Жеткіншектерде этномәдени құндылықтарды қалыптастыру

Тұлғаның өмірлік дамуы, мәдени тарихи тәжрибені меңгеруі арқылы жүзеге асатындықтан, тұлғаның құндылықтарға бағдарлануы қалай дамиды деген мәселеге қызығу пайда болды. Әсіресе халық даналығы мен өнегелік нормавлардың кең көлемді күші мен потенциалын құрайтын халықтық эпостар мен мифтер арқылы эпостық тәжрибені игеру жолдарын қалыпта құрастыруды қажет етеді. Әрине бұл жағдай этнопсихологиялық-педагогикалық тұрғыдан ұғынуды қажет ететін күрделі процесс
Қазіргі жаңа қоғамдық, әлеуметтік-мәдени жағдайларға байланысты туындайтын көптеген өзгерістер білімдер жүйесіндегі педагогикалық-психологиялық бағыттарда жаңа бағыттағы өзгерістерді талап етеді. Бұл мәселені шешу ең алдымен ұлттық мәдениет пен жалып адамзаттық құндылықтарға негізделген мәдени құрлымдарға байланысты.
Индивид үшін құндылықтар болымысты бағалаудың кей белгілерінің бірі. Құндылықтар бір мезгілде мотивациялық әрі когнитивті бағынқа құрылған құрлымдар болып табылады, тұлғаның мінез-құлқын белгілі бір мақсатқа бағыттайды,ұйымдастырады,бағдарлайды және көптеген жаңа ақпарттармен когнитивті жұмысты детерминациялайды.Құндылықтарға бағдарлануды зерттеудің этнопсихологиялық аспектісі халықтың асыл мұралары-халық творчествасы арқылы индивидтің жеке бастық-психологиялық дамумен байланысты.
Құндылықтарға бағарлану мәселесін этнопсихологиялық тұрғыдан шешуде, яғни адамзат жасаған рухани тәжрибені меңгеру(халықтық эпос,ұлттық дәстүрлер) білімдер жүйесінде, әсіресе мектепте алатын орны өте мәнді.Себебі, балалар,әсіресе кіші сыныпта,берілген ролге тез ену, жаңа әсерлерге деген қажеттіліктерге жоғарғы танымдық белсенділік,қоршаған әлемге деген қызығулар, сенгіштік,эмоциялық сияқты сапалармен шарттанады.Осы маңызды обькетивті шарттар негізінде балада тұлға дамуының негізгі қайнар көзі болар фольклор жанры-халық творчествосы,мәдениет,прогрессивті халықтық салт дәстүрлері арқылы құндылықтарға бағдарлануды қалыптастыруға болды.
Тұлға деңгейінде құндылық сана-идеалдарға, дәстүрлерге, нормаларға, әдет-ғұрыптар сияқты құндылықтарға бағдарланулар мен ішкі ыңғайланулардың
        
        Жеткіншектерде этномәдени құндылықтарды қалыптастыру
Тұлғаның өмірлік дамуы, мәдени тарихи тәжрибені меңгеруі арқылы
жүзеге асатындықтан, тұлғаның құндылықтарға бағдарлануы ... ... ... ... ... ... ... халық даналығы мен өнегелік
нормавлардың кең көлемді күші мен потенциалын құрайтын халықтық эпостар ... ... ... ... игеру жолдарын қалыпта құрастыруды қажет
етеді. Әрине бұл жағдай этнопсихологиялық-педагогикалық тұрғыдан ұғынуды
қажет ететін ... ... жаңа ... ... ... байланысты
туындайтын көптеген өзгерістер ... ... ... ... жаңа ... ... талап етеді. Бұл
мәселені шешу ең алдымен ұлттық мәдениет пен жалып адамзаттық құндылықтарға
негізделген мәдени құрлымдарға байланысты.
Индивид үшін ... ... ... кей ... бірі.
Құндылықтар бір мезгілде мотивациялық әрі ... ... ... ... ... ... мінез-құлқын белгілі бір мақсатқа
бағыттайды,ұйымдастырады,бағдарлайды және көптеген жаңа ... ... ... ... зерттеудің
этнопсихологиялық аспектісі халықтың асыл ... ... ... жеке ... ... ... ... мәселесін этнопсихологиялық тұрғыдан шешуде,
яғни адамзат жасаған рухани тәжрибені ... ... ... ... әсіресе мектепте алатын орны ... ... кіші ... ... тез ену, ... деген қажеттіліктерге жоғарғы танымдық белсенділік,қоршаған
әлемге ... ... ... ... ... ... ... шарттар негізінде балада тұлға дамуының
негізгі ... көзі ... ... ... халықтық салт дәстүрлері арқылы
құндылықтарға бағдарлануды қалыптастыруға ... ... ... ... ... нормаларға,
әдет-ғұрыптар сияқты құндылықтарға бағдарланулар мен ішкі ... ... ... ... жүйелері
нақты,динамикалық иерархияланған құрылуларды береді. Осы мәселелерді
этнопсихологиялық тұрғылардан ... ... ... ... ... ... ... когнитивті, эмотивті,
конативті және креативті компоненттері. Когнитивті компоненттер,өз халқының
бай мұраларынан, әдет-ғұрыптарынан, салт-дәстүрлерінен, халық ... ... жаңа ... ... ... жүйесі сананың творчестволық ізденуі мен ... ... ... ... табылады. Құндылыққа бағдарланудың
эмотивті компоненттері (С.Л.Рубинштейн) индивидтің рухани әлем ... ... ... ... ... әсерлену формаларын
да анықталады. Құндылыққа бағдарланудың конативті компаненттері (Л. И.
Божович) тұлғаның болмысқа деген ішкі ... ... ...... ... ... байланысты.
Құндылықтарға бағдарланудың орнықты және қайшылықсыз құрылымдары
тұлғаның ... ... ... да ... ... сенімділік,
адалдық, ерік күшіне қабілеттілік, белсенді өмірлік ... ... ... сияқты сапалары. Осы қалыптасқан құндылыққа бағдарланулар
индивиттің мінез-құлқының өзіндік реттеуін қамтиды.
Осы айтылған ерекшіліктердің ... ... ... ... ... ... бірі халық эпостары арқылы
жүзеге асыруға ... ... ... ... ... (В. Вундт, Л.
С. Выготский, К. Юнг) ... ... ... жеке ... дамытудың
психологиялық терең мазмұнын көруге болады. Тұлғаның дамуы, мәдени тарихи
тәжібиелі меңгеруі арқылы ... ... ... құндықтыларына
бағдарлауының даму мәселесіне деген қызығу тундайды. Әсіресе халық даналығы
мен өнегелік нормалардың кең көлемде күшімен потенциалын ... ... мен ... арқылы тәжірибені игеру мектептерін қалыптастыруды қажет
етеді. Әрине бұл этнопсихологиялық, педагогикалық ұғынуды қажетсінетін
күрделі ... ... ... салт-дәстүрлерді интериоризациялау
жеткіншектің мінез-құлқын реттейді,соның ... ... ... деген қзатынас өзгереді. ... ... ... жеткіншектің рухани әлемін қалыптастыру құралы
мен мәдениетінің,сана сезімдерінің формасы және ... ... ... ... және ... ... тәсілі,
жеткіншек социализацияның маңызды шарты.
Адамзат баласы жасаған ... ... ... ... ... аксиологиялық және ... ... ... ... ... ... шексіз
көптеген мағаналар мен ... адам мен әлем ... ... ... ... ұлттық мәдени жағдайды
шоғырландырады.
Халықтық эпостардың ... ... ... ... ... антропологиялық бағыттылығымен анықталады ... және ... ... ... болады .
Халық эпостары жеткіншекке тұтастай әсер ете ... ... ... өмір ... ... ... ... өнегелік
түсініктерін, құндылыққа бағдарлануларын қалшыптастырады. ... аса бай асыл ... ... яғни эпостарды, аңыз
әңгімелерді, мақал мәтелдерді, салт-дәстүрлерді меңгеру ... ... сана ... ... рухани асыл мұрасын танып – талдаудың, бағалаудың қалыптасқан
ғылыми ... бар. Қай ... ... ... жан ... ұрпақтан ұрпаққа келе жатқан фальклор, эпос, әдебиеттің асыл
үлгілерінде (айтыс, ... ... ... ... ... ... Олардың қалың қауымның сан ғасырлар бойы сақтап келе жатқан мәңгі
жасайтын ... ... баға ... ... тамаша өнер туындылары болып
саналады. Демек асыл бай мұралар – адам өмірінің психологиялық ... сән ... ... Кез ... ... фальклорда менталдық
кеңестік болады, әрбір менталды кеңестік өзіндік мағаналыконтексті құрайды,
жеке дара эмоцияның баяуға ие және ... ... ... ... ... ... – халықтың этностық байлығы онда
адамның ішкі ... мол ... ой ... ... ... арқылы беріледі. Әр халықтың фальклорында сол халықтың этностық
психологиялық ... ... ... ... дастан, жырлар,
аңыздар әрбір ұрпаққа жеткенде, бағзы заманда ... ... ... баяндаумен қатар, қалың бұқараның ғазап, әділетті өмір ... ... ... ... ... ерлікке, ел сүйгіштікке,
отандық сезімдерге баулиды. Олар біздің этностық, психологиялық ... ... ... ... ... ұрпаді ерлікке, ел сүйгіштікке, ... ... Олар ... этностық, психологиялық мәдени
құндылықтарымыз ... ... ... ... ... ... ... шақырып, эпостық
жырларында жырлап, мақал-мәтелдерінде ойландырып, ертегісінде баулап, өлең
жыр ... ... ... ... ... ... «Эпос дегеніміз –
дүние жүзілік өнер қазынасына әрбір ұлт қосар үлестің маңызды саласы», ... ... ... ... ... ... ... сақтаушысы және
түйіні мен даналығы,онда халықтың таптық,еңбек және эстетикалық тәжрибелері
бейнелейді.Эпос-тарихи ес ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Эпостар біздер
үшін құндылығы жоғары дүние, себебі, онда ... ... ... ... мәні зор. ... ... дәстүрлер мен рухани
байлықты жеке адамның дамуына,психологиясына әсер ... және ... ... ... ... ... ... оларды
жалпылап,бөліп, негізін талдап оны ... ... ... ... ... қажет.
Эпостағы жыр дастан оқиғалары қызықты ... ... ... ... ... ... ... рол атқарған дәл,нақты тұлғалар,барлық қиындықтарды жеңген, халықтың
ой-санасында қорытылған батырдың жинақы бейнесін көреміз.Әсіресе көп көңіл
қоятын қазақ эпостарының ішіндегі бірі ... ... ... эпосында
жырланған «Едіке батыр», «Қарасай қази», «Орақ-Мамай» ... ... ... ... ... мифологиялық
көркем әдеби санасының жұмыс істеуін ... ... ... ... ... ... да,әрі діни нанымдары
күшті болса да халықтың ойлау, еңбек ету, ... ... ... ... ... ... ... мұрасы өсіп келе жатқан ұрпақтың,
әсіресе жеткіншектердің ұлттық және тарихи сана сезімдерінің ... ... ... ... және ... ... ... бағдарланулар жүйесін қалыптастыруда аса маңызды орыны бар.
Қай эпосты талдасақта, олардың мәдениет дамуының бірыңғай ... ... ... тән ... ... ... тасушы деп қарап, әр этнос
өзінің мәдениетінғ, рухани дүниесін байытады. Қазақ ... ... мен ... ... ... түсіну үшін халық эпосын рухани
мәдениеттің категориясы ретінде, ... ... ... ... және ... тәрбиелеудің негізі деп ... ... ... ... керек.
Жеткіншектерді әлеуметтендіру процесінің маңызды факторларының бірі
эпостық ... ... ... талдау, оларға жеткіншектерді икемделуі де
жатады. Эпостық дастандарда халықтық бостандыққа, тәуелсіздікке ... ... ... ... сөз ... ... сондай, жырда адам жанының барлық психологиялық болмыстары,
тәрбие негіздері де беріледі. ... өзі ... ... қатар жан
тәрбиесін қатар беруді мақсат еткендігін байқатады. ... ... пен ... ... пен ... тартысы арқылы көз
жеткізіліп, зор ... ... ... ... ... ... ... эпостың психологиялық. эстетикалық, педагогикалық ролі
зор, ол еш уақытта да өз мәнін жоймайды. ... ... ... ... да ... негізі – күллі байлығы, әр ... ... ... қоса ... ... сол ... этнопсихологиялық ерекшелігі
болып саналады. Эпостық жырлардан ... ... ... сан ... ... болмысын, өмірін тұтастай көруге болады. Эпостарда тек
тарихтың жекелеген оқиғалар ғана суреттелмейді, сол этностың ... ... ... ... яғни ішкі матевациялары, қайтпас
қайсарлық, берік ... ізгі ... ... елге ... ... ... сияқты құндылықтарға бағдарланған бейнелеулерді көреміз.
Батырлық ... да өне ... бір ғана ... ... ... ... ... қатар қазақ жұртының бейбіт тұрмысы, көрікті әсем
табиғаты, әр алуан адамгершілікті ... ... ... ... ... міндетті түрде үлкенді сыйлау дәстүрін ... ... да жасы ... сыйлап, кезегін береді. Сөйтіп эпостық
жырларда сол ... тән ... ... ... көруге
болады. Күні бүгінге дейін сақталып келген асыл мұра – дәстүрлі ... ... ... ... дүние танымдық, психологиялық-педогогикалық зор
маңыздылығымен бүгінгі ... үшін ... ... да ... мәні ... жыр ... ... арнайы талдау
барысында ол жырлардың индивидте үлкендерді ... ... ... ... ... ... ... мүмкін ететін ... ... ... ... туған жерге деген махаббатты туған
халыққа ... ... ... ұғынады. Әкеңнің ғана
емес,халықтың ұлы бол деп ... ... ... ... ... ... ... келеді.Балалар халық фольклорын оқи ... ... ... ... ... тән этникалық құндылықтар жүйесінде үлкен
орын алатынын ұғынады.
Этностық сана сезімді ... ... ... тек ... қана емес, қазіргі жаңа ұрпақ үшін руханилық пен ... ... бірі ... ... ... ... бір ... мәдени, әлеуметтік, ұлттық ерекшеліктер жайлы түсініктерді
қалыптастыруға болады. Этно ... үшін ең ... көп ... ... ... ... ... ирархиясы тұтасымен немесе
қандай дәрежеде сақталғанын зерттеу. Арнайы, жүйелі ұйымдастырылып берілген
халық эпостары индивидке терең психологиялық ... ... ... ...... ... ... мәдениеттің арақатынасы халықтың ұлттық мәдени мұрасының
мәдениетпен байланысы туралы ... ... ... ... пазитивті жақтарын қалыптастырады. Себебі,
мәдениет – адам творчествосының, халық творчествосының өнімі. Поли мәдениет
және поли ... ... ... ... ... бұл жағдайлар этно мәдени
құндылықтарды қалыптастыруда өзіндік рол ... ... ... ... ... – психологиялық қорғаныс психологиясы болып
табылады, ... ... ... ... психологиялық адаптациялық
қатысты туындаған қажеттілікті дитерминациялайды.
Этнопсихологиялық зерттеулердің нақты міндеті – ... ... ... ... ... деген құндылықтарды
табуға бағытталған этномәдени зерттеулерді дамыту.
Қазіргі ... ... жаңа ... ... Атап ... және ... ... этнолингивистика, этнокультуралогия,
этнофольклорды талдайтын зерттеулер. Негізгісі этностық сана сезімдердің
дамуы, ... ... ... халық мұрасына деген пазитивті ықпалды
жеткіншектерде дамыту. Халық ... көп ... ... оның
қалыптасу процесстері бекітіледі. Ал психикалық дамудың жаңа деңгейі тек
этностық ... ... ... ғана ... ... ... ... өмірлік, халықтық салт дәстүрлері, мәдениет құндылықтары,
отбасылық қатынастар да, ... ... да, ... да ... ... ... жекткіншектерде этномәдени ... ... ... ең ... ... Яғни ... ... сол халықтық мұраларды психологиялық талдау уақыты жетті. Ұлттық
дүние танымды ... ... ... ... негізінде көру,
этнопсихологиялық дамуды ... ... ... даму заңдылықтарында қарау
болып табылады.
Этногинетикалық берілген аңыз әңгімелер, ақпараттар ... ... ... ... ... ... ... ретінде
беріліп отырған. Сондықтан да этногинетикалық фольклор – ... ... бек р ... ... ... қарым
қатынас процесінде информацияларды сұрыптауға, мотивациялық стратегияларды
таңдауға, конфликтілерді ... ... жеке ... ... ... ... ... (эмоция мен сезімдері),
басқалармен өзара әрекеттесу дағдыларына әсер етеді. Мұндағы ең ... ... ... ... социуммен, қоршағандармен, өз
өзімен қатынасын анықтайтын терең және мәндіітеді.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жеткіншек жас кезеңінде психодиагностиканы қолдану ерекшеліктері18 бет
Жеткіншек жасындағыларда кездесетін эмоционалдық үйлеспеушілікті диагностикалау және коррекциялау100 бет
Жеткіншектердің агрессивті мінез - құлқының психологиялық ерекшеліктері48 бет
Оқыту процесінде жеткіншектердің зейінін қалыптастыру жолдары52 бет
Ұлттық құндылықтар – білім бастауының қайнар көзі4 бет
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру34 бет
Айтыс өнерінің психологиялық табиғаты және этномәдени құндылықтарды дамытудағы рөлі65 бет
ЖШС «Компас Тревел» турфирмасы17 бет
Интеллектілік даму мен өзіндік бағалаудың өзара байланысына этномәдени факторлардың әсері71 бет
Этно-мәдени туризмді Қазақстанда дамыту болашағы34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь