Қазақстан Республикасының несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қадағалауының мақсаты мен мiндеттерi


Жоспар

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
І.
1.1. Қазақстан Республикасының несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қадағалауының мақсаты мен мiндеттерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қадағалауының жай.күйдi талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.1. ҚР несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қадағалауының мақсатына қол жеткiзу және мiндеттерiн орындау жөнiндегi шаралар ... ... ... ..

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Жоспар

 

   Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І.
 1.1. Ќазаќстан Республикасыныњ несиелік ±йымдарыныњ ќызметіне ќаржылыќ ќадаѓалауыныњ маќсаты мен мiндеттерi ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ..
1.2. Несиелік ±йымдарыныњ ќызметіне ќаржылыќ ќадаѓалауыныњ жай-к‰йдi талдау ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
.1. ЌР несиелік ±йымдарыныњ ќызметіне ќаржылыќ ќадаѓалауыныњ маќсатына ќол жеткiзу жєне мiндеттерiн орындау жµнiндегi шаралар ... ... ... ..

Ќорытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Ќолданылѓан єдебиеттер ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31

Кiрiспе

      Елдiњ д‰ниеж‰зiлiк экономикаѓа белсендi кiрiгуi, елдiњ егемен кредиттiк рейтингiнiњ жаќсаруы, шетел инвестицияларыныњ ‰лкен кµлемiн тарту, сондай-аќ Ќазаќстан Республикасы ‡кiметiнiњ (б±дан єрi - Yкiмет) жєне Ќазаќстан Республикасы ¦лттыќ Банкiнiњ (б±дан єрi - ¦лттыќ Банк) валюта режимiн ырыќтандыру жµнiндегi жоспарлары Ќазаќстан Республикасыныњ орныќты дамуында сµзсiз шешушi рµл атќарады.
      Соѓан ќарамастан, экономиканыњ ашыќтыќ дєрежесiн арттыруѓа баѓытталѓан ќадамдар, сондай-аќ толыќќанды iшкi ќаржы нарыѓын ќалыптастыру ќажеттiлiгi Ќазаќстан Республикасы ‡кiметiнiњ, ¦лттыќ Банкiнiњ жєне Ќазаќстан Республикасыныњ ќаржы нарыѓын жєне ќаржы ±йымдарын реттеу мен ќадаѓалау жµнiндегi уєкiлеттi органыныњ республиканыњ экономикалыќ ќауiпсiздiгiнiњ тиiстi дењгейiн ќамтамасыз ету жµнiнде, сондай-аќ борыш ќ±ралдарыныњ iшкi нарыѓын дамыту ‰шiн жаѓдайлар жасау жµнiнде бiрќатар шаралар ќабылдауына алып келедi.
      Бiрiншiден, б±л - ќаржы секторы т±раќтылыѓыныњ ќажеттi дењгейiн ќамтамасыз етудi жєне экономика салаларын дамытуды ескере отырып, несие капиталыныњ сыртќы жєне iшкi нарыќтарында ќарыз алуды д±рыс жоспарлау мєселесi. Екiншiден, б±л - мемлекеттiк сектордыњ борышын басќару тетiктерiн жетiлдiру жєне ќажеттi нєтижелерге ќол жеткiзу маќсатында жеке сектордыњ сыртќы борышын реттеу мєселесi.
      Халыќаралыќ тєжiрибе байыпты ќарыз алу саясатын ж‰ргiзу жєне мемлекеттiк сектордыњ борышын басќару жєне жеке сектордыњ сыртќы борышын реттеу саласында мемлекеттiњ єлеуетiн ныѓайту ‰шiн ќажеттi шараларды уаќтылы ќабылдау елдiњ макроэкономикалыќ т±раќтылыѓыныњ жоѓары дењгейiн ќамтамасыз ету ‰шiн ењ мањызды фактор болып табылатындыѓын куєландырады.
      Єлемдiк практикада, єдетте, кµптеген елдердiњ сыртќы жєне iшкi нарыќтарда µз ќарыз алу стратегиялары жєне борышты басќару саласындаѓы єлеуетiн ныѓайту жµнiндегi жоспарлары бар. Б±л ќажеттiлiктер капиталдыњ iшкi нарыѓын дамыту дєрежесiмен, валюта режимiнiњ ерекшелiктерiмен, макроэкономикалыќ саясаттыњ жєне нормативтiк реттеу шараларыныњ сапасымен, реформаларды єзiрлеу жєне ж‰зеге асыру саласында ±йымдастыру-ќ±ќыќтыќ єлеуетпен, елдiњ кредитке ќабiлеттiлiгiмен жєне оныњ борышты басќару саласындаѓы маќсаттарымен айќындалады.
      Экономикалыќ ахуалын жєне институционалдыќ м‰мкiндiктерiн ескере отырып, жеке бiр ел алып ќарайтын берешектiњ экономикалыќ жаѓынан ќолайлы дењгейлерi кµрсеткiштерiнiњ (µлшемдерiнiњ) белгiлi бiр бiрiздендiрiлген нормалары бар.
      Б±рын Ќазаќстан Yкiметтiњ, жергiлiктi атќарушы органдарыныњ жєне ¦лттыќ Банкiнiњ борыштарын ќамтитын мемлекеттiк сыртќы борышты басќаруѓа басым кµњiл бµлдi. Б±рын ќабылданѓан шаралардыњ нєтижесiнде мемлекеттiк борыш 2001 жылдан бастап азайып отыр. Халыќаралыќ ±йымдардыњ баѓалауы бойынша ќазiргi уаќытта Ќазаќстанныњ мемлекеттiк сыртќы борышыныњ мµлшерi бiрќалыпты болып табылады.
      Б±л ретте, елдiњ жалпы сыртќы борышы 2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша жалпы iшкi µнiмнiњ (б±дан єрi - ЖI¤) 80,9%-iн ќ±рай отырып, 2001 жылдан бастап µсiп келедi. Халыќаралыќ ±йымдардыњ жiктемесi бойынша кµрсетiлген кµрсеткiштер Ќазаќстанды сыртќы борышыныњ бiрќалыпты дењгейi бар елдер тобына жатќызуѓа м‰мкiндiк бередi. Алайда, жалпы сыртќы борышты одан єрi арттыру елдiњ iшкi экономикалыќ жаѓдайларына ѓана емес, экономикалыќ ќауiпсiздiгiне де терiс єсерiн тигiзе алады.
      Б±дан басќа, ќаржы ќауiпсiздiгiнiњ тиiмдi ж‰йесiн ќамтамасыз ету маќсатында ЖI¤-ге шаќќанда белгiленген ќатынас шегiнде орта мерзiмдi кезењде елдiњ жалпы сыртќы борышыныњ дењгейiн ±стап т±ру ќажет.
      Елдiњ борышын басќарудыњ тиiмдi ж‰йесiн жасау ‰шiн мемлекеттiк борышты, мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ борышын, мемлекеттiњ шартты мiндеттемелерiн басќару жєне жеке сектордыњ сыртќы борышын реттеу сапасын арттыруѓа баѓытталѓан бiрќатар шаралар ќабылдау ќажет.

 

1. Ќазаќстан Республикасыныњ несиелік ±йымдарыныњ ќызметіне ќаржылыќ ќаѓалауыныњ маќсаты мен мiндеттерi

      Осы Т±жырымдаманыњ маќсаты елдiњ жалпы сыртќы борышыныњ ќазiргi дењгейiн орта мерзiмдi кезењде ЖI¤-ге шаќќанда 65-70% дењгейiне дейiн азайтуѓа жєне ±заќ мерзiмдi перспективада елдiњ жалпы сыртќы борышын ел ‰шiн ќауiпсiз дењгейде ±стап т±руѓа, мемлекеттiк борышты, мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ борышын, мемлекеттiњ шартты мiндеттемелерiн сапалы басќаруѓа жєне несие капиталыныњ сыртќы нарыќтарында жеке сектордыњ ќарыз алу мєселелерiн тиiмдi реттеуге ыќпал етуге м‰мкiндiк беретiн елдiњ борышын басќарудыњ бiрт±тас жєне тиiмдi ж±мыс iстейтiн ж‰йесiн ќалыптастыру болып табылады.
      Т±жырымдаманыњ мiндеттерi мыналар болып табылады:
      мемлекеттiк сектордыњ борышын, оныњ iшiнде борыштыќ мiндеттемелер бойынша тиiстi есеп ж‰ргiзу бµлiгiнде басќару ж‰йесiн оњтайландыру борыш жай-к‰йініњ ж‰йелiк мониторингiн жєне оны баќылауды ж‰зеге асыру, тєуекелдердi басќару, мемлекеттiк органдар мен мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ тиiмдi µзара iс-ќимылы;
      жалпы сыртќы борышты ±сынудыњ ќ±рамы мен ќ±рылымын халыќаралыќ єдiснамалыќ стандарттарѓа барынша жаќындату;
      Ќазаќстан ‰шiн "дабылды" бастапќы мєндер ретiнде єрекет ететiн жалпы сыртќы борыштыњ орта мерзiмдi перспективаѓа арналѓан салыстырмалы кµрсеткiштерiн айќындау, оларѓа сєйкес мемлекеттiк органдар жалпы сыртќы борыштыњ осы шектерден асып кетуiне жол бермеу ‰шiн белгiлi бiр шектеу шараларын ќабылдайтын болады;
      несие капиталыныњ сыртќы нарыќтарында жеке сектордыњ ќарыз алу мєселелерiн реттеу тетiктерiн айќындау;
      борыш ќ±ралдарыныњ iшкi нарыѓын дамыту ‰шiн алѓышарттар жасау.

 

2. Несиелік ±йымдарыныњ ќызметіне ќаржылыќ ќаѓалауыныњ жай-к‰йдi талдау

      Соњѓы уаќытта республиканыњ жалпы сыртќы борышыныњ кµлемi едєуiр ќарќынмен µсiп отыр. 2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша баѓалау бойынша елдiњ жалпы сыртќы борышыныњ кµлемi 2001 жылдыњ осындай кезењiмен салыстырѓанда абсолюттiк мєнде 13,8 млрд. АЌШ долларынан 53,9 млрд. АЌШ долларына дейiн, елдiњ ЖI¤-не шаќќанда 68,2%-тен 80,9%-ке дейiн артты.
      Баѓалау бойынша елдiњ жалпы сыртќы борышыныњ µсiмi 2004, 2005 жылдары жєне 2006 жылдыњ бiрiншi жартыжылдыѓында ѓана тиiсiнше 10, 10,6 жєне 10,4 млрд. АЌШ долларын ќ±рады. 2005 жылѓы 1 шiлдеден бастап 2006 жылѓы 1 шiлде кезењiндегi 1 жылда жалпы сыртќы борыштыњ µсiмi 18 млрд. АЌШ долларын ќ±рады.
      Сыртќы борышты есепке алудыњ єдiснамалыќ проблемалары бар, ол жалпы сыртќы борыштыњ салыстырмалы параметрлерiне єсер етедi.
      Негiзiнен, б±л (I) шетелдiк жер ќойнауын пайдаланушылардыњ олардыњ филиалдары мен еншiлес кєсiпорындары ж‰зеге асыратын барлауѓа ж±мсайтын шыѓыстардыњ есебiне жєне (2) еврооблигацияларды есепке алу бµлiгiнде мемлекеттiк сектордыњ сыртќы борышыныњ статистикасын ќалыптастыру єдiснамасына ќатысты. Ќ±растырушылар мен пайдаланушылар ‰шiн сыртќы борыштыњ статистикасы жµнiндегi басшылыќ (ХВЌ, 2003 ж.) (б±дан єрi - сыртќы борыш жµнiндегi басшылыќ) шетелдiк жер ќойнауын пайдаланушылардыњ барлауды ќаржыландыруѓа арналѓан шыѓындарын, егер б±л жер ќойнауын пайдаланушылар оларды барлаудыњ терiс нєтижелерi жаѓдайында есептен шыѓарылуѓа тиiс к‰рделi шыѓындар ретiнде ќарайтын болса, капиталѓа ќатысу ќ±ралы ретiнде жiктеу м‰мкiндiгiн кµздейдi. Ќазiргi уаќытта м±ндай шыѓындарды ж‰зеге асырудыњ кµлемi мен шарттары туралы ќажеттi егжей-тегжейлi аќпарат жоќ.
      Сыртќы борыштаѓы сыртќы борыш жµнiндегi басшылыѓына сєйкес резидент еместерде наќты бар резиденттердiњ борыштыќ баѓалы ќаѓаздарын ѓана есепке алу ќажет. Алайда, Ќаржы министрлiгi ќалыптастыратын жєне жалпы сыртќы борыштыњ статистикасын ќалыптастырѓан кезде ¦лттыќ Банк ±станатын мемлекеттiк борыштыњ статистикасы бастапќы эмиссия бойынша ‡кiметтiњ еврооблигацияларын ескередi жєне ќайталама нарыќта резидент еместен оларѓа арналѓан меншiктiњ резидентке кµшу фактiсiн назарѓа алмайды.
      Мемлекеттiк борыш бµлiгiнде елдiњ сыртќы борышыныњ ќолданылатын талдамалыќ ќ±рылымы халыќаралыќ єдiснама ±сынатын жiктемеге сєйкес келмейдi. Б±л мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ борышына жатады, ол ќазiргi уаќытта мемлекеттiк сектордыњ борышы ретiнде жiктелмейдi.
      Т±тастай алѓанда, ел ‰шiн борышты басќару жµнiндегi ж‰йелiк шараларды ќабылдау ‰шiн негiз болып ќызмет ететiн борыштыњ ќауiпсiз дењгейiн айќындау саясаты жоќ.
      Б±дан басќа, мемлекеттiк дењгейде борышты басќарудыњ наќты стратегиясы ќалыптастырылмаѓан, тєуекелдердi басќару ж‰йесiнде икемдiлiк пен уаќтылылыќ жоќ, корпоративтiк сектордыњ ќарыз алуын реттеу тетiгi жоќ, мемлекет басым ќатысатын ±йымдар борышыныњ тиiстi мониторингi ж‰ргiзiлмейдi, т±тастай алѓанда, уєкiлеттi мемлекеттiк органдар арасында µзара ic-ќимыл жасаудыњ жєне аќпарат алмасудыњ толыќќанды ж‰йесi жоќ.
      Ќолданыстаѓы зањнамада елдiњ борышын басќару мєселелерi жеткiлiктi регламенттелмеген, б±л жоѓарыда кµрсетiлген проблемаларѓа єкеп соќтырады.
      Т±тастай алѓанда, мемлекеттiк органдардыњ елдiњ жалпы сыртќы борышын ‰йлестiру жµнiндегi функциялары зањнамада жеткiлiктi наќты айќындалмаѓан, атап айтќанда мемлекеттiк органдардыњ мемлекет ќатысатын ±йымдардыњ ќарыз алуы мен борышын басќару, сондай-аќ жеке сектордыњ сыртќы ќарыз алуы мен борышын реттеу жµнiндегi iс-шараларды ж‰зеге асыруы кµрсетiлмеген. Осылайша, жалпы iшкi борышты басќару ‰шiн жеткiлiктi ќ±ќыќтыќ база ќ±рылмаѓан.
      Сонымен катар, халыќаралыќ ќаржы ±йымдарымен ж±мыс жµнiндегi бiрыњѓай мемлекеттiк саясат єзiрленбеген, олардыњ ж±мыс ерекшелігіне жєне ќарыз ќаражатын беру шарттарына ќарай олармен ынтымаќтасу баѓыттары айќындалмаѓан.
      1. Мемлекеттiк жєне мемлекет кепiлдiк берген борыш 
      2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша мемлекеттiк жєне мемлекет кепілдiк берген борыш тиiсiнше 7,9 жєне 0,626 млрд. АЌШ долларын ќ±рады. Мемлекеттiк жєне мемлекет кепiлдiк берген сыртќы борыш 1,8 жєне 0,595 млрд. АЌШ долларын ќ±рады.
      Соњѓы бес жылда Yкiметтiњ орта мерзiмдi фискалдыќ саясатында кµзделген мемлекеттiк жєне мемлекет кепiлдiк берген ќарыз алу мен борышты басќару маќсаттары, атап айтќанда ЖI¤-ге проценттiк ќатынаста ‰кiметтiк борыштыњ мµлшерiн ‰демелi т‰рде ќысќарту жєне ‰кiметтiк борыш ќ±рылымында сыртќы борыш ‰лесiн бiртiндеп азайту орындалып отыр.
      Айталыќ, 2000 жылѓы жєне 2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша ЖІ¤-ге проценттiк ќатынаста ‰кiметтiк борыш ‰кiметтiк сыртќы ќарыздар бойынша мерзімінен б±рын µтеу есебiнен де, ЖI¤-нiњ атаулы мєнiнiњ µсуi есебiнен тиiсiнше 22,0%-тен 5,4%-ќе дейiн бiртiндеп тµмендедi (оныњ iшiнде кµрсетiлген кезењге сыртќы ‰кiметтiк борыш - ЖI¤-нiњ 2,2%). ‡кiметтік борыш ќ±рылымында сыртќы борыштыњ ‰лесi 2000 жылѓы жєне 2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша тиiсiнше 80,9%-тен 40,9%-ке дейiн тµмендедi.
      2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша ¦лттыќ Банктiњ борышы тек ќысќа мерзiмдi ноттардан ѓана т±рды. 2000 жылѓы мамырда Халыќаралыќ валюта ќорыныњ ќарыздарын мерзiмiнен б±рын µтегеннен кейiн ¦лттыќ Банк сыртќы ќарыз алуды ж‰зеге асырѓан жоќ. Ќазiргi уаќытта ¦лттыќ Банктiњ сыртќы борышы жоќ.
      ¦лттыќ Банк аќша-кредит саясатыныњ маќсаттарына сєйкес ±лттыќ валютада да, сондай-аќ шетел валютасында да ќысќа мерзiмдi ноттар шыѓаруѓа ќ±ќылы.
      2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша айналымда ±лттыќ валютада номинацияланѓан ќысќа мерзiмдi ноттар ѓана болды. Ќысќа мерзiмдi валюталыќ ноттар шыѓарылып, 1999 жылы толыѓымен µтелдi.
      2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша ќысќа мерзiмдi ноттар бойынша берешектiњ кµлемi (айналым кµлемi) 491,7 млрд. тењгенi ќ±рады. Ќазiргi уаќытта ќысќа мерзiмдi ноттардыњ айналым мерзiмi 28 к‰ндi ќ±райды.
      Сонымен бiрге, б‰гiнгi к‰нi ‰кiметтiк борышты басќару тиiмдiлiгiн арттыру ‰шiн шешудi талап ететiн бiрќатар мєселелер бар.
      1.1. Борыштыќ ќ±ралдардыњ iшкi нарыѓын дамыту
      Ќазаќстан Республикасыныњ Бюджет кодексiне сєйкес ‡кiметтiњ ќарыз алуы республикалыќ бюджеттiњ тапшылыѓын ќаржыландыру маќсатында ж‰зеге асырылады. Бюджеттiњ профицитi болѓан кезде ‡кiмет ‰кiметтiк борышты бiрлесiп ќаржыландыру ‰шiн ќарыз алуды ж‰зеге асыра алады.
      Сонымен бiр уаќытта, кµптеген елдерде ‰кiметтiк борышты тиiмдi басќару маќсатында ќабылданатын шаралар сонымен ќатар баѓалы ќаѓаздардыњ iшкi нарыѓыныњ тиiмдi ж±мысын дамытуѓа жєне ќолдауѓа баѓытталѓан.
      Мысалы, Жапонияда мемлекеттiк баѓалы ќаѓаздар нарыѓын дамыту мемлекеттiк борышты басќарудыњ мањызды маќсаты болып саналады, µйткенi б±л нарыќ кредит тєуекелiнiњ тµмен дењгейiнiњ арќасында iшкi ќаржы нарыѓына баѓдар болып ќызмет етедi жєне неѓ±рлым белсендi сауда ж‰ргiзiлетiн iшкi баѓалы ќаѓаздар нарыѓыныњ сегментi болып табылады.
      Ќазаќстанда даму институттары, сондай-аќ мемлекет ќ±ратын жыл сайын республикалыќ бюджеттен оларды капиталдандыруѓа ќаржы бµлiнетiн ±лттыќ компаниялар бос аќша ќаражатын мемлекеттiк баѓалы ќаѓаздарѓа орналастыруды ж‰зеге асыру практикасы бар. Нєтижесiнде мемлекет ќосарланѓан шыѓыстарды ж‰зеге асырады - даму институттарын капиталдандыру кезiнде жєне мемлекеттiк баѓалы ќаѓаздар бойынша проценттер тµлеу кезiнде. Айталыќ, 2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша iшкi нарыќта орналастырылѓан ‡кiметтiњ баѓалы ќаѓаздарын ±стаушылар ќ±рылымындаѓы даму институттарыныњ ‰лесi 17,1%-тi ќ±рады.
      1.2. Валюталыќ тєуекелдер
      Бiрнеше жылдар бойы Ќазаќстанныњ валюта нарыѓында ѓана емес, барлыќ халыќаралыќ нарыќтарда жалѓасып келе жатќан АЌШ долларыныњ єлсiзденуi ќарыз алушы ретiнде Ќазаќстан ‰шiн тиiмдi. Алайда, валюта баѓамдарыныњ т±раќсыздыѓы тєуекелдерi бар. Сондыќтан валюталыќ тєуекелдi тµмендету маќсатында ‰кiметтiк борыштыњ валюталыќ ќ±рылымына енетiн валюталардыњ баѓамдарына єсер етуi м‰мкiн экономикалыќ жєне саяси факторларды талдау ќажет.
      Yкiметтiк борыштыњ валюталыќ ќ±рылымыныњ тµмен єртараптандырылуы даѓдарыс жєне валюталар баѓамыныњ т±раќсыздыѓы нєтижесiнде ќаржы шыѓындарыныњ пайда болуы тєуекелiне бейiм жєне б±л т±рѓыдан осал болып табылады, б±л мемлекеттiњ экономикалыќ ќауiпсiздiк жаѓдайына терiс єсер ететiн болады.
      1.3. Жергiлiктi атќарушы органдардыњ реттелмеген борыштары
      Жергiлiктi атќарушы органдардыњ реттелмеген жєне танылмаѓан борыштарын есепке алу жµнiндегi проблемалар шешiлмеген мєселелер болып табылады, оларды екi топќа бµлуге болады:
      1) кредиттер бойынша мiндеттемелердi уаќтылы орындамау. Жергiлiктi атќарушы органдардыњ борыштарын ж‰йелi ќайта ќ±рылымдау республикалыќ бюджеттiњ кiрiс бµлiгiнiњ атќарылуына терiс єсер етедi;
      2) Yкiметтiњ жєне жергiлiктi атќарушы органдар єкiмдерiнiњ кепілдiгiмен тартылѓан µткен жылдардыњ кредиттерi бойынша республикалыќ бюджет алдында борыштарды растау жєне µтеу проблемасы.
      1.4. Мемлекеттiњ шартты мiндеттемелерi
      Тєжiрибе кµрсетiп отырѓандай, ‰шiншi т±лѓалар алдында борыштыќ мiндеттемелерi мемлекеттiк кепiлдiктермен ќамтамасыз етiлген зањды т±лѓалардыњ ќарыздарды тартуы жєне оларѓа кейiннен  борышкерлердiњ тiкелей ќызмет кµрсетуi тиiмсiз ж‰зеге асырылады. Yшiншi т±лѓалар алдында борыштыќ мiндеттемелерi мемлекеттiк кепiлдiктермен ќамтамасыз етiлген зањды т±лѓалардыњ ќаржы жаѓдайын баќылаудыњ тиiстi ж‰йесi жоќ. Зањнамада кµзделген берiлген (берiлетiн) кепiлдiктер бойынша мемлекет мiндеттемелерi басталуыныњ ыќтимал тєуекелдерiн азайту жµнiндегi шаралар ‰шiншi т±лѓалар алдында борыштыќ мiндеттемелерi мемлекеттiк кепiлдiктермен ќамтамасыз етiлген зањды т±лѓалардыњ борышын басќарудаѓы кемшiлiктерге уаќтылы ден ќою жєне оларды жою жµнiнде шаралар ќабылдауѓа м‰мкiндiк бермейдi.
      Ќазаќстанда мемлекеттiк-жеке єрiптестiктiњ ќолданыстаѓы тетiктерiн жетiлдiру жєне жањаларын енгiзу жєне концессиялыќ келiсiмдер бойынша жобаларды iске асыру нєтижесiнде мемлекет "Баѓалы ќаѓаздар нарыѓы туралы" Ќазаќстан Республикасыныњ Зањына сєйкес мемлекетке берiлетiн объектiнiњ ќ±нына сай келетiн сомада мемлекет пен эмитент арасында жасалѓан инфраќ±рылымдыќ жобаны iске асыру жµнiндегi концессиялыќ келiсiмнiњ шењберiнде кепiлдеме бередi.
      Инфраќ±рылымдыќ жобаларды iске асыру барысында берiлген кепiлдемелер бойынша мемлекеттiк жауапкершiлiктiњ орындалу тєртiбiне жєне мµлшерiне байланысты проблемалар аныќталды.
      Кепiлдеме институты жеке сектор ќаражатын, атап айтќанда инфраќ±рылымдыќ жобаларды iске асыру ‰шiн, сондай-аќ инфраќ±рылымдыќ облигациялар нарыѓын дамыту ‰шiн зейнетаќы жинаќтауларын тарту маќсатында енгiзiлгендiгiн ескере отырып, ќазiргi уаќытта мемлекет тарапынан баѓалы ќаѓаздар нарыѓыныњ осы сегментiн дамытуды институционалдыќ ќамтамасыз ету проблемасы шешудi талап етедi.
      2. Мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ борышы
      ‡кiметтiњ, жергілiктi атќарушы органдар мен ¦лттыќ Банктiњ борышыныњ мониторингi мен оны басќарудан басќа, мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ, олардыњ еншiлес, тєуелдi жєне бiрлесiп баќылайтын ±йымдарын ќоса алѓандаѓы борышыныњ мониторингi мен оны басќарудыњ ќажеттiлiгi бар.
      Ќазаќстан Республикасыныњ зањнамасына сєйкес ќоѓамныњ акционерi оныњ мiндеттемелерi бойынша жауап бермейдi жєне оѓан тиесiлi акциялар ќ±ныныњ шегiнде ќоѓамныњ ќызметiне байланысты шыѓындар тєуекелiн кµтередi. Б±л норма б‰кiл єлемдегi барлыќ корпоративтiк ќ±рылымдар ‰шiн тєн екендiгiн атап µткен жµн.
      Сонымен бiрге, шетелдiк компаниялардыњ мемлекет ќатысатын акционерлiк ќоѓамдардыњ борыштыќ мiндеттемелерiн орындау жµнiндегi, оныњ iшiнде зањ т±рѓысынан мемлекеттiк борышќа жатќызылмаѓан борыштар бойынша сот ќуынулары ‡кiметке ќойылатын жаѓдайлар орын алып отыр. М±ндай сот талќылаулары елдiњ халыќаралыќ имиджiне терiс єсер етедi.
      Еншiлес ќ±рылымдарын ескермегенде, мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ сыртќы борышы 2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша баѓалау бойынша 1714 млн. АЌШ долларын ќ±рады (жалпы сыртќы борыштыњ жалпы кµлемiнiњ 3,2%-i жєне ЖI¤-нiњ 2,6%-i).
      Мемлекет ќатысатын ±йымдар борышыныњ жай-к‰йi мониторингiмен проблемалар бар. Аќпарат жинаќтау ыдырањќы жєне толыќ емес сипатта. Ќазiргi уаќытта мемлекеттiк органдардыњ олардыњ сыртќы борышыныњ мониторингiн ж‰зеге асыру маќсатында еншiлес, тєуелдi жєне бiрлесiп баќыланатын ±йымдардыњ тiзбесiн беру жµнiндегi µзара iс-ќимылды жаќсарту ќажет.
      Б±дан басќа, т±тастай алѓанда, ќазiргi уаќытта мемлекет ќатысатын ±йымдардыњ сыртќы ќарыз алуы мен борышын басќару жµнiндегi мемлекеттiк саясат жоќ.
      3. Жеке сектордыњ сыртќы борышы
      2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша баѓалау бойынша жеке сектордыњ сыртќы борышы (мемлекет ќатысатын ±йымдардыњ сыртќы борышын жєне мемлекет кепiлдiк берген сыртќы борышты ќоса алѓанда) 52,1 млрд. АЌШ долларын ќ±рады.
      ЖI¤-нiњ жыл сайынѓы жоѓары ќарќынмен µсуiне ќарамастан, 2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша 2001 жылы ЖI¤-нiњ 68,5%-iнен ЖI¤-нiњ 80,9%-іне ќол жеткiзген елдiњ жалпы сыртќы борышыныњ ‰здiксiз µсуi Yкiметтiњ жєне ¦лттыќ Банктiњ назарын аудармай ќоймайды. Жалпы сыртќы борыш µсiмiнiњ жоѓары ќарќыны кµп дењгейде жеке сектордыњ сыртќы борышыныњ µсiмi есебiнен, оныњ iшiнде банк секторыныњ борышы есебiнен ќолдау табады. 2006 жылдыњ бiрiншi жартыжылдыѓына ќол жеткiзiлген елдiњ жалпы сыртќы борышы µсiмiнiњ 10,4 млрд. АЌШ долларыныњ 5 млрд. АЌШ долларын ("Ќазаќстанныњ Даму Банкi" АЌ-ны ќоспаѓанда) банк секторыныњ борышы ќ±райды.
      3.1. Ќаржы секторыныњ борышы
      2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша баѓалау бойынша ќаржы секторыныњ сыртќы борышы (мемлекет ќатысатын ±йымдарды, атап айтќанда, "Ќазаќстанныњ Даму Банкi" АЌ-ны ќоспаѓанда) 20,4 млрд. АЌШ долларын ќ±рады.
      Ќазiргi уаќытта банк секторыныњ белсендi сыртќы ќарыз алу ‰рдiсi саќталып отыр. 2003, 2004, 2005 жылдары жєне 2006 жылдыњ бiрiншi жартыжылдыѓында екiншi дењгейдегi банктердiњ сыртќы борышыныњ µсу ќарќыны тиiсiнше 150,4%-тi, 118,3%-ті, 99,4%-тi жєне 32,6%-тi ќ±рады. 2006 жылдыњ бiрiншi жартыжылдыѓыныњ ќорытындылары бойынша банк секторыныњ сыртќы берешегi, "Ќазаќстанныњ Даму Банкi" АЌ-ны ќоспаѓанда, 19,9 млрд. АЌШ долларын ќ±рады, б±л жалпы сыртќы борыштыњ жалпы кµлемiнiњ 37,0%-iн жєне ќаржы секторыныњ сыртќы борышыныњ 97,6%-iн ќ±рады.
      Банк секторыныњ сыртќы ќарыз алуыныњ ќарќынды µсуi жалпы сыртќы борыш µсiмiне елеулi єсер етедi, б±л ретте халыќаралыќ ќаржы нарыќтарында ахуал нашарлаѓан жаѓдайда банктердiњ єлсiздiгi к‰шейе т‰седi.
      Банк секторыныњ валюта тєуекелдерiн басќару маќсатында валюталыќ позицияныњ лимиттерi ќайта ќаралды:
      Standard & Poor's агенттiгiнiњ "А-дан" тµмен емес егемен рейтингi немесе басќа рейтингтiк агенттiктердiњ бiрiнiњ осыѓан ±ќсас дењгейдегi рейтингi бар елдердiњ шетелдiк валюталары жєне µз капиталы шамасыныњ 15%-iнен аспайтын мµлшерде "Eypo" валютасы бойынша ашыќ валюталыќ позицияныњ (±зын жєне ќысќа) лимитi 30%-тен азайтылды;
      Standard & Poor's агенттiгiнiњ "А-дан" тµмен егемен рейтингi немесе басќа рейтингтiк агенттiктердiњ бiрiнiњ µз капиталы шамасыныњ 5%-iнен аспайтын мµлшерде осыѓан ±ќсас дењгейдегi рейтингi бар елдердiњ шетелдiк валюталары бойынша ашыќ валюталыќ позицияныњ (±зын жєне ќысќа) лимитi ±зын ±станым бойынша 30%-iнен, ќысќа ±станым бойынша 15%-інен азайтылды;
      банктiњ µз капиталы шамасыныњ 30%-iнен аспайтын мµлшерде валюталыќ таза позиция лимитi 50%-тен азайтылды.
      Елдiк тєуекелдi ескере отырып, банктердiњ активтердi шетелде орналастыру жµнiндегi тєуекелдерiн шектеу маќсатында 2006 жылѓы 1 шiлдеден бастап резидент емес ±йымдарда (еншiлес резидент емес банктердi ќоспаѓанда) орналастырылѓан активтер бойынша 100%-тен 150%-ке дейiн тєуекел дєрежесiн арттыру кµзделдi.
      Кейiннен банк секторын реттеу ќ±ралдарын одан єрi ќатањдату маќсатында валюталыќ позицияныњ жекелеген лимиттерi азайтылды:
      Standard & Poor's агенттiгінiњ "A-дан" тµмен емес егемен рейтингі немесе басќа рейтингтiк агенттiктердiњ бiрiнiњ осыѓан ±ќсас дењгейдегi рейтингi бар елдердiњ шетелдiк валюталары жєне "Еуро" валютасы бойынша ашыќ валюталыќ позицияныњ (±зын жєне ќысќа) лимитi банктiњ µз капиталы шамасыныњ 15%-iнен 12,5%-iнe дейiн азайтылды;
      банктiњ µз капиталы шамасыныњ 30%-iнен валюталыќ таза позиция лимитi 25%-кe дейiн азайтылды.
      Аталѓан лимиттер 2006 жылѓы 1 ќырк‰йектен бастап ќолданысќа енгiзiлдi.
      Б±дан басќа, µзге ќаржы ±йымдары сыртќы ќарыздарды елеусiз кµлемде тартатындыѓын атап µткен жµн. 2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша µзге ќаржы ±йымдары (екiншi дењгейдегi банктердi ќоспаѓанда) тартќан сыртќы ќарыздар 481,8 млн. АЌШ долларын ќ±рады (жалпы сыртќы борыштыњ 0,9%-iн) ќ±рады.
      Ќаржы секторыныњ осалдыѓы ќомаќты, µйткенi ќаржы институттарыныњ єдетте тµлем мерзiмiнiњ сєйкес келмеуiне єкеп соќтыратын жоѓары левереджi бар, ассимметриялыќ аќпарат тєуекелi мен моральдыќ тєуекел жоѓары нарыќтарда ж±мыс iстейдi.
      Резидент еместер алдында мiндеттемелер µсiмiнiњ негiзгi проблемаларыныњ бiрi наќ банк секторыныњ ќайта ќаржыландыру тєуекелдерiне, валюталыќ, проценттiк тєуекелге жєне µтiмдiлiк тєуекелiне бейiмдiгiнiњ артуы болып табылады. Шетел валютасында тартылатын сыртќы ќарыз алу банктердiњ валюталар баѓамыныњ т±раќсыздыѓына байланысты валюталыќ тєуекелге ±шырауын к‰шейтедi, ал µз валюталыќ кµздерi жоќ ќарыз алушыларѓа кредиттер беру жолымен осы ќаражатты ќайта кредиттеу сонымен ќатар банктердiњ кредит тєуекелiн к‰шейтедi. Б±дан басќа, орналастырылѓан активтер мен тартылѓан мiндеттемелердiњ мерзiмiндегi тењгерiмсiздiк отандыќ банктердiњ валюталыќ µтiмдiлiк дењгейiне терiс єсер етедi.
      3.2. Ќаржылыќ емес корпоративтiк сектордыњ борышы
      2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша баѓалау бойынша ќаржылыќ емес корпоративтiк сектордыњ сыртќы борышы (мемлекет ќатысатын ±йымдарды ќоса алѓанда) 31,7 млрд. АЌШ долларын ќ±рады.
      Ќаржылыќ емес корпоративтiк сектордыњ, мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ борышын ќоспаѓанда, сыртќы борышыныњ 2003 - 2005 жылдарда жєне 2006 жылдыњ бiрiншi жартыжылдыѓындаѓы µсу ќарќыны тиiсiнше 16,1%-тi, 37,7%-тi, 17,9%-тi жєне 18,5%-тi ќ±рады. Мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ борышын ќоспаѓанда ќаржылыќ емес корпоративтiк сектордыњ сыртќы борышы 2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша 29 380 млн. АЌШ долларын (ЖI¤-нiњ 44,1%-ін) ќ±рады.
      Сонымен ќатар, жалпы сыртќы борыштыњ 41,5%-iн шетелдiк бас жєне еншiлес компаниялар алдындаѓы ќазаќстандыќ ±йымдардыњ фирмааралыќ берешегi ќ±райды.
      Б±дан басќа, шетелдiк мердiгерлердiњ филиалдары µнiмдi бµлу туралы келiсiмдер (¤БК), жер ќойнауын пайдалануѓа арналѓан келiсiм-шарттар бойынша ж‰зеге асыратын барлауѓа арналѓан шыѓындар сыртќы борышќа жатќызылады. 2006 жылдыњ бiрiншi жартыжылдыѓыныњ ќорытындылары бойынша аумаќта жер ќойнауын барлаумен айналысатын шетелдiк компаниялар филиалдарыныњ µздерiнiњ бас компаниялары (шетелдiк) алдындаѓы сыртќы берешегi 10 млрд. АЌШ долларын ќ±рады.
      Сыртќы борышты басќару контексiнде фирмааралыќ берешек соншалыќты ќауiптi емес, µйткенi тiкелей инвестор-кредитор ќарыз алушыныњ тµлем ќабiлетсiздiгi тєуекелiн оныњ ќызметiн басќаруѓа µзiнiњ ќатысуы арќылы бµледi. Алайда, даѓдарысты жаѓдайда фирмааралыќ борыш валюта баѓамына ќосымша ќысым жасауѓа ќабiлеттi, µйткенi шетелдiк инвесторлар мiндеттемелердiњ µтеуi т‰рiнде тµлем ќабiлетi бар кєсiпорындардыњ iшкi активтерiн (мысалы, банктердегi жедел депозиттер жєне µзге де уаќытша бос ќаражат) айырбастап, єкете бастауы м‰мкiн.
      Барлаудыњ оњ нєтижелерi кезiнде шыѓындардыњ барлыќ жинаќталѓан сомасы µнiммен оны µндiру жєне сату басталѓаннан кейiн µтелуi м‰мкiн. Демек, µтеудi талап ететiн шыѓындар неѓ±рлым жоѓары болѓан сайын, м±най сату салдарынан ЖI¤ мен экспорттыњ µсуiне ќарамастан, ел iшкi валюта нарыѓында ±сынылуы м‰мкiн соншалыќты аз валюта т‰сiмiн алады.
      Шектеулi рентабельдiлiкпен бiрлесiп корпоративтiк секторды шетел валютасында шектен тыс ќаржыландыру жєненемесе ќысќа мерзiмдi ќаржыландыруѓа ќатысты жоѓары левереджi бар ќ±рылымды ќаржыландыру жалпыѓа ортаќ корпоративтiк тµлем ќабiлетсiздiгiне єкелуi м‰мкiн. Шетел валютасында ќарыз алатын, бiраќ шаѓын экспорт тауарларын немесе ќызмет кµрсетулерiн (мысалы Индонезияда болѓандай) µндiретiн корпорациялар ±лттыќ валюта ќ±нсыздана бастаѓаннан-аќ ќолма-ќол аќша (жєне табыс) аѓыныныњ µткiр ќысќаруына ±шырайды.
      Корпоративтiк сектордаѓы айтарлыќтай ќауiптер сонымен ќатар сала ќ±рушы компаниялар болып табылатын жєне ќомаќты сыртќы берешегi бар iрi ќарыз алушылар тарапынан да туындауы м‰мкiн. М±нда, мысалы, м±найдыњ жєне республиканыњ негiзгi экспорттыќ номенклатурасыныњ µзге де тауарлары баѓасыныњ ќ±лдырауы нєтижесiнде болатын борышты тµлеуге байланысты уаќытша ќиындыќтар тєуекелi бар.
      Ќазаќстан Республикасыныњ зањнамасында сыртќы ќарыз алу кезiнде туындайтын корпоративтiк сектордыњ тєуекелдерiн азайту маќсатында белгiлi бiр шектеулер (Салыќ кодексiнiњ 94-бабында белгiленген "жеткiлiктi капиталдандыру ережесi" (б±дан єрi - ЖКЕ)) кµзделедi.
      ЖКЕ-нiњ мєнi, егер ќарыз алушыныњ мiндеттемелерi µзiнiњ капиталына (левередж) ара ќатынасы ќаржылыќ ±йымдар ‰шiн - 7-ден, ќаржылыќ емес ±йымдар ‰шiн - 4-тен асып кетсе, резидент еместерге сыйаќы беру жµнiндегi шыѓыстарды шегеруге жататын мµлшерiн азайтуѓа єкеледi. Б±л ретте ќарыз алушыныњ мiндеттемелерiнiњ жалпы сомасынан сыйаќы аударылмайтын мiндеттемелер алып тасталады. Б±дан басќа, ќосарланѓан салыќ салуды болдырмау туралы халыќаралыќ шарттардыњ талаптарына сєйкес ЖКЕ бiрiктiрiлген резидент еместердiњ жєне осындай келiсiмдер жасалмаѓан елдердiњ резидент еместерiнiњ ќарыздарына ќатысты ѓана ќолданылуы м‰мкiн.
      Соѓан ќарамастан, тиiстi салыќтыќ єкiмшiлендiру кезiнде ЖKE аффилиирленген кредиторлардан жеткiлiктi капиталдандырылмаѓан субъектiлердiњ сыртќы ќарыз алуын ынталандырмайды: 2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша ќаржылыќ емес корпоративтiк сектордыњ сыртќы борышыныњ 72%-iн ќ±райтын фирмааралыќ берешектен бµлек, АМК-нiњ (арнайы маќсаттаѓы банктердiњ еншiлес кєсiпорындары) ќарыздары мен депозиттерi банктердiњ сыртќы борышыныњ 43,8%-iн ќ±рады. ЖКЕ тиiмдiлiгiн к‰шейту ‰шiн корпоративтiк левередждiњ 2,5-тен аспайтын орташа дењгейi кезiнде Оњт‰стiк-Шыѓыс Азия елдерiнiњ ќаржы даѓдарысына тап болѓанын ескерiп, жоѓарыда кµрсетiлген шектi коэффициенттердi тµмендету м‰мкiндiгiн зерделеу ќажет.
      Осылайша, практика кµрсетiп отырѓандай, зањнамада белгiленген шаралар корпоративтiк сектордыњ сыртќы борышын тежеу ‰шiн жеткiлiктi тиiмдi емес.

 2.1. Несиелік ±йымдарыныњ ќызметіне ќаржылыќ ќаѓалауыныњ маќсатына ќол жеткiзу жєне мiндеттерiн
орындау жµнiндегi шаралар

      Єлемдiк тєжiрибенi талдау борышты басќарудыњ ќандай да бiр белгiленген наќты стратегиялары мен ж‰йелерiнiњ жоќ екендiгiн кµрсетiп отыр. Кµптеген елдер µздерiнiњ ±лттыќ экономикалыќ ерекшелiктерiн ескере отырып, µздерiнiњ жеке борышты басќару ж‰йесiн ќалыптастырады. Мысалы, кµптеген елдерде борышты басќару жµнiндегi функциялар бiрќатар мекемелер бойынша шоѓырландырылѓан, соѓан ќарамастан, кейбiр экономикалыќ жаѓынан дамыѓан елдерде (Ирландия, Жања Зеландия, Швеция, ¦лыбритания жєне т.с.с.) мемлекеттiк борышты басќару жµнiндегi арнайы тєуелсiз ќызметтер бар. Кµптеген елдерде мемлекеттiк бюджеттiњ тапшылыѓын ќаржыландырудан басќа, мемлекеттiк (‰кiметтiк) ќарыз алу саясаты сонымен ќатар iшкi ќор нарыѓын дамытуѓа шоѓырландырылады, алайда елдiњ ќаржы институттары ‰шiн бєсекенi тудырмау ‰шiн кµп дењгейде ‰кiметтiк ќарыз алуды сыртќы капитал нарыќтарында ж‰зеге асыратын басќа елдер де (Бразилия) бар. Б±дан басќа, жалпы сыртќы борыш мµлшерiнiњ дењгейi бойынша елдердiњ ±станымдары єр т‰рлi.
      Халыќаралыќ тєжiрибенi негiзге ала отырып жєне елдiњ борышын басќарудыњ аѓымдаѓы жай-к‰йiнiњ жаѓдайын ескере отырып, мынадай баѓыттар бойынша борышты басќарудыњ т±раќты жєне тиiмдi ж±мыс iстейтiн ж‰йесiн ќалыптастыру ‰шiн тиiстi шараларды iске асыру орынды болып отыр.
      4.1. Жалпы сыртќы борыштыњ ќ±рылымы
      Ќазаќстан Республикасыныњ сыртќы борышыныњ статистикасын ќалыптастыру єдiснамасы т±тастай алѓанда Халыќаралыќ Валюта ќорыныњ, Д‰ниеж‰зiлiк Банктiњ жєне басќа халыќаралыќ ±йымдардыњ сыртќы борыш жµнiндегi басшылыќта жазылѓан єдiснамалыќ ±сынымдарѓа негiзделген жєне Б¦¦-ныњ ¦лттыќ шоттар ж‰йесiн (¦ШЖ, 1993 ж.) ќалыптастырудыњ жєне тµлем тењгерiмi статистикасыныњ (тµлем тењгерiмi жµнiндегi басшылыќ, ХВЌ, 1993 ж.) негiзгi принциптерiне сєйкес келедi. Сонымен бiрге, сыртќы борыштыњ статистикасын ќалыптастыру мен ±сыну жµнiндегi ќазiргi ќаѓидаттар халыќаралыќ єдiснаманыњ сыртќы борыш жµнiндегі талаптарына толыќ сєйкес келмейдi жєне ел резиденттерiнiњ єрт‰рлi санаттарыныњ сыртќы берешегiн егжей-тегжейлi баѓалау ‰шiн ќажеттi аќпаратпен ќамтамасыз етпейдi.
      Жалпы сыртќы борыш туралы жан-жаќты ќамтуды жєне негiзделген ±ѓымды ќамтамасыз ету маќсатында ел резиденттерiнiњ резидент еместер алдындаѓы жиынтыќ борышын бiлдiретiн елдiњ сыртќы борышы мынадай талдамалыќ ±ѓымда айќындалатын болады:
      1. Мемлекеттiк сектордыњ борышы:
         1.1. Мемлекеттік басќару секторыныњ борышы:
              1.1.1. ‡кiметтiњ борышы
              1.1.2. ¦лттыќ Банктiњ борышы
         1.2. Мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ (50% жєне одан жоѓары), олардыњ еншiлес, тєуелдi жєне бiрлесiп баќылайтын ±йымдарын ќоса алѓандаѓы борышы:
              1.2.1. Республикалыќ мемлекеттік кєсiпорындардыњ борышы (шаруашылыќ ж‰ргiзу ќ±ќыѓындаѓы)
              1.2.2. Акционерлік ќоѓамдардыњ жєне мемлекет басым ќатысатын жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiктердiњ борышы:
                     1.2.2.1. Фирмааралыќ берешек
                     1.2.2.2. ¤зге де берешек
      2. ‡кiметтiњ шартты мiндеттемелерi:
         2.1. Мемлекет кепiлдiк берген борыш
         2.2. Мемлекеттiњ кепiлдемелерi бойынша борыш
      3. Жеке сектордыњ борышы (мемлекет басым ќатысатын ±йымдарды (50% жєне одан жоѓары) ќоспаѓанда):
         3.1. Ќаржы секторы ±йымдарыныњ борышы (мемлекет ќатысатын ±йымдарды ќоспаѓанда):
              3.1.1. Екiншi дењгейдегi банктердiњ борышы
              3.1.2. ¤зге де ќаржы ±йымдарыныњ борышы
         3.2. Ќаржылыќ емес корпоративтiк сектордыњ борышы (мемлекет ќатысатын ±йымдарды ќоспаѓанда):
              3.2.1. Фирмааралыќ берешек:
                     3.2.1.1. Барлауѓа арналѓан шыѓындар
                     3.2.1.2. ¤зге де фирмааралыќ берешек
              3.2.2 Ќаржылыќ емес корпоративтiк сектордыњ µзге борышы
         3.3. Мемлекеттiњ 50%-тен кем акциясы ќатысатын ±йымдардыњ борышы:
              3.3.1. Фирмааралыќ берешек
              3.3.2. ¤зге де берешек
         3.4. Басќа да берешек (‰й шаруашылыѓы жєне ‰й шаруашылыѓына ќызмет кµрсететiн коммерциялыќ емес ±йымдар).
      Жања ќ±рылымда кµрсетiлген "Мемлекеттiк басќару секторыныњ борышы" ±ѓымы бюджет зањнамасында айќындалѓан мемлекеттiњ тiкелей борыштыњ мiндеттемесi болып табылатын "мемлекеттiк борыш" ±ѓымына сєйкес келедi. Борыштыњ кµрсетiлген жања ќ±рылымы мемлекеттiњ ќазiргi борыштыќ мiндеттемелерiн ±лѓайтуды бiлдiрмейдi, Б¦¦-ныњ, ХВЌ-ныњ секторалдыќ ±станымдарына жєне Т±жырымдаманыњ маќсаттарына барынша сєйкес келетiн жiктеме болып табылады.
      Мемлекеттiњ кепiлдiгi мен кепiлдемесi мемлекеттiк жєне жеке сектор ±йымдарына берiлетiндiктен жєне тек мемлекеттiњ шартты мiндеттемелерi болып табылатындыќтан, кµрсетiлген талдамалыќ ќ±рылымда жалпы сыртќы борыштыњ сомасы, 2-тармаќтыњ мєнiн есепке алмаѓанда, 1 жєне 3-тармаќтардыњ жиынтыќ сомасына сєйкес келедi.
      Мемлекет басым ќатысатын ±йымныњ борышы мемлекеттiк сектор борышына жатады. Мемлекет, Ќазаќстан Республикасыныњ зањнамасында кµзделген жаѓдайларды ќоспаѓанда, мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ жєне олардыњ еншiлес, тєуелді жєне бiрлесiп баќылайтын ±йымдарыныњ борыштыќ мiндеттемелерi бойынша жауап бермейдi. Жалпы сыртќы борыш ќ±рылымыныњ кµрсетiлген талдамалыќ ќ±рылымында кµзделетiн мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ (50% жєне одан жоѓары), олардыњ еншiлес, тєуелдi ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан Республикасының несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қағалау
Тұжырымданың мақсаты мен міндеттері
Қазақстан Республикасының несиелік жүйесі
Қазақстан Республикасының прокуратурасының міндеттері
Логопедияның мақсаты мен міндеттері
Тәрбие мақсаты мен міндеттері
Банк қызметіне қаржылық талдау
Қазақстан Республикасының қаржылық қатынастары
Биотехнологияның мақсаты мен міндеттері
Педагогикалық менеджменттің мақсаты мен міндеттері
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь