Шымкент Май Ак техноко экономикалық корсеткіштері

Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І . бөлім. ШЫМКЕНТ МАЙ АК техноко экономикалық корсеткіштері
1.1. Шымкентмай АК басқару құрылымы
1.2. Шымкентмай АК негізгі қаржылық көрсеткіштеріне талдау

ІІ . бөлім. Қаржылық есеп беру элементтері: есебі және бағалау
2.1. Қаржылық есеп беру: түсінігі және оны құрудың әдістемелік негіздері ... ..
2.2. Қаржылық есеп берудің түсінігі мен тұжырымдамалық негізі.
2.3.Басқаруды ақпаратпен қамтамасыз етуде және қаржылық есеп беруді пайдаланушыларды жіктеудегі қаржылық қорытынды есептің атқаратын ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ІII . бөлім. Қаржылық есеп беруді ХҚЕС на сай жүргізу ерекшеліетері.
3.1. Каржылык есеп беру элементтерин тану жане бухгалтерлик балансты талдау адистемеси
3.2. Қазақстан Республикасы қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттарына өтуіндегі артықшылық пен оны дамыту жолдары.
3.3. Қазақстан Республикасы қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттарына өту кезеңіндегі жаңа мүмкіндіктер

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .39

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 41
        
        Мазм±ны:
Кіріспе....................................................................................................3
І – бµлім. ШЫМКЕНТ МАЙ АК техноко экономикалыќ корсеткіштері
1.1. Шымкентмай АК басќару ќ±рылымы
1.2. Шымкентмай АК ... ... ... ... – бµлім. Ќаржылыќ есеп беру элементтері: есебі жєне баѓалау
2.1. Ќаржылыќ есеп беру: т‰сінігі жєне оны ... ... ... ... есеп ... ... мен ... негізі.
2.3.Басќаруды аќпаратпен ќамтамасыз етуде жєне ќаржылыќ есеп
беруді пайдаланушыларды жіктеудегі ќаржылыќ ќорытынды
есептіњ ...... ... есеп ... ХЌЕС на сай ... ... есеп беру ... тану жане бухгалтерлик
балансты талдау адистемеси
3.2. Ќазаќстан Республикасы ќаржылыќ есеп берудіњ халыќаралыќ
стандарттарына µтуіндегі артыќшылыќ пен оны ... ... ... ... ... есеп ... халыќаралыќ
стандарттарына µту кезењіндегі жања м‰мкіндіктер
Ќорытынды.....................................................................................39
Пайдаланѓан
єдебиеттер................................................................40
Ќосымшалар
....................................................................................41
Кіріспе.
Ќазаќстан Республикасында нарыќтыќ ќатынастар зањдылыѓыныњ
экономикалыќ µмірге енуі мен меншікті кєсіпорындардыњ
кµбеюі, бизнес пен ... ... ... ж‰йесініњ
демократиялыќ жолдармен реттелуіне байланысты, б±ѓан ќосымша
Батыс идеологиясы мен ±сыныстары бухгалтерлік есеп
баѓытындаѓы консервативтік ескі ... ... есеп – ... ... ... ... нарыќтыќ ќатынастардыњ негізін ќалай тиымдылыѓына
кєсіпкерлер, бизнесменден, меншік ... ... ... кµзі ... ... ... есепті жетілдіру, ќаржы мен банк істері
µрісінде іске асырылатын шаралар жиі – жиі µзгеріске т‰сетін
болады. Еліміздегі ... ... ... ... жєне ... ... білу ќ±ќыќтыќ ж‰йедегі
зањдылыќтарды білу, тиімді шешім ќабылдау, бухгалтерлік
есепті жетілдіру ерекше орын ... ... ... ... ... ... ... жєне ќарќынды µсуі ќажет.
Отандыќ экономистердіњ есебі бойынша Ќазаќстан 2030 жылы
индустриалды дамыѓан елдердіњ ... ... ... ... ... дењгейін ±стап отыруымыз керек. Сондыќтан
Ќазаќстан экономикасыныњ дамуы экономикалыќ реформаларды
тездетудіњ жања жолдарын іздеуді ... ... ... ... экономиканыњ ‰лгісін тањдай отырып,
бєсекелестікті дамытуѓа экономикалыќ ќарымы мол басым
салаларды тањдап алдыќ, сол арќылы экономикалыќ ж‰йені
дамытуѓа жол аштыќ. ЌР-Елбасшымыз Н.Назарбаевтыњ ... ... ... µз ... ... µмір ... стандарттарын жасай отырып, єлемніњ тиімді дамып келе
жатќан елдерініњ ќатарына ќосылуы керек. Біз б±ны ±лтымыз ... ... ... ... ... ѓана ... ... еді. Осы жайттардыњ барлыѓын ескере отырып
мен µзімніњ дипломдыќ ... ... ... ... ... ... жєне ќаржылыќ есеп беруімізді
халыќаралыќ стандарттарѓа (Х.Ќ.Е.С )сай етіп жасаѓанда
кєсіпорындарымыз ќандай артыќшылыќтар мен ... ... ... деймін.
Нарыќтыќ экономика жаѓдайында, болатын ќатал бєсекелестік
к‰ресте, табыс пен кєсіпорынды саќтап ќалудыњ басты
факторы болып, кєсіпорынныњ ќаржылыќ жаѓдайы мен ќаржылыќ
нєтижесі саналады, ол ... осы ... ... мєні ... дер
кезінде жєне сенімді аќпарат ќажет.
Х.Ќ.Е.С – ќаржы есептігініњ баршамызѓа ортаќ жєне ... ... осы ... стил ретінде, капиталды
ыќпалдастыру, экономиканы шапшањ дамыту ‰шін ... ... ... ... ... жєне ... ... соныњ нєтижесі
ретінде, б‰кіл Ќазаќстан экономикасыныњ µзекті негізі боп
табылады. Ал Х.Ќ.Е.С – ын білу онымен ж±мыс істеу осы
заманѓы бухгалтер мен аудиторлардыњ ѓана ... ... ... ... ќажетті сапалыќ белгісіне айналып
отыр.
Дипломдык ж±мыс 3 тараудан т±рады. Оныњ бірінші бµлімінде
ќаржылыќ есеп берудіњ т‰сінігі мен т±жырымдамалыќ
негіздері, екінші ... ... есеп ... ... оныњ ... ќажеттілігі болса, ал ‰шінші
бµлімінде ХЌЕС –ке µткендегі артыќшылыќтар кµрсетіліп,
оны одан єрі дамыту жолдары ±сынылады
І – бµлім. «ШЫМКЕНТ МАЙ» АЌ- ныњ ... ... ... АЌ ... басќару ќ±рылымы.
ААЌ Шымкент май тарихыныњ негізгі кезењдері 1942 жылы май
экстракты зауыттыњ алѓащќы µнімі рафинатталѓан маќта майы
алынды. 1943 жылы µтпелі ќызыл ... ... ... “¦лы Отан соѓысында енген ењбектері ‰шін ”
медальмен марапаттауы. 1948 жылы Форпрессті цехтыњ іске
ќосылуы. 1949 жылы Май экстрактты зауытын ... ... ... ... ... ССРО ... ... “Бас µсімдік май” бас басќармасы. 1950 жылы
ыдыстарѓа ќ±ю, бµлу цехтарын , сабын ќайнату ... ... ... , ... ... ... ... жабдыќтардыњ, дайындау экстракциялы бµлімдердіњ
ашылуы. 1953 еркін май ќышќылдарын алуѓа ќажетті цехтыњ
іске ќосылды. 1959 жылы елдегі ењ ірі ‰здіксіз май
экстракциясы ... іске ... 1975 ... ... ... ... 1992 жылы зауыттыњ 50 жылдыѓы . 1993 ... ... ААЌ ... 2000 ... ... маркасыныњ рынокќа енуі. 2002 жылы зауыттыњ
60 жылдыѓы. ... ... ... ИСО 9000, сапа
менеджментініњ ж‰йесіне аттестациялану ‰шін жабдыќтарды
ќайта жањарту. “Шымкентмай” ААЌ 60 жыл ... май ... ... май ішкі ... ... ... ... дєнді сатып алу оны май
µнімдеріне ќорыту дайын µнімдерге ќораптау, сауда
н‰ктелеріне тасымалдап жеткізіп беру ж±мыстарымен
айналысады. Сапалы жєне ... таза µнім - ... жєне ... ... ... µњдеу терењдіктеріне
байланысты – тазартылмаѓан (рафинадталмаѓан ),
рафинадталѓан, тазартылѓан жєне к‰нбаѓыс, маќта ,
сафлор, сая µнідерінен алынѓан майларды µњдейді. Майт±ќымдарын
µњдеу т‰рлеріне байланысты ... ... ... ... т±ќымдастыќ, 1.08.2003 жылы жеректер бойынша
µндірістік ќуаттылыќты ќолдана алу м‰мкіншілігі 96 %.
¤сімдік майлары т‰гінгі к‰ні µте ќолайлы, таза, сапалы ... ... ... ‰лестері 62,2 % ќ±райды.
Сонымен 2002 жылы µсуіне талдау жасай отырып мынадай
кµрсеткіштерді аныќтауѓа болады: ¤сімдік майлары
рыногындаѓы отандыќ ... ...... ААЌ – њ ... 34,4 %. ... µнімніњ сапасы май µнімдерін сатып алуда
шешулі фактор болып табылады. Тазаланѓан маќта майы “Доня”
Ќазаќстанда тењдесі жоќ. ¤сімдік майыныњ негізгі ... май ... , ... ... К‰нбаѓыс майы аса белсенді витаминдерге иеленеді.
“Шымкентмай” ААЌ тазаланѓан май ... ... ... бере ... ... ... ... ќыша (горчица) майлары табиѓи т‰ске ие, иісі жоќ ,
табиѓи витаминдермен аминќышќылдарѓа µте бай .
Кєсіпорын жєне оныњ ... Ашыќ ... ... ... ќаласыныњ
Оњт‰стік бµлігіндегі темір жол бекетініњ 1,5 км ќашыќ
бµлігінде орналасќан. Солт‰стік – батыстан ... ... ... , ал ... “Оњт‰стік полиметалы” ЖАЌ – ныњ
аймаѓы баѓытталѓан. Кєсіпорынныњ магистралды темір
жолыменен байланысы ...... ... ... ... ... жолмен орныдалады.
Кєсіпорынныњ автокµліктермен байланысы “Промышленная ”
кµшесі арќылы орныдалады. ... ... ... Жер асты ... 10 метр ... ... сеисмикалдыѓы – 8 балл. Кєсіпорынныњ шикізаты май
т±ќымдастыќтарыныњ т‰рлері, олардыњ ішіндегі негізгісі
маќта жєне пісте май т±ќымдастыќтары. Маќта т±ќымдастыќтары
ќала жєне аудан ... ... ... ... ... тазалау зауыттарыныњ кєсіпорыннан алшаќтыѓы 40 – 100 км.
К‰нбаѓыс т±ќымдастыќтары ... ... ... ... ... ... ... ќ±рылымы жєне оныњ сипаттамасы.
“Шымкентмай” ААЌ, тамаќ жєне техникалыќ ... ... ... ... шыѓарумен сипатталады. Маќта
т±ќымдастыќтарын µњдей бойынша кєсіпорынныњ жоѓарѓы
µндірістік ќуаттылыѓы тєулігіне 100 тонна. Маќта
т±ќымдастыѓын µњдеумен ќатар, к‰нбаѓыс, маќсары,
ќыша , соя ... ... ... µнім ала ... ААЌ – ныњ ... мына ... цехтыќ
бµлімдер ж±мыстар атќарады:
шикізат цехы
дайындау цехы
экстракциялы цехы
рафинаттау цехы
иіссіздендіру (дезодорация) цехы
дайын µнімдер цехы
µсімдік майларын ќораптау цехы
µндірісті ... ... ... ... мыналар жатады:
энергиялыќ цехы
пеш цехы
механикалыќ цехы
жµндеу – ќ±рылысы цехы
лабаратория
КИП и А
Май т±ќымдастыќтарын µњдеу ... ... ... ... ... ... майды сыѓу; экстракция; майды рафинациялау.
Єрбір процес, µзара механикаландырылѓан транспорт
элементтермен жєне ќ±быр µткізгіштермен
байланысќан цехтарда іске ... ... ... ... ... ... ‰шін дайндау цехына
баѓытталады. Тазаланѓан т±ќымдастыќтар ќабыршаќтан тазалау ... ... ... ... келіп т‰седі. Дєндердіњ
ќабыѓы малдар ‰шін жем ретінде тарату маќсатында дайын µнімдер
ќоймасына келіп т‰седі. Т±ќымдастыќтарды ќабыќшаландыру -
“ядро ” ... ... Осы ... операциялар
дайындау цехында орындалады. Ќалдыќ майларды алу ‰шін к‰нжара
(процестеу материалы) экстракциялы цехќа ... ... ... ... ... – шрот ... цехына ‰й жануарлары ‰шін жоѓарѓы белокты жем
ретінде таратылады. Форпрессті жєне экстракциялы майлар
тазалану цехына баѓытталады, онда май µњделеді.
Тасымаладау элементтері ... ... ... ... ... ... ... µндіріске
жµнелтіледі. Тазаланѓан т±ќымдастыќтар бірінші
ќабыќсыздандыру дискосына беріледі, онда 70 – 75 %
майдаланады. Ќабыќшалардан дєнніњ ... ... 1 ... биттер – сеператорына баѓытталады. Екінші
реттеліктегі ќабыќсыздандыру µткеннен соњ майдалаѓыштар
ядроны тиянаќты ќабыќсаздандыру ‰шін екінші сеператорлы
биттер – ... ... ... ... ... ... соњ ќауыздану ќоймаларына ќабыќшалары
баѓытталады, ал ядро 1 –ші жєне 2 –ші ... ... ... Майдаланѓан ядро апандарѓа
келіп т‰сіп ленталы транспорт арќылы шнектермен ‰лкен домалаќ
ыдыстарѓа жылу ыстыќты µњдеуге жµнелтіледі. Ысытушы ќазандарда
дайындалѓан мезгалар ... ... ... ... май ќос ... арќылы насоспен фильтірлі пресстерге баѓытталады.
Фильтрліпресстерде тазаланѓан май ќ±рамы таза май ... ... ... ... ... ... ... шнектен экстракциялыќ цехќа
тасымалданады. Осы жерде 55-60° С температурада
суытылѓан к‰нжара шнекпен экстракторлардыњ ... ... ... ... ... ... ж‰йеленеді.
Экстрактадан шыќќан ќоймалжыњ масса 25-40 %
ылѓалдылыќпен тостерге келіп т‰седі. Ондаѓы еріткіш
сутекті бумен оќшауланады. ... ... ... ... клапонымен шыѓарылып массаны суытќышќа баѓытталып, онда
сумен салќындатылады. 55-60° С температурада суытылѓан ... ... ... ленталы транспорттармен шрот ќоймасына
баѓытталады.
Экстрактадаѓы мисцелла насоспен, дискалы фильтерге беріліп
ерітінді дистиляторѓа баѓытталып шлам ... ... ... ... ... дистелятордан май массасы
насоспен май суытќышќа тартылып алынып, ол жерден
нейтрализациялануѓа рафинаттау цехына жіберіледі.
Тостермен ... ... ... ... ол ... ... конденсаты экстракторѓа
баѓытталады.
Рафинаттау цехында ќоспалардан майды сулы сілтілі ерітіндімен
тазалану процесі ж‰реді. Нейтразациялаудан соњѓы алынѓан
соопасток, ш±њќырѓа жинаќталып сабын ќайнату µндірісіне
баѓытталады. Нейтрализацияланѓан май, ... ... ... бµліп алу ‰шін ашыќ рамалы фильтрпресстерге,
ол жерден фильтрленген рафинатты май насоспен ... ... ... ... ... ... АЌ 1993 жылы ... баѓыттындаѓы бет алыс
кезењінде май µнімдері комбинаты баѓасында ќ±рылды. Ќазаќстан
Республикасы жєне ТМД мемлекеттері ішіндегі май µњдеу салалары
кєсіпорындары арасында ірі кєсіпорынныњ бірі ... ... ... ... ... ж±мыс атќарады.
Кєсіпорынныњ ќуаттылыѓы жылына 35000 тонна маќта
т±ќымдастыѓын µњдей алады. Ќ±рамына майды экстракциялау
жєне сабынды ќайнату µндірісі кіретін “Шымкентмай” ААЌ(соњѓы
аталѓан кєсіпорын 1999 ... ... ... –Эль-Дос”
жабыќ акционерлік ќоѓамын басќаруына берілген), Шымкент
ќаласыныњ µњтустік бµлігіне теміржол бекетіне 1500 км
ќашыќтыќ шамасында орналасќан. Солт‰стік ... ... ... ... ал ... жанасады. Магистралды темір жолмен кєсіпорын
темір жол µткелдері ... ... ( ... 16 ... ДГП ... КТЖ жєне “Шымкентмай” ААЌ
араларындаѓы сауда саттыќ жайындаѓы келісім-шарт
негізінде). Осы аталып кµрсетілген ... ... ... жеке ... ... табылады.
Кєсіпорынныњ коламен автотранспорттыќ байланыстары
«Промышленная»кµшесі бойымен іске асырылады. Жер
асты сулары ... ... ... ... ... “Шымкентмай” ААЌ, б±рынѓы
шымкенттік май µнімдері комбинаты 1942жылдан бастап
пайдалануѓа берілген. Осы аталѓан ... ол ... ... ... 1200 тонна маќта т±ќымдастыќтарын тєулігіне µњдеу
кµрсеткішіне жетіп ... ... ... ... ... ... бµлімшелер жатады
майды µндіріп алу кешені(дайындау цехы,экстракциялау цехы,
кешенніњ ќоймалары бір мезгілде 28000 тонна шикізатты
ќабылдап алады.)
майды µњдеу ... ... ... цех, ... ... ... кешен(трансформаторлыќ бекеттер, энергетикалыќ
жабдыќтарѓа ќызмет кµрсету мен жµндеу цехы , ... ... ... мен ... ... лабораториясы , жер
асты суларын тазалау цехы);
механикалыќ – жµндеу цехы кешені (механикалыќ жабдыќтарды
жµндеу – ќ±рылыс бµлімшелері, ... ... ... ... мен бекеттері, ауданы 2463 м2 тµрт
ќабатты ѓимаратта орналасќан. ... ... ... ... темір бетон, шатыры – темір бетонды аралыќ
тобын плиталарынан орындалѓан. Ѓимарат т±рмыстыќ корпустыњ
галереясымен жалѓасќан. Экстракциялы цех бµлек корпучты
тµрт ќабатты ѓимаратта ... ... ... 4495 м2 ... ... – 22460 м3 . ... шатыры – темір бетонды
аралыќ тобын плитасы. Экстрациялыќ цехтыњ ќасында µрт сµндіру
бекеті ... К‰н ... мен ... ... ... галерея ќарастырылѓан . “Шымкентмай” ААЌ-мен
µндірілетін негізгі µнім т‰рлеріне ... ... ... ... ... шрот жєне ... ... маќта ќауыздары жатады. Шрот жєне маќта ќауыздары
мал мен ќ±старды тамаќтандыруда тамаќтыќ ќоспа ретінде
ќолданылады. Майды ... ... ... ,
дистиллециялау цехына µњдеу жєне сабынды ќайнату
µндірііснде ќолдану ‰шін жіберіледі. “Шымкентмай”
ААЌ-ныњ жеке ќазан ш±њќыры бар. ... ... екі ... гм –0 . ... ш±њќырдыњ жалпы µнімділігі – 18
тонна., ќайнау буыныњ температурасы -256°С , ќысымы 24.
Жалпы ќайнату бетініњ ауданы –156 м2 , су ... –8,4 ... ... –2,1 м3 . ... ... ... ... жоятын ќондырѓы ќарастырылѓан. Шрот
ауыл шаруашылыќтарындаѓы т‰рлі жем дайындау ... ... ... ... ... ќолданылады. ¤њделетін май
µнімдеріне байланысты шрот маќталы , пістелі , ... ... ... ... шротыныњ жемдік ќ±ндылыѓы µте жоѓары,
себебі оныњ протеині тауыќ ... ... ... ... су жєне май ... ... ќаныќтыру µте ќ±нды
жем алуѓа себебін тигізеді. Айта кететін б±л мєселе тек ... ... ... еге. Ффильтрленген шрот жем
ретінде ќолданылатын тек ќ±нды таѓамдыќ ... ѓана ... ... ол мал мен ... тамаќтандыруда жекелей жем
таѓам ретінде ќолданылады. ¤німніњ осы аталѓан ерекшеліктерін
ќорыта отырып, “Шымкентмай” ААЌ µзініњ ... ... ... ... ... баѓытта ж±мыстар атќаруда .
Кєсіпорынныњ атауы “Шымкентмай” ашыќ акционерлік ќоѓамы;
Орналасќан орыны – Оњт‰стік Ќазаќстан облысы, Шымкент ќаласы ,
Моторная ... ... ... ... – 29.12.1993 ж ;
Мемлекеттік ќайтадан тіркеу мерзімі – 15.03.1999 ж;
¦йымдастырушылыќ – ќ±ќыќтыќ формасы – ... ... ... ... шаруашылыќ µнімдерін ќайтадан µњдеу, халыќтыњ т±тыну
тауарларын µндіру.
Сауда – саттыќ, сауда, мємілесі, бартерлі жєне µзге де
операцияларды орындау;
Сыртќы экономикалыќ іс - ... жєне ... ...... жиналыс;
Басќару органы - басшылар кењесі;
Орындаушы орган – президент ... ... ... ... ... ... ААЌ есепке алу саясаты мынадай ќ±жаттар негізінде
єзірленген:
Ќазаќстан Республикасыныњ Президенті ‰кімімен 26.12.1995 ж,
№2732 ... ... ... есптіњ ќазаќстандыќ стандарттары;
Шаруашылыќ субъектілердіњ ќаржылыќ – шаруашылыќтыќ бухгалтерлік
есепке алудыњ бас шоттар жоспары.
Бухгалтерлік есепті ж‰ргізудегі єдістемелік н±сќаулар;
“Бюджетке міндетті ... ... ... ... зањы”.
“Шымкентмай” ААЌ-ныњ есеп саясаты мына тµмендегідей
принциптерді саќтауды ќарастырады:
Есептеу, санау єдістемесі: бухгалтерлік есеп жєне ќаржылыќ есеп
беру барысындаѓы кірістер мен шыѓындар ... ... ... ... ... ... ... ќызметі : “Шымкентмай” ААЌ болашаќта µте сапалы,
таратусыз ќызметтер атќаруѓа м‰дделі.
Аныќтаушылыќ;
Мєн – мазм±ндылыќ;
Маѓыналыќ;
Аќиќаттылыќ;
Нейтралдылыќ;
Салыстырмалылыќ;
Тізбектеушілік;
Ќаржылыќ есеп беруді шынайы т‰рде ±сыну;
Бухгалтерлік есепке алу ...... ... ... ... ... алудыњ техникалыќ
орындалуы-компьютерленген. Бухгалтерлік есепке
алудаѓы тіркеу жазбалары “Шымкентмай” ААЌ –ныњ іс -
єрекеттілік ерекшеліктерін ескере отырып єзірленген
ж±мысты жоспарлы ... ... ... ... ... ААЌ –ныњ бухгалтерлік
ќызметі 24 “Бухгалтерлік ќызметтерді ±йымдастыру”
стандарттарына сєйкес ќ±рылѓан. Алѓашќы ќ±жаттарѓа
р±ќсаттары бар т±лѓалар тізімін Президент ... ... есеп ... ... ... баланс;
Ќаржылыќ шаруашылыќты іс-єрекеттер нєтижесі жайында есеп беру;
Ќаржылыќ ќордыњ ќозѓалысы жайында есеп беру;
Ќаржылыќ іс - єрекеттердіњ нєтижелері жайындаѓы жєне ќаржылыќ
ќорлардыњ жайындаѓы есеп беру ... ... ... бір есептесу кезењінен екіншісіне ќолданылады.
Ќаржылыќ есеп беру Ќазаќстан Республикасыныњ ќаржылыќ
белгісімен ... ... есеп беру ... жєне ... ќол ... ... ... ќаржылыќ
беру кезењі - 1 ќањтардан бастап 3 1 желтоќсан аралыѓындаѓы
к‰нтізбекті мезгіл.
Ќаржылыќ есеп беру формасын ... мына ... ... ... ... субъектініњ аты орналасу орыны
жєне саласы – субъектініњ іс - ... ... ААЌ ... ... ... алдына мынадай маќсаттар ќойды:
Ќазаќстан Республикасында µсімдік майыныњ импортын ќысќарту
жєне ... µз ... ... ету. ¤нім ... ... ... ... маќсатында
кєсіпорынды модернизациялаумен реконструкциялау
ж±мыстарына жаѓдайлар жасау.
Берілген деректері:
Єлеуметтік м±ќтаждылыќтарѓа жєне жалаќыныњ тµлем аќысына
ж±мсалатын ... ... ... ... ... – 638 ... орташа жалаќы мµлшері – 1954277:638:4=7657,83
тењге;
Бухгалтериядаѓы ж±мысшылар саны – 6 адам;
Кварталдаѓы бухгалтерия ж±мысшыларына тµленетін жалаќыныњ
кµлемі – 7657,83*6=45940,98;
Ќызмет т‰рлерін ... ќ±ны – 63145000 ... беру ... ... ... – 80565720 ... ... мµлшері - 2280000 тењге;
Таза пайда т‰сімі – 80565720 – ... ... І – ... Ќаржылыќ есеп берудіњ т‰сінігі мен т±жырымдамалыќ
негізі.
2.1. Ќаржылыќ есеп берудіњ т‰сінігі мен маќсаты
Ќаржылыќ есеп беру ... ... ... жєне ... жєне аќша ... аѓындарын баѓалауѓа, несие беру бойынша
шешімдерге жєне инвестициялыќ шешімдерді ќабылдауѓа пайдалы
аќпараттарды береді.
Есеп беру ... ... ... ... ... ... ќызметін талдау ‰шін сыртќы
пайдаланушылар пайдаланады.
Осымен ќоса, есеп беру кєсіпорынныњ шаруашылыќ ќызметін жедел
басќару ‰шін ќажет жєне ол ... ... ... ... ... ... база болып табылады.
Есеп беруге ќойылатын негізгі талаптар: кєсіпорын ќызметініњ
нєтижесін аныќ жєне ... ... ... ... т‰рде ‰йлестіру,бухгалтерлік пен
жедел-статистикалыќ есеп берудіњ сабактастыѓын
саќтау,єдістемелік жєне басќа да ережелерді саќтау ... есеп ... ... кєсіпорынныњ басшысы мен бас
бухгалтері Ќазаќстан Республикасыныњ єрекет етіп ... ... ... ... есептіњ т±жырымдамалыќ негізі мынадай аспектілерді
ќарастырады:
ќаржылык есеп берудіњ маќсаттары;
бухгалтерлік есеп пен каржылык есеп ... ... есеп беру ... ... тану жєне ... есеп ... ... Ќаржылыќ есеп берудіњ негізгі
маќсаты пайдаланушыларѓа ќаржылыќ жаѓдай, субьектініњ ќызмет
нєтижелері мен ... ... ... ... ... ... табылады. Дегенмен ќаржылыќ есеп
беру экономикалыќ шешім ќабылдау ‰шін пайдаланушыѓа ќажетті
барлыќ аќпаратты ... ... ... µйткені есеп негізінде
µткењ оќиѓаларды бейнелейді.
Алайда ќаржылыќ есеп беруде сонымен келесі кµрсетілгендерге
пайдалы аќпаратты жинаќтайды:
- кредиттерді ±сыну жµніндегі инвестициялыќ ... ... ... ... ... баѓалауѓа (акшалай ќаражат
пен олардыњ баламаларыныњ т‰сімі мен жылыстауы. Баламалар
(эквивалент) ќысќа мерзімді аќшалай ... ... ... арналѓањ - ќаражатты
клиенттіњ шоты бойынша есептен шыѓару);
- субъектініњ ресурстарымен міндеттемелерін ќарауындаѓы
ресурстармен байланысты баѓалауѓа;
- басшы органдардыњ ж±мысын баѓалауѓа.
1.2. Ќаржылыќ есеп ... ... ... сипаттамалары
Ќаржылыќ есеп берудіњ негізгі ќаѓидалары болып:
Есептеу. Ќаржылыќ есеп беру есептеу ќаѓидасыныњ негізінде
жасалады,соѓан сєйкес µнім ... ... ... ... ... ... ... табыс
болып танылады,ал шыѓысы мен зияны орын алѓан кезден
бастап танылады.
Толассыздыќ.Субьект µз ќызметін жаќын арада тоќтатпауды
топшылайды жєне ... ... кµз ... ... болуын да маќсат т±тпайды.
Т‰сініктілік.Ќаржылыќ есеп беруде берілген аќпарат
пайдаланушыларѓа т‰сінікті болуы тиіс.
Мањыздылыќ.Ќаржылыќ есеп беруді пайдаланушылар ондаѓы
мєліметтерге ќанаѓаттануы
тиісќаржылыќ,шаруашылыќ,жедел
жаѓдайларын баѓалаѓан кезде олардыњ ќабылданѓан ... ... µз ... тигізуі керек.
Мєнділік.Ќаржылыќ есеп беру негізінде ќабылданѓан экономикалыќ
шешімдер олардыњ ±ѓымдарыныњ д±рыстыѓына немесе д±рыс
еместігіне єсер етуіне м‰мкін.
Д±рыстыќ. Есеп беру ... аныќ ... ... егер де онда ... ... ... б±рын пішілген ойлар болмаса.
Шындыќ жєне алалыќсыз ±сыну. Ќаржылыќ есеп беру субьекттіњ аќша
ќаражатыныњ ќозѓалысы, операцияныњ нєтижесі, ќаржылыќ жаѓдай
туралы пайдаланушыларѓа шындыќ жєне ... ... ... ... есеп беруде берілген аќпараттар к‰ні
б±рын ойластырылѓан мєліметтен ... ... ... яѓни
сенімді болжамы болѓаны абзал.
Саќтыќ . Кезкелген шешімді ќабылдаѓан кезде саќтыќ дењгейін
саќтаѓан жµн, белгісіз жаѓдайда ... мен ... ... мен ... ... ... жол ... керек.
Аяќтау жєне салыстыру. Ќаржылыќ есеп берудегі аќпараттардыњ
аныќтылыѓын ќамтамассыз ету маќсатында ондаѓы мєліметтер
толыќ болуы тиіс. Аќпараттыњ пайдалыѓы мен мазмындылыѓын
артыру ... бір ... ... ... бір ... ... ... Пайдаланушы субьекттіњ ќаржылыќ есеп беруін, оныњ
єрт‰рлі есептік кезењімен салыстыру м‰мкіндігін
ќалыптастыру керек, µйткені оныњ кµмегімен ќаржылыќ
жаѓдайдыњ тењденциялыќ µзгерістерін аныќтай алады, демек
ќабылданатын ... ... ... ... ... ... ењ басты талап тазалыѓы ашыќтыѓы болып
табылады, яѓни акционерлек мен инвесторларѓа есеп берудіњ
мєліметі т‰сінікті болуы тиіс. Есеп беру ... ... ... жµн. Кєсіпорынныњ есеп
беруі бухгалтерлік, статистикалыќ жєне жедел оперативтік
болып бµлінеді.Жедел-статистикалыќ есеп беру кєсіпорынныњ
µндірістік жєне ќаржылыќ ќызметініњ жекелеген жаќтарын
бухгалтерлік жєне жедел-статистикалыќ есепке ... ... ... ... есеп ... ... жєне ќаржылыќ ќызметін
бастапќы ќ±жаттармен жєне есепке алу жазбаларымен
расталып, жинаќталѓан ... ... ... ... ... ќарай есеп ш±ѓыл жєне почта
арќылы берілетін есептер болып бµлінеді.
Баланысты жєне ... да ... ... ... ... ... ‰шін бухгалтерия µндірістік бµлімшелеріндегі
барлыќ мєліметтердіњ деректердіњ ќ±жатталуын, белгіленген
материалдыќ жєне ... ... ... ... ... ету ... есептіњ аќпараттарды баланысќа дейін ќажет
µњдеулерден µтеді.
Б±л µњдеу ... тµрт ... ... ... Єр ... ... фактілері ќ±жатталады
іскерлік мєміле жасалады.
Екінші кезењ. Есеп мєліметтері есеп талабына байланысты
жіктеледі, содан соњ бухгалтерлік есеп шоттарында
кµрсетіледі есеп ... ЖО, ... ... ... Есеп жиынтыѓы есеп беру нысандарына
кµшіріліді.баланс,ќаржылыќ-шаруашылыќ ќызметі
туралы есеп беру,аќша-ќаражаттарыныњ ќозѓалысы туралы есеп
беру т.б.
Тµртінші кезењ. ШС-ніњ ... ... ... беру ... ... ... ±йымдастыру ісінде
есепші ќызметкерлердіњ міндеттерін µзара д±рыс бµлудіњ жєне
есеп ж±мыстарыныњ кестесін белгілеудіњ мањызы зор. Берілетін
есеп тиісті жиынтыќ ... ... ... ... кµлемдерде есептік тізімдемесінде жинаќталады.
Аталѓан деректердіњ талдау жасалынады.Жасалѓан балансты жєне
басќа берілетін ... ... ... ... ... жєне логикалыќ т±рѓыдан м±ќият тексеру
керек.Баланстыњ сабаќтастыѓын есепті кезењініњ басындаѓы
баланс баптарыныњ деректерін аѓымдаѓы кезењніњ осы ... ... ... ... ... ... аныќтайды. Ќаржы есебін беру тєртібі бухгалтерлік
есептіњ стандарттарымен реттеледі.
2Бухгалтерлік баланс жєне ќаржылыќ ... ... ... ... туралы есеп беру3БЕСжєне Аќша
ќаражатыныњ ќозѓалысы туралы есеп беру4БЕС арќылы
ж‰зеге асады.
Стандартта негізгі ќызметтен ... ... мен ... єр
т‰рлі баптарын,тµтенше жаѓдайлардан т‰скен табысты не шыѓынды,
тоќтатылѓан ... жєне ... ... ... есеп ... ... ... берудегі елеулі ќателердіњ т‰зетілуін ашу
тєртібі аныќталады.
Жылдыќ есептік меншік иелерінде
ќатысушыларында,ќ±рылтайшыларында
немесе ќ±рылтай ќ±жаттарында кµрсетілген мєліметтері бойынша
тиісті органдарѓасалыќ инспекциясына кєсіпорынныњ т±рѓан
жері бойынша жергілікті ... ... ... есеп ... бар ... ... бухгалтерлік есептерін
берумен ќатар,жалпы белгіленген тєртіпте біріккен есебін де
береді.
Кєсіпорындарб±ѓан шетелдіктердіњ ќатысы бар ... ... егер ... ... ... ... ескерілмеген болса,онда жылдыќ
бухгалтерлік есепті жылдан кейінгі келесі жылдыњ 1
наурызынан кешіктірмей береді. Бухгалтерлік есеп
берудіњ наќты к‰нін кµрсетілген мерзімдердіњ шегінде
салыќ ... ... ... ... ... есеп беру к‰ні болып бір ќаладаѓы кєсіпорындар
‰шін оныњ барлыќ ќажетті аќпараттарын наќты берген к‰ні
есептеледі,ал басќа ќаладаѓы кєсіпорын ‰шін почта арќылы
жіберілген ... ... ... ... ... басшысы мен бас
бухгалтер ќол ќояды,олар оныњ уаќытында берілуіне
жауап береді.
Кєсіпорындардыњ ... ... ... ... ... туралы жылдыќ бухгалтерлік есептерін м‰дделі
пайдаланушылар ‰шін жариялауѓа жол ашыќ.
Бухгалтерлік есепте ... ... ... ... ... жєне ... ... ќатысты берілген
есептер мен баланс деректерініњ барлыѓын т‰зетуді ќажет деп
тапса,онда ол есепті айдан кейінгі бірінші айда
жасалады,сонда тиісті т‰зетулер кµрініс
береді.¤ткен жыл ... ... ... ... мен ... ... ... жыл ‰шін
берілген есептер мен баланстар бекітілгенге дейін
жасалады.М±ндайда ... ... ... ... ... ... ... т‰зетулер енгізілуі
м‰мкін.
2.3. Ќаржылыќ есеп беру элементтерін аныќтау, тану ... ... ... мен ... ... ќаржылыќ
нєтижелерін оларды экономикалыќ ситаттамаларына сєйкес
кењ ауќымды категорияларѓа ќалыптастырып ... ... ... ... деп ... ... элеметтерін
атайды.
Субьектініњ ќаржылыќ жаѓдайын баѓалаумен тікелей байланысќан
элементтер бухгалтерлік баланста кµрсетілген активтер,
міндеттемелер мен ... ... ... табылады.
Кірістер мен шыѓыстар – кірістер мен шыѓыстар жайлы есеп
беруде ... ... ... ... ... Аќша ... ... есеп
беруді жєне меншікті капиталдаѓы µзгерістер жайлы есеп
беруді бухгалтерлік баланс элементтерінде болѓан кірістер
мен шыѓыстар µзгкрістері туралы есеп ... ... ... ... ... ... ... болып активтер, міндеттемелер мен меншікті
капитал табылады.
Активтер- болашаќта табыс єкелетін, ќ±ндыќ баѓасы бар ... ... ... ... ... ... жеке м‰ліктік емес игіліктер мен ќ±ќыќтар. Б±л
ресурстар ±йыммен ... ... ... экономикалыќ пайда – аќша т‰сіміне немесе
баламаларына тура немесе жанама ететін єлеует.
Активке айналѓан болашаќ экономикалыќ пайда мыналардыњ
нєтижесінде алынуы м‰мкін:
1.егер актив жеке ... ... ... дайын µнім
µндірісінде басќа активтермен ‰йлесіп пайдаланылса
2. басќа активтерге айырбасталса
3. міндеттемелерді µтеу ... ... ... ... ... ... - µткен операциялар немесе оќиѓалар нєтижесінде
пайда болѓан жєне ќ±ндыќ баѓасы жеке т±лѓа немесе ... ... бір ... ... ... ... ж±мыс
орындауѓа, аќша жєне басќасын тµлеуге, єлде µтеу
экономикалыќ пайдалы активтіњ кемуіне немесе
ресурстыњ жылыстауына єкелетін белгілі бір іс –
ќимылдан ќаѓыс ќалуѓа міндеттілік.
Міндеттемелерді µтеу ... ... ... ... берумен
ќызмет кµрсетумен, ж±мыс орындаумен
бір міндеттемені екіншісіне ауыстырумен
міндеттемелрді жарѓы капиталына аударумен.
Меншікті капитал- міндеттемелерді есептен шыѓарѓандаѓы актив.
Акционерлік ќоѓамдардыњ ... ... ... ... ... ... ... есебінен
пайда болѓан резервтік капитал, сондай- аќ меншікті
капиталда ќолдауды ќамтамасыз ететін т‰зетуді
кµрсететін ... ... ... ќаражат ретінде
сынып тармаќтарына бµлінеді. Б±л т±жырымдамалар басќа
субьектілерге де сай ... ... ... ... байланысќан
ќаржылыќ беру элементтері мыналар::
1.кірістер-меншіктеушілердіњ салымына байланысы жоќ, меншікті
капиталдыњ кµбеюіне єкелетін активтіњ немесе олардыњ ќ±ныныњ
артуы не болмаса міндеттемелердіњ азаюы т‰ріндегі ... ... ... ... ... ... ... байланысы жоќ,
меншікті капиталдыњ кемуіне жетелейтін,активтердіњ немесе
олардыњ ќ±ныныњ азаюы не болмаса міндеттеменіњ ±лѓаюы т‰рінде
есепті кезењ ішіндегі экономикалыќ пайданыњ азаюы.
Ќаржылыќ есеп элементтерін ... ... ... жєне ... ... ... баптыњ нєтижелері туралы есепке немесе
бухгалтерлік балансќа кіргізу процесі:
1.бапќа бйланысты кез—келген болашаќ экономикалыќ пайданы
субьект алады немесе жоѓалтады деген ... ... ... µлшенетін ќ±ны немесе баѓасы бар.
Ќаржылыќ есеп элементтерін баѓалау-аќшалай соманы аныќтау
тєсілі,ол бойынша активтер мен міндеттемелер ќаржылыќ
есептерде мойындалады жєне мыналар бойынша ... ... ... ... ... ... ... тараптардыњ келісімі мен белгіленген аѓымдаѓы ќ±ны
бойынша немесе тµленген аќшалай ќаражат
сомасындаміндеттемелер-міндеттемеге
айырбасталып немесе кей ... ... бір ... т‰сім сомасы бойынша жаѓдайлардыњ ќалыпты тоѓысуы
кезінде міндеттемелерді орындау ‰шін тµленетін аќшалай
ќаражат сомасы бойынша кµрсетіледі.
аѓымдыќ ќ±нымен.активтер ... сол ... ... ±ќсас актив
енді ѓана сатып алынѓан жаѓдайда тµленуге тиісті аќшалай
ќаражат сомасы бойыншакµрсетіледі,міндеттемелер оларды
µтеу ‰шін талап етілетін аќшалай ќаражаттыњ дисконтталмаѓан
сомасы ... ... ... ... сатудан алынуы м‰мкін
аќшалай ќаражат сомасы бойынша
кµрсетіледі.Міндеттемелер-оларды µтеу
‰шін талап етілетін аќшалай ќаражат
Дисконтталѓан ќ±н.Активтер ... ... ... ... ... тиісті аќшалай
ќаражат болашаќ т‰сімніњ дисконтталѓан ќ±ны болып
танылатын аѓымдаѓы ќ±ны бойынша
Баланстыќ ќ±нымен.Активтер мен міндеттемелердіњ бухгалтерлік
баланста кµрсетілетін ќ±ны.
ІІ – ... ... есеп ... ... жєне ... ... .
2.1.Ќаржылыќ есеп беруді ±сыну жєне оѓан ќойылатын талаптар.
Ќаржылыќ есеп ... ... ... оныњ ... ... ету ... ... есеп
жєне ќаржылыќ есеп беру туралы Зањѓа ,24 Бухгалтерлік
ќызметті ±йымдастыру бухгалтерлік есептіњ стандартына
сєйкес субьект м‰лікті жєне ... ... ... т‰гендеу санын, оныњ ж‰ргізілеті к‰нін, оныњ
єрбіреуін тексеретін м‰лік тізбесін субьект
белгілейді.Субьект т‰гендеуді ж‰ргізу міндетті
мына жаѓдайларда ќалыптастырылады:
 жылдыќ бухгалтерлік есеп беруді ... ... ... ... ... ... бастамауы керек
 субьект м‰лікті жалѓа,сатуѓа,сатып алуѓа,сондай-аќ
шаруашылыќ ж‰ргізуші субьектініњ ќайта ... ... ... ауысќанда
 талан-тараж жєне ќаск‰немдік фактілерін
белгілегенде,сондай-аќ ќ±ндылыќтар
б‰лдіргенде-м±ндай фактілерді дереу т‰гендеу
 тµтенше жаѓдайдан болатын µрт немесе ... ... ... ... ... ... дереу
ќолѓа алу
 тарату балансы жасалмастан б±рын субьектіні таратуда ќайта
±йымдастыруда
 негізгі ќ±ралды жєне тауарлы-материалдыќ ќорларын ќайта
баѓалауда субьектініњ есептік саясатымен белгіленген
мерзімде жєне ... ... ... ... ... есеп шаруашылыќ ќаражаттарыныњ ќ±рамындаѓы жєне
оларды жабу кµздеріндегі болѓан барлыќ
µзгерістерді,шаруашылыќ процестерін жєне
олардыњ нєтижесін толыќ жєне дер ... ... ... ... ... бар ... ... ќаражаттарына жєне
олардыњ жабу кµздеріне сєйкес келуі тиіс,біраќ іс ж‰зінде
есеп мєліметтеѓрі шын мєліметтермен ‰йлесе бермейді,яѓни
олардыњ арасында алшаќтыќ орын алуы м‰мкін. Аталѓан
алшаќтыќ ... ... ... ... ... ... ... ќателіктерден, т.б. салдарынан болуы м‰мкін.
Ал, б±л жыл сайын наќты ќолда бар ќ±ндылыќтардыњ мєліметін есеп
мєліметтерімен салыстырып отыруды ќажет етеді жєне ол ... ... ... де ... ... ... т‰рін
т‰гендеу деп айтамыз.
Т‰гендеу-б±л бухгалтерлік есеп єдісініњ басты ... есеп ... аќша ... ... ... активтердіњ,негізгі ќ±ралдардыњ наќты ќолда барын
тексеруін жєне олардыњ есеп мєліметтерімен салыстыруын
кµздейді. Меншік т‰рінем , ќызмет т‰ріне жєне ... ... ... ... кєсіпорын ж‰ргізеді. Ол
ќ±жаттаудыњ міндетті ќосымшасы болып табылады. Тек ... ... ... єрі жасалатын барлыќ
шаруашылыќ ќ±былыстар бухгалтерлк есепте кµрініс
табады.Ол µзініњ ќамту жаѓдайына ќарап екіге бµлінеді:
толыќ жєне ... ... ... ... жылына бір рет жылдыќ есеп берудіњ
алдында жасалалады, оныњ маќсаты кєсіпорынныњ ... мен ... ... ... ... ... толыќ т‰гендеу баќылаушы органдардыњ талабы
бойынша да жасалуы м‰мкін.Ішінара т‰гендеу,тек ќана
т‰генделетін обьектілердіњ кейбір бµлігін ѓана
ќамтуы ... ... ... аќша
ќаражаты,кєсіпорындаѓы негізгі ќ±ралдардыњ саны т.б.
Т‰гендеу µз сипатына ќарап жоспарлы жєне кезектен тыс
ж‰ргізілуі ... ... ... мерзімде,ќойѓан маќсатына жєне
м‰мкіндігіне сай етіп ж‰ргізіледі
-кезектен тыс-б±л кєсіпорын басшысыныњ тапсырмасы
бойынша,баќылаушы органдардыњ талабы бойынша
материалды жауапты т±лѓаныњ ауысќан кезінде,табиѓи
апаттардан ... ... БЕС 24 ... ±йымдастыру стандартына сай етіп жасалынады. Онда
оныњ кезектілігі,т‰гендеуді ж‰ргізудіњ мерзімі,т‰гендеу
комиссиясыныњ ќ±рамы жєне ... ... ... ... ... ... ... ішінде т‰гендеу комиссиясыныњ
ќ±рамын,есепті жылдаѓы т‰гендеу санын,олардыњ к‰нін
белгілейді.
Т‰гендеу ж±мыстарын ж‰ргізу ... ... ... ... ... ... ... болады жєне оныњ ќ±рамын
кєсіпорын басшысы белгілейді.
М‰ліктіњ наќты ќолда барын тексеруді бастаѓанѓа дейін т‰гендеу
комиссиясы кіріс-шыѓыс ќ±жаттарыныњ т‰гендеу кезіндегі соњѓы
тізімдерін немесе ... ... мен ... ... ... емес активтерді т‰гендеуде олардыњ есепте д±рыс єрі
уаќтылы кµрініс ... ... оны ... ќ±ќын
растайтын патент,лиценция,тауарлыќ тањба жєне т.б.
ќ±жаттардыњ ќолда бар болуы тексеріледі.
Материалдыќ емес активтердіњ ќабылдау-тапсыру актілерініњ ќолда
бар болуы жєне ... ... ... аударымныњ аныќталуы мен
есептелуі жєне басќа да аса ќажетті деректер тексеріледі.
Мысалы,Т‰гендеу нєтижесінде артыќ ... ... ... ... деп ... жєне табысќа кірістіріледі:
101-106 Материлдыќ емес активтершот дебеті
727 Негізгі емес ќызметтен алынатын басќадай ... ... ... ... ... ... оныњ деректері бухгалтерлік
есептегі деректерімен салыстырылып,олардыњ арасындаѓы
айырмашылыќтары кµрсетіледі.
Негізгі ќ±ралдардыњ т‰гендеу жазбасы жалѓа алѓан жєне
к‰нделікті жалѓа бергендерді ќоса есептегендегі
негізгі ќорлардыњ наќты ќолда ... ... ... ... ... ... ... банк
мекемелерімен, ќаржы жєне салыќ органдарымен,кєсіпорынныњ
жеке баланстарѓа бµлінген ќ±рылымдыќ бµлімшелерімен жєне
бас кєсіпорындарымен есеп айырысудыњ дєлме-дєлдігін
аныќтайды.Б±л есеп ... ... ... ... ... ќалмауы керекбаланстыќ
есепте т±рѓан кем шыќќан жєне тонауѓа байланысты берешек
сомаларыныњ д±рыстыѓы мен негізделгендігі баланста есепте
т±рѓан дебиторлыќ жєне кредиторлыќ берешек
сомалары,сондай-аќ дебиторлыќ ... ... ... талаптары да тексеріледі.Т‰гендеу нєтижелері
актімен хатталуы тиіс. Онда т‰генделген шоттардыњ аттарын
атап,сєйкес ... ... жєне ... ќарыздардыњ,талап ету мерзімі
µткен кредиторлыќ жєне дебиторлыќ берешектіњ аныќталѓан
сомаларын кµрсеткен жµн.Берешектіњ кµрсетілген т‰рлері
бойынша есеп айырысуды т‰гендеу актісіне аныќтама ќоса
тіркелуі ... ... ... кредиторлардыњ
аттары мен мекен-жайлары,берешек сомасы,берешектіњ не ‰шін
есептелгені,ќай уаќыттан бері жєне ќандай ќ±жаттардыњ
негізінде есептелгені келтіріледі.
Талап ету мерзімі ... ... ... сомалары бойынша
аныќтамада б±л мерзімніњ µтуіне кінєлі адамдар
кµрсетіледі.Талап ету мерзімі ... ... ... ... ... ... да ... басшысыныњ шешімімен есептен шыѓарылады
да,к‰дікті ќарыздар бойынша резерв ќаражатыныњ шотына
немесе шаруашылыќ ќызметініњ нєтижелеріне жатќызылады.
Т‰гендеу жєне басќадай тексерістер ... ... ... ... ... ... жєне ... бухгалтерлік есептегі деректермен алшаќтыѓы
мынандай тєртіпте реттеледі:
-артыќ немесе кем шыќќан кезде олар µзара зачетќа
жатќызылады,біраќ зачетќа жатќызылѓан м‰ліктер
бухгалтерлік есепте кµрініс ... ... ... ... ... ... ... кєсіпорынныњ табысына кірістеліп,есепке
алынады,б±лардыњ артыќ шыѓу себептері мен оѓан кінєлі адамдар
кейін аныќталады
-ќ±ндылыќтардыњ кемуі белгіленген тєртіпте бекітілген
нормалардыњ шегінде кєсіпорын басшысыныњ µкімімен
µндіріс не ... ... ... ... ќ±ндылыќтардыњ, кем шыќќандары аќшалай ќаражаттыњ
жєне басќа м‰ліктіњ,сондай-аќ табиѓи кемуі нормаларынан тыс
ысырап болѓан жаѓдайда ... ... ... ... аныќталмаѓан немесе кінєлі
адамдардан µндіріп алуѓа сот тыйым салѓан жаѓдайларда кем
шыќќан м‰ліктер жєне ыссыраптардан келген зияндар шаруашылыќ
ќызметініњ ... ... ... есеп ... жазылѓан т‰сініктеме жазба.
Т‰сініктеме жазба – кєсіпорында жасалѓан негізгі аналитикалыќ
ќ±жат.Онда,бірінші кезекте,бизнес-жоспарыныњ барлыќ тауарлары
бойынша негізгі себептерімен ќоса,орындалу ... ... ... жєне ... кезењде кєсіпорынныњ ж±мысына оњ жєне
теріс єсер еткен жаќтары да ашылады.
Т‰сініктеме жазба ќаржылыќ есеп берудіњ бір бµлігі ретінде
келесі негізгі ... ашуы ... ... ... ... есеп саясатында ќаралѓан
негізгі ережелері:
-материалды емес активтер мен негізгі ... мен ... ... ... ... ... ќ±нын аныќтау жєне ќайта баѓалаѓан ±заќ
мерзімді ќаржылыќ инвестицияныњ есептен шыќќанын,ќайта
баѓалаудан алынѓан табысын шыѓарусатќаннан алынатын табысќа
шектеулер ќою ... ... ... ... ... запастар-запастарды есепке алудыњ єдісі
жєне оларды баѓалау,сатып алынѓан тауарларды,аяќталмаѓан
µндірісті жєне дайын µнімді баѓалаудыњ єдісі
-тапсырыс берушілермен жєне ... ... жєне ... ... есеп ... ... бойынша резервтерді
жасау
-меншік капиталы-жарѓылыќ жєне резервтік капиталын
ќалыптастыру,ќосымша тµленбеген капиталды табысќа
жатќызу,есептік жылдаѓы табысты тарату,дивидендтерді тµлеу
т.б.
-міндеттеме-несиелік саясаттын,демалысќа шыќќан ењбеккерлердіњ
ењбек ... ... ... ... жєне т.б.
-табыс жєне шыѓыс,µндірістік есеп-табыс пен шыѓыс есебін
±йымдастыру,негізгі жєне кµмекші ... ... ... ... ... ... µзі шыѓарѓан шала
фабрикаттардыњ ќозѓалысыныњ есебі,‰стеме шыѓыстарын
таратудыњ єдістері жєне т.б.
Егер де есепті жылда ќабылданѓан есептік саясатта µзгерістер
орын алса,онда оларды ашып жєне ... ... ... егер де ... соњынан мєнді
материалдыќ жєне ќаржылыќ µзгерістер туындайтын
болса,онда м±ндай µзгерістерді баѓалау ... ... ... ... ±заќ жєне ... капиталын,±заќ жєне аѓымдаѓы
міндеттемелерді ашып кµрсетеді:
-¦заќ мерзімді активтердіњ бµлігіне ... ... ... ... мен ... ... ... шектеулерібойынша кепілдікке ќойылѓан
активтер,амортизацияны есептеу єдісі,запастаѓы немесе
консервациядаѓы негізгі ќ±ралдар,сондай-аќ єзірше µндірісте
пайдаланбай т±рѓан негізгі ... жєне ... емес ... ... ... ... ... ететін шаруашылыќ серіктестерініњ
тізімі жєне олардыњ ќатыстыќ ‰лесі,табыс ... ... жєне ... ... ... ... сомасы
енеді,инвестицияны сатќаннан алынатын табысќа
шектеулер ќою жєне т.б.
¦заќ мерзімді дебиторлыќ ќарыздар т‰рлері бойынша жєне
топшаланѓан µтеу мерзімі бойынша
топтастырыладыболашаќ кезењніњ
шыѓыстары,оларды есептен шыѓару ... ... ... жєне т.б.
-Аѓымдаѓы активтердіњ бµлігіне ќатысты тауарлы-материалдыќ
запастардыњ т‰рлері бойынша,болашаќ кезењніњ шыѓыстары
есептен шыѓару мерзімі бойынша,аќша ќаражаттарыныњ т‰рлері
бойынша,ќысќа ... ... ... жєне
баланстыњ ќ±ны бойынша,дебиторлыќ ќарыздардыњ
топшыланѓан µтеу мерзімі бойынша ашылады.
-Меншік капиталдарыныњ бµлігіне ќатысты:есептік жылда жарлыќ
капиталына ... ... ... ... ... т‰рлері бойынша келесі мєліметтерді келтіру
керек:айналыста ж‰рген,шыѓарылѓан,жарияланѓан акциялардыњ
сомасы мен саныноминалды жєне ... ... ... акциялары
бойынша тµленбеген дивидендтерсатып алынѓан меншік
акциялары, есептік кезењде жєне келешекте шыѓару
опциондардыњ жаѓдайын жєне сомасын,пайдасын кµрсете
отырып жарияланѓан ... ... ... ... мен ... ... етілуі жєне
етілмеуі,кейінге ќалдырылѓан салыќтар,ќаоыз
ќаражаттары мен банк несиелері бойынша пайыздыќ
мµлшерлемесі,ќарыз ќаражаттарын жєне банк несиелерін
µтеу мерзімі жєне несиелік келісім-шарттардан шыѓатын
т‰сініктеме ... ... да ... етілетін
мєселелер.
-Ќысќа мерзімді міндеттемелерге ќатысты:ќысќа мерзімді
несиелердіњ сомасы,±заќ мерзімді несиеніњ ішіндегі
ќысќа мерзімге ќатыстысысалыќ,салым жєне ... да ... ... ... ... ... ... т‰рлерік‰тпеген жаѓдайлар бойынша жасалатын
тµлемдерді есептеу,±заќ мерзімді міндеттемелердіњ ќайта
ќаржыландыруѓа жатќызылѓан бµлігі жєне ... ... ... ... есеп беру
бойынша жазылѓан т‰сініктеме жазбада мына с±раќтар
ќамтылуы керек:
-кєсіпорынныњ барлыќ ќызмет т‰рінен алынатын ... єсер ... ... µнімніњ
µзіндік ќ±ныныњ µсуіне єсер ететін факторлар
-жалпы жєне єкімшілік шыѓыстарыныњ дењгейін µсіретін немесе
тµмендететін факторлар
-тµтенше жаѓдайлардан алынѓан табыстар мен шыѓыстар-есептік
кезењде орын ... ... ... ... ... ... кезењде орын алѓан жєне ќаржылыќ шаруашылыќ ќызметіне
мєнді єсер ететін немесе етпейтін шаруашылыќ операцияларын
баяндау керек.
4.Аќша ќаражатыныњ ќозѓалысы туралы есеп беру ... ... ... мына с±раќтар ќарастырылуы керек:
-операциондыќ ќызметтен т‰сетін аќша ќаражаттарыныњ ќозѓалысын
ашу ‰шін кєсіпорын ќандай єдісті пайдаланады
-аќша ќаражатыныњ ќозѓалысы бойынша шектеулер жєне т.б.
5.Т‰сініктеме ... ... ... ... мен ... жалпы баѓа берілуі керек.
Бухгалтерлік есеп беру наќты бір кезењ уаќытындаѓы
ќаржылыќ-шаруашылыќ ќызметініњ бір-бірімен
байланысќан кешенді ... есеп ... ... жєне ... ... ... ... ќаржылыќ-шаруашылыќ жаѓдайы туралы аќпараттарды
динамикалыќ т±рѓысынан жан-жаќты ќамтамасыз етеді жєне
ќаржылыќ талдау ‰шін толыќ ќанды базасы ... ... ... ... µз септігін тигізеді.
Ќаржылыќ есеп берудегі ќателерді т‰зету.
Т‰гендеумен ќатар ќаржылыќ есеп беруді жасау ‰шін шындыќќа
жанасымды аќпаратты алу ... ... ... есептік
саясатќа сєйкес барлыќ м‰лік т‰рлері мен міндеттемелерге баѓа
беруде субьект ќолданатын баѓалау тєртібініњ шындыќќа
жанасымдылыѓын аныќтау бойынша ж±мыстар ж‰ргізіледі.
Есептік кезењ ‰шін ... есеп ... ... ... ... есеп беруде кеткен барлыќ ќателерді ескеру ќажет.
Ќаржылыќ есеп беруді жасау кезіндегі ќателерді елеулі жєне
елеусіз ќателер деп ... ... ќате ... экономикалыќ шешіміне єсерін тигізсе,
онда ол елеулі ќате деп саналады.
31 Таза табыс немесе ... ... ... ... ... ... ... сєйкес елеулі ќателер - µткен кезењде
кеткен ќатеніњ есептік кезењде табылуы,б±л ќатеніњ
елеулігі сондай,оны т‰зету к‰ніне ќарамастан ... ... есеп беру ... ... деп
есептелмейді.
8 Таза табыс немесе кезењдегі залал,негізгі ќателер жєне
есептік саясаттаѓы µзгерісМСФО негізінде негізгі
ќателерге аныќтау ж‰ргізіледі.Оныњ ... ... ... ... ... ... оларды шыѓару сєтінде сенімсіз деп саналады.
Бір немесе бірнеше алдаѓы кезењдерге ќаржылыќ есеп беруді
дайындауда кеткен ќате аѓымдаѓы кезењде табылуы
м‰мкін.Ќателер ... ... ... ... математикалыќ есептеулерде
 есептік саясатты д±рыс ќолданбаудан
 аќпараттарды,алдауды немесе ынта ќоймауды б±рмалап кµрсету.
3 Ќаржылыќ-шаруашылыќ ќызметініњ ... ... есеп ... есеп ... ... жєне 8 ... ... кезењдегі залал,негізгі ќателер жєне есептік
саясаттаѓы µзгеріс МСФО алдаѓы кезењдерге ќатысты
ќателерді ... 2 ... ... ... ... алѓашќы сальдосын µзгерту жолымен есеп
беруде кµрініс табу
 таза табысты немесе есептік кезењдегі залалды ... ... ... ... есеп ... ... кезінде
2005 жылдыњ ќањтар айында 2004 жылы кењсені жабдыќтау бойынша
амортизация ... 27000 ... ... ќате ... б±л ... ‰шін шыѓын сомасы кемітілді.
2005 жылы µнімді µткізуден т‰скен табыс 193000 тењгені
ќ±рады,µзіндік ќ±ны-160000 тењге.
ААА ААЌ 2003 жылы ... ... ... ... есеп ... мына деректерді келтіреді:
¤німді µткізуден табыс 140000
Салдынѓан µнімніњ µзіндік ќ±ны 85000
Єдеттегі ќызметтен т‰скен табыс 55000
Табыс салыѓы 16500
Таза табыс 38500
1.Аѓымдаѓы есептік ... ... ... ... ... ... сатудан т‰скен табыс
Сатылѓан µнімніњ µзіндік ќ±ны
Єдеттегі ќызметтен т‰скен табыс
Корпаративтік табыс салыѓы
Таза ... ... ... сальдосын µзгерту жолымен елеулі
ќателерге т‰зету ж‰ргіземіз:
2005 ж.2004 ж.Есептік кезењ ... ... ... ... табыс салыѓын шегеру
‰шін
27000308100
270008100
Ќайта саналѓан бµлінбеген табыс
Таза табыс
Есептік кезењніњ соњына-бµлінбеген табыс47500
18900
28600
23100
5170029000
29000
19600
48600 Кірістер мен шыѓыстар туралы есеп беру.
¤німдерді µткізуден ... ... ... ... 5 ... ... ... танылѓан шот кредиті 701
Дайын µнімдерді тауарлар,ж±мыс,ќызмет µткізуден т‰скен
табыс бойынша ... ... ... ... т‰скен т‰сім
кµрініс табады. М±ндаѓы есеп беруде тауарлы-материалдыќ ќорын
µткізуден,орындалѓан ж±мыстан,кµрсетілген ќызметтен т‰скен таза
т‰сім,сыйаќы,процент,дивиденд,гонорар ... ... ... байланысты рентадан,ќосымша
ќ±нѓа салыќты азайтудан,салыќтар акцизінен жєне
міндеттемелерден,сондай-аќ ќайтарылѓан тауар
ќ±нынан,баѓаны арзандатудан,сатушыныњ сатып алушыѓа
±сынатын сату жењілдіктерінен ... ... ... т‰сім кµрсеткіштері мынаѓан тењ болуы м‰мкін:
 мєміле келісім шарттарымен аныќталѓан сомаѓа
 шоттарды ±сыну к‰нінен єрекет ететін жєне жµнелтілген
µнім,орындалѓан ... ... ... ... ... ... ... шотќа немесе субьектініњ валюталыќ
кассасына есептеулер басќа есеп айырысу ќ±жаттарымен Ќазаќстан
Республикасы ¦лттыќ банк ... ... ... ... ќайта есептеу жолымен аныќталатын сомаѓа.
Жазуларды тексеру жєне аќпаратты алу процесінде т‰зетуге
жататын мына ќате жазулар аныќталуы м‰мкін.
1.Субьект тауарды ... ... ... алѓан,т‰сім ретінде
кµрініс тапќан коммерциялыќ сыйаќы т‰ріндегі аќшалай
ќаражат.
Т‰зетілетін жазулар:
 есептік кезењ операциясы бойынша тауарларды сатудан т‰сетін
т‰сім ретінде алынѓан процент ... ... ... ... 301 ... шоты  дебеті, 701 Дайын µнімдерді
сатудан алынатын табыс шот кредиті
... ... ... ... ... ... ... т‰зетіледі:
301Алу шоты дебеті, 633 Ќосымша ќ±нѓа салыќшот кредиті
Сатылѓан ... ... ... ... БЕС 7
Тауарлы-материалды ќорлар есебі,оныњ ішінде шыѓын
ќ±рамы мен жіктелуін ... ... ... ... ... ескерумен ќалыптасќан,сатылѓан
µнімдердіњ,тауарлардыњ,ж±мыс,ќызметтіњ µзіндік ќ±ны
кµрініс табады.
2.2. Басќаруды акпаратпен ќамтамасыз етуде ... есеп ... ... ... ... ... ... ролі
Бухгалтерлік есеп - субъектілерді пайдаланушылардыњ карауына
±сынатын ќаржылыќ аќпаратынын сипаты мен кµлеміне
байланысты. ... єр ... ... ... ... ... несие берушілер, єлде бірлесе
отырып іс-ќызмет ж‰ргізушілер. Єр ќилы экономикалыќ шешім
кабылдауда олар субъектініњ ќаржылыќ жєне баскадай
есептеріне ... ... ... екі негізгі топтары бар:
ішкі;
сырткы.
Сыртќы пайдаланушылар екі категорияѓа бµлінеді. Олар:
субъект кызметіне тікелей ќаржылыќ м‰ддесі бар;
субъект кызметіне ... ... ... ... ... м‰ддесі бар пайдаланушылар категориясына
мьналар кіреді:
ќазіргі жєне болуы ыќтимал инвесторлар;
ќазіргі жєне болуы ыктимал кредиторлар;
сатып алушылар.
Жанама каржылыќ м‰ддесі бар пайдаланушылар категориясына
кіретіндер:
салык органдары;
реттеуші ... ... ... ... кенесшілер, т±тынушылар топтары жєне
т.б.).
Каржылык есеп беруді пайдаланушыларды жіктеу. «Ќаржылык есеп
беруді дайьшдау мен ±сынуѓа арналѓан т±жырымдамалыќ негізге»
сєйкес каржьлыќ есеп ... ... ... ... ... ... тєуекелді кµтеруші
инвесторлар. Оларѓа акцияны сату, ±стай т±ру немесе
сату жайлы шешім ќабылдауѓа жєне субъектінін дивиденд
тµлеуге ќабілетін баѓалауѓа кµмектесетін ... ... ... мен ... бола ма, олар ... тµлене
ме деп білгісі келетін ќарыз берушілер;
тиесілі сома бола ма, тµлене ме деп аныктауѓа м‰мкіндік беретін
аќпаратка ќызыѓушы жабдыктаушылар жєне басќа ... ... ... ... ... ‰здіксіз ќызметі туралы,
єсіресе, олардьњ осы субъектіге ±заќ мерзімдік келісімдері
туралы аќпарат ќажет;
- ќызметкерлер. Олар субъект ... ... ... ... ... сонымен ќатар субъектініњ
ењбек аќымен жєне басќа жењілдіктермен, зейнетаќымен. жалдау
жµніндегі б±дан былайѓы ж‰мыспен камтамасыз ету ќабілетін
баѓалау м‰мкіндігін беретін акпаратќа м‰дделілік танытады;
- ... бµлу ... ... ... ... мемлекеттік
органдар. Сонымен ќатар оларѓа субъектінін іс-єрекетін
реттеу, салыќ салу саясатын белгілеу ‰шін жєне ±лттыќ табыс
пен басќадай статистикалык ... ... ... ... ... ... µйткені субъектілер жергілікті экономикаѓа кµптеген
тєсілдермен елеулі ‰лес ќосады, б±ѓан халыктыњ ењбекпен
ќамтылуы мен жергілікті ... ... ... ... есеп беру ... ... ... жеткен жетістіктері мен даму баѓыттары туралы
аќпаратпен камтамасыз етіп, кµмектесе алады.
Ќаржылыќ есеп беруді дайындау мен ±сыну ‰шін ±йым басшылыѓы
ќаржылык ... оныњ ... мен ... ... ... акпаратќа с‰йене отырып, жауапкершілік
кµтереді.
ІII – бµлім. Ќазаќстан Республикасы ќаржылыќ есеп ... ... ... ... жєне ... ... Ќазаќстан Республикасы ќаржылыќ есеп берудіњ халыќаралыќ
стандарттарына µтуіндегі ... мен ... ... есеп пен ... ќалыптастыру мен
біртіндеп Х.Ќ.Е.С – на кµшу тєуелсіздікке ие ... ... ... ... 1995 жылы желтоќсан
айында “Бухгалтерлік есепке алу туралы” жарлыѓына ќол
ќоюынан басталды. Киіннен Ќ.Б.Е.С. нарыќ жєне
негізделген Ќазаќстан ... ... ... ... ж‰ргізушілердіњ”
ойлары мен бухгалтер кєсібініњ жања философиясына бейімделуін
ќайта ќ±руыныњ негізгі ќызметін атќарды. Мынаны атап кµрсету
керек: ... ... ... кµшу кезењінде белгілі
бір рµл атќарды. Алайда елдіњ ... ... мен ... ... ... ... – аќ ќалыптасќан єлемдік
‰рдістер Х.Ќ.Е.С – ына кµшу тєуелсіздік жаѓдайында
еліміздіњ сµзсіз ќабылдау ќажеттігін ... ... ... кµшу ... басќару мен ішкі
баќылау сапасын арттыруѓа м‰мкіндік туѓызады, капиталды
жењілдетуге ќол жеткізу, сондай – аќ, ішкі ... ... ... ... сенімді жєне салыстырмалы
хабарлама мен ќамтамасыз етеді.
Жаза стандартќа кµшу сонымен бірге ќаржылыќ жєне ќор ... ... ... ... ... ... инвестор,
сондай – аќ кредиторларда ±йымдардыњ экономикалыќ
ќызметініњ наќты жаѓдайын сипаттайтын жєне оныњ
тиімділігін осы заманѓы єдістемелерге сєйкес баѓалау
м‰мкідігін осы заманѓы хабарламалар ... ... ... 2004 ... 11 ... сол ... “Бухгалтерлік есеп пен
ќаржы есептілігі мєселелері бойынша Ќазаќстан Республикасыныњ
кейбір зањ актілеріне µзгертулер мен толыќтырулар енгізу
туралы” Ќазаќстан Республикасымен Х.Ќ.Е.С – ына ... ... ... ... ... – 2005 ... ... бастап, ќалѓан ±йымдар ‰шін 2006 жылдыњ 1
ќањтарынан бастап белгіленген.
Стандарттар - ќаржылыќ есеп беруді ... ... ... ... есеп ... ќолданылатын
бухгалтерлік есеп принциптерін бірегейлендіруге ќол
жеткізу ‰шін 1973 жылы Каржылыќ есеп берудіњ халыќаралыќ
стандарттары комитеті (ЌЕХСК) Австралия, ... ... ... Мексика, Голландия,
¦лыбритания, Ирландия жєне АКШ-тыњ кєсіби
бухгалгерлері арасындаѓы келісім нєтижесінде
ќ±рылды. 1983 жылдан бері барлыќ кєсіби ... ... ... Федерациясы м‰шелері
ЌЕХСК-ныњ м‰шелері болды.
Ќаржылыќ есеп берудіњ Халыкаралыќ стандарттары комитеті (ЌЕХСК)
барлыќ жерде ... ... ... 41 ... есеп ... ... жете зерттеп, жасап, жариялады жєне
±сынды.
ЕХСК-ныњ басты маќсаты - егер ... ... ... ... есеп беруді ±сыну:
• міндеттер, оларды шешу ‰шін ќаржылык акпарат талап етіледі;
• аќпараттыќ ж‰йе к±ру принциптері;
• осы ... ... ... ... есеп беру ... ... бастап Ќазаќстан Республикасында каржылыќ есеп
берудін халыќаралыќ стандарттары негізінде жасалѓан
бухгалтерлік есептіњ 29 отандыќ стандарттары ќолданыста
ж‰рген еді.
Ќолданбалы т±рѓыдан ќараѓанда бухгалтерлік есеп мамандыѓы ... ... ... кµп тараѓан мамандыќтар
ќатарына жатады. Осылай бола т±ра кµптеген шетел
тілдерінен, орыс ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп тілінде
ќолданатын терминологиялыќ дєлдік нысаны ќалыптаса ќоймаѓан.
Сонымен ќатар нарыќтыќ ќатынастар заманында бухгалтерлік кєсіп
атќарушылар келењсіз жаѓдайлардан жєне ... к‰ш ... ... салынушылардан саќ болу керек.
Экономикалыќ µмірге енген бухгалтерлік есеп
стандарттарынан ауытќымай жалѓан аќпараттар
жасаушыларды, µтірік пен алдауѓа итермелеушілерді
жаќындатпау.
Кєсіби бухгалтердіњ ... ... ... шара ... іске ... ... керек. М±ныњ ‰шін
кєсіби бухгалтер. Бухгалтерлік есеп ж‰йесініњ сапалы жасалуын
ќамтасыз еіп жоѓары дєрежедегі идеяны саќтау керек. Сонда ѓана
біздіњ елімде бухгалтерлік есеп ... ... ... дамуына
‰лес ќосады.
Бухгалтерлік есеп теориясыныњ т‰рлі маќсаты бухгалтерлік есеп
табиѓатын зерттеу ‰шін концептуалды принциптердіњ сапаѓа
сиятындай жолдарын кµрсету ... ... ... есеп ... есеп ... ... мен баѓытын белгілеп
баѓалайды. Сонымен ќатар бухгалтерлік есеп теориясы
шаруашылыќ фактілерін баѓалау, моделдеу жєне ... ... ... ... мен зерттеу ‰шін
туындаѓан.
Бухгалтерлік есеп ж‰йесініњ негізгі принциптері (халыќаралыќ
дейгейде).
Дербестік.
‡здіксіздік.
¤зіндік ќ±н.
Кансервативтік.
Материалдыќ.
Сату.
Негізінен б±л принциптер ... ... ... ... есеп ... Ќазаќстан Республикасыныњ ±лттыќ
комиссиясы жасаѓан жєне бекіткен кєсіпорындар орындауѓа
міндетті нормативті – ќ±ќыќтыќ ... ... ... ... есептігін жасау ‰шін Х.Ќ.Е.С – ын
ќолданудыњ мєселелері ... ... ... есеп жєне ... есептігі туралы зањда
белгіленген кµшудіњ кезењ – кезењдігінен ќарамастан, біздіњ
еліміздіњ б‰кіл бухгалтерлік ќауымын толѓындып отыр.
Мына жєйт ... ... ... ... ... ... ... уєкілетті мемлекеттік органнан Х.Ќ.Е.С – ын
єдістемелік т‰сіндіру мен оларды алѓаш ќолдану тєртібін
к‰туде. ... ... ... да атап ... ... ... ын ... стандарттар ±сынатын активтердіњ
міндеттемелерініњ, табыстардыњ, шыѓыстар мен
капиталдыњ есебі мен есептілігінде кµрсету н±сќаларын
тањдауѓа негізделеді. Сондыќтан да Ќаржы Министрлігіне
ѓана ‰міт артуѓа болмайды, ... ... ... белсенді т‰рде ќалыптастырсањыз, стандартты
зерттеулерініњ, жалпы айтќанда, кєсіпорынныњ міндеттері мен
м‰дделерін ... ала ... ... – ын ... ... ... ... кµшуі мен байланысты ахуалды
сипаттайтын конференцияѓа ќатысушылардыњ айтќан
сµздерінен ‰зінді ... ... ... ... ... есеп жєне ... ... директорыныњ орынбасары Ж. Айтжанова.
Х.Ќ.Е.С – ќаржы есептігініњ баршамызѓа ортаќ жєне бірдей
±ѓынуѓа ќажетті осы ... стил ... ... экономиканы шапшањ дамыту ‰шін негіздемеге
ќызметін атќарады. Ќазаќстан кєсіпорындарыныњ бєсекеге
ќабілеттігініњ жєне инвестиция ... ... ... б‰кіл Ќазаќстан экономикасыныњ µзекті негізі боп
табылады. Ал ... – ын білу ... ... ... ... бухгалтер мен аудиторлардыњ ѓана емес, сонымен
бірге басшы беделініњ ќажетті сапалыќ ... ... ... ... есеп стандарттарына кµшу
кезіндегі Х.Ќ.Е.С – бойынша бастапќы балансты жасауды
талап етеді, ол
Х.Ќ.Е.С – на ... ... ... ... ‰шін бастау болып
табылады.
¦йым Х.Ќ.Е.С. бойынша µзініњ бастапќы балансын Х.Ќ.Е.С. бойынша
µзініњ алѓашќы ќаржы есептілігіне ±сынуѓа міндетті болмайды.
яѓни 2005 ... 1 ... ... ... ±йым бухгалтерлік
есепті ж‰ргізген жєне Ќ.Б.Е.С – ына сєйкес 2004 жыл ... ... ... топтамасыз етті. Содан соњ тек баланс
есебін ѓана алады жєне Х.Ќ.Е.С. бойынша ќайта
есептемейді, ол Х.Ќ.Е.С – ына сєйкес ±йымдардыњ ... ... ... ... ... ... бірге “Халыќаралыќ ќаржы есептігініњ стандарттарын
алѓаш ќабылдау” IFRS – мынаны талап етеді: ±йымныњ
Х.Ќ.Е.С. бойынша алѓашќы ќаржы есептілігі Х.Ќ.Е.С – ... ењ ... бір жыл ... ... енуі ... ±йымдар 2006 жылдан бастап Х.Ќ.Е.С – на сєйкес ќаржы
есептілігін жасайды жєне 2006 жыл ... ... ... ... жылы болып табылады.
Сонымен бірге Х.Ќ.Е.С. бойынша бастапќы бухгалтерлік баланстыњ
ќайта есептеу кезінде тањдап алынѓан есеп ... ... ... ... ... (2006 жєне 2007 жылдар
‰шін) пайдаланатын болады. Б±л орайда есеп саясаты Х.Ќ.Е.С.
бойынша алѓашќы ќаржы есептілігініњ есепті к‰нінде ... 31 ... ... 2007 ... 1 ќањтарына)
ќолданатын єрбір халыќаралыќ стандарттыњ талаптарына жауап
беруге тиіс.
2006 жылдыњ 1 ... ... ... – ына кµшетін ±йымдар
‰шін алѓашќы ќаржы есептілігіне мыналар жатады.
• 2006 жылдыњ 31 желтоќсанына дін баланс
• пайда мен залал туралы есеп
... ... ... есеп
• аќша ќозѓалысы туралы есеп
• хабарламаны ашу.
Б±л стандарттар бізге не ... ... ... ... ... ... Біз ... етейік, не керек етпейік
ѓаламдастыру - объективтік шындыќ болып отырѓанын
бєрімізге т‰сінетін уаќыт жетті. Біз єлемдік экономика
кењестігіне еніп келеміз, ол бухгалтерлік есеп ... ... ... ал біз ... ... осы ... ... тиіспіз.
Халыќаралыќ стандартќа кµшу не береді? Єлбетте, егер ќайсы бір
басшы µз кєсіпорныныњ наќтылы µсуіне м‰дделі болса, онда ... ... ... ... ... онда ... µзі ... тартуѓа м‰мкіндік береді. Ел ‰шін т±тас
алѓанда жалпы ішкі µнімді µсіреді, сондай – аќ
экономикалыќ кµлењкелі секторын ... ... ... – ын ... ... єдет – ѓ±рпы толыѓымен
µзгеретін болады. Осыѓан дейін біздіњ бухгалтерлер салыќ
есебі режимінде ж±мыс істерде болды. Олардыњ басты ... ... ... алдында есеп беру, ал енді оларѓа есеп беру
мен есеп алу басќа т‰рлерін, атап ... ... ... ... ... ... мен акционерлік
капиталдыњ жылдан – жылѓа µсуіне байланысты халыќаралыќ
стандарттар бойынша наќ ќаржы есебі бухгалтерлік ... ... ... ... ... болады, ал
инвесторлар мен акционерлер µздерініњ инвестициялары мен
акционерлер µздерініњ инвестициялары мен капиталыныњ
ќозѓалысы туралы есептерді стандарттыќ нысан бойынша
табыс етуіне м‰дделі болады.
3.2. Ќаржылыќ есеп ... ... ... сай ... CAP жєне CIPA ... ... дайындау баѓыттары.
Бухгалтерлер б‰гінде – кез келген елде, оныњ ішінде
Ќазаќстандаѓы ењ кµп ... топ. ... ... ел ... ... жєне мемлекеттік
емес секторыныњ ж±мыс істейтіп кєсіпорында орташа есеппен
1.5 бухгалтерлерден келеді.
Сонымен бірге бухгалтерге ќойылатын талаптар да µсе т‰суде.
Б‰гінде бухгалтердіњ µзіндік ... ... ... ... ... ... бірі – оныњ халыќаралыќ
дењгейде ыќпалдастыѓы болып отыр. ¤йткені ірі ±лттыќ
жєне транс±лттыќ компаниялар да, сондай аќ ... жєне ... ... т‰сірілген” ж±мыс берушілері де µз
бµлімшелерінен жоѓары сыныптаѓы сертификаттарѓан
бухгалтерлерді кµргісі келеді.
Сондыќтан да халыќаралыќ сертификат алуѓа емтихандар тапсыруѓа
дайындыќ кезінде бухгалтерлерге ±дайы ... ... ... ... ... бірі деп ... Палата жанынан
сертификаттау жµніндегі комитет ќ±рылып, ойдаѓыдай
ж±мыс істеуде. Ол сертификаттау ... ... ... баќылайды жєне олардыњ есебін
ж‰ргізеді, емтихандыќ модулдер жасауѓа ќатысады;
сертификаттандырылѓан бухгалтерлер ќызметініњ
мониторингін ж‰ргізеді.
Сондай – аќ Палатады Кєсіби бухгалтерлер мен аудиторлардыњ
біліктілігін арттыру жµніндегі ... ... ... ... мен аудиторларды оќыту жєне олардыњ біліктігін
арттыру жµніндегі шаралар кешенін жасау мен ш±ѓылданады,
халыќаралыќ сертификат алуѓа емтихан тапсырушыларды
дайындыќтан ... ... жєне CIPA – EN ... ... негізінде оќыту ‰шін оќу
баѓдарламалары мен єдістемелік ќ±ралдар єзірлейді.
Бухгалтерлерді сертифаттаудыњ САР жєне CIPA деген екі дењгейі
бар.
Б±л сертификаттарѓа емтихан тапсыру ... ... ... дењгей (С.А.Р): сертификаттандырылѓан бухгалтер –
практик – ‰ш емтихан тапсырады. Б±лар ќаржы еседі бір,
есебі – бір салыќ жєне ќ±ќыќ. Б±л ... ... ... жєне ... кµп ±най алу ... ќоса ... ... технологиялар бойынша
курстардан µтуге тиіс.
Егер кандидат елу ±пай алса, осыныњ негізінде ол кєсіби
бухгалтер ±йымына м‰ше болу ... ... ... ... – не осы ... ... тапсыру туралы µтініш
жасайды.
Екінші дењгей (CIPA): халыќаралыќ сыныптаѓы
сертификаттандырылѓан ... ... САР ... ... жєне таѓы да тµрт ... тиіс. Б±лар: ќаржы есебі – екі, басќару есебі – екі,
ќаржы менедменті, аудит. Барлыќ емтихандар бойынша 75 жєне
одан да кµп ±пайлар алу ... ... – аќ ... ... жєне ... ... де 75 – ке одан ... тапсыру ќажет. Осы емтихандарды тапсырѓан жаѓдайда
іздемпаздыќ жоѓары сынаптаѓы ... - ... ... CIPA ... алуѓа ќ±ќыѓы болады. Біраќ
б‰гінгі тањда барлыќ емтихандарды толып тапсырып, осындай
сертификат алѓан мамандар шын ... жоќ ... ... сертификаттар бухгалтерлік есеп саласындаѓы даярлыќтыњ
жоѓары дењгейде екенін дєлелдейді, б±л – оныњ иеленушініњ
жаќсы біліктілігі бар екенін ќоѓамдыќ ... ... ... µзі мансаптыњ µсуі ‰шін жєне жоѓары аќы
тµленетін маман болу ‰шін береді.
Емтихандарѓа бухгалтер µздігінен де, ... – аќ ... ... ... ... Республикасы Кєсіби
бухгалтерлер мен аудиторлар институтында дайындала
алады.
Жоѓарыда аталѓан комитеттер м‰дделі ±йымдар мен ... ... ... ‰йлестіреді.
Б±л сертификаттаумен Ќазаќстанда “PRAGMA” (USAID) корпорациясы
ш±ѓылданады. Біраќ б±л ... ... ќана ... сонымен
бірге кєсіби ±йымдардыњ бірінде болуѓа тиіс. Ќазаќстанда
Аудиторлар палатасы жєне К.Б.А. палатасы осындай
ќоѓамдыќ кєсіби бірлестіктер болып табылады. Осынау
палардыќ бірінде ... болу ... ... ... ... алуѓа м‰мкіндік береді.
Сертификаттыќ µзінде ‰ш халыќаралыќ ±йымныњ логотипі бар. М±ныњ
µзі осы ќ±жатты сол ... ... ... ... Б±лар Ќ.Е.Х.С. – Ќаржы есептігініњ халыќаралыќ
стандарттары жµніндегі Халыќаралыќ комитет, Б.А.Х.К. –
Бухгалтерлермен аудиторлардыњ халыќаралыќ кењесі. Соњѓысы
сол сертификаттарды тікелей ... ... ... оныњ ... ... кєсіби ±йымдардыњ бірі (Ќазаќстан
Республикасыныњ Кєсіби бухгалтерлер мен аудиторлар
палатасы), яѓни ‰ш кєсіби ќоѓамдыќ институт кєсіби
біліктілігін растайды.
Бухгалтерлерді есепке алу ... ... 2005 ... 1 ... ... ... ірі ... енгізілетін
болады, ал 2006 жылдан бастап Ќ.Е.Х.С. – на барлыќ
кєсіпорындар µтуі тиіс деген. Кµп адамѓа б±л ... ... ... ... ... ... бар, б±лардыњ
бастыларыныњ бірі – кадрлар даярлау проблемасы. ... ... б±л ... маќсаты мен міндетін
т‰сінбеушілігі.
Б±л стандарттар бізге не ‰шін керек? ¦лттыќ стандарттар бізге
неліктен ±намайды? Біз керек етейік не керек ...... ... болып отырѓанын
бєрімізге т‰сінетін уаќыт жетті. Біз єлемдік
экономикалыќ кењістікке еніп келеміз, ал
бухгалтерлік есеп дегеніміз – бизнес тілі, ал біз
б‰кіл єлем мен осы ... ... ... ... ... мен ... ... м‰шелік жарнамаларын
‰немі тµлейтін ортаќтасады, м‰шелік жарнамалары ‰немі
тµлейтін жєне ... ... ... ... ... азаматтары, шетел азаматтары,
азаматтыѓ жоќ адамдар Палатаныњ м‰шелері бола алды. Палата
м‰шелері ... ... жєне ... ... ... ... ... емтиханларды ойдаѓыдай
тапсырѓан адам, сондай – аќ білікті аудитор толыќ м‰ше ... ... есеп пен ... ... ... ... кез – ... маман ќауымдасќан м‰ше бола алады.
Кєсіби бухгалтерлер мен аудиторлар палатасы ќ±рылѓанѓа дейінгі
біздіњ ... ... ... ... ѓана ... істеп
µз ќатарына білікті аудиторлар біріктірген. µкінішке орай,
кєсіби бухгалтерлердіњ ‰лкен легі ... ... ... ќамтылмай ќалѓан еді. Осыѓан байланысты жања Палата
±йымдастырылып, енді аудиторлар ѓана емес, сонымен бірге
бухгалтерлер де оныњ м‰шелері болады.
М±ндай ќ±рылымныњ ќ±рылу ќажеттілігі жања ... ... ... ... ... ... ыќпалдасу,
бухгалтерлік есеп пен есеп берудіњ халыќаралыќ стандартќа
кµшуі бухгалтерлерден ... ... ... халыќаралыќ
±йымдардыњ сертификаттары мен растауды талап етеді.
Оѓан арнайы емтихандар ... жєне ... ... ... ќол ... болады. Б±ѓан ќоса, жоѓарѓы
тєуелділікпен байланысты мамандыќ µкілдері сияќты,
бухгалтерлердіњ де б‰гінгі тањда зањды ќ±ќыќтары мен
м‰дделерін ќорѓау ... ... ... мен ... ... басты
маќсаттарын наќ мына т‰йіндер айќындайды: оныњ
м‰шелерініњ экономикалыќ, єлеуметтік ќ±ќыќтары мен
еркіндіктерін іске ... мен ... ... ... белсенділігін дамыту кєсіби мамандыѓын арттыру,
кєсіби стандарттар негізінде бухгалтерлік есепті одан єрі
жетілдіруге жєрдемдесу, кєсіби бухгалтер кадрларына даярлау мен
ќайта даярлауѓа ... ... орай ... ... ... ... Бухгалтерлік есеп саласындаѓы ќызметкерлердіњ
сертификаттауына жєне кєсіби білімі дењгейін
арттыруѓа жєрдемдеседі;
• Бухгалтерлік есеп жµніндегі халыќаралыќ стандарттарды
зерделуге, енгізу мен ... ... ... ... ... мен ... біліктігін арттыру
жµніндегі шаралар кешенін жасайды, оќыту ‰шін оќу
баѓдарламалары мен єдістемелік єзірлейді.
• Оныњ м‰шелерініњ экономикалыќ, єлеуметтік ќ±ќыќтары ... іске ... єрі ... ... ... ... єрі ќанаѓаттандырады, белсендігін
арттырады,
сондай – аќ:
• Кєсіби бухгалтер кадрларын ... мен ... ќ±ру ... Бухгалтерлер жєне салыќ зањнамасын жетілдіру жµнінде
±сыныстар єзірлейді жєне енгізеді.
• Бухгалтерлік есеп саласындаѓы нормативтік ќ±ќыќтыќ
актілердіњ жобалары юойынша ±сыныстар енгізеді.
• Халыќаралыќ ... мен ... ... ... одан єрі ... ... ... Халыќаралыќ
Стандарттарыныњ Алѓаш Ќолданылуы:
¤ту єдістемесі
ЌЕХС-на µту к‰ні –Ерте кезењніњ ењ ... ... ±йым ... ... ... ... ... ЌЕХС-на сєйкес
толыќ салыстырмалы аќпаратты ±сынады.
Бастапќы ќ±н-белгілі бір к‰нде ... ... ... ... ‰шін ќолданылатын шама.Кейінгі амортизация
белгіленген к‰нге активті немесе міндеттемені жєне оныњ ќ±ны
бастапќы ќ±нына тењ екенін ±йымныњ о бастан ... ... ... мємілені жасауѓа
ынталы,бір-бірінен тєуелсіз жаќтар арасында
мєміленііске асыру барысында активтерді сатып алуѓа
немесе міндеттемелерді µтеу ‰шін жеткілікті ... ... ... алѓашќы ќаржы есептемесі-ЌЕХС-тыњ сєйкестігі
туралы т‰сінікті жєне сµзсіз мєлімдеме жолымен ќаржы
есептемесініњ халыќаралыќ стандарттарын(ЌЕХС)±йым
маќ±лдаѓан алѓашќы ... ... ... ... ... ... ... халыќаралыќ стандарты бойынша Басќарма
бекіткен Стандарттар мен Интерпретациялар(т‰сіндіру).
ЌЕХС бойынша кіріс балансы –ЌЕХС-ќа µту ... ±йым ... ... ... беру ... есептемесі немесе аралыќ ќаржы есептемесі
жасалѓан аќырѓы кезењніњ ... ... 1 ... ... 1 ... есептемесініњ
халыќаралыќ стандарттарыныњ алѓаш ќолданылуы»ЌЕХС-ын
ИТК-8 «ЌЕХС-рын есептіњ бас негізі ретінде ... ... 1 ... ... ... ... мєселесі бірінші рет
жеткілікті дєрежеде єзірленбеді.
Ќаржы есептемесініњ Халыќаралыќ стандарттарын ќолдану Есеп
саясатындаѓы µзгерістер сияќты бірінші рет талќыланды жєне
8 «Таза ... ... ... негізгі ќателер мен
µзгерістер»халыќаралыќ стандарттарыныњ талаптарына сєйкес
реттеліп отырды.
8«Таза табыс (залал),Есеп саясатындаѓы ... ... ... ... ... Есеп ... ретроспективті немесе перспективті тєсілдемесі бойынша
ж‰зеге асуы м‰мкін.
8«Таза пайда немесе залал ,Есеп саясатындаѓы
Негізгі ќателер мен µзгерістер »ЌЕХС-на сєйкес
есеп саясатыныњ µзгеруі
Перспективті ... ... жања Есеп ... ќалайда єрќашан ќолданылатын
болса,жања Есеп саясаты осындай баптардыњ туындаѓан
сєтінен бастап,барлыќ баптарда ќолданылуы тиіс.
Есеп ... ... ... бастап жања Есеп саясаты
мємілелерде немесе оќиѓаларда ќолданылады.
Ретроспективті тєсілдеме егер жања есеп ... ... ... ... ... жања Есеп ... барлыќ оќиѓалар
мен операцияларѓа ќолданылуы керек деген т±жырымѓа тоќтайды.
Тиісінше,есепке ... ... ... туындаѓан сєтінен
бастап, жања Есеп саясаты оќиѓалар мен операцияларѓа
ќолданылуы тиіс.
Жања есеп саясатына кµшкен к‰ннен бастап орын ... ... ... ... перспективті тєсілдеме
т±жырымдайды.
Біраќ,солай болѓандыќтан ЌЕХС 8 «Таза табыс немесе залал,Есеп
саясатындаѓы µзгерістер мен ... ... ... ... ... ... 8
халыќаралыќ стандартќаИТК-8«ЌЕХС-тыњ алѓаш есепке алудыњ
негізі ретінде ќолданылуын»интерпретациялар бойынша т±раќты
комитет єзірлеп,енгізген.
ИТК-ныњ интерпретацияларына сєйкес «ЌЕХС алѓаш есеп ... ... ... ... ... стандартќа кµшудіњ нєтижесінде
ретроспективті т‰рде ж‰зеге асырылуы керек.
Сондай бір жолмен,кєсіпорын халыќаралыќ стандарттарды єрќашан
ќолданып ж‰ргені сияќты,б±л есеп ж‰ргізу ... ... сай ... ... б±л талабы кµшу тєртібін ќиындатып
ќоймай,шынтуайына келгенде халыќаралыќ ... ену ... ... ... ... ... назарѓа ала отырып айтарымыз: халыќаралыќ
стандарттарѓа кµшу процедурасы µте ... ... ... ... ... ... ... мен уаќытты
талап етеді. Сондай-аќ ,халыќаралыќ стандарттќа кµшудіњ
єдістемесі ќайта ќарау ќажеттілігі аныќталып ... ... кµшу ... ретроспективті
тєсілдеменіњ талаптарын онда да , ќаржы есептемесіне
дайындыќ кезінде пайда мен шыѓынныњ араќатынасын ж‰зеге ... ... ала ... барлыќ баптарѓа, операциялар мен
мємілелерге саќтайды.
Ќаржы есептемесініњ дайындыѓы ... ... ... ... ... ... асырмауы
керек.
Халыќаралыќ стандартќа кµшу кезінде ќажет болатын, ќаржы
есептемесініњ баптарын ... ... ... ... ... ... тіпті ќаржы
есептемесініњ кµптеген баптарына ретроспективті
тєсілдемені ќолданудыњ маќсатќа сєйкестілігіне к‰дік
туѓызады.
Б±л, ењ алдымен негізігі ќ±рал-жабдыќ обьектілеріне келіп
тиеді. ... ... ... ... ... немесе негізгі ќ±рал –жабдыќтар обьектілерін сатып алу
жєне салу бойынша наќты шеккен шыѓындардыњ ... ... ... ... ... -8 (интер) «ЌЕХС –тыњ алѓаш есеп ж‰ргізудіњ негізі ретінде
ќолданылуы» 1.01.2004 жылѓа дейін пайдаланылды.
ЌЕХС 1 «Ќаржы есептемесініњ халыќаралыќ стандартын ... ... 2004 ... 1ќањтарынан бастап ќолданысќа
енгізілді.
Ќаржы есептемесініњ халыќаралыќ стандартына кµшу
єдістемесі бойынша жања стандартты енгізу себептері
ЌЕХС 1 «Ќаржы есептемесініњ халыќаралыќ ... ... ... -8 ... –ты ... рет есеп ... ... ќолдану» келесі себептер бойынша алмастырылады:
Ќаржы есептемесін пайдаланушылар ‰шін ретроспективті тєсілдеме
бойынша шыѓындар ќаржы есептемесін дайындау мен ±сыну бойынша
пайда мен шыѓынныњ араќатынас ... б±за ... ... ... ... ... ... ретроспективті тєсілдемені ќолдану
маќсатќа сєйкес емес.
Есеп ж‰ргізудіњ жеке обьектілері бойынша баѓалау мен есепке
алудыњ айрыќша талаптарын єзірлеу ќажет.
ИТК -8 ... ... ... ќолдануды талап етуге
м‰мкіндігі бар.ЌЕХС 1 соњѓы божамныњ ќолдануы бойынша
талапты аныќтайды.
Шоттардыњ жіктелуі
Ќаржы есептемесініњ ... ... ... ... жоспары бойынша шоттардыњ атауы мен коды
Шоттардыњ сипаттамасы
Шоттардыњ типтік жоспары бойынша коды 12341000 1 класс.
Активтер1100 1 –бµлім.Айналым активтері1110 Аќшалай
ќаражаттар1111Аќшалай ќаражат тењгемен ... ... ... ... ... кассада
Балансты, активті4521113Аќшалай ќаражат тењгемен
банктеБалансты, активті 441 Аќшалай ќаражат шетел
валютасымен банкте Балансы, активті 4311115Аќшалай ќаражат
тењгемен жолда Балансты, ... 411 ... ... шетел
валютасымен жолда Балансты, активті 4111117*Банктіњ арнаулы
шотындаѓы аќшалай ќаражаттар (чек кітапшалары мен
аккредитивтерде)Балансты, активті1120Сауда жєне басќа
дебиторлыќ ... ... ... ... ... ... аванстарБалансты,
активті 351,352,3531124Саќтандыру шарты бойынша дебиторлыќ
берешек Балансты,
активті3411125Жал бойынша дебиторлыќ берешекБалансты,
активті3421126Еншілес, ќауымдастырылѓан, бірлескен ±йымдар есеп
айырысуБалансты,
активті
321,322,3231127Алдын ала тµлеу ... ... ... ... дебиторлыќ берешекБалансты,
активті 333,3341130Басќа дебиторлыќ берешектер1131Саудаѓа
арналѓан ќаржы активтеріБалансты,активті 4011132¦йымдар
±сынѓан ќысќа мерзімді ќарыздар Балансты,активті 1133Ќысќа
мерзімді депозиттерБалансты,активті1134Басќалары Балансты,
активті1135Вексельдер мен ... ... ... ... ... ... ... µтеуге жататын ќосымша ќ±н
салыѓы 3311142Шыѓынды µтеуге жататын корпорациялыќ табыс
салыѓы 1143Шыѓынды µтеуге жататын бюджетке µзге де міндетті
тµлемдермен басќадай ... ... ... резервтерБалансты,контрактивті,
баланстыќ шотќа ќатысы бойынша реттеуші
3111152µткізудіњ таза ќ±нына дейін ќор ќ±нын тµмендетуге
арналѓан резерв1153 Басќа резерв1160 Ќорлар1161Кєдуілгі
ќызмет барысында сатуѓа арналѓан ќорлар 221,222,2231162µндіріс
процесінде ... ... ... пен материалдар
201-2081170Басќа айналым активтері 1171 Басќалары 1180Істен
шыѓуѓа арналѓан айналымнан тыс активтер 1181Істен шыѓуѓа
арналѓан айналымнан тыс активтер12002-бµлім Айналымна тыс
активтер 1210 ... ... ... ... ... ... ±йымдардаѓы инвестициялар
1431220Басќа айналымнан тыс ќаржы активтері1221Сату ‰шін ќолда
бар ќаржы активтері1223¦заќ мерзімді ... ... ... ... ±заќ ... ... ... ±заќ мерзімді ќарыздар 1226¦заќ
мерзімді депозиттер1227Алдаѓы кезењніњ шыѓыстары 1228
Басќалар 1230Инвестициялыќ жылжымайтын м‰ліктер1231
Жылджымайтын м‰лікке инвестициялар ... ... ... ... пен ... мен ... мен жабдыќтар 1231243Кµлік ќ±ралдары
1241244Кењсе жабдыќтары,жићаз,жылжымайтын м‰лікпен ќосылѓан
жылжитын м‰ліктер 1251245 Жер 1211246 Басќалары1247*
Аяќталмаѓан ќ±рылыс1250 Жылжымайтын м‰лік ѓимараттар мен
жабдыќтардыњ амортизациясы1251Ѓимараттармен ќ±рылыстардыњ
амортизациясы Баланстыќ ... ... ... ... ... 1311252Машиналармен
жабдыќтардыњамортизациясы 1321253Кµлік
ќ±ралдарыныњ амортизациясы 1331254Кењсе жабдыќтары, жићаз
жєне жылжымайтын м‰лікпен ќосылѓан жылжитын м‰ліктер
амортизациясы 1341260 Материалдыќ емес активтер 1261
Жер ќойнауын пайдалану ... ... ... ... ... ... 1061263Баѓдарламалыќ ќамтамасыз ету
1021264Лицензиялармен франшизалар 1011265Авторлыќ
ќ±ќыќтар,патенттер мен µндірістік меншікке басќа
да ... ... ... мен пайдалану ќ±ќыќтары
1061266Рецептер,формалар,‰лгілер,сызбалармен тєжірибелік
‰лгілер 1061267єзірлеу процесіндегі материалдыќ емес
активтер1268 Гудвилл 1051269Басќа да материалдыќ емес
активтер 1061270 Материалдыќ емес активтер
амортизациясы1271Жер ќойнауын пайдалану ќ±ќыѓыныњ
амортизациясы ... жєне ... ... ... ... Баѓдарламалыќ ќамтамасыз етуді
амортизациясы 1121274Лицензиялармен франшизалардыњ
амортизациясы 1111275Авторлыќ ќ±ќыќ, патенттер мен
µндірістік меншікке ... ... ... ... ... ... амортизациясы1161276Рецептер,
формулалар,‰лгілер,сызбалармен тєжірибелік ‰лгілердіњ
амортизациясы 1161280¦йым ќызметініњ ерекшеліктеріне
байланысты айналымнан тыс активтер 1281Баѓалау жєне барлау
активтері1282 Баѓалау жєне барлау активтерініњ
амортизациясы1283Биологиялыќ активтер 1290 ... тыс ... ... ... корпорациялыќ
табыс салыѓы 1292Пайдалануѓа шектеулі аќшалай ќаражаттар1293
Басќалар2000 2-класс. Міндеттемелер ... ... ... жєне ... ... ... ... бойынша кредиторлыќ
берешектерБалансты,
пассивті 6712112Вексельдер тµлеуге2113Алынѓан
аванстар661,662,6632114Тµлеуге сыйаќылар6842115¦йымдар
берген ќысќа мерзімді ќарыздар 6012116Ќаржы ќ±ралдары бойынша
ќысќа мерзімді міндеттемелер2117Еншілес,
ќауымдастырылѓан,бірлескен ±ймдармен ... ... ... берешектер 6872120 Есептелген міндеттемелер
2121Ќатысушылармен табыстар мен дивиденттер бойынша есеп
айырысу621,622,6232122Ењбегіне ќаржы тµлеу бойынша ... ... ... ... есептелген
берешек 2124Зейнетаќы бойынша есептелген берешек
6862125Басќа есептелген берешек 2130¦заќ мерзімді
ќарыздардыњ аѓымдаѓы бµлігі 2131Ќаржы жалгерлігі
бойынша аѓымдаѓы бµлігі 2132¦заќ мерзімді банктік
ќарыздардыњ аѓымдаѓы бµлігі2133Басќа ±заќ ... ... ... ... ... ... ... пайдалануѓа
салыќтар2145єлеуметтік салыќтар6352146Жер салыѓы
6362147Кµлік ќ±ралдарына салыќ6382148М‰лікке салыќ6372149Басќа
салыќтар, алымдар мен бюджетке µзге де міндетті тµлемдер
6392150Ќысќа мерзімді баѓалау ... ... ... міндеттемелері651,6522160Басќа ќысќа мерзімді
міндеттемелері2161 Басќалар68722002-бµлім.±заќ
мерзімді міндеттемелер 2210¦заќ мерзімді ќаржы
міндеттемелері 2211¦йымдарѓа берілген ±заќ мерзімді
ќарыздар 6012212Ќаржы жалгерлігі бойынша
міндеттемелері6832213Ќаржы ќ±ралдары бойынша ±заќ
мерзімді ... ... ... ... ±заќ ... міндеттемелер 2220¦заќ
мезімді баѓалау міндеттемелері 2221Ќызметкерлерге ±заќ
мерзімді сыйаќылар 2222¦заќ мерзімді резерв2223Басќа ±заќ
мерзімді баѓалау міндеттемелері 2230Кейінге ќалдырылѓан салыќ
міндеттемелері 2231Кейінге ќалдырылѓан ... ... ±заќ ... ... ... ... капитал3010Жарѓылыќ
капитал3011Жай акциялар5013012Артыќшылыќты
акциялар5023013Салымдар мен пайлар 5033020
Тµленбеген капитал 3021Тµленбеген капитал5113030µтеуі
тµленген меншікті акциялар 3031µтеу тленген меншікті
акцияларБаланстыќ шотќа ќатысы бойынша балансты,
контрпассивті реттеуші ... ... ... ... мен ... ... ... 3051Резерв
капиталы551,5523052Активтерді ќайта баѓалау бойынша
резервтер542,543,54113053Басќа резерв капиталы 3054*Ќаржы
активтерін ќайта баѓалау бойынша резерв 3060Бµлінбеген пайда
(орны жабылмаѓан залал) 3061Бµлінбеген пайда ... ... ... Ќызмет нєтижелері41001-бµлім. Табыстар
4110Негізгі ќызметтен т‰скен табыс4111Ќызмет кµрсету мен
тауарларды сатудан т‰скен табысТабыстар мен шыѓыстар
(пайда мен залал ) туралы есеп ... ... мен ... ... ... ... ... ќатысы бойынша табыстар мен
шыѓыстар (пайда мен залал )туралы есеп беру шотын
реттеуші711,712,7134113Ќ±рылысќа шарт бойынша т‰сетін
табыс4114Биологиялыќ ... ... ... ... ... т‰сетін
табыс4117Негізгі ќызметтен т‰скен табыс 4118Сыйаќы
т‰ріндегі табыс4120Негізгі емес ќызметтен
табыс4121Істен шыќќан активтерден
табыс721,722,7234122Баѓам айыармасынан табысТабыс пен
шыѓыс (пайда мен ... ) ... есеп беру ... ... ... ... баѓалаудыњ табыс 4124µзге
±йымдардаѓы ‰лестік ќатысудан табыс 8714125Мемлекеттік
демеуќаржылардан табыс 7264126Тоќтатылѓан операциялардан
табыс8634127Негізгі емес ќызметтен ... ... ... ... ... пен сатылѓан тауарлардыњ µзіндік
ќ±ны 8014213Биологиылыќ ќызметтер бойынша шыѓыстар4214Жалпы
жєне єкімшілік шыѓыстары 8214215Негізгі ќызметтен басќа
шыѓыстар4216 *Ќаржы ќ±ралдары бойынша ... ... емес ... ... ... ... ... шыѓыстар841,842,8434222Баѓам айырмасы бойынша
шыѓыстар8444223Сыйаќы бойынша шыѓыстар8314224µзге
±йымдардаѓы ‰лестік ќатысу бойынша
шыѓыстар8714225Тоќтатылѓан операциялардан
шыѓыстар8634226Негізгі емес ... ... да ... активтерін ќайта баѓалаудан шыѓыстар4230Салыќтар
бойынша шыѓыстар4231КТС бойынша шыѓыстар8514240*Ќорытынды
табыс(залал)43003-бµлім. ¤ндірістік есеп шоттары
4310Негізгі ... ... ... ... шоты ... ... аќы ... 9024314Ењбекке аќы тµлеуден
аударымдар9034315Жµнелтпе ќ±жат
шыѓындары9044320Меншікті µндірістіњ шала
фабрикаты 4321Меншікті µндірістіњ шала
фабрикаттары9104322Материалдар9114323µндіріс
ж±мысшыларыныњ ењбегіне аќы тµлеу 9124324Ењбегіне аќы
тµлеуден аударымдар9134325Жµнелтпе ќ±жат
шыѓыстары9144330Кµмекші µндірістер4331Кµмекші
µндірістер9204332Материалдар9214333µндіріс ж±мысшыларыныњ
ењбегіне аќы ... ... аќы ... ... ќ±жат шыѓыстары
9304341Материалдар 9314342µндіріс ж±мысшыларыныњ ењбегіне аќы
тµленуі9324343Ењбек аќы тµлеуден аударымдар9334344Жылжымайтын
м‰лікті, ... ... ... ... ... ... Басќалар9385000Баланстан тысќары
шоттар
Ќорытынды.
Мен б±л дипломдыќ ж±мысты ќорытындылай келе, ќаржылыќ есеп
берудіњ негізгі маќсаттары мен пайдаланушыларѓа ќандай
дєрежеде керек екендігін, оныњ ... ... сай ... ХЌЕС ... ... ќандай пайдалылыќќа алып
келетініњ осы курсттыќ ж±мысты жаза келе, зерттей ... ... ... болады. Елімізде бухгалтерлік есеп
ж‰йесініњ халыќаралыќ стандартќа ауыстыруына байланысты
бухгалтерлік есеп мамандыѓы бойынша кадрлау мен ... ±заќ ... ... ... ... ... Б±л ... єрбір жоѓары жєне тµмен дєрежедегі даярланатын
бухгалтерлердіњ білімін сипаттайтын ресми ќ±жаттар
жасалып “Кєсіби бухгалтерлер мен аудиторлыќ ќоѓамдыќ
институттыњ ж±мысын жетілдіру керек деп ... ... ... елдер тєжірибесін ‰йрену,
бухгалтерлердіњ халыќаралыќ ±йымына м‰ше болу,
басќа да ±лттыќ кєсіби ±йымдар мен ќарым – ... ... ... ... есеп стандарттар ж‰йесін
бірлесіп жасап жетілдіру керек.
Бухгалтерлік есеп басќару ж‰йесінде ењ басты бір орын ... ... айы ... Махаббат, єуен жєне бухгалтерлік
кењістікке еніп келеміз, ал бухгалтерлік есеп ... ... ... ал біз ... єлеммен осы тілде сµйлесуге
‰йренуге тиіспіз.
Біз бухгалтерлік есепті реформалау, жетілдіру барысында
еліміздегі бизнесменніњ ж±мысын жандандыруѓа
кµмектесеміз. ¤зімді ќызыќтырѓан ... ... жай – ... ... ... ... ... Сол ‰шін осы
таќырып тањдадым. Осы кездегі жетілдіру жолдары, реформалары,
µзге елдердіњ тєжірибесі. Еліміздіњ, зайырлы мемлекет болуымыз
‰шін кемшіліктерімізді жойып, ол шараларѓа ... ... ... ... ... есепті жетілдіруіміз ‰шін біз
Х.Ќ.Е.С – ына сай есеп беретін бухгалтерлерімізді дайындау
керек .¤йткені Халыќаралыќ стандарттарыныњ тиімді жаќтары µте
кµп екенін осы ... ... оќып ... єдебиеттер:
1. Єбдіманапов Є., “Бухгалтерлік есеп теориясы жєне
приниптері”, Алматы 2001 ... ... М.С., ... А.М., ... ... ... ... корреспонденция счетов”, Алматы 2003 год.
3. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Ѓабдул мен Т.Ѓ. ... ... ... есеп”,Алматы: Ќазаќстан
– аудит орталыѓы 2002 жыл
4. Ќ.К. Кеулімжаев, З.Н. ... Н.А. ... ...... ... оќу ... ... Экономика,
2001 ж – 330 бет.
5. Тµлегенов Е.Т.,. “Бухгалтерлік аќпарат ж‰йелері”, Алматы:
Экономика 2001 ... ... ... №8, 2004 ... ... есеп жєне ... №2, 2003 жыл.
8. Бухгалтер бюллетені: ќазан 2003, №41.
9. Ќазаќстан Республикасы Ќаржы ... ... ... жєне аудит Депортаменті, “Бухгалтерлік
есептіњ стандарттары жєне єдістемелік ±сынылымдар” –
Алматы 2000 жыл.
10. ... ... есеп жєне ... ... ... ... ... «Кєсіпорынныњ ќаржылыќ
жаѓдайын талдау» Алматы «Экономика» 2001ж
12. Бухгалтерлік есеп стандарттарына єдістемелік н±сќаулар.
Ќазаќстан Республикасы – 1997ж.
13. Байм±ханова С.Б. , Є.Ж. ... ... есеп ... ... Я.Є. , Б.Б. ... Ф.Н. Жаќыпова
Экономикалык теория. Оќу ќ±ралы. Алматы «Ќазаќ университеті»
1999.
15. ... М.С, ... ... ... " ... 1997ж.
16. К‰лімжаев "Бухгалтерлік есеп принциптері" Алматы 2004ж.
17. .Бухгалтер ... ... ... ... ... 2005ж
19. Бухгалтер бюллетені2005ж Шілде 31
20. Бухгалтер бюллетені2003ж Тамыз 35
21. Бухгалтер бюллетені2005ж ... ... ... ... ... ... ... бюллетені2004ж Маусым 26
24. .Бухгалтер бюллетені2004ж Шілде
25. Бухгалтер бюллетені2005ж Тамыз 17
Кесте 1. Есеп берудин жиктемелик ... ... ... Есеп беру ... ... ... салыктыкКамту кезенинин узактыгы;
Агымдагы (кунделикти , апталык ,декадалык ,айлык ,токсандык,
жартыжылдык)жане жылдык. Ен кыска уакыт аралыгындагы
оперативти деп аталады(аусым,кун,апта,декада,жарты
ай)Мамандану ... ... ... ... ... Мамандандырылган субъект
кызметинин жекелеген турлерин ашып корсетедиЖалпылау
дарежеси;Жеке-жеке уйымдардын есеп беруи.Жиынтык.саланын
немесе аймактын сайкес бирнеше уйымдарынын кызметин
жалпылайды,кобине бул консолидацияланган есеп беру
болуы мумкинПайдалану ... ... оз ... бойынша озгертилип акпкраттык жане
баскару кызметин аткарады.Сырткы,турли пайдаланушылардын
мудделерин жан-жакты ... ... 2. ... ... мен ... ... белилери бойынша:Баланс турлериКолеми жане
формасы;Сальдолык ( статистикалык )
Айналымдагы ( удемелик )Мазмуны;Муликтик
Натижелик
Акша ... ... ... бойынша;Есеп малиметтери
бойынша
ИнвентарлыкУакыты жане куру максаты;Кириспе ( уйымдастырушылык
)
Операциондык ( кезендик жылдык )
Бириктирмели
Болинбели
Ретке салу
ЖойылуКамту аукымы;Карапайым ( жеке ... - ... 3. ... жане удемели баланстардын салыстырмалык
сипаттамасы
Салыстыру аясыБаланс интерпретациясы ОрныкканудемелиКолданылу
максаты
Каржылык жагдайды багалау,субъект активтеринин молшериКаржылык
натижени ... ... ... ... активтеририн сипаттамасынын негизиКуралдардын муликтик
турлериалдагы есепти кезендеги шыгындар
Баланс пассивинин сипаттамасынын негизиКурал турлеринин курылу
коздериЖумсалуга тисти тусимдер
Амортизация сипаттамасыУакытындагы муликтин кунсыздануыКуннын
дайын ... ... ... ... бойынша корсетилуиНакты сатып алу
багасы бойынша корсетилуи
Салык салудын накты базасыМуликтерПайда
Кужат тури Негизги корсеткиштерди есептеу ...

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қоршаған ортаны ғарыштық қызметтің жағымсыз салдарынан халықаралық-құқықтық қорғау120 бет
Қоршаған ортаны құқықтық қорғау»23 бет
Өнімдер өндірісі298 бет
"Оңтүстік Қазақстан кәсіби тарихшыларының мәртебесі"29 бет
1905-1907 жж. Ресей мен Қазақстанның саяси - әлеуметтік жағдайы44 бет
«Шымкент сүт» ЖШС айран өндіру тізбегінің сапа жүйесін сараптау87 бет
Алматы-Тараз жолы құрылысын экономикалық жобалау26 бет
Ауыр металдардың шымкент қаласының территориясында33 бет
Балалар футбол клубын ашу13 бет
Бетон маркасы және классы2 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь