Мемлекет және құқық теориясының қөзқарасы бойынша жеке тұлға, адам, азамат ұғымы

Мазмұны

Кіріспе

1 Мемлекет және құқық теориясының қөзқарасы бойынша жеке тұлға, адам, азамат ұғымы
1.1 Азаматтық, азамат және мемлекет
1.2 Адам және азаматты құқықтары мен бостандықтарының саралануы.
Қазақстан Республикасының Конституция бойынша адамның құқытары мен бостандықтарының жалпы сипаттамасы

2 Қоғам мен мемлекет алдындағы заңдық міндеттеме және жауапкершілік
2.1 Жеке тұлғаның әлеуметтік және заңдық қорғаншылығы
2.2 Адам құқығынынң халықаралық қорғалуы. Адам құқығынынң Жалпы
декларациясы

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттердің тізімі
Кіріспе

Тақырып өзектілігі. Таңдап алынған тақырып қазіргі таңдағы мемлекет тарапынан және әлемдегі болып жатқан құбылыстар, реформалар, дағдарыстар тұрғысынан алғанда, мемлекеттің егеменді, саяси ұйым ретінде өз саясатын толыққанды жүргізуі, әртүрлі сатыдағы мемлекеттік органдардағы қолданыстағы заңнама мәселелерін, жеке тұлғаның құқықтық мәртебесінің аяқ асты болмауы, мемлекет пен жеке тұлғаның ара-қатынасын талқылауға арналған әртүрлі деңгейдегі конференциялар, дөңгелек столдар, бұқаралық ақпарат құралдарындағы әртүрлі кездесулер куә болатын мемлекеттік-құқықтық құбылыстардың, жеке тұлғаның құқықтық мәртебесінің және мемлекет пен жеке тұлғаның ара-қатынасымен қызығушылық тудырады.
Курстық жұмыста мемлекеттің қазіргі кездегі ұғымын толық көлемде ашып, оның белгілерін, функцияларын ашуға, құқықтың қазіргі кездегі анықтамасына, мәніне, қызметіне сипаттама беріп, бірқатар мәселелерін ашып, жеке тұлғаның құқықтық мәртебесі, оның басымдылығын айқындап, мемлекет пен жеке тұлғаның ара-қатынасын ашып көрсетуге ұмтылыс жасалады.
Мемлекет, құқық, жеке тұлға мәселелеріне арналған бірқатар авторлардың, оның ішінде М.Т. Баймахановтың, Т.А. Ағдарбековтың, А.К. Котовтың, ресей ғалымдары С.С. Алексеевтің, А.П. Бутенконың А.Б. Венгеровтың, И.А. Ильиннің, Ж. Карбонньенің, Р.З. Лившицтың, А.В. Мальконың, Г.Ф. Шершеневичтың, Л.С. Явичтың, Ю. А. Тихомировтың еңбектеріне талдау жасалып, сарапталады.
Қоғамдық қатынастар өзінен-өзі тәртіп, заңдылық шеңберінде, құлықтылык және гуманистік талаптар негізінде біржүйелік мағынадағы азамат құндылықтары аясында реттелмейді.
Қоғамдық қатынастардың өмір сүру формалары индивидтердің сан-қырлы әрекеттері қалыптастыратын қарама-қайшылықтар мен күрделі шиеленістен, мүдде қақтығыстарыан тұрады. Мұндай процестерді бір жүйелі тәртіпке келтіру, индивидтердің мінез-құлықтарына реттік сипат беру көптеген әлеуметтік нормалармен іс жүзіне асырылады, реттеледі.
Атап айтқанда діни, әдет-ғұрып, дәстүрлік сияқты нормалар қоғам-дық қатынастарды реттеуде үлкен рөл атқарады. Бірақ, жеке адамдардың саналық, тәрбиелік, генетикалықжөне психология-лық ерекшеліктеріне байланысты олардың бәрінен бір мағанадағы, талаптағы мінез-құлықты талап ету мүмкін емес. Әртүрліліктің өзі қоғамдық қатынастарды дамытудың, жетілдірудің айқын көрінісі.
Құқық – бұл қоғамдық құбылыс. Ол қоғамның туындысы ретінде оның дамуының белгілі сатысында пайда болады. Құқық – адам тәртібінің әлеуметтік маңызды реттеутісі, әлеуметтік нормалардың бір түрі. Ол өзіне әлеуметтік аяны қосып алады: а) адамдарды; б) адамдар арасындағы қарым-қатнасты (қоғамдық қатынастарды); в) қоғамдық қатнастардағы субъектілердің тәртібін.
Құқықтың мазмұны қоғамдық дамудың қажеттілігіне, қоғамдық процесстерге қатынасушылардың белгіленеді. Құқық өзінің табиғатына байланысты (негізіне) қоғамдағы әлеуметтік келісімділіктің құралы (саймандар, нысандар) әлеуметтік қызығушылықтың теңдігін белгілеу, игілікті адал бөлу, жеке адамның әлеуметтік бостандығының өлшемі.
Қоғамдық сананы тетігі және коллективтің елкі арқылы саяси күштің бөлінуіне байланысты шын мәнісіндегі теңдік, азды көпті құқықтың формальды қайнар көзінде ірдей көрсетіледі. Мұндай жағдай құқықтың өз идеалына жақындауы не болмаса одан, өзінің негізінен шегіну болып табылады [1].
Құқық әлеуметтік нормалардың бір түрі ретінде нормативтік қасиетке сүйенеді, ол кейіпті реттеуші ретінде бағыты нақты белсісіз атаусыз әрекет жасап, жалпы белгілерге (жасы, есі дұрыстығы, заңды тұлғаның жалпы белгіллеріне) сай әрекет етеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі


1 Жоламанов Қ.Ж. Мемлекет және кукық теориясы. - Алматы: Білім, 1998.-360.
2 Жоламанов Қ.Ж., Мухтарова А.Қ., Тәуекелев А.Н. Мемлекет және қукык теориясы. - Алматы: бас. Қаз МЗУ, 1999. - 370 б.
3 Лазарев Н.Н. Общая теория государства и права. - М. :
Юристь, 1999.-560 с.
4 Сапарғалиев Ғ.С. Мемлекет және қүқық теориясы. - Алматы:
Жеті жарғы, 1998. - 320 б.
5 Сапарғалиев Ғ.С., Ибраева А.С. Мемлекет және қүкык
теориясы. - Алматы: Жеті жарғы, 1997. - 96 б.
6 Храпанюк В.Н. Теория государства и права. - М.: Бек, 1998. -470 с.
7 Қуандық Е.С. Саясаттану негіздері – Павлодар 2003-2005
8 Қазақстан Республикасының рәміздері Ы.Сағынтаев, З. Сағынтаева
9 1996 жылдың 2 шілдедегі «Саяси партиялар туралы» Қазақстан Республикасьшың Заңы // Егемен Қазақстан, 1996. - 5 шілде.
10 Теория государства и права /под ред. Н.И. Матузова и А.В. Малько. - М.: Проспект, 1997. - 530 с.
11. Вебер М. Политика как призвание и профессия. Избр. произв. – М.,19.90
12. Аристотель. Политика соч. в 4-х т.4.-М.,1981
13. Политология. Хрестоматия / Под ред. проф. Н.Василика.-М., 1999
14. Бисембаев А. Саясатта монополия жоқ// Ақиқат,1998 №9
15. Карин Е, Сатпаев Д. Қазақстандағы саясат қатердің деңгейі // Саясат, 1999, №5
16. Найзағарова Е. Әцелдердің саясатқа араласуы – саяси тұрақтылыктың кепілі // Саясат, 2000, №5
17. Карин Е. Саясат – қоғамдық құбылыс. //Ақиқат 2001,№1
18. Жамбылов Д.А. Саясаттану. Оқулық – Алматы, ,2003
19. Өсерұлы Н. Жеті жарғы : ғылыми басылым - Алматы : Жеті жарғы, 1995. – 79 бет.
20. Е.К.Нұрпейісов., А.К.Котов. Қазақстан мемлекеті: хандық биліктен президенттік республикаға дейін. – Алматы, «Жеті Жарғы», 1996. 96 б
21. В.С.Нерсесянц. Философия права; Учебник для вузов. М; 1997. 104 б;
22. С.Өзбекұлы, Ө. Қонабаев. Мемлекет және құқық теориясы. Оқулық – Алматы: Жеті жарғы, 2006. – 264б.
23. Маймақов, Ғ. Қазақстан Республикасының саяси-құқықтық тарихы - Алматы : Ғылым, 2000. – 175 бет.
24. Дулатбеков Н.О. Қазақстан Республикасы мемлекет және құқққ тарихынан - Қарағанды : ҚарМУ баспасы, 1994. – 140 бет.
25. В.А.Четверин. Современные концепции естественного права.М; 1998. 44б;
26. С.С. Алексеев. Общая теория права. 2-т М; Юрид; лит, 1981 ж; 267
27. Б.Төлепберген. Өркениеттің үлгісі мен хандық биліктің тарихи жалғасы. «Жас Алаш» , № 114, 24.09.02
28. Дулатбеков Н.О. Заң терминдерінің қазақша-орысша сөздігі - Алматы : Жеті жарғы, 1995. – 144 бет.
29. Д.Досжан. «Ақ Орда». Роман. – Алматы, «Дәуір», 1992, 264-б;
30. Мемлекет және құқық негіздері: Оқулық. / Құраст. Е. Баянов. – Алматы: Жеті жарғы, 2001.- 624бет.
        
        Мазмұны
Кіріспе
1 Мемлекет және құқық теориясының қөзқарасы бойынша жеке тұлға, адам,
азамат ұғымы
1.1 ... ... және ... Адам және ... ... мен ... саралануы.
Қазақстан Республикасының Конституция бойынша адамның құқытары мен
бостандықтарының жалпы сипаттамасы
2 ... мен ... ... ... ... және ... Жеке ... әлеуметтік және заңдық қорғаншылығы
2.2 Адам құқығынынң халықаралық ... Адам ... ... ... ... ... ... алынған тақырып қазіргі таңдағы мемлекет
тарапынан және әлемдегі болып жатқан құбылыстар, реформалар, дағдарыстар
тұрғысынан ... ... ... ... ұйым ... өз саясатын
толыққанды жүргізуі, әртүрлі сатыдағы мемлекеттік органдардағы қолданыстағы
заңнама мәселелерін, жеке тұлғаның ... ... аяқ асты ... пен жеке ... ... ... арналған әртүрлі
деңгейдегі конференциялар, дөңгелек столдар, ... ... ... ... куә ... ... жеке ... құқықтық мәртебесінің және мемлекет пен жеке
тұлғаның ... ... ... ... мемлекеттің қазіргі кездегі ұғымын толық көлемде
ашып, оның белгілерін, функцияларын ... ... ... ... ... қызметіне сипаттама беріп, бірқатар мәселелерін ашып,
жеке тұлғаның құқықтық ... оның ... ... ... пен
жеке тұлғаның ара-қатынасын ашып көрсетуге ұмтылыс жасалады.
Мемлекет, құқық, жеке тұлға мәселелеріне ... ... оның ... М.Т. ... Т.А. ... ... ... ғалымдары С.С. Алексеевтің, А.П. ... ... И.А. ... Ж. Карбонньенің, Р.З. Лившицтың, А.В.
Мальконың, Г.Ф. ... Л.С. ...  Ю. А. ... ... ... сарапталады.
Қоғамдық қатынастар өзінен-өзі тәртіп, ... ... және ... ... ... біржүйелік мағынадағы азамат
құндылықтары аясында реттелмейді.
Қоғамдық қатынастардың өмір сүру формалары индивидтердің сан-қырлы
әрекеттері ... ... мен ... ... ... ... ... процестерді бір жүйелі тәртіпке
келтіру, индивидтердің ... ... ... беру ... ... іс ... ... реттеледі.
Атап айтқанда діни, әдет-ғұрып, дәстүрлік сияқты нормалар қоғам-дық
қатынастарды реттеуде үлкен рөл атқарады. Бірақ, жеке ... ... ... ... ерекшеліктеріне байланысты
олардың бәрінен бір мағанадағы, талаптағы ... ... ету ... ... өзі қоғамдық қатынастарды дамытудың, жетілдірудің айқын
көрінісі.
Құқық – бұл қоғамдық құбылыс. Ол қоғамның туындысы ... ... ... ... ... болады. Құқық – адам тәртібінің әлеуметтік
маңызды реттеутісі, әлеуметтік нормалардың бір түрі. Ол өзіне әлеуметтік
аяны ... ... а) ... б) адамдар арасындағы қарым-қатнасты
(қоғамдық қатынастарды); в) қоғамдық қатнастардағы субъектілердің ... ... ... дамудың қажеттілігіне, қоғамдық
процесстерге қатынасушылардың белгіленеді. ... ... ... ... ... әлеуметтік келісімділіктің құралы
(саймандар, нысандар) әлеуметтік қызығушылықтың теңдігін белгілеу, ... ... жеке ... ... ... ... ... тетігі және коллективтің елкі арқылы саяси күштің
бөлінуіне байланысты шын ... ... азды ... ... формальды
қайнар көзінде ірдей көрсетіледі. Мұндай жағдай құқықтың  өз ... не ... ... ... ... ... ... табылады [1].
Құқық әлеуметтік нормалардың бір түрі ретінде нормативтік қасиетке
сүйенеді, ол кейіпті реттеуші ретінде бағыты нақты белсісіз ... ... ... ... ... есі дұрыстығы, заңды тұлғаның ... сай ... ... бөлім. Мемлекет және құқық теориясының қөзқарасы бойынша жеке тұлға,
адам, азамат ұғымы
1.1 ... ... және ... ... ... азаматтық институт маңызды орын алады.
Бұл институт Қазақстан ... ІІ ... ... ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының
азаматтығы туралы» 1991.20.12. Заңмен, ҚР ... ... ... бар жарлығымен енгізілген өзгертулер және толықтырулармен реттеледі.
Қазақстан Республикасының қолданыстағы Конституциясы Қазақстан Республикасы
азаматтығына анықтама бермейді.
Азаматтық ... «ҚР ... ... ... ... ... ... құқықтарымен бостандықтарының жиынтығын
білдіретін, мемлекетпен арадағы тұрақты саяси құқықтық байланыс мемлекеттің
аталған тұлғаны өз азаматы ретінде ... ... ... негізделеді және
оған тұрғылықты жеріне қарамастан мемлекеттік ... ... ... Мемлекет өз азаматтарының мүдделерін ел аумағынан тыс жерлерде де
қорғауға міндетті. Өйткені ... ... ... ... ... ... тыс ... жүрседе одан міндеттерді
орындауды талап ете алады.
Тұлға мен мемлекет арасындағы ... ... оның ... ... ... ... құқықтар мен бостандықтарға ие
болуға байланысты емес, тұлға мен мемлекет арасында ... ... ... ... ... ... ... байланыстардың әсерініен
пайда болады. Мемлекет өз азаматтарының ... ... ... ... ... мен тәртібін заңдылықты бекіте отырып, өзі
белгілейді. Бұл халықаралық құқықтық нормалармен, ... ... 1930 ... конференциясында қабылданған көп жақты конвенциямен танылған.
Азаматтыққа тұруц жағдайы тиісті ... (ҚР ... ... ... куәлік, төлқұжатта балалары туралы жазу) заңдылықты бекітіледі.
Сонымен қоса мемлекет өз ... туу және ... ... ... ... тіркейді. Қазақстан Республикасы азаматы мен мемлекет арасындағы
құқықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... не ... азаматтығын тоқтатуға байланысты ... ... ... және ... ... куә ... ... мемлекеттің дербес қағидасы болып табылады. Бұл ... ... ... бір ... ол сасяи биліктің иесі ретін-дегі
мемлекет пен оны ... ... ... ... ... ... ... бастамаларын көрсетеді. Қоғам мен
тұлғаның бостандығын заң-шығарушылық ... ... ... ... ... мен ... белгілі бір шектеулерді иеленеді. Заң арқылы ол
өзінің азаматтармен, қоғамдық ұйымдармен, басқа мемлекеттер-мен ... ... пен ... ... ... ... мойнына алуы тиіс.
Құқыққа бағына отырып, мемлекеттік органдар ондағы ере-желерді бұза
алмайды жəне осы міндеттерді орындамағаны үшін ... ... ... ... үшін ... ... ... бағытталған ке-пілдіктер жүйесімен қамтамасыз етіледі. Оларға
Үкіметтің өкілдік органдардың алдындағы жауапкершілігі, мемлекеттің кез-
келген деңгейдегі ... ... ... бір ... ... ... бұзғандығы, билікті асыра пайда-ланғаны, ... ... ... үшін тəртіптік, азаматтық-құқықтық жəне
қылмыстық жауапкершілігі, импичмент жəне т.б. жатады.
Жалпы қауымның ... ... өз ... ... нысандары болып референдумдар, де-путтардың сайлаушылар алдында
есеп ... жəне т.б. ... ... ... ... де дəл осы ... ... Мемлекеттік мəжбүрлеуді қол-дану құқықтық сипатта
болуы, ол тұлғаның бостандығын ... жəне ... ... сай ... ... ... ... пен тұлғаның арасындағы қарым-
қатынастар өзара жауапкершіліктің негізінде жүзеге асырылуы тиіс
Тұлғаның құқықтық мəртебесі – бұл ... ... ... ... ... ... мəртебе тұлғаның іс жүзіндегі ... оның ... ... жағ-дайын бекітеді. Құқықтық мəртебе
дегеніміз субъектілердің құ-қықтары мен міндеттерінің, ... ... ... мен ... ... өз ... рөлдерін
орындауға бағытталған өкілеттіктерінің конституция мен заңнамада ... мен ... ... мəртебенің негізін құрайды. Құқықтық
мəртебенің құрылымы төмендегідей элементтерден құралған:
- құқықтар мен міндеттер;
- ... ... ... ... ... ... құқықтық қағидалар.
Құқықтық мəртебе жалпы, арнайы жəне жеке-дара болып бө-лінеді. Жалпы
мəртебе – бұл ... ... ... ретіндегі Конституцияда бекітілген
мəртебесі. Ол барлық азаматтар үшін бірдей болып табылады. Арнайы ... ... бір ... ... ... ... жəне т.б.) ... ерекшеліктерін
бекітеді, олар-дың арнайы функцияларды жүзеге асыру мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... (жыныс, жас,
отбасы жағдайы, лауазым жəне т.б.) ... жəне ... ... ... мен ... ... Тұлғаның құқықтық
дәрежесі әрекет ететін құқықтың барлық салаларының ... ... мен ... ... ... ... ... Тұлғаның
құқықтық дәрежесінің  негізі бүкіл құқық пен еркіндіктің ... ... ... ... ... мен еркіндігін қамтиды. Неге бір
құқық конституциямен бекітіледі, ал ... ... ... келесі себептерін көрсетуге болады.
Сол құқық пен еркіндіктің адам мен қоғам үшін ... ... ... үшін, сондай-ақ толығымен қоғам үшін өмірлік маңызды және ... ... ... мен ... ... ... негізгі
құқықтар мен еркіндіктер мемлекетпен тек қана ... ... ... өмір ... ... шарт ... ... Конституциясының 12 бабында көрсетілген, ... ... ... ... ... ... олар ... деп танылады,
олардан ешкім айыра алмайды». Дәл осы ... ... ... ... мен ... ерекше заңдық қасиет тән:
а) конституциялық құқықтар мен ... ... ... ... ... және ... құқық салаларында бекітілген барлық
құқықтың негізінде болады;
б) әрбір адам мен азаматқа негізгі құқықтар мен еркіндктер бекітіледі.
Барлық басқа ( ... ... ... мен ... ... әртүрлі
дәрежені иеленуімен байланысты (жұмысшылар мен қызметшілердің, мүлік
иелерінің, ... үйді ... және ... ... ... ... пен ... негізгі сипаты олардың
жалпыға бірдейлілігі. Олар тең және бәрі үшін түгелімен ... ... адам ... әр ... ... Мемлекеттің қандай да бір құқықты негізгі
деп тануы оның барлығымен жүзеге асырылу мүмкіндігінен туындайды.
г) ҚР ... ... ... мен ... ... ... міндеттердің пайда болу негізінен ерекшеленеді. Жалғыз мұндай негіз ҚР
азаматтығында болу болып табылады. ... ... мен ... ... байланысын, оның азамат ретіндегі дәрежесін көрсетеді;
д) ҚР азаматының ... ... мен ... ... өзін ... бойынша иелене алмайды және айырылмайды. Олар оған азаматтықтың
күшімен ... ... ... ... және тек ... ... ғана ... мүмкін.
е) негізгі құқықтар мен еркіндіктер оларды жүзеге асыру механизмімен
ерекшеленеді. Басқа құқықтар мен азаматтың ... ... ... ... оның құқықтық қабілеттілігін жүзеге асыру процессінде ... ... ... болуы мүмкін. Негізгі құқықтар нақты сферада кез-
келген ... ... алғы ... ... және әр бір ... қатысушының тұрақты ажырамас құқығы болады.
ж) негізгі құқықтар, ... мен ... ... ... ... ерекше заңдық формасы, олар жоғарғы заңдық күші ... ... ...... жазылған.
Жоғарыда көрсетілген белгілер адам және азаматтық негізгі құқығы мен
еркіндігін сипаттайды. Оған ... ... ... болады.
Адам мен азаматтың конституциялық (негізгі) құқықтары мен еркіндіктері
– бұл оған тумысынан немесе азаматтық күшіне сәйкес ... ... және ... ... дәрежесінің ядросын құрайтын, оның
ажырамас құқығы мен еркіндігі. Адам құқығы – бұл адам өмірге келген соң ... және оның ... бір ... ... ... емес ... ... пен құқығына жеке қол сұғылмау сияқты табиғи ажырамас
құқықтар мен ... ... ... – бұл тұлғаға тек мемлекетке ... ... ... ... мен ... Конституциясының 2 бөлімі адам мен азаматтың құқығы мен еркіндігіне
арналған, олардың басым бөлігі ... ... мен ... ... ... тұрады. Олар логикалық негізі бар қарапайым емес нақты бір ... ... жүйе адам мен ... ... ... ... пен еркіндіктің
өзіне тән ерекшелік сипатын көрсетеді.
Бұл белгінің негізінде конституциялық құқықтар мен еркіндіктерді үш
топқа бөлу ... ... ... саяси.
1. Жеке бас құқығы мен еркіндіктері іс-жүзінде ... ... ... ... есептеледі, оның тұлғаның мемлекетке ... ... ... қатысы жоқ. Бұл құқықтар әрбір адамның бөлінбес құқығы, ол
құқық оған туылған кезінен бастап тиісті болады. Адамның жеке ... ... ... адамның табиғи құқығы жатады. Бұл құқық адамның жеке
басы өмірімен байланысты көрінеді. Негізгі адам құқықтары ... өмір ... (15 бап), жеке ... ... ... (16 бап), ... ... басының ар-намысын қорғауы құқығы (17 бап), жеке өмірі, ... хат жазу ... ... ... ... Саяси құқық пен еркіндік – бұл тек мемлекеттің азаматтарына
берілетін және ... ... ... және ... ... қатысуға мүмкіндік
беретін конституциялық құқықтар мен еркіндіктердің бір ... ... мен ... ... азаматтығын алумен тығыз
байланысты болады. Оған ... ... ... (23 ... ... ... мен басқару құқықтары (33 бап), бейбіт түрде
жиналу, соның ішінде қарусыз ... ... ... мен ... ұйымдастыру құқығы (32 бап).
3. Адам мен азаматтың негізгі құқығы мен еркіндігінің ... ... ... және ... ... ... Олар жеке меншік
құқығы(26 бап), еңбек қатынастары, демалыс салалары (24 бап), ... (29 бап), ... алу (30 бап), ... қамтамасыз ету (28 бап)
қоршаған ортаны ... ... (31 бап) ... адам өмірінің маңызды
сферасына қатысты және тұлғаның материалдық, рухани және басқа әлеуметтік
мақсаттағы сұранысын қамтамасыз етеді.
Құқық ...... ... ... санкциялаған жал-пыға
бірдей міндетті мінез-құлық ережелерінің (нормаларының) жүйесі, олар арқылы
қоғам мен жеке тулғалардың аса маңызды ... ... ... ... және кең ... ... бар.
Нормативтік амал-тәсілдер тұрғысынан құқықты анықтағанда аса маңызды
белгілер ретінде мыналар ... ... ... ... ... ... ... және биліктік сипаттары.
Кең ауқымды амал-тәсілдер тұрғысынан құқықты ... ... аса ... ... ... ... ... мінез-құлық ережелерінің
өзара пайдалылығы, олардың әділдігі; ... ... ... ... шартты түрде бекітілмеген нормаларды енгізу, қолдану; құқық ... ... ... ... реттеу мен тәртіпке келтіруде маңызды рөл
атқарады. Құқық қағидаттары — оның мән-маңызын айқындайтын және ... ... ... ... ... құқық теңдігі, құқықтар
мен міндеттердің бірлігі, ... ... ... демократизм
жатады.
Құқық функциясы дегеніміз қоғамдық қатынастарға құқықтың ықпал етуінің
негізгі бағыттары. Құқық; функциялары ішінара ішкі және ... ... ... Ішкі ... ... ... ... саяси-экономикалық,
әлеуметтік, тәрбиелік. Сыртқыларға (заңдық) мыналар жатады: реттеуші және
қорғаушы. ... ... ... ... мінез-құлық ережелері
белгіленеді және олардың жүзеге асырылуы ... ... ... аса ... ... ... қорғауға
(сақтауға) бағытталады. Қорғаушылық функциялары негізінде ең алдымен мінез-
құлықтық рұқсат етілмейтін ережелер жатады корпоративтік нормалар, ... ... ... және мінез-құлықтың басқа да ережелері
ерекшеленеді. Морал нормалары дегеніміз — ... пен ... ... ... ар-ождан және т.б. тұрғысынан алып қарағанда ... ... ... ... ... ... ... емес ұйымдар қабылдаған шешімдерде, ережелерде және басқа
құжаттарда белгіленген ... ... ...... ... ... ... келетін және көп рет қайталануы себепті
қалыптасып кеткен мінез-құлық ережелері. Құқық нормаларын ... ... ... ... ... нормативтік құқықтық акт
түріндегі шартты ... ... ... етушілік күшімен
қамтамасыз етілген әлеуметтік қатынастардың барлық ... ... ... ... мінез-құлықты құқықтылық немесе ... ... ... ... тұрғысынан бағалау.
1 Құқықтық реттеу заңдық жүйе арқылы жүзеге асырылатын қоғам-дық
қатынастарға ... ... ... ... ... ... ... реттеу
әдістері бірыңғай сапалы қоғамдық қатынастарды ... ... ... ... ... Құқықтық реттеудің негізгі әдістеріне
мыналар жатады:
1) императивтік (авторитарлық, өзара қатынасты берік ұстау, билік пен
бағыныштылық), мұны ... ... бір ... ... жүргізуші субъект
регінде мемлекет, екінші тараптан — оның ... ... ... басқа субъектілері әрекет етеді;
2) диспозициялық (автономиялық, үйлестірушілік, тепе-теңдік), мұны
пайдаланған кезде өзара клісім негізінде субъектілер өз ... ... мен ... белгілейді, өзгертеді және тоқтатады. Құқықдың
бастаулары деп материалдық тұрғыда ... ... ... ... ... осы ... дейін сақталып келген, заңдық нормалардан
тұратын тарихи құжаттар ұғынылады. ... ... бұл ... ... ... формасы. Құқық нармалары регінде: құқықтық
әдет-ғұрыптар, заңдық ... ... ... нормативтік
құқықтық актілер ерекшеленеді. Құқықтық әдет-ғұрып дегеніміз — ... ... және ... ... ... Заңдық процедент —
мемлекеттің нақтылы мәселе бойынша, осыған ұқсас мәселелер бойынша одан
кейінгі ... үшін үлгі ... және ... нормасы ретінде мойындалған
шешімі. Нормативтік келісім-шарт нормативтік құқықтық актілердің ерекше ... ол екі ... ... ... ... ... норма мазмұнына ие
болады. Нормативтік құқықтық ... ... ... ... ие, ... ... құжаты. Нормативтік құқықтық актілер заңдылықты және
заңға бағынышты болып ішінара екіге бөлінеді.
Құқық мемлекет сияқты, қоғам дамуының ... бір ... ... ... ... ... ... әлеуметтік нормалардың пайда болуы
белгілі бір әлеуметтік топ үшін ... ... ету және ... қамтамасыз ету қажеттілігімен байланысты. Осылардың көмегі
арқылы аталған ... ... ... ... ... асырылады. Құқықтың дамуы мемлекеттің дамуымен ... ... ... бір ... аса ... әлеуметтік нормаларды, оларды
құқықтық нормаларға айналдыра отырып, қамтамасыз етеді, ... ... және ... ... ... ... жүргізеді.
Мемлекет жəне құқық теориясында осы уақытқа дейін ... ... ... ... басты екі бағыт орын алған.
Біріншісі – этатистік; бұл бағыт мемлекеттің құқыққа ... ... ... ... ... ... оның ... қарастырылады.
Екінші бағыт табиғи-құқықтық көзқарастар негізінде пайда болды жəне
құқықтың мемлекетке ... ... ... ... ... ... үшінші бағыт та бар, бұл ба-ғыт жоғарыда аталған екі
бағыттың ... ... ... ... Бұл ... жақтаушыларды
алғашқы орынның мемле-кет пен құқықтың қайсысына тиесілі екендігі
қызықтырмайды, олар ... пен ... ... өмір сүре ... яғни, олардың арасында функционалдық байланыстың бар екендігіне назар
аударады. Бұл бағыт біржақтылықты болдырмау-ға, құқықтың ... ... ... жəне ... ... қамтамасыз етудегі шынайы рөлін
анықтауға мүмкіндік береді.
Мемлекеттің құқықты қамтамасыз етудегі рөлі мыналардан ... ... ... ... ... Тура ... бұл
мемлекеттің құқық нормаларын орнықтыратынын білдіреді;
2) тіккелей мемлекеттік емес сипаттағы нормаларды ... ... ... ... қалыпта-суы мемлекеттің
мұсылмандық доктрина нормаларын санкциялау-ымен сипатталды;
3) іс жүзінде қалыптасып ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, əдет құқығы осылай қалыптасады;
4) құқықты жүзеге асыруды ... ... ... ... ... асырылуы мүмкін емес;
5) мемлекет құқықты жəне құқықтық қатынастарды қорғауды қамтамасыз
етеді;
6) мемлекет құқықтың əлеуметтік ... ... ... ... ... қатысушыларын құ-қыққа сəйкес əрекет жасауға
міндеттейді.
Құқықтың мемлекетке əсері мыналардан көрініс табады:
1) ... ... ... ... ... өзара қарым-
қатынастарына əсер етеді; мемлекет азаматтарға құқықтық ... ... ... ал азаматтар, өз кезегінде, мемле-кетке құқықтың көмегімен əсер
етеді;
2) құқық мемлекеттің қызметін заңдастырады, мемлекеттің қорғау жəне
мəжбүрлеу ... ... ... ... ... ... арқылы мемлекеттің қызметінің шектері, азаматтар-дың ... ... ... ... ... ... ерекше мүдделерін қамтамасыз етеді, осы ... ... ... ... ... ... ... нысан мемлекеттік аппараттың қызметіне бақылау жүргізу
мүмкіндігін қамтамасыз етеді, осы ... ... ... алдындағы
жауапкершілікті əрекеттерінің заңды кепілдік-терін бекітеді;
6) құқық басқа мемлекеттермен, жалпы əлемдік қауымдас-тықпен ... ... ... – бұл ... ... ... ... қоғамдағы
өндіріс тəсілдері. Саясат – бұл таптар, ... ... ... ... ... ... пен халық ара-сындағы қатынастарға сипаттама
беретін қоғамды басқару өнері. Құқық – бұл мемлекетпен орнықтырылатын ... ... ... ... реттеуге бағытталған, жалпыға
міндетті, формальды ... заң ... ... ... өзара арақатынасына қатысты екі негізгі ... ... ... сəйкес, бұл түсініктердің арасында ешқайсысы
артықшылық сипатты иеленбейді. Қоғамдық ... оның ... ... жəне саяси қатынас-тардың, дамуы мен əрекет ... ... ... ... мүдделері табылады. Бұл жерде құқықтың
эконо-микадан ... ... ... болады. Мысалы, буржуа-зиялық
революциялар дəуірінде Батыс Еуропада алдымен заңдар қабылданатын, содан
кейін ... ... ... жаңа эконо-микалық қатынастар қалыптасатын.
Алайда, кейбір ... ... да ... ... ... ... ... жүзеге асырылып, содан кейін барып құқықта
бекітілуі мүмкін. Бұл жерде экономиканың құқықтан ... ... ... Ал ... ... екі ... байланыстырушы болып табылады.
Екінші бағытқа сəйкес, экономика құқық пен саясатты анық-тайды. Құқық
пен саясат базиске тəуелді болып келеді. ... бұл ... рөл тек ... ғана ... себебі, құқық пен саясат экономикаға негізделе
отырып, өндірістік қаты-настардың дамуын ынталандыру немесе ... ... ... оған кері əсер етуі де мүмкін. Саясат бұл жерде де құқық пен
экономиканы байланыстырушы болып табылады.
1.2 Адам және ... ... мен ... ... Республикасының Конституция бойынша ... ... ... ... ... кезде адамның ең жоғарғы құндылық екені, оның құқықтары мен
бостандықтарының ажырамастығы туралы идеяның ... ... ... ... ... ... ... басымдылықтарын шектеуге, тоталитарлық
режимдердің орнауына алып кететінін дәлелдеді.
Адамның табиғи ажырамас абсолюттік құқықтары ... ... ... құндылық екендігі туралы идеяны бекітуде оң роль атқарғаны даусыз.
Бұл тұрғыдан алғанда адамның табиғи ажырамас абсолюттік ... ... ... ҚР ... ... онда адамның
мемлекеттік саясаты салыстыру үшін бағдар қызметін атқаратынына ерекше
назар аударылуы өте ... ... ... бірдей деклорациясымен басқаға жалпы
мойындалған халықаралық ... ... ... қабылдап,
қайталаған Қазақстан Республикасының 1993 жылғы ... ... ... ... Ал 1995 ... қабылданған қолданыстағы
Конституциясының адам құқықтарын қорғау аясында алдыңғы Конституциясымен
сабақтастығын сақтап, оның ... ... яғни адам ... ... ... ... ... жалпы жұрт мойындаған нормалары мен
қағидаларының ішкі заңнамадан ... ... ... мен бостандықтарын қорғауға міндеттілігін және басқа да көптеген
мәселелерді бекітіп, дамытты. ... ... ... ... ... ... ... құру және одан кейінгі кезеңдерде бірсыпыра
факторлар әсер етті.
ҚР Конституциясында тек әлеуметтік мемлекеттің ғана ... ... ... ... де қағидалары дамытылады. Тұңғыш рет мемлекет
пен тұлғаның ... сот ... ... ... ... ... сотта қорғау құқығы бекітілді, заңға мемлекеттік ... мен ... ... араларында туындайтын барлық дауларды
сот жолымен шешу қағидасы енгізілді.
1997 жылы қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу ... ... 1995 ... ... ... сай адам мен ... құқықтары
мен бостандықтарына берілетін кепілдік кеңейтілді. Адамнаң құқықтары ... тары мен ... ... ... ... ... маңызды қадам-ҚР Конституциясының қабылдануы болды.
Конституцияда адамның құқықтары мен бостандықтарының ... ... Бұл ... ҚР Конституциясында адам ... ... адам ... ... ... ... алып,
бекітілуінің аса маңызды факт екенін талап еткен жөн. ҚР ... ... ... мен ... ... ... билік
органдары мен олардың лауазымды тұлғаларының қызметтерінің мәнән, мазмұны
мен қолданылуын белгілейді. Конституция ... бұл ... ... ... ... реттейтін бөлімдердің алдында келтірілген,
бұл мемлекеттің адамды, оның өмірін, құқықтары мен бостандықтарын ... ... деп ... ... оның мүдделерін мемлекеттікінен жоғары
қоятынын білдіреді.
ҚР Конституциясында адам мен азаматтың азаматтық және саяси құқықтары
мен бостандықтарының бекітілуінің ... бұл ... ... ... ... ... кеңістігін қорғаудың құқықтық кепіліне
айналды. Мемлекет барлығын бақылаушы және ... қол ... ... ... ... Бұл Қазақстанда азаматтық қоғам ... ... ... табылады. Нақ осы тұлғаның белгіленген дербестігі
оның ... оның ... ... және ... мен мемлекеттің
проблемаларын шешуге қатысу үшін жағдайлар жасау егеменді Қазақстанда
азаматтық қоғам ... ... ... ... ҚР ... ... ... өздігінен дамуында
көмектесетін адам құқықтыра мен бостандықтарының кең тізімі бекітілген. Бұл
каталог жалпы ... ... сай ... Оның ... бекітілген құқықтар мен бостандықтар абстракция емес, оларды
қорғаудың және кепілдік берудің нақты теханизмі бар. ... ... ... ... Республикасының даму бағытын ... ... ... ... ... қоғамдық проблемаларды шешу,
әлеуметтік өзгерістер барысында адам мен оның мүдделері ұмыт ... осы ... өз ... ... ... прогреске
кедергі болатынын талай мәрте дәлелдеді.
Қазіргі заманда адамның ... ... ... ... тек ... бір ... ... және оларды іске асыруда
кездесетін кез-келген ... ... ғана ... ... ... ... ... тұстардың бірі-жауапты шешімдерді
қабылдау екендігі. Бұл ... ... мен ... даму ... ... ... ... етеді.
Осылайша, қазіргі адам құқықтарының тұжырымдамасы мына ... ... ... дербес дүниесі бар, оған ешқандай биліктің қол
сұғуына болмайды; өзінің құқықтарын қорғай ... адам ... ... қоя ... ... оның ... мен ... құдай да,
мемлекетте сыйлаған емес, сондықтан да оларды адамнаң табиғи құқықтары деп
атайды. Адам ... ... үшін ... ... немесе зайырлы билікке
қарыздар емес. Ол ешуақытта да мені ... ... ... ... ... деп бас ... ешкімнің алдында өзін мәңгілік борышкермін
деп сезінбеуге тиіс. Адамның қадір-қасиеті оған, ... ... ... ... түйірлерімен пайдаланғандығы үшін кімге де, неге де
болса да құлшылық етіп, бас ұрумен ... Олар оған оның тек ... үшін ғана ... кісі ... ... да ... ... құқығының бұзылғаны
туралы талап-арыз қоярда өзінің ондай құқықтарға ... ... ... ... адам құқықтарына байланысты мұндай дәлелдеудің қажеттілігі жоқ,
өйткені олар оған тумысынан тиесілі. Оның ... адам ... ... негізделетін талаптар қою үшін жеткілікті негіз болып табылады.
Талап ету қабілеті-адам құқықтарының ... ... ... ... адам
өзінің өмірі, бостандығы мен әл-ауқаты тәуелді адамдарға жалынып-жалбарына
алады. Өтініш пен жалбарыну жағдайының тең ... ... Құл ... ... ерікті адам талап етеді. Талап ету-адамның қадір-
қасиетінің ... ... ... ... өз ... адам
құқықтарын қорғаудың негізгі қызметінің бірі болып табылады.
Адамның абсолюттік ... ... ... ... ... ... ... көзқарастардың шеңберінде
адам құқығының ажырамас, алып қоюға болмайтын абсолюттік сипаты сияқты
сипаттамалары ... ... ... және бір-бірін қажет ... ... ... ... адам ... ... ... назар
аудартады.
Қазақстан жағдайында адамның ажырамас табиғи абсолюттік құқықтары мен
бостандықтары доктринасының ... оның жеке адам мен ... ... жаңа ... ... ол ... басымдылығын
бекітті.
2 бөлім. Қоғам мен мемлекет алдындағы заңдық міндеттеме және ... Жеке ... ... және ... ... ... әдебиеттерде өзінің жалпы түрінде заңдық
мағынасы бар жағымды және жағымсыз сипаттағы ... ... ... ... ... ... ... қарастырайық. Бірінші
және негізгі белгісі болып оның әлеуметтік мағынасы ескеріледі. ... ... тек ... (пайдалы) немесе жағымсыз (зиянды) маңызды
әлеуметтік ... бар ... ... ... ... ... ... белгісі — психологиялық. Ол әрқашан түлғаның
саласы мен еркінің ... ... Бұл ... ... ... ... Құқық тек өзінің еркі және орынды түсінігі бойынша
өрекет ететін түлғаның мінез-құлқын ... және оған әсер ... ...... ... анық белгіленуі. Бұл заңдық белгі және оның
субъектілерінің мінез-құлқы заңның ... бір ... ... ... — құқықтық мінез-құлықтың құқық қолданушы және ... ... ... ... ... ... Құқыққа сай
мінез-құлық әлеуметтік, ұйымдастырушылық, экономикалық және құқықтық
кепілдікпен қамтамасыз етіледі. Ал ... ... ... үшін ... құқықтық салдар қарастырған. Бесінші белгі — құқықтық мінез-құлық
заңдық саладарға тартуы және тартуға қабілеттілігінен құрылған. Ол құқықтық
қатынастың ... ... ... ... ... және ... ... элементтерге әсер етеді.
Құқықтық мінез-құлық құқыққа сай және құқыққа қайшы деп екі ... ... ... ... құқық сферасындағы ... ... ... ... олар ... ... ... болып келеді. Біріншіден, егер құқыққа сай мінез-құлық
қоғамдық қатынастарды ... ал ... ... ... ... ... ... Екіншіден, мінез-құлықтың ... ... ... сай мінез-құлық қоғам мүддесіне сай
келетін, оған қайшы келмейтін өз міндетін ... ... ... ... жеке ... ... ... қайшы мінез-қүлық көп
жағдайда пайдакүнемділікпен, эгоистік және ... ... ... ... ... ... әр — ... Құқыққа
сай мінез-құлық әдетте рұқсат етуші ... ... ... ал ... қайшы мінез-қүлық тиім ... ... ... сай ... ... сақтау немесе орындаумен
бекітіліп нормативтік болады; ал ... ... ... тиім салушы
немесе міндеттеуші нормаларды бұзып, нормаға қайшы болады. Төртіншіден,
мінез-құлыққа мемлекеттің ... әр ... ... Мемлекет құқыққа сай
мінез-қүлықты жан-жақты қорғап, кепілдік береді. Мемлекет ... ... ... ... үшін ... ... ... сай мінез-құлық дегеніміз — бұл құқық ... және ... ... ала жүретін, субъектілердің саласы мен
еркінің бақылауында болатын, жеке немес ұжымдық субъектілердің әлеуметтік
мағынадағы мінез-құлқы.
Азаматтардың мінез-құлқының ... түрі ... сай ... ... ... жағдайда азаматтар адам және заңға сай әрекет етеді.
Жалпы азаматтардың қызметі құқықтық ... ... ... ... ... салуды қарастырады, міндеттерді орындайды, ... ... ... ... ... ... ... заң мен сот
алдында тең. Дегенмен, азаматтардың құқықтық қызметі біркелкі болмайды. Ол
көптеген факторларға ... жас ... ... ... ... ... және ... мінез-құлқының басты себебі әлеуметтік тобтар мен
қоғамның толығымен қажеттілігі мен ... ... ... ... ... болып табылады. Құқықтық мінез-құлықтың себептерін қалыптастыру
кезінде әрекет ... ... ... мен ... түлғаның мүддесінің,
сондай-ақ себебшінің қызметінің бастауының арасындагы байланыс сипатының
маңызы бар. Осы мүдденің екі түрі де ... ... ... ... ... сай ... немесе қайшылыққа түседі. Көптеген жағдайда ... ... ... ... Ұжым мүшесінің жеке мүддесі қоғамдық
мүддеден асып кетуі мүмкін.
Мінез-құлықтың қоғамдық және жеке себептері:
- қылықтың қоғамдық пайдалы идеясына көз ... ... ... ... ... ... ... жауаптылық сезімі;
- қылықтың басқалар үшін пайдалы тәжірбиесі;
- стереотиптік, ... ... ... ... ... ... және ... жауапкершіліктен қорқу;
- қылықты жасаудан жеке пайда көру;
- эгоистік ... ... сай ... ... ... жағымсыз себептер
(өш алу, қызғаныш және т.б.)
Қоғамдық бағыттағы себептердің жоғарғы сатысы болып, ... ... ... ... оның ... туыстар мен жақындар,
қоғам үшін пайдалығына көз жеткізу болып табылады. Құқыққа сай ... ... баға ... қиын ... де ... Өйткені,
себебтің сипаты мен қылықтың ... ... ... ... жоқ. ... ... жағдайларда жағымды себептер құқыққа сай
мінез-қүлық тудырса, ал жағымсыздар — құқыққа қайшы мінез-қүлық ... де бүл ... ... ... бар. Оның ... ... себеп пен
қылықтың арасында тағы да бір түйіннің — ... мен ... ... Ол ... тиімді себептерді өзгертеді немесе, керісінше,
әлеуметтік зиянның орнын толтырады.
Мемлекет пен қоғам ... ... ... мүдделі В.П. Казимирчук осы ... ... ... ... ... мақаласында осы түсінікті үсынды.
Бұл ... ... ... қызметтеуде, құқықтық ұйымдардың
қызметінің жоғарғы мәртебесін тануда көрініс ... ... ... қызмет
және индивидтің өзінің заңдық күшін пайдаланудың ... ... ... немесе құқық сферасында оның азаматтық міндеттерін, азаматтығын
парызын жүзеге асырумен байланысты. Әлеуметтік құқықтық ... ... сай ... ... әр ... ... өйткені ол
заңның әдеттегі талаптарынан, нақты құқықтық бүйрықтардан асып түседі. Осы
мінез-құлық неғүрлым ынталы, белсенді және ... деп ... ... ... ... ... қажетті қорғаныс туралы тәртіб негізінде
жәбірленушіні ... заң ... ... ... ... ... бойынша тиімді үсыныстар енгізу және т.б. Аталған мінез-қүлық
формалары әрекет етуші ... ... және ... ... оны ... ... ... өз еркімен әрекет етеді.
Әлеуметтік зерттеу әлеуметтік құқықтың белсенділік әр түрлі
жастағы және ... ... кең ... тән ... Ол білім мен еңбек тәжірбиесінің өсуіне ... деп ... ... ... - бұл
демократиялық құрлысқа сәйкес, құқыққа сай мінез-құлықтың жетекші формасы.
Құқық бұзушылық өзінің ... ... ... ... назарын аударады. Бұл қүбылыстарға әлеуметтік ... ... ... мен ... өндіріс механизмін жұмыс істеуін, ... ... ... ... байланысын, сондай-ақ оларды жеңу
жолдарын көрсетеді.
Құқық бүзушылықтың табиғатын түсіну үшін ең алдымен құқыққа қайшы мінез-
қүлықтың дамуының ... және ... ... ара ... ... ... ХХғ. 60 ... Кеңестік Криминология қоғамға
қарсы құбылыстардың табиғатына әлеуметтік түсінік берді. Құқық бұзушылықтың
кез ... ... ... ... жалпы, әлеуметтік және биологиялық
табиғаты бар екендігі дәлелденді. Әлеуметтік бастау кез-келген саналы мінез-
құлықта адам ... ... ... ... элементтерінен үстем
болады.
Құқық бұзушылық бұл тек жеке ғана емес, көпшілік қүбылыс
және бүл аспектіде оның әлеуметтік табиғаты өте анық көрінеді.
Ресми ... мен ... ... ... ... ... ... мен құқық бұзушылықтың құрылымы,
күйі мен динамикасы тікелей байланысты деп көрсетеді. Атақты американдық
криминолог Э. Мур ... ... ... қоғам» деген кітабында ешбір
саналы ... бір ... ... тең емес ... мүмкінділік,
бақытсыздық пен әділетсіздік сезімін және екінші жағынан — қылмыс
арасындағы тығыз ... одан әрі ... ... алмайды деп көрсетеді.
Әлеуметтік қайшылықтың шексіз тереңдігі қылмыс, нашақорлық, жезөкшелік және
т.б. сияқты жағымсыз ... ... ... ... ... ... өмір тудыратын өмірдің сәтсіздіктері, дау-жанжалдан, әлеуметтік
ауыр жағдайлар.
Жанжалсыз қоғам болмайтынын білеміз, ... ... ... ... ... ... мүдделі бойынша жіктелуіне байланысты.
Саяси, экономикалық және т.б. басқа да адамдардың мүдделерінің ... ... ... ... ... ... өзгеріп, жағымсыз себептер пайда ... ... ... ... ... ... ... оны жақсартудың
жолдарын табуға тырысады. Қылмыстың дамуы екі ... ... ... ... және ... Олар бір-бірімен өзара байланысты
және бір-бірімен шырмалып жатыр. Экономикалық мінез-құлық материалдық
пайданы көздейді. Ол ... ... ... қатынастың
шиеленісуімен, даулармен, қауіптілікпен қатар жүреді. Осы негізде ... ...... ... өрши ... Оған адам өлтіру, дене
жарақаты, бүақылық т.б. жатады.
Қылмыс пен ... ... ... ... тану ... ... жеке ... механизмін ашуға болады. Ғалымдар кез-келген
мінез-құлықтың негізгі механизмін құратын себептік ... ... және ... ......... таңдау және оған
жету құралдары жағдайды бағалау — шешім қабылдау - әрекет. Осы ... бір ... ... ... ... болуынан құқыққа
қайшы мінез-құлық механизмінің құқыққа сай мінез-құлық ... ... ... ... өзгеріске ұшыраудың құқық бұзушы
тұлғаның түрі мен сыртқы орта ерекшелігіне байланысты төрт түрі бар.
Бірінші түрі: ... ... мен ... ... пен ... ... ... дұрыс емес мінез-қүлықтың міндеті мен
қүралын таңдауға әкеледі және құыққа сай емес ... ... ... әдеттегі қажеттілік пен мүдделер ... ... үшін ... бар мүмкіншілікпен дауға түсуін ықтималдығы.
Бұл агрессивтік мінез-құлық ... ... ... ... ... ... бұзушылықта себептер тудырады. Сондай-ақ мұндай жағдайларда
жәбірленушінің дұрыс емес әрекеті де өз рөлі ... ... ... ... ... ... ... өзінің мақсатына жету үшін
құқыққа сай құралдардың бар болуына қарамастан құқыққа қайшы жол ... ... ... ... ... қылмыскер-рецидивистерге тән.
Сонымен қатар мұндай механизм әр ... ... ... және ... бұзу кезінде де әрекет етеді. Мұндай жағдайларда құқықтық және
өнегелік нормаларының талаптарын елемеумен байланысты үсақ ... ... ... және ... ... төменгі деңгейіне тән қоғамдық
сананың стеоретипін көрсетеді.
Төртінші түрі: шешім қабылдау сатысындағы өзгерістер. Бұған әр түрлі
себептер бар: ... ... ... өзін бақылау сферасын бұзу және
т.б. жағдайды бүрмалап қабылдау психикалық кемістігі бар ... ... ... дүрыс бағаламау, байқаусызда жасалатын қылмыстың негізгі
белгісі болып табылады.
Құқыққа қайшы мінез-құлық механизмінің әр келкі түрлерінің тек жеке
ғана ... ... ... ... ... да бар. Олар тек ... ... ғана байланысты емес, сонымен бірге қоғамдық өмірдің әлеуметтік-
экономикалық ерекшеліктеріне де байланысты. Бұл байланыстарды білу әр түрлі
құқық бұзушылықтың ... мен ... ... ... мүмкіндік береді және олардың сапалық, сандық белгілерін болжауға
көмектеседі.
Егер бұрмаланған мүдде мен қажеттіліктегі тұлғалар саны көбейсе, онда
қылмыс та ... ... ... ... ... өз ... өмірдегі құбылыстардың қателігін, тұрғындардың белгілі ... ... ... ... ... өсуі ... ... мен мүмкіндігінің арасындағы
қарама-қайшылықтың өсуі кезінде болады. Бүл әсіресе қоғамдағы экономикалық
құлдырау, дағдарыс ... тән. ... ... ... ... қоғамдық
санада: саяси, құқықтық, өнегелік қолайсыз процестер болған ... Егер ... ... бағытының жүйесі бұзылса, онда заң
мен өнегелік нормаларына құрмет төмендейді, лауазымдық қылмыс ... ... ... саны көбейеді.
Заңдық мағынадағы мінез-құлықтың барлық субъектілерінің ... ... ... ... және ... зерттелген. Құқық бұзушы — бұл ... ... ... ... ... жеке ... криминологияда,
қылмыстық сот ісінде мәнді мағынаға ие болады. Қылмыстың себебін ашуда
индивидтің жеке ерекшелігі ... роль ... ... тергеу процессі
мен сот кезінде айыпталушы мен сотталушыға толық сипаттама беріледі. ... ... ... түлғаны зерттеу 1918 жылдан басталған. Атақты орыс
және Кеңестік заңгер М.Н. Гернет өзінің «1925,1926 және 1927 ... ... ... деген еңбегінде келесі жағдайларға
талдау жасады: әлеуметтік қүрамы, жынысы, ... ... ... ... ... олардың тәрбиесі, білімі, түрмыс жағдайы, алкоголизм;
қылмыс ... ... ... жасалады. Сол уақытта қылмыскерге дәрігерлік-
психиатрлік зерттеу жүргізіледі. 30 жылдардың басынан 50 ... ... ... пен ... жеке басы ... өйткені бүл облыстағы
көптеген мамандар репрессияға үшырады. 1963 ж. ... ... ... ... мен себебін зерттеу бойынша Бүкіл одақтық институт
қүрылғаннан кейін криминологиялық зерттеулер дами ... ХХғ. 70 ... ... сол ... ... ... ... берді.
Ол 25-29 жас аралығындағы, аяқталмаған орта білімі бар ... ... ер ... Профессор К.Е. Игошев кәмелеттік жасқа толмаған ... жеке ... ... ... жүргізді. Ол былай деген ұйғарымға келді,
жастар мен жас өспірімдер жасаған қылмыс ... ... үлес ... саналы емес себептер алады. Олар құқыққа
қарсы қызметтің қасақаналықсыз, жағдайға ... ... ... Бұл өз ... бақылай алмау,
ішімдікке әуестік, өмірлік мақсаттың болмауы сияқты тұлғаның жеке басының
белгілеріне ... ... ... ... құндылы бағытын
талдауға бағытталады. Материалдық игіліктерді алуға ... ... ... ... мінез-қүлқынан айырмашылығы
жетекші сана бойынша екі ... ... ... ... ... деп аталып, онда мәжбүрлеу басқа мақсатқа
жету үшін ... ... ... ... ... ... ... ьағытқа
өкету, үлттық араздық және т.б. Екінші топ мәжбүрлеуді өзІндік мақсат ... Бүл ... ... және т.б. ... ... ... зерттеумен қатар зерттеушілер заң тыңдаушы
азаматтардың құлдылық жүйесі, мүдделеріне салыстырмалы талдау жасау идеясын
пайдаланады. Келесі ... ... ... қылмыкер еместерден
айыру олардың қасиетіне немесе ... ... ... ... әр ... үлес ... мен ... яғни әлі де жүйелік сипаты ... ... ... ... ... Құқық бұзушыларға тән
ортақ тұлғаның белгісі жоқ.
Әдебиеттерде қойылған ... ... ... ... бар. ... ... тергеу, соттық, ... ... ... ... бар; криминологиялық аспектіде ... ... ... ... ... ... және ... құқықтық және әлеуметтік-психологиялық белгілер бойынша
құрылған типологиялардың тәжірбиелік мағынасы аз емес.
Құқық қоғамдық қатынасқа ... ... ... ... ... ... арқылы әсер етеді. Елдегі құқықтық климатқа
басқалармен қатар әсер ... ... ... ... ретіндегі
жауапкершілік рөліне тоқталайық. Кеңес ғылымында 70 жылдары ... ... ... ... ... зерттеулер
жүргізілді. Мысалы, Г.А. Злобин қылмыстық ... көп ... ... Ол ... заң ... ... орындайды деп санады:
әлеуметтік-ескертушілік, құнды-бағыттаушы, заңдық-зерттеуші, әлеуметтік-
құқықтық және мемлекеттік биліктің мәртебесін қолдайтын және ... В.Н. ... пен В.П. ... кім ... әлеуметтік
мәселесін зерттесе, ол келесі үш сұраққа бас назар аударады деп көрсетеді:
заңдық жауапкершіліктің тиімділігін түсіну; ... ... ... шарасына әсер ету ... ... әр ... жауапкершілікті әлеуметтік және психологиялық қабылдауы.
Әдетте түсіндірілетін құқықтық жауапкершіліктің тиімділігі жалпы және
арнайы ескертудің әрекетімен қалыптастырады, яғни, оны ... ... ... ... ... заң мен ... әсері. Бүл екі
аспекті де құқықтық ... ... ... ... ... ... қылмыстық-құқықтық әер етудің ... ... ... ... ал жалпы ескертудің ... ... ... өсуі мен ... ... ... ... зерттеулердің негізінде қылмыстық-құқықтық
жауапкершілік тиімді болатын бірқатар шарттарды қүрды. Ол келесі талаптарға
жауап беруі керек: жазаның мағынасы оның ... ... ... қарқынды болуы;
- жазалаудың сақтандыру рөлі, оның сөзсіз ... ... ... ... ... ... жазалауды қолдану нәтижесінде неғүрлым ... ... ... ... ... ... ... ескерту себебінің жетістігі мінез-қүлықтың тиім салу
формасының ... және ... ... ... ... ескерту себебінің жетістігі жазалау санкциясы мен тиім салушы мінез-
құлықтың сай келуінен байланысты;
- жазалаудың себебтік ... ... ... тиім ... ... үшін қандай дәрежеде түсінуіне байланысты.
Бұл ұсыныстар жазалау неғүрлым қатаң болса соғүрлым ... ... ... мұндай көзқарас бір жақты болады. Соңғы
жылдары зерттеушілер ... ... ... жасалған
әрекетке сай келушілік сияқты ... ... баса ... ұйым ... — бұл заңдық функцияларды ... ... ... құрылған, яғни заңдық фактілерді қалыптастыру және құқық негізіңдегі
ақтаңдақтарды шешетін ... ... ... ... ... ... сот, прокуратура, полиция, тергеу аппараты, нотариат,
адвокатура, әкімшілік мекемелер және тағы басқалар жатады.
Құқықтық шешім қабылдамайтын ... ... ... ... Оларға
юстиция, еңбекпен түзету, тәрбиелік мекемелер жатады.
Заңдық ұйымдардың белгілеріне ... ... ... ... түрі заңдық;
- кәсіби мамандығы заңгер.
Заңдық ұйымдар келесі функцияларды атқарады:
- құқыққа ... ... ... ... ... ... ... бұзушыны жазалау және сонымен оның тарапынан жаңа құқыққа қайшы
әрекетті ескерту;
- басқа қоғам ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз — адамдарды басқарумен немесе материалдық
қүндылықтардың қозғалысымен байланысты мемлекеттің, мемлекеттік органдар
немесе ... ... ... ... сай ... жүзеге асыратын ұжым
мүшесі.
Лауазымды тұлғаның әрекетіне төмендегідей сипаттама беріледі:
- лауазымды ... ... ... оның жеке ... тыс ... оның ... ... көптеген тұлғалармен ұйымдарға
қатысты болуы мүмкін;
- лауазымды ... ... ... ... әр түрлі
сферасында көрініс табады.
Лауазымды тұлғаға тән ... ол өз ... емес ... ... ... ... лауазымды тұлганың әрекеті оның ... ... ... ... ... ... ... — адам, азамат.
Лауазымды тұлға мен азаматтың ... сай ... ол ... ... ... ... жүзеге асырылады;
- оның субъективтік жағы құқықтық нормалармен анықталады;
- ... жағы ... ... ... ... тұлға мен азаматтың құқыққа сай мінез-құлқының
айырмашылығы:
- лауазымды ... жеке ... ... ... ... абстрактілік түлға ретінде әрекет етеді;
- лауазымды тұлға жеке емес функционалдық, ... және ... ... ... ... шешім қабылдауда өзінің еркін емес, ұжымның,
топтың, мемлекеттің мүддесін көрсетеді:
- лауазымды тұлғаның әрекетіне ол өзі ғана ... ... ... ... мекеме, ұйым да жауапты.
Лауазымды тұлғаның мінез-құлқының психологиялық ерекшелгі:
- ол объективті себептерде ескертіледі: әлеуметтік, мәдени, заңдық
және ... ... ... оған ... ... жеке тұлғаның өзіндік әсері болады, мұнымен
бірге білім, жұмыс тәжірбиесі, ... ... ... жеке-психологиялық ерекшеліктің мағанасы болады.
Лауазымды тұлғаның мінез құлқына әсерін тигізеді:
- лауазымды ... ... ... ... лауазымды тұлғаның қабылдаған шешімі жолданатын азаматтар мен басқа
тұлғалар.
Аталған факторлар тығыз байланыста болады және лауазымды тұлғаның
жұмысына мағаналы әсер ... ... үшін ... ... және жеке ... терең логикалық ойлау;
- жақсы есте сақтау;
- ынта;
- табандылық;
- өзіндік сын;
- адамгершілік
Лауазымды тұлғаның қызмет деңгейін ... әсер ... ... ... ... ... ... олардың тарапынан барлық заң ... ... ... ... ... ... ... сот
мекемелерінің жұмыстарының аспектісінің мысалында берілген.
Сот — ерекше мемлекеттік орган. Заңгерлер мен ... ... ... ... бере ... социологиялық көзқарас
тұрғысынан былай деп көрсетеді: «басқару органдары бұл - ... ... бір ... шеңберінде немқұрайлы бекітілген
мақсатта ұйымдастырылып қызмет ететін адамдардың жиынтығы». Сот — басқару
органы емес, ... ... ... ... оған толығымен қатысты,
тіпті, олар оның ... ... және ... ... айқын
көрінеді. Сот қызметкрлері ең алдымен кәсіби соттар қатаң заң ... ... ... қызметінің алгоритімі аса немқұрайлы бірақ, ... да ... аз ... ... ... қызметінің тиімділігі туралы келесі
критерии бойынша талдауға болады:
- мемлекеттік орган ... ... ... әлеуметтік
үмітті жүзеге асырады;
- мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалардан күтетін жалпы үміт ол
өкілеттілік, тиімділік, заңдылық, ... Бұл ... ... ... Сот қызметінен күтетін әлеуметтік үміттің көрсетілу формасы
келесіде:
сот істерін дұрыс шешу;
- сот ... ... ... ... және ... ... азаматтарға әділеттіліктің тәрбиелік әсері.
Сот ісінің төменгі сапасы келесі факторлармен түсіндіріледі:
- ішкі факторлар заңдық ... ... ...... ... ... кәсіби ... ... ... ... ... ... сыртқы факторлар заңдық жүйенің сыртында болады — ... ... ... ... ... ... ... нәтижелік деңгейіне әсер ететін үш жағдайды
көрсетеді:
- заң шығарушы және құқықты ... ... ... ... жеке ... ... олардың қызметінің әлеуметтік-экономикалық,
ұйымдастырушылық, идеологиялық жағдайы.
Әділеттіліктің деңгейі келесі жағымсыз факторларға байланысты төмендейді:
- бюрократия;
- жергілікті билік пен ... ... ... ... ... немқүрайлықтан, істі қарау
қортындысының ... өзін ... ... іс ... ең ... азаматтардың мүддесін қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... соттардың тұтасып кетуі — бұл ... ... ... ... ... ... ... Адам құқығынынң халықаралық қорғалуы. Адам құқығынынң Жалпы
декларациясы
Америкалықтар алғашында «адам құқығы ... сөз ... жоқ, ... жоғары бағалаған бостандық туралы айтты. Көптеген отаршылдар жаңа
әлемге, дінге бостандық іздеу үшін ... ХVІІ ... ... сөз
бостандығы, өзін – өзі басқару ... ... ... ... ... ... саяси байланысты үзу уақыты келгенде
оларда дәстүр мен заңдылық жүйесінің құрылып, діни сенім бостандығын ... ... ... ... ... ... құқығы қалыптасқанда
жүзеге асады деп ... Дәл осы ... ... ... ... алу үшін ... бой ... революциялық
қозғалысқа әкеп соқты.
1776 жылы алғаш рет адам құқығына мемлекеттік анықтама ... ... ... құрастырылды, онда «Барлық адамдар
табиғаты бойынша тең дәрежеде еркін және ... ... – ақ ... ... ие..., ... өмір сүру ... және ... билік ету,
бақытқа ұмтылу құқығы және қауіпсіздікпен отанға ие болу» деп көрсетілді.
Вирджиния құқығы Декларациясының даму ... 1776 жылы ... ... ... бұл ... британ құдіреттілігіне қарсы
күрестің соңғы сатысын бейнеледі. ... ... ... ... ... ... ... нысанына қарамастан әрбір
мемлекетте танылған мемлекеттің егемендігін білдіретін билік болуы ... ... ... айында Филадельфияда екінші құрылықтық ... 1776 жылы ... ... ... Декларациясын қабылдады,
декларация отарлық езгіге қарсы тұрып, «адамның ажырамас құқықтары» – өмір,
бостандық, ... ... және ... ... Штаттарының біріктірілуі,
«еркін және тәуелсіз мемлекет» деп жариялады. 1776 жылы Вирджиния құқығы
туралы ... ... ... ... ... ... адам
құқығына мемлекеттік анықтама берді. Құжатта «барлық ... тең ... ... ... ие, ол ... ... ... етуді
мемлекет басқару құзыретімен келісе ... ... деп ... авторы Томас Джефферсон (1743 – 1826 ж.ж) ... ... ... ішкі ... және ... ішкі ... ету үшін ... болуы керек, сонымен бірге тұлға бостандығы,
жеке бастаманы шектеу және ... ... ... ... Халықтың үстемдігі және теңдігі қағидатының пайда болуына ... ... ... ... кең орын ... Өмір сүру,
бостандық және бақытқа ұмтылу құқықтары ажырамас құқықтар ... ... ... ... ... ... ету үшін ... қолына алған
үкімет құрылды. Бірақ бұл құқық құлдар мен ... ... ... ... ... үшін билікті құру құқығын бекіту, соттың
тәуелсіздігін ... ету, ... ... ... ... ... ... бекітілген мемлекеттің конституциялық бастамасының
құрамдас бір бөлігі болып табылатынын көрсетті.
1776 жылы 13 штат жеке ... ... ... ... ... ... ... табылатын АҚШ конфедерациясын құрды. Бұл мемлекет ... ... ... болды. Сондықтан Филодельфияда Конституциялық конвент
отырысында жаңа мемлекет – АҚШ ... ... ... ... ...... ... органдар, яғни заң шығарушы,
атқарушы және сот ... ... ... ... ... 1788
жылы күшіне енгізілген Конституция қабылданды.
АҚШ конституциясы әлі күнге дейін қолданыстағы жазылған ... ... ... Бұл қысқа құжат (7 мың сөз шамасында)
Преамбуладан, 7 баптан, сондай – ақ 27 ... ... (АҚШ ... ... ұсынылып, соның ішінде 40- тан астамы қабылданды,
штаттардың басым көпшілігі 3/4 – нен 27- і ... ... ... ... ... бөліну қағидаты бекітілді. Конституцияда азаматтар мен
мемлекеттік қызметшілер құқығын қорғайтын ережелер жинақталды. Конституция
бойынша ... адам ... ... жол ... мемлекеттік қызметшілердің саяси тәуелсіздігі және басқа
да құқықтары; Конгресс мүшелерінің сөз ... ... ... ... Конгрессте сөйлегендері үшін қамауға алуға тиым салынды. ... және т.б. ... ... ... нақты дінге сену шартын
қоюға тыйым салынды;
Екіншіден, штат билігі тарапынан азаматтар ... ... ... берушілерге қатысты міндеттемелерінен босату туралы заң
актілерін шығаруға Штатқа тиым ... ... ... ... меншік құқығын қорғады. Федеральдық үкімет тарапынан басқа
штатқа ... ... ... ... ... ... Конституция
федеральдық үкімет пен штат басқармасына кері күші бар ... және ... ... ... тыйым салды;
Үшіншіден, федаральдық билік тарапынан азамат құқығының бұзылуын
қорғады. Хабеус корпус және ... сот ... ... ... ... үшін ... қорғады, «АҚШ мүддесі үшін
сатқындық деп мына әрекеттер саналды: АҚШ – қа қарсы әскери қимылдар жасау,
аталмыш іс ... ... ... ... іске асыру және
қарсыластарға әскери көмек көрсету. Екі куәнің қатысуынсыз немесе ашық сот
өндірісінде мойындалмаса ешкімді де ... үшін ... ... ... ... ... ... анықтама берілді.
1789 жылы бірінші Конгресс сайланды. АҚШ – тың ... ... ... ... ... ... басым көпшілігі Конституция
енгізілмеді. АҚШ Конгресі 1791 жылы ... ... ... ... ... он өзгерту енгізді. ... ... ... туралы Билль» деген атпен енді.
Сондай – ақ 1789 жылы Конгресстің ашылу ... ... ... палатасына Конституцияға өзінің толықтыруларын ... ... ... бір топтарының мемлекеттік билікті өз мүдделері ... адам ... ... ... ... және ол бұл қауіпті
федаральдық үкіметтен гөрі штат үкіметі тарапынан күтетінін айтты.
Медисонның пікірінше «Бірде – бір штат ... ар – ... ... және ... сотқа қатысу құқығын бұзуға болмайды» деген түзетуі
ең маңызды болып саналуы қажет болды. ... ... ... ... ... ... да түзетулерді ұсынды.Ұсынылған
түзетулердің мақұлдануы «Конституцияға ... ... ... тарту немесе халықпен сақталған құқықтарға ... ... ... қажет» дей отыра оныншы түзету деген атқа ие болды.
1789 жылдың тамыз айында ... ... ... ... оған өзгерістер енгізіп, сенаттың қарауына жіберді. Сенат шешімі
бойынша түзетулер Конституция мәтініне ... ... ... қосымша
ретінде енгізілді. Сенаторлар жеке тұлғаның діни ... ... ... ... ... ... ... қатысты түзетулерді алып
тастады.
Адам құқығына қатысты енгізілген ... ... ең ... ... ... түзету бойынша Конгреске сөз, баспасөз және дінге сену
бостандығын шектейтін, сондай – ақ ... ... ... ... тыйым салынды. Екінші түзету бойынша «халықтың қаруды сақтау және
алып жүру ... ... ... яғни мәтін мазмұнында бұл «жақсы
жарақталған милицияның ... деп ... ... ... өзімен
бірге алып жүруі туралы мәселе кең көлемде дау туғызып, ... сот ... ... ... да шеше ... ... түзету жеке үй меншік ... ... ... Төртінші түзету бойынша «көмек туралы» ... ... ... ... тек ... ... саудасын іске
асыруда ғана қолданылатын қаулының орнына «негізделмеген тінту мен қамауға»
тиым салынды, осыған сәйкес тінту мен ... ... ... ... жағдайда ғана беру тәртібі қарастырылды.
Бесінші алтыншы, сегізінші түзетулер мемлекеттік ... ... адам ... қатысты болды. Үкімет тарапынан ... ... ... ... ... мүмкін емес
азаматтар тарапынан құрылған және жария алқалық соттық қорғалуға ... Сот ... ... қаматамасыз етуде айыпталушы да,
жәбірленуші де өз ... ... сот ... ... ... Айыпталушыға адвокаттың қызметін алуға жағдай жасалды. Айыпталушыны
жасаған бір қылмысы үшін бір ... ... ... ... ... және оны
«қатал, қадір-қасиетіне нұқсан келтіретін» жазаға тартуға және ... ... ... ... тиым ... ... ... көбінесе «бесінші түзету» деген атпен белгілі,
аталмыш қағида тергеудегі және ауыр қылмысы үшін ... ... яғни бұл ... ... өзі айыптауға қарсы берілген артықшылық»
қағидасының маңызы ерекше байқалды. ... ... ... ... өз ... ... ... қысым көрсету, жалған куәләрді
әкелу, сотты сыйламауға міндеттеу әрекеттерінің ... ... ... – ақ ... түзету меншік иелерінен меншікті мемлекеттік
мақсатта келтірілген залалды қайтармай мәжбүрлеп алуға тиым салды.
Жетінші түзету анықталған азаматтық ... ... сот ... ... ... ... түзету «Конституцияға енгізілген,
анықталған құқықтардан бас тарту ... ... ... ... ... ... талқыланбауы қажет» дейді. Жекелеген штаттар
мойындағаннан кейін құқықтар туралы ... 1791 жылы ... ... бір ... ... ... ... басым
көпшілігі құқықтар туралы Билльге немқұрайдылық танытты, себебі ... ... ... ... ... тек қана ... ... қатысты
таратылды. Тек 150 жылдан соң, ХХІV-ші түзетуді қабылдағаннан ... ... штат ... ... ... ... құқықбұзушылықтан қорғалу
кепілдігіне ие болды. ... ... мәні (1886 ж ... нәсілдік және ұлттық теңдігін бекітті, сот шешімінсіз біреудің
өмірін қиюға, ... мен ... ... жол ... ... ... ... құлдарға қатысты қағидаларға ешқандай түзетулер
енгізген жоқ. Тек 1865 жылы ... ... ... ... ... ... ... құлдарды АҚШ азаматы деп және оның құқықтарымен ... ... ... Билльді қоспағанда тағы да басқа бірнеше түзетулердің
маңызы өте зор болды. Атап ... ХV-ші ... (1869 жылы ... жылы ... ... – азаматтардың сайлау құқығының теңдігі
туралы, ХІХ-ші түзету (1917 жылы қабылданып 1919 жылы ... ... ... беру туралы; ХХІV- ші түзету салық төлемегені үшін
сайлау құқығынан айыру; ХХVІІ- түзету сенат пен палата ... ... ... және т.б. ... ... тиым салды. Әлеуметтік,
экономикалық және мәдени құқықтар туралы ережелердің осы күнге дейін толық
қанды болмай отырғанын айта кету ... ... ... ... ХХ
ғасырдағы құқықтар туралы Билльдің маңызы зор болды. Адам құқығы туралы
идеяның ... оның ... ... ... ретінде ХVІІ –
ХVІІІғғ. капиталистік мемлекеттерді тануымызға болады. Адам ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге адам құқығының
әмбебаптық ... ... оны ... ... ... теңдік
принципін ұсынған ХVІІ – ХVІІІ ғғ. буржуазиялық – ... адам ... ... ... ... бірі ... әрекеті қоғамдық қатынастардың субъектілеріне олардың
жекелеген ерекшеліктерінен тәуелсіз бірдей шара ... ... шын ... тең емес ... ... принцип).
Құқық нормалары сырттай объективті болуы міндетті ақылды, әлеуметтік
және белгілі ресми нысанда бектілуі шарт (құқықтың қайнар көзінде ... ... ... ... ... ... ... ішкі ұйымдастыру көз қарасына байланысты (біртұтас) бір-бірімен
мақсатқа сай ... ... ... ... бәріне
міндеттілік. Оның айырмашылығы басқа ... ... ... ... ... құрады және өзінің әрекетін қоғамның
барлық мүшелеріне жүргізеді.
Құқық мемлекетпен ... ... ... ... ... ... ... арқылы реттейді (сонымен қатар,
нормативті – құқықтық актылар шығару үшін өз ... беру ... ... ... беру, заңды прецеденттер жасау), яғни ... ... ... ... ... ... ... ондай мемлекеттік – ... ... іске ... ... етілмеген (мүнда әгіме мемлекет жағынан оны қолдау туралы болып
отыр).
Құқықтық түсінігі құқықбұзу ... ... ... ... ... егер адам ... белгенген тәртіптің қоғамға
қауіпті деген жерін бұзса. Яғни, құқықтың белгісі ретінде оның ... ... асып ... ... кез болу ... атауға болады.
Құқықтың түсінігін анықтайтын теориялар өте көп. Мұның өзі заңдылыққа
жатады. Себебі, ешқандай анықтама ... ... ... ... ... ... пайда болғаннан кейін саяси билік жүргізу қажеттігі
туыңдайды. ... ... ... ... ... ... арнайы
мамандандырылған адамдардың топтарын қалыптастырады, олардың ... ... ... ... ... ... көтеріледі.
Мемлекеттік билікті ұйымдастыру, халықты басқару үлкен өнер. Осыған
байланысты қоғамда мемлекеттің арнайы тетіктері ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің тарихи
типтеріне байланысты болып ұйымдастырылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. ... Қ.Ж. ... және ... ... - ... Білім, 1998.-360.
2. Жоламанов Қ.Ж., Мухтарова А.Қ., Тәуекелев А.Н. Мемлекет және қукык
теориясы. - ... бас. Қаз МЗУ, 1999. - 370 ... ... Н.Н. ... ... ... и права. - М. :
Юристь, 1999.-560 с.
4. Сапарғалиев Ғ.С. Мемлекет және қүқық теориясы. - ... ... 1998. - 320 ... ... Ғ.С., ... А.С. ... және ... - Алматы: Жеті жарғы, 1997. - 96 б.
6. Храпанюк В.Н. Теория государства и права. - М.: Бек, 1998. -470 с.
7 ... Е.С. ... ... – Павлодар 2003-2005
8 Қазақстан Республикасының рәміздері Ы.Сағынтаев, З. ... 1996 ... 2 ... ... ... туралы» Қазақстан
Республикасьшың Заңы // Егемен Қазақстан, 1996. - 5 ... ... ... и ... /под ред. Н.И. ... и А.В. ... - ... 1997. - 530 с.
11. Вебер М. Политика как призвание и профессия. Избр. произв. – М.,19.90
12. Аристотель. Политика соч. в 4-х ... ... ... / Под ред. проф. Н.Василика.-М., 1999
14. Бисембаев А. Саясатта монополия жоқ// Ақиқат,1998 №9
15. ... Е, ... Д. ... саясат қатердің деңгейі // Саясат,
1999, №5
16. Найзағарова Е. Әцелдердің саясатқа араласуы – саяси тұрақтылыктың
кепілі // Саясат, 2000, №5
17. ... Е. ...... ... //Ақиқат 2001,№1
18. Жамбылов Д.А. Саясаттану. Оқулық – Алматы, ... ... Н. Жеті ... : ғылыми басылым - Алматы : Жеті жарғы, 1995. ... ... ... ... ... ... хандық биліктен
президенттік республикаға дейін. – Алматы, «Жеті ... 1996. 96 ... ... ... права; Учебник для вузов. М; ... ... ... Ө. ... ... және құқық теориясы. Оқулық – Алматы:
Жеті жарғы, 2006. – 264б.
23. Маймақов, Ғ. Қазақстан Республикасының саяси-құқықтық тарихы - Алматы ... 2000. – 175 ... ... Н.О. ... ... мемлекет және құқққ тарихынан -
Қарағанды : ... ... 1994. – 140 ... ... ... ... ... права.М;
1998. 44б;
26. С.С. Алексеев. Общая теория права. 2-т М; Юрид; лит, 1981 ж; ... ... ... ... мен ... ... тарихи
жалғасы. «Жас Алаш» , № 114, ... ... Н.О. Заң ... ... ... - ... :
Жеті жарғы, 1995. – 144 бет.
29. Д.Досжан. «Ақ Орда». Роман. – Алматы, «Дәуір», 1992, ... ... және ... ... ... / Құраст. Е. Баянов. – Алматы:
Жеті жарғы, 2001.- 624бет.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қосылған құн салығы10 бет
Тұжырымдар алгебрасы41 бет
Гендерлік психология саласының мақсат-міндеттері, пәні, объектісі.4 бет
Орта білім беретін мектептің оқыту процесінде оқушылардың дүниетанымдық көзқарасын қалыптастыруға байланысты жүргізілетін педагогикалық тәжірибе жұмыстары35 бет
Қазақ ойшылдарының қоғам мен тұлға дамуына әлеуметтік көзқарастары7 бет
"Сұраныс пен ұсыныс теориясының негіздері"4 бет
XIX ғасыр қазақ ағартушыларының дүниеге көзқарасы15 бет
А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев,Ж. Аймаутовтың этнопедагогика жөніндегі көзқарасы9 бет
А.Байтұрсыновтың педагогикалық көзқарасы мен қызметі21 бет
Абай Құнанбаевтың педагогикалық көзқарасы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь