Су - биосфераның аса маңызды элементi

ЖОСПАР

1. Су — биосфераның аса маңызды элементi 2
1.1. Жердiң климаты 3
1.2. Криосфера 4
1.3. Өздiгiнен тазару 5

2. Гидросфераның ластануы 6
2.1. Суды тазарту және ластанудан қорғау 9
3. Қалдықсыз өндiрiстер 12

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 14
        
        ЖОСПАР
1. Су — биосфераның аса маңызды элементi 2
1.1. Жердiң климаты 3
1.2. ... ... ... тазару 5
2. Гидросфераның ластануы 6
2.1. Суды тазарту және ластанудан қорғау 9
3. Қалдықсыз ... ... ... тізімі 14
1. Су — биосфераның аса маңызды элементi
Гидросфера — бiздiң планетамыздың аса маңызды құрам бөлiктерiнiң бiрi.
Гидросфераға күн ... мен ... ... ... ... және бiр ... ... күйге өте алатын барлық су түрлерi жатады.
Гидросфера Жердiң басқа элементтерi атмосфера мен литосферамен тығыз
байланысты. ... су ... ... ... ... су айналымы
гидросфераның барлық бөлiктерiн бiр-бiрiмен байланыстырып, бiртұтас жабық
жүйе: мұхит — атмосфера — құрлықты ... Ол ... ... ... байланысты өзгеретiн су алмасу процесiнiң
белсендiлiгiн қамтамасыз етедi.
Мұхиттағы су гидросфераның барлық массасының 97 % құрайды және ... ... ... 75% аса ... ... ... тiршiлiгiнде
мұхиттың алатын орны ерекше: онда биосфераның химиялық ... ... ... ... ететiн толып жатқан химиялық реакциялар
жүредi. Су кез келген жануарлар мен өсiмiдктердiң ткандерi мен
клеткаларының құрамына кiредi. Жануарлар мен ... ... ... реакциялар тек қана су қатысында жүре алады. Жер планетасындағы
климат та көп ... суға және ... су ... ... қалыптасады.
Мұхиттардағы судың беткi бес жүз метрлiк қабаты ондағы планктонның
сүзгiш аппараты арқылы 40 күн iшiнде сүзiлiп ... бiр жыл ... ... су ... ... ... отырады. Теңiз суындағы ерiген тұздардың
концентрациясы 3,5% болса, химиялық құрамы ... бұл ... 99,9% ... ... хлор, бром, фтор, магний, кобальт, т.б. иондардың үлесiне
тиедi.
Биосферадағы үш сфераның — ауа, су, ... ... ... өзара
қарым-қатынастарды, негiзгi заты көмiрқышқыл газы болып табылатын
карбонаттық тепе-теңдiк арқылы жақсы түсiнуге болады. Мұхитта атмосфераға
қарағанда ... газы 60 есе көп. ... газы суық суда ... ... ... ... оны атмосфераға насос тәрiздi тартып
алады, сондықтан да бұл аймақтарда оның қысымы оңтүстiк пен солтүстiк
ендiктерге қарағанда жоғары болады. ... СО2 ... ... ... ... оның мөлшерi де артады, нәтижесiнде кальций карбонатының
ерiгiштiгi жоғарылап, гидрокарбонат-иондар көбейедi. СО2 мөлшерi азайғанда
сутек иондарының концентрациясы төмендейдi де, кальций ... ... ... ... ... ... ... көмiртек иондары
тұрақтанып, атмосфераның анторопогендiк ластануынан жиналған СО2 артық
мөлшерi сiңiрiледi. Қорыта айтқанда, су биосферада ең негiзгi роль атқарушы
болып табылады, себебi тiрi ... ... ... ... су ... ғана жүре алады, сондықтан да олардың клеткалары мен
тканьдерiнiң көп бөлiгi судан тұрады.
Су — әлемнiң ең үлкен ... ... ... ... тұщы ... ... ғана, барлық су ресурстарының 3% ғана.
Таза судың жетiспеушiлiгi жер шарының ... ... ... бiрi болып отыр.
Жердегi су ресурстары жалпы алғанда, жер бетiлiк немесе континетальды
сулар, Бүкiл Әлемдiк мұхит сулары және жер ... ... ... үш ... Жер бетiлiк, не континентальды суларға — өзен, көл, жабық
теңiздер, батпақтар, атмосфералық жауын-шашын сулары, мұздықтар суы, ... ... ... мен ... ... ... ал жер астылық суларға
топырақ ылғалдары, жер астылық ... ... ... ... ... бiр-бiрiне байланыссыз екi фактордың — тарихи-
табиғи және геологиялық жағдайлар мен антропогендiк фактордың әсерiнен
қалыптасады.
Судың химиялық құрамының ... ... ... оларды минералдану
дәрежесiне байланысты төмендегiше классификациялауға болады (1 г/л):
тұщы су ------------------- 1 ге дейiн
тұздылау ... ... ... 26-50
ащы ------------------- >50
Жер бетiндегi тұщы су қорының 97% ... ... ... ... ... ... ... Егер осы мұздықтарды Жердiң бетiне
бiрдей етiп бөлсе, онда ол ... 53 м ... ... ... едi. ... тұщы су қорын пайдалану әлi күнге мүмкiн болмай отыр.
Құрлықтың бар болғаны шамамен 3% көлдер мен өзендер алып жатыр. Сондықтан
да тұщы ... ... ... ... ... ... су айналымы үздiксiз жүрiп отырады. Күн сәулесiнiң әсерiнен
Мұхит суларының, ... ... және ... ... су ... ... ... атмосфера су буларымен қанығады.
Буланған су конденсацияланып, бұлттар ... ... ... ... бетiне жауады. Жерде оның бiраз бөлiгi топырақ пен ... ... ... ... ... өсiмдiктерге сiңiрiледi, не
топырақтың терең қабаттарына өтiп, онда грунт суларымен бiрге қайтадан жер
бетiне шығып, мұхиттарға қосылады. Жауын-шашынның бiраз бөлiгi ... ... ... ... ... ...... проблемасы әрқашан да болған. Өте ертедегi кезеңдерде-
ақ, бұдан 2500 жыл бұрынғы Грецияның қалаларында бұрынғы ... ... ... ... ... ... пен ауа ... деген қызығушылық Ертедегi Грецияда осы құбылыстар
туралы iлiмнiң келiп шығуына әкелдi деуге болады. Ауа райы мен ... ең ... ... ұлы ойшыл Аристотельдiң (б.э.д.384-322 ж)
“Метеорологика” атты еңбегi болды. Аристотельдiң шәкiртi Теофраст
(б.э.д.372-287 ж) ауа ... ... ... ... ... ... күйiн бiрнеше тәулiк, апта немесе тiптi айлар бұрын анықтайтын
белгiлерiн сипаттап жазды.
Осы трактаттың көпке белгiлi “Егер кешке қарай жел ... ... жоқ. Ал ... ... жел теңiзшiге жайсыздық әкелер” деген
фразасы тiптi қазiргi кезде де өз маңызын жойған жоқ.
Климат деген түсiнiктi Ертедегi Греция оқымыстылары ... Грек ... ... ... ... ... сөз.
Шын мәнiнде, климатқа әсер ететiн негiзгi фактор жер бетiнiң жарықталыну
жағдайы. Бұл жағдайлар жердiң барлық ... ... ... не жыл
бойынша факторлардың, оның iшiнде, температура, ылғалдылық, қысым, желдiң
бағыты мен ... ... ... ... ... барлық параметрлерiнiң iшiнде тiрi организмдердiң дамуы үшiн ең
маңызды роль атқаратын температура, ... ... ... ... 0 ден 500С қа ... аз диапазонда ғана қалыпты өтедi. Климаттың
температуралық режимiндегi болатын бiршама ... өзi ... ... ... ... ... Криосфера
Криосфера (қар, мұз, мәңгiлiк мұз ...... ... ... ... қабiлетi (альбедо) жоғары, жылу ... Жаңа ... қар ... күн ... 90% ... Қар мен
мұздар планета бетiне “жапсырылған” айна сынықтары тәрiздi. Мұздардың 90%
Антарктидада, бiрақ планетадағы мұздардың негiзгi ... ... ... қар ... ... ... жарты шарда Солтүстiк мұзды мұхит
акваториясындағы мұз жазда 8 млн км2, ал қыста 18 млн км2 ... ... ... 2 есе көп ... ... Оңтүстiк жарты шарда
Антарктида маңында қыстыгүнi мұз 20 млн км2 ... ... ... таңда әлемнiң көптеген елдерiнде тұщы судың дефицитi байқалып
отыр. Бұл жағдай су қорының ... ... ... халық
санының өсуiнен және өндiрiс пен ауыл ... ... ... ... ... ... бойынша, жер шарында суды әртүрлi
мақсатқа пайдалануға жыл ... ... 150 км3, ал ... мен жер асты
суларынан 600 км3 алынады. Былайша ... суды ... ... көп және ... болу ... ... ... сулардың химиялық
құрамына қатты әсер ететiн фактор — адамның ... ... ... санының көптеп өсуi суды пайдаланудың ғана емес,
сонымен бiрге ағызынды сулардың да өсуiне әкеп ... ... ... орындары ағызынды сулармен бiрге өзендерге суды ластаушы ... ... ... ... суларда ерiген оттегiнiң мөлшерi азайып,
органикалық заттардың ыдырау жағдайлары ... ... ... ... суларға жыл сайын 450 км3 ағызынды сулар ... ... қана ... ... алдын ала тазартылады. Ал табиғи сулар өздерiнiң
өздiгiнен тазару қабiлетiн сақтауы үшiн ... ... ... ондаған
есе аз болуы керек.
Адамзат қоғамында адамдардың ... ... ... ... ... ... Құрлықтың 60% шөл және жартылай шөл жерлер.
Жер шарының осы ... ... ... ауыз ... ... ... ... сусыз аймақтарға Мексика, Пәкiстан, Иран, ... АҚШ ... және т.б. ... қатар ТМД елдерiнiң кейбiр Орта Азиялық
мемлекеттерi.
Тұщы судың жетiспеушiлiгi ... деп ... ... ... аймақтарда
да байқалуда. АҚШ бiрқатар штаттарында, Канадада, Оңтүстiк Американың,
Азияның, Африканың тропиктiк аймақтарында су ... мол ... ... салдарынан “судың жетiспеушiлiгi” байқалуда.
АҚШ халқының 1/7 бөлiгi су тапшылығын бастан кешiруде. Сол сияқты ... ... ... де ... ... ... ... қоғамына қауiп төндiрген су жетiспеушiлiгi, барлық ... мен ... ... ... ... ... түрлi жолдарын
iздестiруге жұмылдыруда. Осы ретте жер астылық суларды зерттеу, пайдалану
жолдары қарастырылуда, ... ... қоры ... ... ... ... суын ... жолдары iздестiрiлуде. Соңғы жылдары ғалымдар ащы
суларды тұщыту мәселелерiмен де айналысуда. Бұл үшiн көптеген елдерде ... ... ... ... 800 ден аса ... станциялар жұмыс iстейдi, олар күн сайын
1,7 млн м3 тұщы су алады, оның 90% ауыз су ретiнде ... ... ... ... ... суды ... Өздiгiнен тазару
Су ресурстарының ”мұхит — атмосфера — жер — мұхит„ системасындағы айналым
процестерiнде ... бiр ...... қайта қалпына келу қабiлетi.
Табиғатта тұщы суды материктерден мұхиттар мен ... ... керi ... ... алып ... алып ... ... жұмыс iстейдi.
Гидросферадағы өздiгiнен тазару процесi заттардың айналымымен ... ... ... суларда оларда тiршiлiк ететiн тiрi организмдердiң
тiршiлiк iс-әрекеттерi нәтижесiнде ... ... ... табиғатты
қорғаудың аса маңызды мiндеттерiнiң бiрi табиғи сулардың осы ... ... ... мүмкiндiк жасау.
Әрбiр су көзi — түрлi тiрi организмдер, сол ортаға тән ... ... ... ... ететiн, олар үнемi
көбейiп, өлiп отыратын тiрi, күрделi экожүйе. Егер су көзiне ... ... ... ... ... онда ... тазару процесi тез
жүрiп, су өзiнiң бастапқы таза ... ... ... ... тазару
процесiне әсер ететiн факторлар түрлiше. Оларды шартты түрде үшке бөлуге
болады: физикалық, химиялық және биологиялық.
Судың өздiгiнен ... ... әсер ... ... факторлардың
iшiнде ластаушы заттардың сұйылуы, еруi және ... ... ... ... ... ағысы судағы ластаушы заттардың жақсы араласып,
концентрацияларының ... ... ... Судағы ерiмейтiн тұнбалардың
су түбiне шөгуi ластанған судың өздiгiнен ... ... ... өз ... ... ... ... және
органикалық емес заттарға қосылып, олармен бiрге су түбiне шөгедi.
Судың өздiгiнен тазаруына әсер ететiн аса ... ... ... ... сәулесi. Бұл сәулелердiң әсерiнен су зарарсызданады.
Ультракүлгiн ... ... ... және ... ... ... жойып жiбередi.
2. Гидросфераның ластануы
Жер планетасындағы судың жалпы мөлшерi — 1386 млн.км3. Бұл судың 96,5 ... ... ... ... ... ... 3704 м ал ең тереңi — 11034 м Жер қойнауының
жоғарғы бөлiгiнде түрлi тереңдiкте жер асты суының қоры бар. Тұщы ... 150-200 м ... ... да, ... ... ... астындағы тұщы сулардың көлемi жер бетiлiк тұщы су көлемiнен 100 ... Су ... үш ... агрегат күйде (қатты, сұйық, газ) кездеседi.
Қазiргi кезде адамзат қоғамында бiр жылда тұщы ... 3000 км3 ... Суды ең көп ... ауыл ... Ауыл ... ... ... үш бөлiгi қайтарылмайды. Мысалы, 1 тонна бидай
өсiру үшiн барлық вегетациялық ... 1500 ... 1 ... ... — 7000
тонна, мақтаға 10 000 тонна су жұмсалады.
3-кесте
Жердегi су қорлары
|Судың типi ... ... ... % |
| |мың км4 | |
| | ... |тұщы су |
| | ... ... |
| ... мұхит |1 338 000 | 91,5 | - |
| Жер асты ... | 23 400 | 1,7 | - |
| оның ... тұщы | 10 530 | 0,76 | 30,1 ... | | | |
| ... | ... 1,74 | 68,7 |
| Жер асты ... | 300 | 0,022 | 0,86 |
| ... | 176,40 | 0,013 | - |
| тұщы | 91,0 | 0,007 | 6,26 |
| Ащы | 85,40 | 0,006 | - |
| ... суы | 11,47 | 0,0008 | 0,03 |
| ... суы | 2,12 | 0,0002 | 0,006 |
| ... су | 1,120 | 0,0001 | 0,003 |
| ... суы | 12,90 | 0,001 | 0,04 |
| ... ... қоры |1 385 | 100 | - |
| |984,61 | | |
| Тұщы су қоры | 35 | 2,53 | 100 |
| |029,21 | | ... 1т. өнiм алу үшiн ... ... — 15-20 м3, ... сода
— 10, күкiрт қышқылы — 25-80, азот қышқылы — 80-180, синтетикалық жiбек —
300-400 м3, синтетикалық ... — 500, мыс — 500, ...... ...... м3 ... су жұмсалады. Қуаты 300000
квт/сағ. Жылу электр станциясына ... 300 км3 су ... ... ... көл, ... бен ... ... ластануы қатты
байқалуда. Табиғи суларды ластаушы негiзгi көздер төмендегiлер:
1) өндiрiс орындарынан шыққан поллютанттар бар ... ... ... ... ... ... ... патогендi
де) бар тұрмыстық сулардан құралған ағызынды сулар;
3) суды көп пайдаланатын қара ... ... ... ... ... ... сулары.
Өндiрiстiң дамуына және суды пайдаланудың артуына байланысты ағызынды
сулардың мөлшерi де артып отыр. 60 жылдардың ... жыл ... ... млрд м3 ... ... ... едi. Өзендердiң ластануы соңғы жылдары
қатты байқалып отыр.
Мысалы, тек қана Рейн өзенi жыл сайын 941 т. сынап, 1040 т. ... ... ... 1400 т. мыс, 13 000 т. ... 100 т. хром мен 20 млн т . ... ... бетiндегi ең лас — Жерорта теңiзi болып табылады. Ағызынды сулардың
зиянды әсерiнен ондағы ... 80 ... ... ... ... ... ... резервуарларын жуған судан және мұнай өндiру
жұмыстары кезiнде жыл сайын Әлемдiк мұхит сулары 12-15 млн т. ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы
газ алмасу процесiн бұзып, оттектiң жетiспеушiлiгiнен ... ... ... болады.
Ауыл шаруашылығы да суды ластаушы көздердiң бiрi болып саналады. Ауыл
шаруашылығында қолданылатын улы химикаттар ... ... суға ... ... ... өлi ... ... (көң, шiрiндi, мочевина)
топырақтан суға түсiп, олардың көп массасы улы әсерi болмаса да, ... ... әсер ... Органикалық заттары бар ағызынды суда
биогендi ... ... азот пен ... көп болады, олардың әсерiнен
суда фитопланктон жаппай көбейiп дами ... ... көк ... қоңыр
балдырлар тез көбейiп, жоғарғы сатыдағы су өсiмдiктерiнiң қарқынды дамуына
жағдай жасайды. Бұл ... өсiп, ... өлiп, ... ... ... массасы артады. Аэробты организмдердiң оттекпен тыныс
алуы нәтижесiнде тез ... ... ... ... ... ... жарамсыз болып, онда анаэробты процестер басым бола ... ... ... деп ... ... ... — суда табиғи,
не антропогендiк факторлар әсерiнен ... ... ... су ... ... өнiмдiлiгiнiң артуы. Анаэробты
процестер судың ... ... ... ... ... ...... тотығатын минералды тыңайтқыштардың түсуi, не егiстiктерден азот пен
фосфор тыңайтқыштарының ... ... де ... ... ластануына қарағанда сулардың ластануы көбiрек қауiп
туғызатын себептерiн төмендегiше деуге болады:
1) сулы ... ... ... ... қарағанда әлдеқайда жәй жүредi;
2) судың ластану көздерi өте көп;
3) сулы ортада ... ... ... ... әсерiне сезiмтал және
олар атмосферада жүретiн процестерге қарағанда жер бетiндегi тiршiлiк үшiн
аса маңызды болып ... ... ... ... ... элементтердiң зиянсыз концентрациялары
| Рет № |Атаулары ... ... ... | ... |0,1 ... ... |0,05 ... |Фтор |0,7-1,5 ... ... |0,0002 ... ... |0,5 ... |Нитраттар |10,0 ... ... (ПАА) |2,0 ... ... |2,0 ... Суды ... және ластанудан қорғау
Табиғи суларда олардың өздiгiнен тазару құбылысы жүредi. Бiрақ бұл
процесс өте жай ... ... ... ... аз болған кезде өзендерде өздiгiнен тазару құбылысы жеткiлiктi
дәрежеде жүрген болар едi. Бiрақ, өкiнiшке ... ... ... ... ... ... ... дамуынан судың ластану деңгейiнiң қарқыны
өте мөте ... ... Сол ... ... суларды тазарту және оларды
қайтадан пайдалану қажеттiлiгi туындап отыр.
Ағызынды суларды оларды ластаушы заттардан тазарту күрделi процесс. Олар
... ... және ... болып бөлiнедi. Бұл
әдiстердiң әрқайсысын таң-дап алу ағызынды судың ластану ... мен ... ... ... ... ... әдiсi ... суды тұндыру және сүзу арқылы
ондағы механикалық қоспалардан тазартады. Көлемi түрлi ... ... ... ... ... су бетiлiк қоспалар — май, ... ... ... сүзiледi.
Физико-химиялық әдiсте ағызынды сулардан ерiген органикалық емес
қосылыстар бөлiнiп, органикалық ... ... ... ... ... кезiнде ағызынды сулардағы органикалық ... ... ... мен басқа да органикалық емес қосылыстар
бөлiнiп алынады. ... ... ... деп аталатын арнаулы
қондырғыларда жүзеге асырылады. Ағызынды суларды электролиз арқылы тазарту
әсiресе, қорғасын, мыс ... мен ... ... ... орындарында
тиiмдi.
4-кесте
Әлемдік су қоры
|Рет |Атаулары ... ... ... су ... су ... | |млн. км2 |мың км3 ... ... |
|1 | |4 |4 |5 |6 |
| | | | | | ... ... ... |361,4 |1338000 |96,5 |- |
| | | | | | ... |Жер асты ... |134,8 |23400 |1,7 |- |
| | | | | | |
| ... ішінде: | | | | ... ... жер асты ... |- |10530 |0,76 |30,1 |
| | | | | | ... ... ... |82,0 |16,5 |0,001 |0,05 |
| | | | | | ... |Мұздықтар мен ерімейтін |16, |24064 |1,74 |68,7 |
| |қ қар ... | | | | |
| | | | | | ... |Жер асты ... |631.956 |300 |0,022 |0,86 |
| | | | | | ... |Көл ... |31,82 |91,0 |0,007 |0,26 ... ... |21,0 |85,4 |0,006 |- ... |Ащы |- |11,5 |0,0008 |0,03 |
| | | | | | ... |Батпақтар суы |1,24 |2,1 |0,0002 |0,006 |
| | | | | | ... ... суы |0,82 |12,9 |0,001 |0,04 |
| | | | | | ... ... су |2,68 |1,1 |0,0001 |0,003 |
| | | | | | ... |Организмдердегі су |148,2 |1385984,6 |100,0 |- |
| | | | | | ... ... қоры |510,0 |35029,2 |2,53 |100,0 |
| | | | | | ... ... ... ... қоры |- | | | ... ... ... ... озон, иониттер мен жоғары қысым
арқылы да тазартуға болады. Ал химиялық әдiсте суды тазарту үшiн ... ... хлор және оның ... ... ... натрий
гипохлоритi сияқты қосылыстары қолданылады.
5 кесте
Әлемдегi ең iрi өзендердiң сипаттамасы
|Рет №|Аттары |Ұзындық-тар|Көлемi, ... ... |
| | |ы, км |млн. км2 ... | |
| | | | ... | |
| 1. | ... |6437 |6,915 |200000 ... |
| | | | | ... |
|2. |Миссисипи |5971 |4,268 |18000 ... |
| | | | | ... ... |Нiл |6670 |2,870 |3000 ... ... ... |5800 |1,808 |34000 ... ... |Объ |5410 |2,990 |12800 ... ... |Хуанхэ |4845 |0,771 |1500 ... ... ... |4500 |0,810 |14800 ... ... ... |4440 |1,855 |10900 ... ... ... |4400 |2,490 |16800 ... ... ... |4370 |4,820 |41000 ... ... ... биологиялық әдiсi сулардың биохимиялық және физиологиялық
өздiгiнен тазару құбылыстарының заңдылықтарына негiзделген. Ағызынды
суларды ... ... ... ... ... бар:
биофильтрлер, биологиялық тоғандар мен аэротенклер, метантэнклер.
Аэротенклерге активтi ил — микроскопиялық өсiмдiктер мен ... ... ... ... толтырады да, ағызынды суларды төменгi
жағынан қатты ауа ағынымен үрлейдi. ... ... ... ... ... көп ... ... судағы) активтi илде
бактериялар мен микрофауна қарқынды өсiп, көбейiп, бактериялар ... ... ... ... жай ... заттарға
дейiн ыдырататын ферменттер бөле ... ... ... ... ... ... заттардың мол қорымен қоректенген
бакте-риялар активтi көбейе бастап, массалары ұлғая түседi. Бактериялардың
кесектелген массалары бiртiндеп судың түбiне ... ал су ... ... таза суды ... алып, ал активтi илдiң суды ... ... ... ... ... суды ... ... әдiстерiнiң ең көп қолданылатын түрi
нейтралдау. Өнеркәсiп орындарының ағызынды сулардың көпшiлiгiнiң құрамында
күкiрт қышқылы, тұз және азот ... көп ... Осы ... ... нейтралдау үшiн магнезит, доломит, iзбестастар қолданылады.
Әдетте химиялық тазартудан соң биологиялық тазарту жүзеге ... ... ... ... шығын өндiрiс орындарынаң жалпы
сметалық құнының 10-15%, кейде 20-25% құрайды.
Ағызынды суларды тазарту қондырғыларының өте ... ... сол ... тек қана ... ... ... үздiксiз даму үстiндегi
өндiрiс орындарының зиянды әсерiнен биосфераны қорғау ... ... ... су ... ластанудан қорғаудың неғұрлым тиiмдi жолдарын
iздестiрудi қажет етiп отыр. Ал мәселенi шешу үшiн ... ... аз ... ... тiптi ... ... қалдықсыз
технологиялық процестердi енгiзу қажет.
Суды ластаушылардан бөлу үш этап арқылы жүзеге асырылады.
Бiрiншi реттiк тазарту. Ағызынды ... iрi ... ... ... ... ... тазарту: ерiген органикалық заттарды бөлу. Ағызынды
суларды биохимиялық тазарту әдiсiнде кейбiр микроорганизмдер ... ... ... ... өсiп, ... ... ... ағызынды
сулар органикалық заттардан тазарады.
Екiншi реттiк тазартудың ... бiр көп ... әдiсi ... ... тазарту. Бұл әдiсте судағы тек қана жүзiндi органикалық
қосылыстар ... ... ... да ... Тамшылы биофильтрлер арқылы
80-85% ерiген органикалық заттар тазарады.
Бiрiншi және екiншi реттiк тазарту ... ... ... ... ... бөлуге болады.
Үшiншi реттiк тазарту: Үшiншi реттiк ... ... ...
ағызынды судың құрамындағы азот және фосфор қосылыстарын ... ... ... суда ... ... өсiп, ... ... Үшiншi реттiк тазартуда ластаушыларды химиялық реагенттермен
тұнбаға түсiру арқылы суды тазартады.
Тазартудың осы үш ... ... суды ... қалған бактериялар мен
вирустардан тазарту үшiн хлорлап, жер бетiлiк суларға ағызады.
Суды ластанудан қорғауда оның санитарлық-гигиеналық жағдайы аса ... ... ... пайдаланатын ауыз суы таза, зиянды ... ... ... су ... ... ... және бактериологиялық
жағдайы үнемi бақылауда болады.
3. Қалдықсыз өндiрiстер
Биосфера ластануы ұлғаюының катастрофалық процестерi және осы негативтi
әсерлердi ... ... ... ... ... ... заманғы
өнеркәсiптегi технологиялық процестердi ... ... ... жағынан бағалаудың қажеттiгi туындап отыр.
Технологиялық процестердiң экологиялық тиiмдiлiгiн бағалау үшiн өнеркәсiп
өндiрiсiндегi қоршаған ортаға зиянды заттардың ... ... ... ... ... бiр маңызды бағалау критериi — ресурс
сыйымдылық көрсеткiшi — ... өнiм ... ... ... су, ауа, ... т.б. ... ресурстардың үлесi.
Өкiнiшке орай, қазiргi кезде бұл көрсеткiштердiң үлесi өте ... ... ... ... тиiмдi болар едi.
Бұл технологиялар табиғи ортадан алынатын шикiзаттарды үнемдеп ... ... ... ... және ... тиiмдi пайдалану, т.б. негiзiнде жүзеге асырылады.
Қалдықсыз өндiрiс, өндiрiске енгiзiлген табиғи ресурстарды неғұрлым
тиiмдi және үнемдi ... үшiн ... ... үшiн ... ... ... ... мен заттар ағынына
талдау нәтижесi, әрбiр келесi кезеңде алынатын өнiмнiң массасы, алдыңғы
кезеңдегi өнiмнiң ... ... ... газ, ... ... ... ... аз болатынын көрсеттi. Ал бұл ... өзiн ... ... ... ... ... ... байланысты
қалдықтар мен қосымша өнiмдердi өндiрiсте ... ... ... жаңа ... таза ... ... ... Қалдықтардың
түзiлуiн азайта отырып, өндiрiстiң ... ... ... ... және соның нәтижесiнде табиғатты қорғау iс-
шараларына жұмсалатын ... ... ... өнiм өндiрiсiнiң мәнi жұмсалатын ресурстарды толық пайдалану
арқылы ... ... жол ... ... ... қалдықсыз өнiм
өндiрудi жүзеге асыру өте қиын. Қалдықсыз өнiм ... ... мен ... ... ... рекуперацияны
пайдалану, қолданылып келе жатқан технологиялық процестердi ... ... таза ... ... т.б. ... ... болады.
Қалдықсыз өнiм өндiрiсiн енгiзуден бiз не күте аламыз? ... ... ... ... ... ... ... пен
энергетикалық ресурстарды үнемдеу, шикiзат базасын кеңейту, қалдықтарға
жұмсалатын шығынды ... ... өнiм ... технологиясының ең жақсы ... ... ... қазiргi заманғы технологиясы. Бұл технология бойынша,
шайылатын судағы ауыр металл иондары тазартқыш ... ... ... ... ... ал тазартылған технологиялық су хромдалған
детальдарды жууға қайтадан қолданылады. Бұндай ... ... ... ... өнiм өндiрiстерi болашақта өнеркәсiптiң биосфераға
зиянды әсерiн түгелдей жою, табиғи ресурстарды өндiру, қайта ... ... өнiм ... ... ... шығындарды толығымен жою
проблемаларын шешедi деп ойлаймыз.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1.Ж.Жатқанбаев. Экология негіздері. Оқулық – Алматы: “Зият”, 2003ж.-212б.
2.А.Көшербаев.Тау-кен және ... ... ... ... ... Қызық экология. Әдебиет
4.Оспанова. Экология негіздері. Алматы: 2002ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Су — биосфераның аса маңызды элементi9 бет
ЭКОЛОГИЯ ЖƏНЕ ҚОРШАҒАН ОРТАНЫ ҚОРҒАУ. Оқу құралы62 бет
Ақша айналысының эволюциясы37 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Қазақстан-АҚШ қарым-қатынасының дамуы7 бет
Қылмыстық процестегі дәлелдемелердің ұғымы мен маңызы76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь