Экономикалық циклдың мазмұны мен жалпы белгілері

Жопар

Кіріспе

І . Бөлім. Экономикалық циклдың мазмұны мен жалпы белгілері.
1.1 Циклдың фазалары. Экономикалық көрсеткіштердің динамикасы.
1.2 Аграрлық дағдарыс оның өнеркәсіп дағдарысынан айырмашылығы.

ІІ . Бөлім. Құрылымдық дағдарыстар.
2.1 Конъюнктураның үлкен циклдары.
2.2 Циклдық толқуларды мемлекеттік реттеу мәселесі.

ІІІ . Бөлім. Экономикалық цикл. Циклдық кейнстік, неокейнстік және монетарлық тұжырымдамалары.
3.1 Экономикалық өнеркәсіп циклы. Циклдар фазасы.
3.2 Қазіргі циклдық дамудың ерекшеліктері. Ұзын толқындар.

Қорытынды.

Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Экономикалық реформаларды жүзеге асыру, КСРО-ның ыдырауы және Қазақстан экономикасының әлемдік экономикалық қатынастар жүйесіне кіруі өндіріс көлемдерінің елеулі төмендеуіне әрі осының салдары ретінде - әлеуметтік ахуалдың объективті түрде төмендеуіне әсер етпей коймады. Технологиялық тұрғыда артта қалған және қуатты мол қажет ететін өндірістердің ауқымды бөлігі, даярланбаған және шаруашылык, жүргізудің жаңа жағдайларын игере алмаған менеджмент - бәсекеге қабілетсіздікке және көптеген көсіпорындардың тұрып қалуына, дәстүрлі өткізу рыноктарын жоғалтуға, төлемсіздіктер мен өндірістің құлдырауына алып келген негізгі факторлар, міне осылар. Осының салдарынан біздің елімізде соңғы сегіз жылда өндіріс деңгейі екі еседен артық қысқарды, ал бюджеттік түсімдер одан да көбірек қысқарды. Мұның өзі көптеген дамушы елдердегі экономикалык, өсудің жоғары қарқынымен бір мезгілде болғандықтан, біздің экономикамыз шартты түрде алғанда үш еседен астам артта қалып қойды. Осы факт сізді бұрынғыдан да бізді, жігерлі қимылдауға мәжбүр етіп отыр.
Біздің экономикалық, құлдырауымыздың салдарынан азаматтарымыздың көпшілігінің табысы мен өмір сүру деңгейі нашарлап кетті. Теңгермешілікті жою және жұмыс істейтін еңбек рыногын құру байлар мен жарлылар арасында елеулі айырмашылықтың туындауына әкеліп соқты. Бұл ретте - мемлекеттің жетекші тірегі және қоғамның негізгі тұрақтандырушы факторы - орташа таптың шоғыры аз.
Экономиканың қозғаушы күші болуға тиіс ұлттық жинақталымдардың ұлғаюы мен капиталдың қорлануы баяу. Ішкі капитал мен жинақталымдардың жеткіліксіздігінен Қазақстан шетелдік капиталға, жекеше капиталға да, сондай-ақ, халықаралық, қаржы институттарына да одан әрі тәуелді бола түсті. Экономиканы әрі карай сауықтыру инвестициялардың зор көлемде келіп құйылуына байланысты, мұның өзі инвестициялық, ахуал едәуір жақсартылса ғана мүмкін болады.
Әміршілдік экономикадан нарықтық экономикаға ауыртпалықпен өту бұған дейін осындай ауқымда бізге беймәлім болған кедейлік пен жұмыссыздық проблемаларын туғызды. Бұлар қылмысқа, есірткі, құмарлыққа құнарлы негіз қалап, қоғамдық, түңілушілікті туындатады және қоғамдық тұрақсыздык, мүмкіндігін арттырады. Зейнетақылар мен еңбекақылардың уақтылы төленбеуімен астасқан жоғары жұмыссыздық, деңгей негізінде экономикалык, проблемалардан, қаржылық капиталдың болмауынан және оларды шешудегі әлсіз стратегиялардан туындады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. Арзаева М.Ж. «Кәсіпкерлікті салықтық реттеу», Хабаршы - 2, 2003 ж.
2. Мейірбеков Б.Қ. «Шағын кәсіпкерлік пен бизнесті қолдау жолдары мен дамыту әдістері», Алматы — 2004
3. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы», Алматы - 2003
4. Бердалиева К.Б. «Қазақстан экономикасын басқару негіздері», 158 б.
Алматы -2001 ж.
5. Ермаков В.А. «Қазақстан қазіргі дүние әлемінде», Алматы - 2002 ж.,196 6.
6. Мамыров Н.К. «Халықаралық экономикалық қатынастар», 186
7. Мейірбеков А.Қ. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы - 2003 ж, 225 б
8. Мейірбеков Б. «Елдегі жеке кәсіпкерлікте тиімді дамыту жолдары», Хабаршы № 1-2004 ж., 45 б.
9. Набиев Е.Н. «Халықаралык экономикалық қатынастар», Алматы
2001,224 6.
10. Назарбаев Н. «Қазакстан - 2030 даму стратегиясы», Алматы-1998ж. 324 б.
11 .Сәбден О., Тоқсанова А. «Шағын кәсіпкерлікті басқару», Алматы - 2002 ж
12. Сахариев С.С «Әлем экономикасы», Алматы — 2003 ж., 335 б.
13. Шеденов Ө.Қ. «Жалпы экономикалық теория», Алматы 2002 ж. 396 14.«Экономикалық саясат», Экономика-Алматы, 2002 ,156 б.
15.С.Әкімбекова. Экономикалық теориясы. А., 2001ж
16.Р.А.Әубәкәров. Экономикалық теориясы., А, 2003ж
17. «Экономика»: Оқулық Под ред. И.О. Волкова
В.К. Скляренко. - М.: ИНФРА - М., 2000.
        
        Жопар
Кіріспе
І - Бөлім. Экономикалық циклдың мазмұны мен жалпы белгілері.
1.1 Циклдың фазалары. Экономикалық көрсеткіштердің ... ... ... оның ... ... айырмашылығы.
ІІ – Бөлім. Құрылымдық дағдарыстар.
2.1 Конъюнктураның үлкен ... ... ... ... реттеу мәселесі.
ІІІ – Бөлім. Экономикалық цикл. ... ... ... ... ... ... ... циклы. Циклдар фазасы.
3.2 Қазіргі циклдық дамудың ерекшеліктері. Ұзын толқындар.
Қорытынды.
Пайдаланған әдебиеттер .
Кіріспе
Экономикалық реформаларды ... ... ... ... ... ... әлемдік экономикалық қатынастар жүйесіне кіруі
өндіріс ... ... ... әрі ... ... ... -
әлеуметтік ахуалдың объективті түрде төмендеуіне әсер ... ... ... ... ... және қуатты мол қажет ... ... ... ... және ... жүргізудің жаңа
жағдайларын игере алмаған менеджмент - бәсекеге қабілетсіздікке және
көптеген көсіпорындардың ... ... ... ... ... төлемсіздіктер мен өндірістің құлдырауына алып келген негізгі
факторлар, міне осылар. Осының салдарынан біздің елімізде ... ... ... деңгейі екі еседен артық қысқарды, ал бюджеттік ... одан ... ... ... өзі ... ... ... экономикалык, өсудің
жоғары қарқынымен бір мезгілде болғандықтан, біздің экономикамыз ... ... үш ... ... ... ... қойды. Осы факт сізді бұрынғыдан
да бізді, жігерлі қимылдауға мәжбүр етіп отыр.
Біздің экономикалық, ... ... ... ... мен өмір сүру деңгейі нашарлап ... ... және ... ... ... ... құру байлар мен жарлылар ... ... ... ... ... Бұл ... - ... тірегі және қоғамның негізгі тұрақтандырушы факторы - орташа таптың
шоғыры аз.
Экономиканың қозғаушы күші болуға тиіс ... ... ... ... қорлануы баяу. Ішкі капитал мен жинақталымдардың
жеткіліксіздігінен Қазақстан ... ... ... ... ... халықаралық, қаржы институттарына да одан әрі ... ... ... әрі ... ... ... зор көлемде келіп
құйылуына байланысты, мұның өзі ... ... ... жақсартылса
ғана мүмкін болады.
Әміршілдік экономикадан нарықтық экономикаға ауыртпалықпен өту бұған
дейін осындай ауқымда бізге ... ... ... пен ... ... ... қылмысқа, есірткі, құмарлыққа құнарлы негіз
қалап, ... ... ... және ... ... ... ... мен еңбекақылардың уақтылы
төленбеуімен астасқан жоғары жұмыссыздық, деңгей ... ... ... капиталдың болмауынан және оларды шешудегі ... ... ... ... ... МАЗМҰНЫ МЕН ЖАЛПЫ БЕЛГІЛЕРІ
Экономикалық құбылыстарды ... ... ... рыноктың
ерекшеліктерін өткен ғасырдың бірінші жартысындағы өмір сүріп ... ... ... Ол ... ... өзіне тартып, қызықтырған
рыноктык қатынастар құпиясы көп құбыжықтай көрінді. Капиталистік кәсіпорын
иелері өз өндірісін ... ... ... ... ... ... ... алуға тырысты. Ал оның өзі артық өндіру деп ... алып ... ... ... мәні белгілі бір тауардың ұсынысы
сұраныстан басым ... ... ... ... ... едәуір төмендеп
кетеді де көптеген тауар өндірушілер ешқандай пайда таппай қалады.
Экономикалық даму үшін бұл ... ... ... болғаны
соншалық, XIX және XX ғасырларда жетекші экономистердің бірде-бірі бүл
мәселеге тоқталмай өте ... ... ... ... ... мен объективтігін, экономикалық ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі
пайымдауларды, түсіндірулер мен болжамдарды кездестіреміз.
Экономикалық циклдарды зерттеушілердін бірі — А. ... Ол 1905 ... ... және ... ... ... ... осы
саладағы еңбектері арқылы дүние жүзіне ... ... А. ... яғни нақты бақылауға негізделген ... ... ... ... ... ... материал беретіндігін, өйткені мұндай
зерттеулер кездейсоқ, абстрактылы қорытындыларға емес, нақты тұрақты ... ... ... ... ... ... ... әрбір жаңа экономикалық циклдың пайда болуының ерекше ... ... ... ... Мұның бастапқы пункті өрлеу деп есептеді
А. Шпитгоф.
Ол экономикалық цикл ... ... ... ... жоқ, бұл ... тек, еркін сауда дәуіріндегі рыноктық
экономикаға тән қасиет деп ... А. ... ... ... ... Б. ... оның ... даму тұжырымдамасының
белгілі орыс экономисі Туган-Барановскийге күшті әсер ... ... ... ... ... цикл ... байыпты
түрде қарастырған алғашқы зерттеушілердің бірі деп есептеді). Циклдық даму
туралы А. Шпитгоф идеясының ең ... ... ... ауыстырып
отыратын цикл фазаларын экономикалық, әлеуметтік ... ... ... ... ... А. ... идеяларын оны
қолдаушылар өз еңбектерінде одан әрі дамытты.
Мысалы, белгілі швед ... Г. ... ... ... өзгерістерден, ақша айналымындағы берекесіздіктерден, тарифтегі
тәртіпсіздіктерден және экономикалық процеске мемлекеттің ... тыс ... ... ... Т. ... ... цикл ақша айналымы мен несиеге байланысты ерекше
құбылыс деп бағаланады. Ол экономикалық циклды өндірістен тыс ... ... ... ... циклды несие алушыға ұтыс әкелетін рыноктық
экономиканың ... ... деп ... ... ... ... ... пікірі бар оқымысты, Т.
Вебленнің шәкірті америкавдық У. ... ... Ол ... ... констукция, жеке-дара деректерді бір кестеге ... ... ... ... ... ... ... келе оларға
тек кысқа мерзімді (40 ай) циклдар тән, ал қалған толқулар ретсіз, ешқандай
заңдылықтарға ... ... ... талап тұрғысынан бұлар
экономикалық циклдарға жатпайды деген ... ... М. ... экономикалық циклды күнделікті бақылау арқылы ғана
зерттеп қоймай, оны таза теориялық жағынан да ... ... ... ... ... ... отырып Дж. М. Кларк ... ... ... ... бұл ... ішкі ... және түсіндіруге талпынды. Кларк соғыстардың, ғылыми-техникалық
прогресс ... ... ... ... ... ... жүйе ... қарқын беретіндігін көрсетті. Дж. ... ... ... қайтара факторлардың әсері басымырақ, өйткені олар
экономикалық жүйенің ішкі факторына ... ... Бүл ... ... ... ... ... берді. 1929—1933 жылдардағы жойқын
дағдарыс оны алдын ала болжауды місе тұтпай, ... ... ... ... ... күн тәртібіне қойды. Белгілі ағылшын
экономисі Дж. М. ... 1936 жылы ... ... ... ... процент және
ақшаның жалпы теориясы" атты кітабында экономикалық ... ... ... Ол: ... ... мен ұзақтығы жағынан қайталанып
отырады және олар капиталдың шекті тиімділігінің ... ... ... ... келді. Дж. М. Кейнстің пікірінше циклдық даму
— экономикалық жүйені ... ... ... ... ... ... олар ... әлсірейді де, басқа күштер жанданып,
қарама-қарсы бағытта әрекет етеді. Өз кезегінде қарсы ... ... ... уақыт ішінде нығайып, олардың әсері ... ... олар да ... жеткеннен кейін жаңа қарама-қарсылықтарға орын береді. Экономикалық
дамуды жоғарылататып немесе ... ... ... ... ... ... Кейнс циклдың объективтігін жоққа шығаруға
тырысты, сөйте тұра оны субъективті фактордың жемісі деп те ... ... ... ... Дж. Хикс "Экономикалық цикл
теориясына кіріспе" ... ... ... ... ... ... тұтыну мен инвестиция байланысын мультипликаторлар арқылы ашып,
экономиканың циклдық қозғалысына толқынды импульстардың ... ... ... принципі тұрғысынан талдау жасады. Дж. Хикстің экономикалық
циклдар теориясы мультипликация мен ... ... ... ... күрделі зерттеу. Бұл құбылыстарды Дж. Хикс циклдың
ауытқулары мен дүмпуінің алғышарттары деп көрсетті.
Т. ... ... Дж. Хикс ... ... талдау барысында
ақша айналымы мен несие сияқты факторларды ... Дж. ... ... ... ең ... кемшілігі — экономикалық дамудың
маңызды факторларының бірі адам факторын есепке алмады, жоққа шығарды. ... ... ... зерттеуші бағыттардың бірі ... ... де тән. К. ... рыноктық капиталистік экономиканың
циклдық дамуының объективтік сипатын зерттеді. Циклдың ... ... ... ... ... негізгі капиталдың қызмет атқару кезеңін
атап ... ... және оның ... ... ... ... монополистік сатыға дейінгі кезеңін талдауда нанымды болды.
Алайда рыноктық ... ... ... ... ... ... ... материалдық негізінің әсері арқылы түсіндіру жеткіліксіз.
Швед мектебінің белгілі өкілдерінің бірі К. Векселдің пікірі бойынша
циклдердің пайда ... ... ... ... тән ... бар. ... ... өндіріс жылдан-жалға бірқалыпты ұлғайып
отырмайды, өйткені ... ... өсуі мен ... ... дамуы
бірқалыпты емес.
Техникалық прогреспен адамдар мүддесінің арасындағы алшақтық
экономикалық ... ... оқыс ... ... Ол ... қоғамының
ерекшелігіне қарай белгілі ырғақ пен тербеліске түсіп, толқуларға ауысады.
Гарвард университетінен шыққан, көбіне оны американ Кейнсі деп атаған
Э. Хансен ... ... ... ... ... циклды күрделі
экономикалық құбылыс ... ... ... ... ... ... негізінде технология проблемалары, қоғамның
құқықтық құрылымы, өндірісті ұйымдастыру, қорлардың ... ... ... сектордан екіншісіне ауысу кезіндегі тауарлар ағымының кешеуілдеуі деп
түсіңдірер еді. ... ... ... ... ішінен И.
Шумпетер мен П. Самуэльсон сияқты көрнекті ғалымдарды атамау мүмкін ... ... ... ... ... ... ол ... өсіп дамумен тікелей байланыста талдайды. И. Шумпетердің
ойынша ... ... ... ...... қозғалыстың
ретсіздігінде жатыр. Сөйтіп ол ғылыми айналыска үш циклда кесте енгізді,
бүл рыноктық экономикадағы барлық ... ... ... ... деп ... И. Шумпетер бұл циклдарды Н. Д. Кондратьев, К.
Жуглар мен Дж. ... ... ... ... ... Ал, ... циклдардың ұзақтығын 55,102 жыл және төрт айға бөлді. Шумпетер
экономикалық жүйеде барлық үш ... ... ... мен ... ... деп есептеді.
П. Самуэльсон "Экономика" атты кітабында экономикалық циклды жалпы
рыноктық экономикаға көшкен барлық елдерге тән деп ... ... ... сипатын мойындай келе, П. Самуэльсон бүл құбылысты оған
әсер ететін ішкі және сыртқы ... ... ... оның ... ... ... ерекшеліктеріне сәйкес зерттейді.
Шетел экономистерінің циклдық дамудың табиғаты туралы көзқарастарымен
тереңірек ... ... ... "Основные направления
современной экономической мысли" және Жамстың "История ... ... ... 1968, 1969 жылдарда орысша шыққан басылымдарды ұсынамыз.
Бұрынғы кеңес ... ... ... ... мен
дағдарыстар теориясы туралы Л. Мендельсон мен Е. Варга еңбектері белгілі.
Жалпы бұл ... ... ... ірі ... ... ... ... ФАЗАЛАРЫ. ЭКОНОМИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРДІҢ ДИНАМИКАСЫ.
Өнеркәсіп циклының ең айрықша ...... ... ... дағдарысының артық өндіруден айырмашылығы белгілі
тауарға, ... ... ... ... пен ... тепе-теңдігінің
бүзылуында жатыр.
Енді монополистік капитализмге ... ... ... ... бейнесін көрсетейік. Барлық өндірістік тауарларды өзіне
тартқан рынок белгілі бір уақытта лық ... ал ... ... ... сұраныс азаяды да, соңында мүлдем тоқталады. Бүл
жайсыздық бүкіл рынокқа таралады. Сұраныс ... ... ... ... қоры бар, көптеген кәсіпорындар бүрынғыдай рынокқа тағы да жаңа
тауарларды женелтіп жатады. Бағалар күрт ... ... ... ... барлық күш-жігер жұмсалғанымен бәрібір нәтиже бермейді. ... ... күрт ... төзе ... ... ... немесе
жабылып қалуы басталады. Алдымен банктік және несие беретін мекемелер
жойылады. Рынок ... ... ... ... ... де
кемиді.
Барлығы қолма-қол ақшамен есеп айырысуды талап етеді. Кеше ғана ... ... ... жай, ... ... аз ... ... қалады.
Қарыз проценті өседі. Ең ірі ... ... ... ... фабрикалар жабылады. Көшелерде көптеген жұмыссыздар қаптап ... ... ... қол ... көбейеді. XIX ғасырда болған
дағдарыстар осындай қайғылы ... толы ... ... ... 1825 ... ... ... кейін ол 1841 жылы АҚШ-та, 1847 жылы АҚШ, ... ... ... ... 1857 ... ... ... дүниежүзілік
циклдық дағдарыс болып саналады. Одан кейін, ол 1873, 1882, 1990 ... ... ... ... ... жойқын дағдарыстар 1900—1901
жылдары болды. Ол бір мезгілде Ресей мен АҚШ-та ... ... ... ... ... металл рыногын қиратқан
дағдарыс әуелі ... ... ... ... ... ... тоқыма
өнеркәсібі тоқтады, іле-шала құрылыс, химия, машина, электр салалары жабыла
бастады. Көзді ашып-жұмғанша дағдарыс ... ... ... ... ... ... Италия, Бельгия, сөйтіп ол бүкіл дүниежүзілік
дағдарысқа ... күрт ... ... ... ... ... ал кәсіпорындардың күйзелісі өз кезегінде жүмыссыздардың санын
көбейтті.
Алайда XIX ғасыр мен XX ... ... ... ... ... ... жолын да тапты. Дағдарыстың тереңдеуі барысында бағалардың
бірте-бірте ... ... ... мол ... жасады, болашақта
дағдарыстан шығудың ең басты жолдарын ... ... ... Бірінші
дүниежүзілік соғыстан кейінгі дағдарыс дүркін-дүркін ... ... ... ... ... оның сипаты 1929—1933 жылдарда басқа
еді.
АҚШ-та орын алған 1929 ... 29 ... ... ... ... ... күйреу апатты дағдарыстың бастамасы болды. АҚПІ-та, ... ... ... ... ... ... күрт азаюы, тапшылық, валютаның құнсыздануы етек алды. 1929—1933
жылдардағы дағдарыстар көптеген елдер ... ... ... ... алып ... әрекетке жұмылдырды. Әсіресе, АҚШ дағдарыстан
мемлекеттік іс-шаралар арқылы шығуға пәрменді қадам жасады. ... ... ... кепілдігі бар салымдар арқылы қарыз жүйесін сақтап
қалу;
б) ... 40%-ке ... ... ... ... ауыл ... ... бағасын көтеру, ол үшін мемлекеттің
көмегімен қаржыландыру және өндірісті қысқарту;
г) ... ... ... ... ... ... еңбекті ұйымдастыру арқылы жұмыссыздықпен күрес;
е) ... ... ... реттеу рөлінің күшеюі және дағдарысқа қарсы
реттеу шаралары өз ... ... Міне ... ... бойы ... 1900—1901 жылдардағы немесе 1929—1933 жылдардағы катализмге,
астаң-кестеңін шығарған күйзелістерге ... ... ... ... ... ортасына дейін проценттік ставкаға, пайдаға,
өндіріс шығындары мен ... ... ... келді. Дағдарыс кезінде тек
ірі капиталы және үлкен қаржы-қаражаты бар ... ғана ... ... ... ... тапты. Осымен байланысты ірі кәсіпорындар
дағдарыс жағдайында да жалпы пайда нормасының төмендеуін тоқтатып, болмаса
баяулатты. Орта және ұсақ ... ... ... ... құралдары
мен технологиясы бар ... ... ... ... ... ... банкротқа ұшырады. Техникалық жағынан нашар
кәсіпорындардың ойсырап кедейленуі бүкіл өнеркәсіп үшін оң ... ... ... ... күштер деңгейін көтеруге ықпал етті. Еңбек өнімділігінің
жалпы деңгейін кетерудін мақсаты — тауар құнын азайту мен пайда ... ... ... ...... ... ... ол ұзаққа
созылуы мүмкін. Өндіріс деңгейі тұрақты, ... ... ... ... ... ... Бірақ жұмыссыздық жоғары. Бірақ бағаның төмендеуі
тоқталады, қарыз проценті азаяды, тауар қорлары ... ... ... фаза — ... — өндіріс деңгейі аздап өседі, ... ... ... ... ... бастайды, қарыз проценті де өседі.
Тауар рыногында жаңа өнеркәсіп жабдықтарына сұраныс артады. Көріне бастаған
жандану ... ... ... ... жаңа ... тартып, тың икемділік
көрсетеді. Өрлеу көбіне жанталасқан әрі қарбалас сипатта ... ... ... ... ... асып ... Жұмыссыздықтың азаюы
жалақының айтарлықтай өсуімен қатар жүреді. Әсіресе ғылыми-техникалық
прогресті ... ... ... сұраныс күрт еседі. Өндіріс
көлемінің ұлғаюымен ... ... ... ... ... ... олардың бағасы көтеріледі. Өрлеу ... ... ... ... яғни ... ... ... экономика
кезекті сатыға жақындайды.
Рыноктық экономикадағы дағдарыстың абстрактілі ойша мүмкіндігі жай
тауар айналысында жатыр және ол ... ... ... ... ... алу мен ... орны мен мезгілінің сәйкес келмеуі сату
және ... алу ... ... ... ... ... бір ... ақшанын төлем құралы қызметінен
шығып қалуы. Кез келген тауар өндіруші оның ... ... ... ... ... ... ... бір міндеттеме бойынша телемнің
болмауы басқа да үзілістерге жол ... ... ... ... ... өндіріс процесінің қожырауына әкеліп соқтырады.
1.2 АГРАРЛЫҚ ДАҒДАРЫС ОНЫҢ ... ... ... ... ... дамудың ерекшеліктеріне назар аудару
абзал. Рыноктық экономика дүниесіне ... ... ... ... ... заңдар негізінде жүреді. Демек, мұңда да ұдайы
өндірістердің ... ... ... ... ... ... ... дамуының өзіне тән ерекшеліктері бар, олар тек табиғи немесе
техникалык себептерден ... ... ... ... онын қоғамдық
жағдайларымен, атап айтқанда, ауыл шаруашылығы өндірісінің шоғырлануының
төмен деңгейімен, ... және т. б. ... ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылығындағы
дағдарыстардың өзгешілігі тек өнеркәсіп ... осы ... ... ... ... ол жалпы циклдық дағдарыстарға ... ... ... цикл ... ... ... ... емес.
Аграрлық дағдарыстардың басты ерекшеліктері:
а. Аграрлық дағдарыстар ... ... ... ол рентаға
және ауыл шаруашылығының өнеркәсіптен дәстүрлі артта ... ... ... дамудың жоғары сатысына жеткен елдердің бәріне
тән емес).
б. ... ... ... ... ол жалпы артық өндіру
дағдарысы мен уақыты жағынан сәйкес ... және ... ... ... ... жалғасады.
в. Аграрлық дағдарыстардың өзіндік кезеңдері ... ... ... циклдық өнеркәсіп дағдарыстары 1900, 1907, 1929, 1937
жылдардағы дағдарыстар ... ... ... ... ... Алайда циклдық өнеркәсіп дағдарыстары, әдетте, ауыл шаруашылығы
өндірісінің едәуір ... ... оның ... қызмет көрсету
саласын қамтиды.
Біраз зерттеушілер бұрынғы кеңес экономисі Л. ... ... ... ... мен ... бойынша іргелі еңбектердің авторы)
ауыл шаруашылығындағы артық өндіру дағдарысы екі түрде ... ... ... ... ... ол тек ауыл ... циклдық
дағдарыстың жалпы әрекетін білдіреді, екіншісі ұзақ аграрлық дағдарыс.
Сонымен ... ... ... ... ... ... түрі деп ... Ол
өнеркәсіптегі дағдарыстың әсерінен ауыл шаруашылығы өнімдеріне деген
сұраныс ... Ол ... өзі ауыл ... ... ... қалуынан туады деп көрсетті.
Аграрлық дағдарыс шикізат пен азық түлікке өнеркәсіп ... ... ... сол ауыл ... ... ... ... пайда болады.
Қазіргі ауыл шаруашылығының өнеркәсіптік негізде ... ... ... бір ізге салу, үйлестіруге мүмкіндік береді. Бірақ
аграрлық дағдарыстардың осы күнгі шаруашылық өсуінің ерекше түрі ... ... ... дағдарыстар қазіргі жағдайда көбіне рыноктық
экономикасы нашар дамыған елдерде көрінеді. Алдыңғы ... ... ... өнеркәсіп өндірісінің жаңа нәтижелерін кеңінен ... ... ... ... ... алшақтықты жоюға
ықпал етеді. Ауыл шаруашылығындағы аграрлық және циклдық артық өңдіру
дағдарысынан шығу үшін ... ... ... ... ... ... өндірістің келемі рыноктың шамасы мен сыйымдылығы оларды
сәйкестендіруді, келісіп ... ... ... етеді. Рыноктық механизм
осындай ... ... ... тек ... күйзелістер,
дағдарыстар арқылы жүзеге асырады. Осы тұрғыдан ... ... ... ... экономикадағы дағдарыстар белгілі тарихи ұзақ
кезеңді құбылыс.
ІІ Бөлім. ҚҰРЫЛЫМДЫҚ ДАҒДАРЫСТАР
XX ғасырдың бірінші ... ... ... шаруашылықтың дамуына
жаңа катаклизмдер әкелді. Қазіргі капиталистік дүниені түгел қамтыған мұнай
дағдарысы бұрқ етті. Циклдық дағдарыстан ... ... ... және ... ... ... ... көтеріп, оған деген сұранысты
көбейтіп, тұтыну рыногында сұйық отынға ... ... ... ... ... ... бағаның күрт өзгеруі АҚШ-та және баска да ... ... ... ... ... банкротқа ұшыратты,
өйткені олар сұйық отынға негізделген ... ... ... ... Сонымен қатар, негізгі өндірісте мұнай және мұнайдан жасалған
өнімдерді тұтынатын ... да ... ... ... ... күтпеген жерден өсуі ... ... ... ... әкелді.
Құрылымдық дағдарыстар жекелеген салалар дамуындағы сәйкессіздіктен
туындап, әдетте, ұзақ мерзімге ... ... және ... ... ... ... ... азық-түлік, энергетикалық және шикізат дағдарыстары соңғы
онжылдықта валюта жүйесі және ... ... ... ... ... ... жағдайына тікелей әсер ете отырып олар циклдық
дамудың келбетіне айтарлықтай өзгерістер енгізді, циклдық ... ... ... ... ал ... ... жазады.
Қазіргі рыноктық шаруашылығы дамуының жалпы бағыты әдеттегі кестеге сәйкес
келмейді. ... ... ... ... ... ... ... жүрді, бірақ ол тек мұнай тұтынатын елдерді қамтыды. Ал
өздерінде энергия көздері бар ... ... газ, ... ... ... дағдарыстан да аман-сау қалып қана ... ... ... даму
тенденциясын көрсетті. Екінші жағынан, өрлеу ... ... ... ... күшті дамымайды, өйткені экологиялық дағдарыстың
салдарынан жағдайлары күрт шиеленіседі.
2.1 КОНЪЮНКТУРАНЫҢ ҮЛКЕН ... ... мен ... өнеркәсіп циклдары сатыларының рыноктық
экономиканың күрделі ... ... ... ... ... ... ... бұл экономикалық құбылыстың себептерін
іздеуге мәжбүр етті. Тағы да ұмытыла бастаған 20—30-жылдардағы зерттеулерге
көңіл аударылды. Олардың ішінде үлкен ... ... ... орын ... 1926 жылы 6 ... ... ... ғылыми-зерттеу
институтынын Ресей ассоциациясының экономика иснтитутында 34 ... ... ... Кондратьев "Экономикалық конъюнктураның үлкен
циклдары" деген тақырыпта баяндама жасады. Баяндама ... ... ... ... мәселе бойынша басқа тұжырымдама негізінде Д. И.
Опаринның қарсы баяндамасы ... ... ... ... 1926 ... 13
ақпанында Д. И. Опариның баяндамасы тыңдалады. РАНЦИОН баспаханасы Н. ... пен Д. И. ... ... ... ... Бұл ... жарыссөздер және баяндама авторларының соңғы ... ... ... 1928 жылы "Н. Д. ... пен Д. И. ... ... циклдары" деген атпен шығып, кеңес ... ... ... ... ... ... бір ... ұғым туғызды. Ал ... ... ... ... ... мен
заңдылықтары туралы Кондратьев пен Опаринның көзқарастары мүлдем қарама-
қарсы еді. ... бұл ... ... ... әсер етті. Д. И.
Опарин ұзақ жылдар өмір сүрді, ал Н. Д. ... ... 1938 ... ұшырады, тек 1987 жылы 16 шілдеде әйгілі ғалым толық ақталды.
Экономикалық конъюнктураның үлкен циклдары тұжырымдамасының мәнін Н.
Д. Кондратьев ... ... ... экономикалық теория ұзақтығы 7—11
жылдық Циклді ғана ... ... ... ... ... ұзақтығы
шамамен 48—55 жылға созылатын, конъюнктураның басқа да циклдары бар. Біз
оны үлкен экономикалық циклдар деп атаймыз. ... ... ... болды. Қолдағы деректердің көбі жылға созылатын циклдык
ауытқулардың барлығын ... Егер ... XVIII ... ... онда үлкен циклдардың кезеңдері шамамен мынадай болған:
I цикл XVIII ғ. 90 ... ... ... ... цикл ... ... 1890—1896 жылдарға дейін;
III цикл 1890—1896 жылдардан 1914—1920 жылдарға (жоғары ... ... ... ... ... ... конъюнктураның үлкен
толқындарын кездейсоқ себептермен түсіндіру мүмкін емес. ... ... ... ... тән ... ... болжам ретінде мынадай тұжырымдама ұсынылды:
Өндіргіш күштер мен өндірілген материалдық игіліктердің қызмет
көрсетуі ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі, әрі
әр түрлі құралдар қажет. Әдетте өндіргіш күштердің негізгі ... етуі ұзақ ... ... ... олар көп ... және ... капиталдың жинақталуын қалайды. Осыдан келіп экономикада әр түрлі
кезеңдерде, уақыттарда қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... циклдар дегеніміз ұзақ кезеңдердегі
экономикалық тепе-теңдіктін бұзылуы және қалпына ... деп ... ... ... ... ... механизмінде, өндіргіш күштерді жасауға қажетті
капиталдың жинақталуы мен жойылуында жатыр. Алайда осы негізгі себептің
күшеюіне ... ... ... ... бар. Өрлеудің басталуы
(жоғарылау толқындары) қорланудың жаңа өндірістік ... ... ... ... ... сәйкес келеді. Өрлеу
өнеркәсіптік ... орта ... ... ... ... ... ... төмендеуінің (төмендеу толкыңдары)
жағымсыз сипаттары экономикалық факторлардың қорлануынан ... Ал ... ... жасауға және капиталдың өнеркәсіп-қаржы топтарының
қолына шоғырлануына, осы ... ... ... жол ашады. Мұның
бәрі жаңа өрлеуге алғы шарт ... және бұл жаңа ... ... өсуін
қамтамасыз етеді. Қызық бір жай, Н. Д-Кондратьев тұжырымдамасына сәйкес
үлкен экономикалық ... жаңа ... ... орта ... ал
келесісі 90-жылдардың орта шеніне сай келді.
2.2 ЦИКЛДЫҚ ТОЛҚУЛАРДЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ МӘСЕЛЕСІ.
Циклдық толқуларды реттеу проблемасы жөнінде әр ... ... ... ... сан ... мен ... ... еместігі антициклдық
саясатты қабылдауга кедергі болмай, барлық циклдық ... ... ... ... топтады: неокейнсиандық және неоконсервативтік
бағыттардың екеуі де классикалық ... ... ... ... сұранысты реттеуге бағытталса, екіншісі жиынтық ... ... ... мен ... байланысты жоғарыдағы керсетілген
бағыттар циклдық толқулар проблемасын ... ... Бұл ... ... ... құралдарды әр қилы пайдаланады. Мысалы, кейнсиандық
бағытты жақтаушылар бюджеттік ... ... ең ... ... ... ... ... және салық саясатында экономикалық
жағдайға қарай салық ставкаларымен айлалы әрекет жасау. Ал неконсервативтік
бағыттағылар бар ... ақша мен ... ... ... ұсынады. Сондықтан
соңғы кезде неконсервативтік саясатты жақтаушылар монетарлық теорияға арқа
сүйеп, ақша келеміне және оны реттеуге ... Осы ... ... ... ... мен циклдық толқуларды бәсеңдетуге мемлекеттің
қатысу мәселесі де түрліше шешілуде. ... ... бұл ... мына ... бойынша ортақ жақтары бар:
біріншіден, мемлекет циклдық толқуларды бәсеңдете алады, ... мұны ... ... ... етіп және оны ... ... ... қатар олардың циклдық толқуларды жоюдағы мемлекеттік қадамы
жөнінде де жалпы ортақ пікірлері ... ... ... шаралары іскерлік әрекеттерді
ынталандыруға бағытталуы тиіс. Салық саясаты саласында ол жаңа ... ... ... ... мен ... ... жүргізуден
көрінеді. Кейнсиандық көзқарастағылар мемлекеттік шығындарды көбейтуге үміт
артады, өйткені олар қорлануды ынталандырады деп ... ... ... ... ... ... біріктіріп алғанда жиынтық сұранысты
ұлғайтып, ең соңында ... ... ... ... салыққа баса назар аударады,
оны тементедту іскерлік белсенділікті арттырады. Жалпы олар салық бюджет
саясатын ... ... ... деп қарайды. Несие-ақша саясатын
осы кезде салық-бюджет саясатының көздеген мақсатына қосылып және ... ... ... ... Оның ... ... ... елдің экономикалық өмірін жандандыру.
Бұл кезде "арзан ақша" саясаты жүргізіледі. Нақты өмірде, тәжірибеде
ол несиеге бергені үшін ... ... ... ... несие
ресурстарын көбейту, сөйтіп олар күрделі ... ... ... ... жұмыссыздықты азайтуға әкелуге тиіс. Алайда
жағымсыз салдары да болуы ... ... ұзақ ... олар ... ... Басқаша жағдайда, яғни экономикалық коньюнктураның
көтерулі кезеңінде ие болады.
Мемлекет экономиканың "қызып" кетпеуі және шаруашылық ақаулардың алдын
алу үшін ... ... ... яғни ... және несие-ақша
жүйесінде икемді саясат қолданады. Бұл кезеңдегі салық-бюджет саясаты салық
ставкасын жоғарылатып, мемлекеттік ... ... ... ... ... Осы салық-бюджет саясатына кейнсиандық
тәсілдерді жақтаушылар бағыт ұстайды, фискалдық шаралар сатып алу қабілетін
төмендетіп, ... ... ең ... ... белсенділіктің
айтарлықтай құлдырауына әкеледі.
Несие-ақша саясатында несие рестрикациялық белгілері басым ... яғни ... ... ... ... Ол бұрынғыға қарағанда
қарама-қарсы шаралар: қарыз алғандарға проценттік ... ... ... ... ... ... мұнда да ... ... ... жүргізу керек, ... ... ... ұзақ ... ... ... мен өндірістің
қысқаруы негізінде жұмыссыздықты көбейтуі мүмкін.
Жалпы мемлекеттің циклдық толқуды бәсеңдету саясаты туралы айтқанда
оны қарама-қарсы әрекет деп ... ... ... ... жұмсартуға
бағытталған шаралар сол кездегі экономикалық конъюнктураны ... ... ... ... ал ... ... ... іскерлік белсенділікті тежеуі ... К. ... ... ... ... ... жоғарыда айтылғанды график түрінде көрсетеді (52-
сурет) {Кар Эклунд К. Тиімді экономика, М., 1991, 127-бет).
К. Эклунд бұл ... ... үлгі ... ... ... ... ... және салықтарды төмеңдету, ал ... ... ... салықтарды жоғарылату арқылы бірінші жағдайда
жұмыссыздықты, ... ... ... ... ұсынылады. Алайда
келтірілген график консерватизмді жақтаушылардың да ... ... мен ... ... ... ... ... ал жүйенің өзі (әрекет
бағыты) өзгеріссіз қалады.
Мемлекеттің циклға деген қатынастарын білдіретін жоғарыдағы барлық
ұсыныстар тәжірибеде және ... ... ... ... Тек ... ғана ... ... мен ұсыныстар өздерінің әділ бағаларын
алады. Үкімет экономикалық ... ... ... ... құбылыстармен күреседі, шаруашылықты дамытудың тұрақтылығына жету
үшін күш салады. Осыдан келіп ... ... ... шаралары
негізделеді. Ал ол қадамдардың тиімділігі белгілі бір уақыттардан ... ... ... ... үкіметтің экономикалық өмірді
түрақтандыру мақсатында өзінің ... ... ... ... ... ... соғыстан кейінгі уақытта экономикалық саясаты қалай
жүргізгенін айту ... 50— ... ... ... ... ... бастағанда үкімет экономикалық өсуді ынталандыратын саясат
жүргізді. Мемлекеттік ұйымдар бұл мақсатқа жету үшін ... ... Олар өз ... ... кеңесін басшылыққа алды, өйткені
ол кезде Кейнстің мемлекеттік реттеу теориясы кеңінен таралып, оны ... еді. ... ... тоқтату үшін үкімет оған қарсы шаралар
жүргізді, мемлекеттік ... ... және ... төмендетті. Осы
жылдарда, әсіресе мемлекеттік шығындарды ұлғайтуға көп ... ... ... ... ... амортизациялау туралы заң
шығару жұмыстары ... 1950, 1954, 1962 ... ... ... олар ... ... ... көтерді. Мұндай
шаралар нәтижесінде жиынтық сұранысты өсірді. Ол өз кезегінде инвестицияны
ұлғайтты, ал бұл ... ... жол ... Нақ осы ... ... онша ... ... реттеу процесінде олар салық-бюджет саясатын
толықтыратын құрал сипатында қаралды, ... ... ... бюджет
бөліміне үлкен маңыз берілді.
60—70-жылдарда жалпы экономикалық жағдай ... ... ... ... ... ерекше болды. Осы кезде экономикада инфляциялық
құбылыстар біліне бастады. Құлдырау кезінде ... ... ... салық-
бюджет және несие-ақша саясаттары тұрақсыздандыру факторы болды, өйткені
капиталдың артық қорлануына әкеледі. Үкімет ... ... ... ... ... жою үшін ... қызметін жаңа бағытта қайта құрды.
Сонымен, 50—60-жылдарда мемлекеттің саясаты ашықтан-ашық мемлекеттік
тұтынуды ... 60— ... оны ... ... ... ... бюджетке аударылады, салықтарды көтеру — аса қолдау таппайтын
шара, сондықтан үкімет көбіне бюджеттен маннуляция жасауға ... ... ... да ... әсіресе қарыз процентін ... ... ... мұны ... ... ... ... (жылына 15%-ке) байқалады, ал бұл ... ... ... ... инвестицияны тежейді дей тұрғанмен осы
кезеңдерде салық, бюджет теңсіздіктеріне көп көңіл бөлінді, ... ... ... ... ... бағытталды, ал мемлекеттік шығындардың
азаюы немесе салықтың өсуі сұранысқа тікелей несие ақша ... ... ... әсер ... ... жағдай тағы өзгерді. Экономикалық өсу
қарқыны баяулап, ... ... ... ... ... ... ... байқалды. Конъюнктуранын жаңа циклдық
орамына сәйкес реттеу тәсілін тағы да өзгерту қажеттілігі ... ... ... ... олар кейнстік ұсыныстардан бас ... ... ... ... ... ... ... мен монетаризмге бағыт ұстады. Соңдықтан да енді тек несие-ақша
арқылы реттеуге және циклдық толқуды ... үшін ... ... Ақша ... ... оның массасын әрі қолайлы, әрі қажетті
деңгейде ... тұру ... ... да бірқатар әдістер пайда болды.
Инфляцияның негізі себебін монетаристер мемлекеттік шығынның көбеюінен
көреді, соны азайтуды ... ... ... ... ... элементі
бола алмайтын себебі айтарлықтай дефициттің (тапшылық) болуында. ... ... ... ... салық шараларына аударылады. 60-жылдарда АҚШ-та
салық ... ... Ол ... ... және салық шкаласының
үстемелік деңгейін төмендетуді көздеді. Мұның бәрі экономикалық ... ... ... ... ... 80- және ... ... сыртқы ұқсастығын зкономикалық экспансия деп
сипаттағанмен олар ... ... ... ... ... айырмашылығы
бар. 50—60-жылдарда назар негізінен ұсынысты ұлғайтуға аударылды, ... ...... саясатын жүргізу жемісті деп есептелді. ... ... ... ... яғни ... ... ... жасау, сондықтан да
несиені бейтараптандыруға, ал ...... ... ... пен ... ... ... көңіл бөлінді.
Қазіргі жағдайда біршама жаңа факторлар пайда болды. ... ... ... ... олар ... ... сөз ... тиіс. Біріншісі,
70—80-жылдардан байқалған ... ... ... құбылысы. Бұл әр түрлі ... мен ... ... ... ... ... процесі өндірістің
интернационалдавдырумен, ҒТР ұлғаюымен және ... ... ... ... ... ... үкімет
бұлармен есептесіп, циклдық толқуларды бәсеңдетуге, ... ... ... ... ... шараларын сәйкестендіріп отыруы тиіс. Бұл
талаптарды жоққа шығару тек ... ... ... төмендетіп
қана қоймай, сонымен қатар бұл саладағы барлық тәжірибені нәтижесіз етеді.
Мұны Франция мысалы, айқын дәлелдейді. 80-ші жылдардың бас ... ... ... ... үстем болды, ал Франция экономикалық
құлдыраумен күресте ... ... ... ішкі ... шығындарды көбейту арқылы ынталандырды. Басқа елдер бюджеттік
қаржыны үнемдеу саясатын жүргізіп жатқанда Францияның қадамы ... бере ... ... бюджеттік дефицитті (тапшылық) мағынасыз
кебейтті. Францияның тәжірибесі тек мемлекеттің антициклдық ... ... ... ... бұл ... ... ... жүргізу керектігін көрсетті.
Екіншісі, жоғарыда аталғандарды антициклдық саясаттың жалпы бағыттары,
болжамдары деп қарастыру. Бірақ конъюнктуралық толқуларды ... ... ... ... ... ... т. б. ... да бар екенін естен ... ... ... ... ... ... күрес және т. б.) жою мақсатындағы
шараларды антициклдық реттеудің жеке ... деп ... ... ... ... ... ЦИКЛДЫҢ КЕЙНСТІК,
НЕОКЕЙНСТІКЖӘНЕ МОНЕТАРЛЫҚ
ТҰЖЫРЫМДАМАЛАРЫ
Экономикалық цикл — бұл дағдарыстар арасындағы мерзім және осы кезде
оның төрт фазасы ауысады. ... ... ... циклы — өндіріс
құлдырауының дағдарысы. Дағдарыс құбылысынын болуы ... ... ... ... ... өндірумен түсіндіріледі.
Дағдарыс кезеңінде өткерілмеген өнім саны тез ... ... ... ... ... ... бұзылып, құлдырау
толқыны ұлғайды және кәсіпорындар кұлдырап, жойыла ... ... ... фазасы депрессия. Бұл фазада өндірістің құлдырауы тоқталады.
Жайлап болса да запастағы ... ... және ... ақша ... ... фаза — ... ... тән нәрсе өндірісті ұлғайту, демек пайда
бар деген сөз. Ол кезегінде өндірістін ... ... ... ...... ... өнім ... қарқындылығымен сипатталады және ол дағдарыс
алдындағы деңгейден жоғары, жұмыссыздық тартылады, қарыз ... ... және банк ... (%) ... ... – сурет
Өрлеу өнім өндірудің қарқындылығымен сипатталады және ол ... ... ... ... ... ... ... ұсынымы
ұлғаяды және банк пайызының (%) нормасы төмендейді
3.1 Экономикалық өнеркәсіп циклы. Циклдар фазасы
Нарық жағдайында өндіріс қозғалысының циклдық себептеріне ... ... ... ... қөзқарастар бар.
Мәселен, К. Маркс артық өндірудің циклдық дағдарысынын реттілікпен
қайталану себептерін ... ... ... ... ... ... Дж. ... ойынша, цикл фазасының алмасуы күрделі
қаржы мөлшерімен байланысты, ол ... ... мен ... ... ара-
қатынасымен түсіндіріледі. Дағдарыс сонда ғана болады, егер ... ... ... ... ... дейін төмендесе, онда ол мынаған алып
келеді: кәсіпкердің өндірісті дамытуға каржы салу ... ... Дж. ... ...... — мәселен
американ экономисі — Пол Самуэльсон былай ... ... ... ... ... табыстағы тұтыну үлесінің ... ... ... ... ... Олар ... ... амплитудасына және оның уақыт бойынша үлестірілуіне оң немесе
теріс әсер етіп, өндірістін өсуінен оның қысқаруына бет ... ... ... Милтон Фридмен басқарған «монетаристік мектеп»
өкілдері «неокейнстіктерден» айырмашылығы олар ... ... ... ... ... ақша факторынан іздейді. Ақша сұранымы
арасындағы алшақтық және ... ақша ... ... ... себебі болып табылады.
Монетаристік мектептін негізін қалаушы Милтон Фридменнің ойынша,
дағдарыстар мемлекеттің ақша ... ... ... ... ... араласуы ақша массасын шектеу мен тұрақтандыруға
бағытталуы қажет. Осы ойларын ... ... ... ... ... ... баяндаған. Бұл жұмыс 1963-ші жылы шыққан болатын.
Нарықтық экономиканың циклдық дамуын жою жолдары немесе жұмсартуды
жоғарыдағы ... ... ... ... ойлары мынаған әкеледі:
мемелекет антициклдық бағдарламаларға қатысуы немесе экономиканы тікелей
реттеуі қажет.
Мәселен, ... ... ... анархияны «өндірісті
қоғамдық-жоспарлы реттеу» арқылы жоюды алға тартады. Дж. ... ... ... экономика олқылықтарын мемлекеттің араласуы
арқылы жоюға болатындығын айтады. Мемлекет өндірістің құлдырауын ... ... өзі ... ... үшін ... ... ... ДАМУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. ҰЗЫН ТОЛҚЫНДАР
Қазіргі кезде циклдық дамудың өзіндік ерекшеліктері бар. Олар ... ... ... ... әсерінен және
мемлекеттің экономикалық ролінің өсуімен туындаған. ... тым ... және ... ... ... ... ... фазасы
ұзақтығының ұлғаюымен ерекшеленді. Мұндай құбылыстар 1974-1975-ші және 1980-
1982-ші жылдардағы экономикалық дағдарыстар ... ... ... ... ...... елдердің экономикасын қамтыды.
Дағдарыс кезеңі сыйпатында жаңа құбылыс — инфляция пайда болды.
Дағдарыс ... ... ... ... деп ... ҒТР
жағдайында, әлемдік қауымдастықтағы көптеген елдерде экономиканың салалық
құрылымында өзгерістер болуда. Бір ... ... ... ... салалар — прибор құрау, робот құрау қарқынды дамуда, ... ... ... — көмір, металлургия, тоқыма және т.б. құлдырады, бұл
олардың техникалық, ... ... ... ... ... ... құрылымдық дағдарыс деп аталады.
Циклдық теорияны жасауда айырықша орынды Николай Дмитриевич Кондратьев
(1892-1938 жж.) алады. Ол Петербург университетінің түлегі, кейіннен ... ... ... ... ... кеңесінің мәжілісінде 1926-шы
жылы 6-шы ақпанда жасаған «Коньюктураньщ үлкен ... ... ... атақ ... ... толық нәтижесі осы атпен 1928-ші жылы
шыққан кітапта баяндалды. Экономикалық циклдардын 7-11 ... ... ... бұдан басқада 48-55 жылға созылатын ұзақ циклдардын бар
екендігі белгілі бола ... ... Н.Д. ... ... ... ... Ол (цикл) қоғамдық өндірістің технологиялық базасынын
радикалды өзгеруімен және оның құрылымдық қайта құрылуымен түсіндірілді.
Әдетте ... ... екі ... ... немесе циклдың мерзімділігі; оны қозғаушы циклдар, бұл соңғысы оны
жүзеге асырудың генезисі мен ... ... ... ... сәйкес циклды классификациялаудың белгілі айқындамалары
қабылданған:
Н. Д. Кондратьевтін циклдары немесе ұақтығы 40-60 ... ... ... ... Оның ... қозғаушы күші—технологиялық өндірістегі
технологиялық ... ... ... және оның ... ... ... ... С. Кузнецтің (1901-1983жж.) циклдары және
олардың ұзақтығы 20 ... ... Ал ... күштері — өндірістегі
ұдайы өндіріс құрылымының жылжуы боп табылады (бұл циклдер ... ... ... ... ... та аталады).
Жеке шаруашылық циклдары. Бұл 1 жылдан бастап 12-і жылға дейінгі кезеңді
қамтиды және ... ... ... ... ... өсу ... ... көрсеткіштердің
теңдестірілуі, қаржы ресурстарының берік қоры ... ... ... бөлігіндегі экономиканың жай-күйі Үкіметке ағымдағы
кезеңдегі проблемаларды шешуді ескере ... ... мен ... ғана ... сонымен бірге ұзақ мерзімді міндеттерді шешу ескерілетін
жұмысты жүргізуге мүмкіндік береді.
Үкімет ... үш ... ... ... ... стратегиялық
бағдарламалық құжаттарды іске асыру ... ... ... бір ... ... таяу уақытта экономикалық және әлеуметтік
нәтиже алынатын міндеттер шешіледі.
Осыған байланысты Үкімет өз алдына өз қызметінің ... ... ... ... ... қамтамасыз ету міндетін қояды.
Орталық және жергілікті басқару органдарының жұмысы ... ... ... ... осы ... ... сапалык, өзгерістер енгізетініне ел экономикасын дамыту ... ... ... және ұзақ мерзімді перспективадағы ... ... ... байланысты болады.
Дүниежүзілік қоғамдастықта Қазақстан экономикалық даму үшін ... бар ... ... орнықты. Осы әлеуметті неғұрлым тиімді
түрде іске ... әрі ... ... ... ... ... халықтың
неғұрлым кең жіктерінің әл-ауқатының артуын қамтамасыз ету міндеті алда
тұр.
Қазақстанның ... ... ... ... ауытқымалы шикізат
экспортына тәуелді. Бұл ... ... ... және ... ... етуге бағытталған бірқатар міндеттерді шешуді
талап ... ... ... М.Ж. «Кәсіпкерлікті салықтық реттеу», Хабаршы - 2, 2003 ж.
Мейірбеков Б.Қ. «Шағын кәсіпкерлік пен бизнесті қолдау жолдары мен ... ...... Қ.Қ., ... С. ... ... - ... К.Б. «Қазақстан экономикасын басқару негіздері», 158 б.
Алматы -2001 ж.
Ермаков В.А. «Қазақстан қазіргі ... ... ... - 2002 ж.,196 ... Н.К. «Халықаралық экономикалық қатынастар», 186
Мейірбеков А.Қ. «Кәсіпорын экономикасы», Алматы - 2003 ж, 225 ... Б. ... жеке ... тиімді дамыту жолдары», Хабаршы №
1-2004 ж., 45 б.
Набиев Е.Н. ... ... ... Алматы
2001,224 6.
10. Назарбаев Н. «Қазакстан - 2030 даму стратегиясы», ... ... ... О., ... А. ... ... басқару», Алматы
- 2002 ж
12. Сахариев С.С «Әлем экономикасы», Алматы — 2003 ж., 335 б.
13. Шеденов Ө.Қ. ... ... ... ... 2002 ж. 396
14.«Экономикалық саясат», Экономика-Алматы, 2002 ,156 б.
15.С.Әкімбекова. Экономикалық теориясы. А., ... ... ... А, 2003ж
17. «Экономика»: Оқулық Под ред. И.О. Волкова
В.К. Скляренко. - М.: ... - М., 2000.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аудит түрлері16 бет
Бетховеннің симфониялық шығармашылығы5 бет
Жақсы темперацияланған клавир8 бет
Митоздық циклдың анықтамасы және оның фазалары7 бет
Монтаждық циклдың технологиясының басты ережелерi30 бет
Щедрин Родион Константинұлының шығармашылығы3 бет
Экономикалық даму30 бет
Экономикалық дамудың циклдық теориялары7 бет
Экономикалық цикл және оның фазалары12 бет
Экономикалық цикл факторлары және даму ерекшеліктері39 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь