... ... акционерлік қоғамынан күріш дақылын сатып алды, ... ... ... ... шектеулі серіктестігі төмендегі
шоттар корреспонденциясын орындайды:
1. Сатып алынған тауардың келісім бағасына:
ДТ КТ
222 ... ... ... ... ... және ... есеп айырысу" ... ... ... ... келісім бағасынан 16 ... ... ... ... ... ... сомасына:
ДТ КТ
331 “Орны ... ... ... құн салығы” 13120
671 "Жабдықтаушылар және ... есеп ... ... 2002 ... 15 ... ... ... шектеулі серіктестігі
"Жерұйық" толық серіктестігіне өзі өндірген шұжық өнімін сатып өткізеді,
сатып өткізілген дайын өнімге "Нұрлы" ... ... ... ... ... ... Сатып өткізілген тауардың келісім бағасына:
ДТ ... ... ... ... ... "Дайын өнімді (жұмысты, қызметті)
сатып ... ... ... ... ... өткізілген тауардың келісім бағасынан 16 ... ... ... ... ... ... ... КТ
301 “Алынуға тиісті берешектер” ... ... құн ... екі ... ... ... ... жауапкершілігі шектеулі
серіктестігінің бюджетке аударуға тиісті ... ... ... салық
сомасын анықтау мақсатында, төмендегі шоттар корреспонденциясы орындалады:
ДТ ... ... құн ... ... “Орны толтырылуға тиісті қосылған құн салығы” ... 331 ... ... ... ... құн ... шоты
жабылады, яғни ақырғы сальдосы нольге тең, ал 633 ... ... ... ... ... 2560 ... (15680-13120) болады және
де осы сома есепті ... ... ... ... тиісті.
Сондай-ақ, 633 "Қосылған құн салығы" шотының ақырғы сальдосы "минус"
таңбасымен шығуы мүмкін бұл - бюджеттің осы ... түрі ... ... ... ... ... ... бюджет келесі есеп беру
кезеңдерінде кәсіпорынның қосылған құн ... ... ... ... ... ... өтейді.
2. Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің дебиторлық ... ... ... ... барысында сатып
өткізілген өнімдері (тауарлары, жұмыстары, қызметтері) ... ... ... ... ... мен тапсырыс берушілердің борыштары және
есеп беруге тиісті тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның төмендегі қарыздары
есепке алынады:
- алынуға тиісті берешектер;
- алынған вексельдер;
- кәсіпорынның есеп беруге тиісті тұлғаларының берешектері;
- ағымдағы ... ... алу үшін ... аванстық
төлемдер;
- негізгі шаруашылық серіктестік және оның еншілес ... ... ... ... ... ... ... дебиторлық берешектер.
Алынуға тиісті шоттар – ... ... ... ... жұмыстары, қызметтері) үшін сатып алушылар мен ... ... ... тиісті берешектері.
Бухгалтерлік баланста көрсетілген "Алынуға тиісті берешектер" бабы
шот-фактуралармен, ал ... ... бабы ... ... ... дебиторлық берешегі – бұл негізгі қызмет нәтижесінде сатып
алған тауарлар, қабылдаған қызметтер және жұмыстар үшін ... ... ... кәсіпорын алдындағы міндеттемесі. Ал басқадай барлық
дебиторлық берешектер ... емес ... ... ... ... ... ... ретінде 30 күннен 60 ... ... ... ... ... Егер ... қайтарылуы осы мерзімнен асып
кетсе, онда мұндай дебиторлық берешек ... ... ... ... қызметі барысында кейбір қайтарылынып алынуға тиісті
шоттардың кредиттік сальдосы (алдын ала төлем ... ... ... ... ... ... ондай шоттар қайта жіктелінеді және есеп беру
кезінде олар міндеттеме ... ... ... Бұл ... ... ... ... енгізілмейді.
Қаржы қызметкерлері дебиторлық берешектерді инкассациялауға
(дебиторлық берешектің айналымы) шешім ... үшін ... ... орташа күнін анықтап алуды көздейді. Есептеу принципіне ... ... ... ... ... бастап, дебиторлық берешек те
танылады. Дебиторлық берешек, бастапқы пайда болған ... ... ... түзету сомасын, бағаны кемітулерді және
қайтарылған тауарларды шегеріп тастағаннан ... ... ... ... ... ... ... құны анықталады. Сатып өткізу
мен төлем жасау мерзімінің арасындағы әдеттегі мерзім қысқа болғандықтан
проценттер ... ... ... ... ... ... қызметі барысында кәсіпорын қызметкерлерін шаруашылық
мүддесімен іссапарға жібереді, жалпышаруашылық және әкімшілік ... ... ... ... және ... емес ... ... сатып алу) ақша қаражаттарын жұмсап отырады. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлеріне нақты
ақша беру арқылы, аталмыш ... ... ... ... ... ... басшы бекітеді, тек содан кейін ғана кассадан ... ... ... нақты ақша берілген сәттен бастап, ол кәсіпорынға есеп
беруге тиісті тұлға ... ... ... ... кейін есеп беруге
тиісті тұлға кәсіпорын алдында нақты ақшаның іс жүзінде жұмсалғандығын
растайтын ... ... есеп ... өзінің міндеттемесін өтейді.
Жұмыскерлердің және басқадай тұлғалардың дебиторлық берешектерінің
есебі Бас шоттар ... ... 1251 ... және ... берешектері" активті шотында жүргізіледі. Бұл шотта келесі
дебиторлық ... ... ... есеп ... ... ... жұмыскерлерге берілген қарыздардың есебі, жұмыскерлердің
кәсіпорынға тигізген материалдық ... ... және т.б. ... ... ... ... ... қажеттілігіне қарай, тиісінше аралық
шоттар ашылады.
Іссапарға жіберілетін адамға тиесілі сома оның бару және қайту ... ... ... және ... ... ... жалдауға
шығарылатын шығындардың көлемінде кассадан беріледі. Есеп ... ... ... ... ... мерзімде, бухгалтерияға
өткізілетін есеп ... ... ... ... ... ... ... келтірілді.
Аванс бұрынғы алынған сома бойынша толық есеп айырысқаннан кейін
беріледі. Белгіленген мерзімде есеп ... ... ... ... және ... есеп ... тұлғалар тәртіп бұзушылық бойынша
жазаға, ал қажет болған жағдайда ... ... ... ... ... тексереді, сонан соң оларды кәсіпорынның
басшысына бекітуге жібереді. Дұрыс рәсімделмеген аванстық есептер және
оларға қоса ... ... ... ... үшін есеп ... адамға
қайтарылады. Аванс есебіне тіркелген құжаттар мөр ... ... ... "Төленді" немесе "Өтелді" деген қолдан жазған жазулар арқылы
өңдеуден өткізіледі. ... есеп ... ... ... ... ... қайтарылады.
Кәсіпорын, қызметкер өз уақытында төлемеген аванс сомасының қалдығын,
егер ол қарсы болмаса, ... ... ... ... ... ... болған уақыт үшін, демалыс және мейрам күндерін, ... ... ... ... ішінде жолда шарасыздықтан аялдаған уақытты
қоса алғанда іссапарда болған әрбір күн үшін ... ... ... ... ... ... ... болған уақыты іссапар куәлігіне
қойылған белгілер бойынша анықталады. Іссапарға жіберілген ... ... ... ... шығыны тиісті құжаттар негізінде, ... ... ... бекітілген мөлшерден артық емес көлемде өтелініп
беріледі. үй-жай жалдауға шыққан шығын бойынша ... ... ... ... ... бабымен іссапарға баруға берілетін
тәуліктік ... ... 50 ... көлемінде, жол жүргені жөніндегі
құжаттардың негізінде төленеді. Іссапар ... бару және ... ... ... жол құжаттары болмаған жағдайда, шыққан шығынды өтеп беру
мәселесін әрбір нақты жағдайда кәсіпорын ... ... ... ... ... қызметкері шетелге іссапарға баратын болса, шыққан күні
және келген күні тәуліктік шығынды есептеу кезінде бір күн ... ... ... ... ... ... су жолдары
кәсіпорнының бас ... А.Г. ... 2011 ... 05 ... ... ... 2011 жылдың 6 сәуірінде кассадан іссапар шығындарына
арналып 95000 ... ақша ... 2011 ... 08 ... А.Г. ... ... есебін тапсырды. Кәсіпорынның басшысы аванстық
есепті оған тіркелген тиісті айғақтаушы құжаттардың негізінде 93808 ... ... ... ... 1192 ... ... ... операциялар бухгалтерлік есепте төмендегі жазулар арқылы
тіркеледі:
|Реттік|Операция мазмұны|ДТ |КТ ... | | ... ... ... |1251 |1010 | |
| ... ... ... ақша» |95000,0|
| |аванстың |берешектері" | |0 |
| ... | | | ... ... |7211 |1251 | |
| ... ... және ... ... |рас-талған жол |әкімшілік |берешектері" |9 |
| |ақы ... | | |
| ... | | | ... | |1420 |1251 | |
| | ... ... ... ... | ... ... ... | |
| | ... | | ... ... қалдық |1010 |1251 | |
| ... ... ... ... |"Жұмыскерлердің |1192,00|
| |қайтарған кезде | ... | ... ... ... ... (1192 ... қызметкер
кассаға өткізбеген жағдайда, оның келісімі бойынша ... ... онда бұл ... ... ... төмендегі жазулар
арқылы тіркеледі:
|Операция мазмұны |ДТ |КТ ... |
| | | ... ... ... |3350 |1251 | ... ... ... еңбек ақы|"Жұмыскерлерд|1192,00 |
|дің еңбек ақысынан |бойынша есеп айырысу” |ің | ... | ... | ... қызметі барысында кәсіпорында менеджер жалпышаруашылық және
әкімшілік мақсаттарда (кеңсе тауарларын, басқадай ... ... емес ... ... ақшаға сатып алу) ақша қаражаттарын
жұмсап отырады. Кассадан қызметкерге нақты ақша берілген сәттен ... ... есеп ... тиісті тұлға ретінде танылады да, бухгалтерияға
аванстық есебін тапсырды. ... ... В.Н. ... ... ... ... құнын растайтын шот-фактуралар мен ... ... ... фискальды чек тіркеп аванстық есеп толтырып
тапсырды. Ол ... ... ... ... ... ... ... ақшасын бекітті.
Бұл операциялар бухгалтерлік ... ... ... ... ... |ДТ |КТ ... | | ... |
|1. |кассадан берілген |1251 |1010 | |
| ... ... ... ... ... ... | ... | |0 ... ... ... |1310 |3310 | |
| ... ... мен |"Жабдықтаушылар |20150,0|
| |материалдарды кіріске|материалдар" ... |0 |
| |алу | ... | |
| | | ... ... | ... |тиісті құжаттармен |3310 |1251 | |
| ... ... ... ... |материалдар |және ... |0 |
| ... ... | | |
| | ... ... | | ... ... ... |1251 |1010 | |
| ... үшін ... ... ... |150,00 |
| ... аванстың |берешектері" | | |
| ... | | | ... де ... чек ... ... ... 333 ... қосымша
"Берілген чек кітапшалары бойынша есеп ... ... ... шоты ... Егер есеп беруге ... ... ... чек ... ... онда ... ... сомаға: аталмыш
шот дебеттеліп, 334 "Басқадай дебиторлық берешектер" шоты ... соң есеп ... ... ... ... ... ... аванстық есеп
тапсырады, кәсіпорын басшысы аванстық есепті бекіткеннен кейін есеп беруге
тиісті тұлғаның дебиторлық берешегі жойылады. Оны ... ... ... ... ... 334 ... дебиторлық ... 333 ... және ... ... ... ... ... үшін қызметкерлермен есеп айырысу екі түрде
жүзеге асырылады.
1.Кәсіпорын өз ... ... ... ... ... ... төлемдерді ұстап қалады және оларды сауда
мекемелеріне аударады.
Мысалы: "Тұлпар" акционерлік қоғамы "Келет" сауда үйінен 40000 теңгеге
үй жиһазын ... ... ... ... ... С.К.Мамырбаевтың тапсырыс-
міндеттемесінің негізінде сауда мекемесіні” ұсынылған шоты бойынша тиісті
төлемді оның ... ... ... ... ... ... ... есепте бұл операциялар төмендегі шоттар корреспонденциясын
анықтау арқылы көрсетіледі:
1) "Келет" сауда үйіні” шоты бойынша тиісті ... ... ... ... ... ... ... ақы ... есеп ... ... "Жұмыскерлердің және басқа
тұлғалардың ... ... ... ... ... КТ
333 "Жұмыскерлердің және ... ... ... айырысу шотындағы нақты ақша” ... ... ... тауарлар үшін қызметкерлердің ... ... ... ... ... өтеп ... содан соң
төленген соманы қызметкерлердің еңбек ақысынан ұстап отырады.
Егер жоғарыда келтірілген мысалдағы ... ... ... 40000 ... үй ... үшін "Тұлпар" акционерлік қоғамы тиісті соманы толығымен
аударып, содан кейін оны жұмыскердің ... ... ... ... ... оны ... ... жазулар арқылы көрсетуге болады:
1) Сауда мекемесіне төлеген ... ... ... және басқа
тұлғаларды” берешектері" ... ... ... ... ... ақша" ... ... ... ... ... ұсталынған сомасына:
ДТ КТ
681 “Персоналмен еңбек ақы ... есеп ... ... ... және басқа
тұлғалардың ... зиян ... ... ... ... есеп ... ақша ... тауарлы-материалдық босалқылардың
және басқадай құндылықтардың сақталуын қамтамасыз ету ... ... мен ... ... ... ... ... қоймашы
және т.б.) тағайындау арқылы бақылайды. Мұндай тұлға алдымен ... ... өту ... ... ... ... отырады, ол
шартта тұлға өз қарауындағы құндылықтардың барына жауапкершілігін мойындап,
егер өзінің жауапкерсіздігінен құндылық жоғалатын, бүлінетін және ... ... ... ... болса, онда ол зиянның орнын
өтеуге міндеттеме алатындығы жөнінде келісімге қол қояды.
Мысалы: ... ... ... №2 ... ... ... материалдық құндылықтардың жоғалуының себебінен,
60000 теңге ... ... зиян ... Материалдық шеккен зиянның
сомасын А.К.Сабыровтан өндіру жөнінде басқарманың шешімі қабылданып, ... оның ... ... ұсталынды. Осы операцияларға ... ... ... А.К.Сабыровтың кінәсінен болған ... ... ... ... және ... ... ... ... ... материалдық зиянының сомасы А.К.Сабыровтың еңбек
ақысынан ұсталынды:
ДТ ... ... ... ақы бойынша есеп айырысу” 60000
333 "Жұмыскерлердің және басқа
тұлғалардың ... ... ... ... есебі
Сатып-алушылардың келісім-шартта белгіленген мерзімде төленбеген
шоттары ұзақ ... ... ... деп ... ... ... ... есебі бухгалтерлік есептің
”Табыс” деп аталатын қазақстандық ... және оған ... ... ... заңдық құжаттарына ... ... 3 жыл ... кейін өтелмеген ұзақ мерзімді күмәнді дебиторлық
берешек қайтарылмайтын қарыз ретінде танылады.
Қайтарылмайтын дебиторлық берешектерді есептен ... екі ... ... ... ... алдын-ала қарастыратын
резервтеу әдісі;
• нақты дебиторлық ... ... ... жоқ берешекке
айналғаннан кейін ғана, бұл ... ... ... ... есептен шығару әдісі.
Тікелей есептен шығару әдісі бухгалтерлік есеп тұрғысынан қарағанда
тиімді ... ... ол ... мен ... ... ... ... құжаттарға сәйкес ұзақ ... ... ... ... ... қызметтер көрсетілген мерзімде емес, қай есепті мерзімде
қайтарылмайтын қарыздарға жатқызылса, сол ... ... ол ... тиіс деп ... ... Республикасының Салық Кодексіне сәйкес шаруашылық
жүргізуші субъектілер ... ... тек ... ... ... пайдалануға тиісті.
Ұзақ мерзімді күмәнді берешектер есебін ... ... ... ... ... ... қажет.
Ұзақ мерзімді күмәнді берешектер бойынша резервтеу әдісі - борыш
бойынша кәсіпорын болашақта алуға тиісті ... ... ... ... және ... ... күтілетін мұндай шығындарды бөліп көрсетуді
қамтамасыз етеді.
Басқару ... ... ... субъект дебиторлық берешктерге
алдын-ала түгелдеу жүргізіп, есепті ... ұзақ ... ... ... ... сомасын анықтау үшін екі әдісті пайдалануына
болады:
• өнімді (жұмысты, қызметті) сатып-өткізу ... ... ... төлеу мерзімдері бойынша шоттарды есепке алу әдісі.
Бұл әдістерді төмендегі мысал арқылы ашып көрсетуге болады.
Мысалы: “Сәулет“ жауапкершілігі шектеулі серіктестігі өз ... ... ... арқылы ұзақ мерзімді күмәнді қарыздар
бойынша резерв құру әдісін ... ... ... бұл ... ... ... әр жылында пайда болған дебиторлық берешектердің ішіндегі төленбеген
берешектердің көлемін анықтап, талдау ... ... ... берешектердің ішіндегі жалпы төленбеген берешектердің үлесін
анықтау ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын
бойынша 2001 жылы 845000 теңгенің өтелмеген ... ... ... ... көлемі бойынша құрылатын резервтің сомасын анықтау
үшін төмендегі көмекші кесте ... ... ... ... ішінде |Төленбеген |Төленбе-г|Резерв |
|ік | ... ... ... |ен ... (мың ... ... (мың ... |көлемі, |берешек |теңге) ... | ... ... |%-пен |тің ... |
| | | |(мың ... ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |
|1 |1998 |345 |25 |7 |- |- |
|2 |1999 |400 |53 |13 |- |- |
|3 |2000 |570 |30 |5 |- |- |
|4 ... |108 |- |8 |- |
| |ы | | | | | |
|5 |2001 |845 |- |- |8 |67,6 ... ... ... ... ... 2001 жылдың 1
желтоқсанында 67600 теңге көлемінде резерв құрды. Бухгалтерлік есепте ... ... жазу ... ... ... “Жалпы және әкімшілік шығыстары” ... ... ... ... ... бойынша резервтер”
67600
Анықталған үмітсіз берешек жоғарыда ... ... ... ... ... ... берешектер бойынша резервтер” 67600
301 “Алынуға ... ... ... ... дебиторлық берешек баланстан тыс шотқа
апарылады және есептік құжаттар ... ... ... ол ... тыс шотта есепте тұрады.
Қайтарылмайтын берешек деп танылып, ... ... ... 15 ... 2001 жылы өтелген жағдайда (яғни төлем есептен
шығарылу ... ... ... түссе) екі бухгалтерлік жазу орындалады:
ДТ ... 301 ... ... ... ... ... мерзімді күмәнді берешектер бойынша ... ... 441 ... айырысу шотындағы нақты ақша” 67600
301 “Алынуға тиісті ... ... ... ... мен тапсырыс берушілерден келіп түскен төлем
қайтарылмайтын қарыз деп есептен шығарылған мерзімнен ... ... ... болса, онда:
ДТ КТ
441 ... ... ... нақты ақша” ... ... ... алынатын
басқадай табыс”
67600
5. Басқа да дебиторлық берешектер есебі
Кәсіпорынның берілген қарыздары, жалға берілген негізгі құралдары ... ... ... ... ... Бас ... жоспарының 332
"Есептелінген проценттер" шотында жүргізіледі. Алынуға тиісті проценттерді”
есептелуі 332 шоттың ... және 72 ... ... ... ... ... шоттарының кредиті бойынша көрініс табады.
Шағым-талаптар бойынша есеп-айырысудың есебі, балаларын бала-бақша
мекемелеріне беретін ... ... ... және басқадай
дебиторлармен есеп-айырысудың есебі 334 "Басқада дебиторлық берешектер"
шотында жүргізіледі.
Тауарлы-материалдық ... ... ... ... жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер үшін берілген аванстардың
есебі Бас шоттар ... 35 ... ... ... шоттарында
жүргізіледі.
Аванстар берілген кезде 35 бөлімше ... ... ... ... тиісті шоттары кредиттеледі. Босатылған тауарлы-
материалдық ... ... ... ... және ... мен қызметтерді қабылдау актілері бойынша тауарлы-материалдық
құндылықтар, сондай-ақ ... ... ... ... мен
көрсетілген қызметтердің сомасына өндірістік шығын шоттары дебеттеліп, 671
"Жабдықтаушылар және ... ... шоты ... ... ... ... жұмыстар мен
көрсетілген қызметтер бойынша жабдықтаушылар мен мердігерлер алдындағы
кредиторлық ... 35 ... ... ... ... алдын-ала
төленген аванстар есебінен өтеледі.
Кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметі барысында ... ... ... ... ... ... есепті мерзімдерде апарылуға тиісті
шығындар орын ... ... ... осы ... жылы келесі есепті мерзімдерге
қатысты шығындар орын алған болса, ондай ... ... ... сай жүргізілуі тиіс.
Мұндай шығындардың қатарына мерзімдік ... ... ... шығындарын, келесі есепті мерзімдерге ... ... ... мен сақтандыру төлемдерін және т.б. шығындарды жатқызуға болады.
Бас шоттар жоспарының 34 "Алдағы кезеңнің ... ... ... ... ... ... ... есебін жүргізуге арналған.
Сақтандыру полисін сатып-алу есеп-айырысу шотынан жүзеге асырылса:
ДТ КТ
341 “Сақтандыру ... ... ... айырысу шотындағы нақты ақша" ... ... үшін ... ... алдын-ала аванспен төленсе:
ДТ ... ... ... ... ... ... шотындағы нақты ақша" ... ... ... ... жазылу сомасына:
ДТ КТ
343 “Алдағы ... ... ... ... ... "Кассадағы ұлттық валюта түріндегі нақты ақша" ... ... ... ... ... ... алынатын
кезеңнің тиісті шығын объектілеріне апарылып отырады, сонда:
ДТ ... ... ... және ... ... шығындары”
821 “Жалпы және әкімшілік шығындары“ ... ... ... ... ... ... ... "Алдағы кезеңнің есебіне ... ... ... шоттары
23700
Еншілес және бірлесіп бақыланатын заңды ... ... ... ... ... ... анықталғандай
шаруашылық серіктестіктер еншілес, тәуелді және бірлесіп ... ... ... ... ... 13-ші ... ... қорытынды есеп
және еншілес серіктестіктерге салынған инвестициялардың есебі“ деп аталатын
қазақстандық стандартына сәйкес еншілес шаруашылық серіктестік дегеніміз ... ... ... бақылауында болатын серіктестіктер.
Ал, Қазақстан Республикасы Азаматтық Кодексінің 94 бабының 1 пунктінде
атап көрсетілгендей, егер басқа ... ... ... оның
жарғылық қорының басым бөлігінің құрылтайшысы болып табылса немесе екі
жақтың өзара құрылған келісім-шарты ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктер болса, онда шаруашылық ... ... ... ... ... 14-ші ... ... серіктестіктерге
салынған инвестициялардың есебі“ деп аталатын ... ... ... шаруашылық серіктестік – бұл, инвестордың басым ... ... оның не ... ... ... не ... ... тұлғасы болып табылмайтын серіктестікті айтамыз.
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің 95 бабының 1 пунктіне
сәйкес егер басқадай (қатысушы) заңды ... ... ... ... ... аса ... ... болса, онда ол акционерлік
қоғам ... ... ... ... 13-ші ... ... бойынша әдістемелік
нұсқауларға сәйкес Заңды тұлға басқа заңды тұлғаның акциялар пакетін сатып-
алу ... ... ... ... ... болады.
Инвестиция салынған объектінің 50%-тен аса ... беру ... ... сатып алу, инвесторға бұл объектіге бақылау жасауына мүмкіндік
береді.
Бақылау деп – ... ... ... табу ... ... және ... ... басқару құқығын айтады. Егер, ... ... ... аса ... ... және ... арқылы тікелей немесе жанама түрде иемденетін болса, бұл
жағдайда бақылау заңды деп танылады.
Еншілес, ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді
және ағымдағы дебиторлық берешектерінің барлық түрлері жөніндегі ақпаратты
жинақтау үшін 32 ... ... ... дебиторлық
берешектер" бөлімшесінің шоттары пайдаланылады.
Қорытынды
Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... ... борыштар пайда болады. Дебиторлық ... ... ... қабелеттілігіне тікелей әсері бар. Сондықтан
кәсіпорын басқармасы дебиторлық борыштардың уақтылы төленуіне үнемі бақылау
жүргізіп ... ... ... ... ... (МСФО) қарыздар бойынша
шығындар «Ias23» бөлімінде ... ... ... - ... ... ... бухгалтерлік
көрсету әдісін анықтау. Осы Стандарт, негізінен, қарыздар ... ... ... ... ... ... етеді. Алайда Стандартта
баламалы әдіс ретінде белгілі бір ... сай ... ... ... ... ... өндіруге тікелей байланысты қарыздар ... ... жол ... бір ... сай ... ... қаржыландыру жөніндегі
уағдаластықтар компанияның қарыз қаражатын алуына және сол қаражаттың бір
бөлігі немесе ол ... сол ... ... шығын ретінде
пайдаланылудан бұрын қарыздар бойынша оған ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда қаражатты ол жұмсалғанға
дейін белгілі бір талаптарға сай келетін активке уақытша ... ... ... ... үшін рұқсат етілген қарыздар бойынша
шығындар сомасын анықтау кезінде сондай ... ... ... кез ... ... ... ... шығындар сомасынан шегеріледі. ... ... ... борыштар бойынша қарастырылады. Күмәнді борыштар
бойынша резервтердің есебі бухгалтерлік ... Ias5 ... деп ... ... және оған ... ... ... Республикасының заңдық ... ... ... 3 жыл ... кейін өтелмеген күмәнді дебиторлық борыш
қайтарылмайтын қарыз ретінде танылады.
Дебиторлық ... ... ұзақ ... және қысқа мерзімді
болып бөлінеді. ... ... өтіп ... ... ... 30 ... ... 30-60 күнен аспы кеткен және 1 ... асып ... ... ... ... ... ... кәсіпорнның өзінің
кредиторларымен, мемлекетпен міндетті ... ... ... ... үшін және ... ... мекемелерімен есеп айырысу үшін маңызды
болмақ.
Дебиторлық борыштарды үнемі бақылауда және оның қозғалысы ... ... ... ... ... есеп ақпараттары маңызды
орын алады. Тек бухгалтерлік есептің шынайы тіркелген мәліметтері ... есеп ... ... ... ... ... дебиторлық борыштардың мәліметтері басқару шешімдерін тиімді
қолдану үшін ... ... ... ... ... ... бойынша синтетикалық және аналитикалық есебін жетілдіру үшін
барлық мүмкіндіктер бар. Сондықтан ... ... ... ... әрі ... ... бухгалтерия аппаратының басты міндеті болмақ.
Қолданылған әдебиеттер
1. Қазқстан ... ... ... туралы” заңы // Бухгалтерлік
есеп және аудит. 1999 ж., ... ... ... ... заң күші бар “Бухгалтерлік есепке
алу туралы” жарлығы – Алматы, 1996ж.
3. Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... ... ... туралы” кодексі, Алматы – 2001 ж.
4. Бухгалтерлік есептің 6 “Негізгі құралдардың есебі” стандарты – ... ... 1998 ... Бухгалтерлік есепті” 6 “Негізгі құралдардың есебі” стандарты бойынша
әдістемелік ұсыныстар – Алматы, Есеп баспасы, 1998 ... ... план ... бухгалтерского учета финансово- хозяйственный
деятельности субъектов // Бюллетень ... – 1996г., ... ... по ...... 1996 г.
8. Андреев В.Д. Практический аудит ... ... ... ... В.П. Учет основных средств // Бухгалтерский учет - 1991г., № ... ... З. ... по ... основных средств// Бюллетень бухгалтера -
1997г., №35.
11. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. ... и ... ...... ... ... 1998г.
12. Дюсембаев К.Ш. №3.
13. Ержанов М.С. Теория и практика аудита – Алматы: Єылым., 1994г.
14. ... П.И. ... ... по ... ИНФАРМ-М, 1996г.
15. Коноваленков В.Е. учет основных фондов на ПЭВМ // Бухгалтерский учет -
1991г, №10.
16. Корженгулова А. Учет ... ... ... по ... ... // Бюллетень бухгалтера - 1999г., №5.
17. Лашун Л.Г. Бухгалтерлік және салықтық есепте негізгі құралдарды көрсету
тәртібіндегі айырмашылықтар туралы // ... ... - 1998г., ... ... Б, ... Х, Колдуэлл Д. Принципы бухгалтерского учета-Москва:
1996г.
19. Осадчая В.И. Формирование учетной политики на ... (на ... ... ... // ... бухгалтера, 1998 г., №21.
20. Подольский В.И. Автоматизированная форма бухгалтерского ...... и ... 1991 ... ... В.К. ... учет на предприятии – Алматы, 1998г.
22. Радостовец В.К., ... Н.В., ... С.С ... начис-ление
амортизации рекомендуемые международными бухгал-терскими стандартами
//Бюллетень бухгалтера - 1995г., ... ... А. ... ... // ... и жизнь -1993г.
24. Сингуров А.Ф. Учетная политика в сельском хозяйстве: ... // ... ... – 1998 г., ... ... Т.А., ... Б.А., ... Н.Ә. Қаржы есебі -
Алматы (Дәуір( 1998ж.
26. Толпаков Ж.С. Учет ... ... // ... ... ... – 1997 г., ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дебиторлық берешек есебі22 бет
Дебиторлық берешек есебі жайлы39 бет
Дебиторлық берешек есебі мен аудитін, талдауын жетілдіру жолдары64 бет
Дебиторлық берешек есебін ұйымдастыру22 бет
Дебиторлық берешекті басқарудың теориялық негіздері . «Қазақстан - Каспийшельф» ЖШС-ң дебиторлық қарыздар есебін талдау14 бет
Дебиторлық берешектің есебі мен аудиті84 бет
Дебиторлық берешектер бойынша есеп айырысулар есебі мен аудиті82 бет
Дебиторлық берешектер есебі96 бет
Дебиторлық берешектер есебі және оны жетілдіру71 бет
Дебиторлық берешектер есебін ұйымдастыру22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь