Қазақстан Республикасының несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қадағалауының мақсаты мен мiндеттерi

Жоспар

Кiрiспе........................................................................................................3
І.
1.1. Қазақстан Республикасының несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қадағалауының мақсаты мен мiндеттерi.......................................
1.2. Несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қадағалауының жай-күйдi талдау.............................................................................................................
2.1. ҚР несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қадағалауының мақсатына қол жеткiзу және мiндеттерiн орындау жөнiндегi шаралар..............

Қорытынды..................................................................................................

Қолданылған әдебиеттер..........................................................................31
        
        Жоспар
 
  
Кiрiспе........................................................................................................3
І.
 1.1. Ќазаќстан Республикасыныњ несиелік ±йымдарыныњ ќызметіне
ќаржылыќ ќадаѓалауыныњ маќсаты мен
мiндеттерi.......................................
1.2. Несиелік ±йымдарыныњ ќызметіне ќаржылыќ ќадаѓалауыныњ
жай-к‰йдi
талдау.............................................................................................................
2.1. ЌР несиелік ±йымдарыныњ ќызметіне ... ... ќол ... жєне ... ... жµнiндегi
шаралар..............
Ќорытынды..................................................................................................
Ќолданылѓан
єдебиеттер..........................................................................31
Кiрiспе
      Елдiњ д‰ниеж‰зiлiк экономикаѓа белсендi кiрiгуi, елдiњ
егемен кредиттiк рейтингiнiњ жаќсаруы, шетел
инвестицияларыныњ ‰лкен кµлемiн тарту,
сондай-аќ Ќазаќстан ... ... ... ... ... жєне ... ... ¦лттыќ Банкiнiњ (б±дан
єрi - ¦лттыќ Банк) валюта ... ... ... ... ... ... дамуында
сµзсiз шешушi рµл атќарады.
      Соѓан ќарамастан, экономиканыњ ашыќтыќ дєрежесiн
арттыруѓа баѓытталѓан ќадамдар, сондай-аќ толыќќанды
iшкi ќаржы нарыѓын ... ... ... ‡кiметiнiњ, ¦лттыќ Банкiнiњ жєне
Ќазаќстан Республикасыныњ ќаржы нарыѓын жєне ќаржы
±йымдарын реттеу мен ... ... ... ... экономикалыќ ќауiпсiздiгiнiњ
тиiстi дењгейiн ќамтамасыз ету жµнiнде, сондай-аќ борыш
ќ±ралдарыныњ iшкi нарыѓын дамыту ‰шiн ... ... ... шаралар ќабылдауына алып келедi.
      Бiрiншiден, б±л - ќаржы секторы т±раќтылыѓыныњ ... ... ... жєне экономика салаларын дамытуды
ескере отырып, несие капиталыныњ сыртќы жєне iшкi ... ... ... ... ... ... б±л -
мемлекеттiк сектордыњ борышын басќару тетiктерiн
жетiлдiру жєне ќажеттi нєтижелерге ќол ... ... ... сыртќы борышын реттеу мєселесi.
      Халыќаралыќ тєжiрибе байыпты ќарыз алу саясатын ж‰ргiзу
жєне мемлекеттiк сектордыњ борышын басќару жєне ... ... ... ... ... ... ныѓайту ‰шiн ќажеттi шараларды уаќтылы ќабылдау елдiњ
макроэкономикалыќ т±раќтылыѓыныњ жоѓары дењгейiн ќамтамасыз ету
‰шiн ењ мањызды фактор болып ... ... ... ... єдетте, кµптеген елдердiњ сыртќы жєне
iшкi нарыќтарда µз ќарыз алу ... жєне ... ... ... ... ... жоспарлары бар. Б±л
ќажеттiлiктер капиталдыњ iшкi нарыѓын дамыту дєрежесiмен,
валюта режимiнiњ ерекшелiктерiмен, макроэкономикалыќ
саясаттыњ жєне нормативтiк ... ... ... ... жєне ... ... ... єлеуетпен, елдiњ кредитке
ќабiлеттiлiгiмен жєне оныњ борышты басќару саласындаѓы
маќсаттарымен ... ... ... жєне ... ... отырып, жеке бiр ел алып ќарайтын берешектiњ
экономикалыќ жаѓынан ќолайлы дењгейлерi
кµрсеткiштерiнiњ (µлшемдерiнiњ) белгiлi бiр
бiрiздендiрiлген нормалары бар.
      Б±рын Ќазаќстан ... ... ... жєне ... ... ... мемлекеттiк сыртќы борышты басќаруѓа басым
кµњiл бµлдi. Б±рын ќабылданѓан шаралардыњ нєтижесiнде
мемлекеттiк борыш 2001 жылдан бастап азайып ... ... ... бойынша ќазiргi уаќытта
Ќазаќстанныњ мемлекеттiк сыртќы борышыныњ мµлшерi бiрќалыпты
болып табылады.
      Б±л ретте, елдiњ жалпы сыртќы борышы 2006 жылѓы 1
шiлдедегi ... ... ... iшкi ... ... єрi ... ... ќ±рай отырып, 2001 жылдан бастап µсiп келедi.
Халыќаралыќ ±йымдардыњ жiктемесi бойынша кµрсетiлген
кµрсеткiштер Ќазаќстанды сыртќы борышыныњ бiрќалыпты
дењгейi бар елдер тобына жатќызуѓа ... ... ... сыртќы борышты одан єрi арттыру елдiњ iшкi
экономикалыќ жаѓдайларына ѓана емес, экономикалыќ
ќауiпсiздiгiне де терiс єсерiн тигiзе алады.
      Б±дан басќа, ќаржы ќауiпсiздiгiнiњ ... ... ету ... ЖI¤-ге шаќќанда белгiленген
ќатынас шегiнде орта мерзiмдi кезењде елдiњ жалпы сыртќы
борышыныњ дењгейiн ±стап т±ру ... ... ... ... тиiмдi ж‰йесiн жасау ‰шiн
мемлекеттiк борышты, мемлекет басым ќатысатын ... ... ... мiндеттемелерiн басќару жєне жеке
сектордыњ сыртќы борышын реттеу сапасын арттыруѓа баѓытталѓан
бiрќатар шаралар ќабылдау ... ... ... ... ... ќызметіне
ќаржылыќ ќаѓалауыныњ маќсаты мен мiндеттерi
      Осы Т±жырымдаманыњ маќсаты елдiњ жалпы сыртќы борышыныњ
ќазiргi дењгейiн орта мерзiмдi кезењде ЖI¤-ге шаќќанда 65-70%
дењгейiне дейiн ... жєне ±заќ ... ... ... ... ... ел ‰шiн ... дењгейде ±стап т±руѓа,
мемлекеттiк борышты, мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ
борышын, мемлекеттiњ шартты мiндеттемелерiн сапалы
басќаруѓа жєне несие капиталыныњ сыртќы ... ... ... алу ... ... реттеуге ыќпал
етуге м‰мкiндiк беретiн елдiњ борышын басќарудыњ бiрт±тас
жєне тиiмдi ж±мыс iстейтiн ж‰йесiн ќалыптастыру болып
табылады.
      Т±жырымдаманыњ мiндеттерi мыналар болып ... ... ... ... оныњ ... борыштыќ
мiндеттемелер бойынша тиiстi есеп ж‰ргiзу бµлiгiнде
басќару ж‰йесiн ... ... ... ... жєне оны ... ж‰зеге асыру, тєуекелдердi
басќару, мемлекеттiк органдар мен мемлекет басым ќатысатын
±йымдардыњ тиiмдi µзара iс-ќимылы;
      жалпы сыртќы борышты ... ... мен ... ... ... ... жаќындату;
      Ќазаќстан ‰шiн "дабылды" бастапќы мєндер ретiнде єрекет
ететiн жалпы ... ... орта ... перспективаѓа
арналѓан салыстырмалы кµрсеткiштерiн айќындау, оларѓа
сєйкес мемлекеттiк органдар ... ... ... ... асып кетуiне жол бермеу ‰шiн белгiлi бiр шектеу
шараларын ќабылдайтын болады;
      несие капиталыныњ сыртќы нарыќтарында жеке сектордыњ
ќарыз алу мєселелерiн реттеу ... ... ... ... iшкi ... ... ‰шiн алѓышарттар
жасау.
 
2. Несиелік ±йымдарыныњ ќызметіне ќаржылыќ ќаѓалауыныњ жай-к‰йдi
талдау
      Соњѓы уаќытта республиканыњ жалпы сыртќы борышыныњ кµлемi
едєуiр ќарќынмен µсiп отыр. 2006 ... 1 ... ... ... ... елдiњ жалпы сыртќы борышыныњ
кµлемi 2001 жылдыњ осындай кезењiмен салыстырѓанда
абсолюттiк мєнде 13,8 ... АЌШ ... 53,9 ... ... дейiн, елдiњ ЖI¤-не шаќќанда 68,2%-тен 80,9%-ке
дейiн артты.
      Баѓалау бойынша елдiњ жалпы сыртќы борышыныњ µсiмi 2004,
2005 жылдары жєне 2006 ... ... ... ... 10, 10,6 жєне 10,4 ... АЌШ ... ... 2005
жылѓы 1 шiлдеден бастап 2006 жылѓы 1 шiлде кезењiндегi 1 жылда
жалпы сыртќы борыштыњ µсiмi 18 млрд. АЌШ долларын ќ±рады.
      Сыртќы борышты ... ... ... ... ол ... ... борыштыњ салыстырмалы параметрлерiне
єсер етедi.
      Негiзiнен, б±л (I) шетелдiк жер ќойнауын
пайдаланушылардыњ олардыњ филиалдары мен
еншiлес кєсiпорындары ... ... ... ж±мсайтын
шыѓыстардыњ есебiне жєне (2) еврооблигацияларды есепке алу
бµлiгiнде мемлекеттiк сектордыњ сыртќы борышыныњ
статистикасын ќалыптастыру ... ... мен ... ‰шiн ... борыштыњ
статистикасы жµнiндегi басшылыќ (ХВЌ, 2003 ж.) (б±дан єрi
- сыртќы борыш жµнiндегi басшылыќ) шетелдiк жер ... ... ... ... егер б±л жер ... ... ... терiс нєтижелерi жаѓдайында есептен шыѓарылуѓа
тиiс к‰рделi шыѓындар ретiнде ќарайтын болса, капиталѓа
ќатысу ... ... ... ... кµздейдi. Ќазiргi
уаќытта м±ндай шыѓындарды ж‰зеге асырудыњ кµлемi мен шарттары
туралы ќажеттi егжей-тегжейлi ... ... ... ... сыртќы борыш жµнiндегi басшылыѓына
сєйкес резидент еместерде наќты бар резиденттердiњ
борыштыќ баѓалы ќаѓаздарын ѓана есепке алу ... ... ... ... жєне ... ... статистикасын ќалыптастырѓан кезде ¦лттыќ
Банк ±станатын мемлекеттiк борыштыњ статистикасы бастапќы
эмиссия бойынша ‡кiметтiњ еврооблигацияларын ескередi жєне
ќайталама нарыќта резидент еместен оларѓа арналѓан меншiктiњ
резидентке кµшу ... ... ... Мемлекеттiк борыш бµлiгiнде елдiњ сыртќы борышыныњ
ќолданылатын талдамалыќ ќ±рылымы халыќаралыќ єдiснама
±сынатын жiктемеге сєйкес келмейдi. Б±л мемлекет ... ... ... ... ол ... уаќытта
мемлекеттiк сектордыњ борышы ретiнде жiктелмейдi.
      Т±тастай алѓанда, ел ‰шiн борышты басќару жµнiндегi
ж‰йелiк шараларды ќабылдау ‰шiн негiз ... ... ... ... ... ... саясаты жоќ.
      Б±дан басќа, мемлекеттiк дењгейде борышты басќарудыњ
наќты стратегиясы ќалыптастырылмаѓан, тєуекелдердi ... ... пен ... жоќ, корпоративтiк сектордыњ
ќарыз алуын реттеу тетiгi жоќ, мемлекет басым ќатысатын ±йымдар
борышыныњ тиiстi мониторингi ж‰ргiзiлмейдi, т±тастай алѓанда,
уєкiлеттi мемлекеттiк ... ... ... ... жєне аќпарат алмасудыњ толыќќанды ж‰йесi жоќ.
      Ќолданыстаѓы зањнамада елдiњ борышын басќару мєселелерi
жеткiлiктi регламенттелмеген, б±л ... ... єкеп ... ... ... мемлекеттiк органдардыњ елдiњ жалпы
сыртќы борышын ‰йлестiру жµнiндегi функциялары зањнамада
жеткiлiктi наќты айќындалмаѓан, атап айтќанда мемлекеттiк
органдардыњ мемлекет ќатысатын ... ... алуы ... ... ... жеке ... ... ќарыз алуы
мен борышын реттеу жµнiндегi iс-шараларды ж‰зеге асыруы
кµрсетiлмеген. Осылайша, жалпы iшкi ... ... ... ќ±ќыќтыќ база ќ±рылмаѓан.
      Сонымен катар, халыќаралыќ ќаржы ±йымдарымен ж±мыс
жµнiндегi бiрыњѓай мемлекеттiк саясат єзiрленбеген,
олардыњ ж±мыс ерекшелігіне жєне ... ... ... ... ... ... баѓыттары
айќындалмаѓан.
      1. Мемлекеттiк жєне мемлекет кепiлдiк берген борыш 
      2006 жылѓы 1 шiлдедегi ... ... ... ... ... берген борыш тиiсiнше 7,9 жєне 0,626 млрд.
АЌШ долларын ќ±рады. Мемлекеттiк жєне мемлекет ... ... ... 1,8 жєне 0,595 ... АЌШ ... ќ±рады.
      Соњѓы бес жылда Yкiметтiњ орта мерзiмдi фискалдыќ
саясатында кµзделген мемлекеттiк жєне мемлекет кепiлдiк
берген ќарыз алу мен борышты ... ... атап ... ... ќатынаста ‰кiметтiк борыштыњ мµлшерiн
‰демелi т‰рде ќысќарту жєне ‰кiметтiк борыш ќ±рылымында
сыртќы борыш ‰лесiн бiртiндеп азайту орындалып отыр.
      Айталыќ, 2000 жылѓы жєне 2006 ... 1 ... ... ЖІ¤-ге проценттiк ќатынаста ‰кiметтiк борыш
‰кiметтiк сыртќы ќарыздар бойынша мерзімінен б±рын µтеу
есебiнен де, ... ... ... µсуi ... ... ... ... бiртiндеп тµмендедi (оныњ iшiнде
кµрсетiлген кезењге сыртќы ‰кiметтiк борыш - ... ... ... ... ... ... ‰лесi 2000
жылѓы жєне 2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша тиiсiнше
80,9%-тен 40,9%-ке дейiн тµмендедi.
      2006 жылѓы 1 ... ... ... ... ... тек ... мерзiмдi ноттардан ѓана т±рды. 2000 жылѓы
мамырда Халыќаралыќ валюта ќорыныњ ќарыздарын мерзiмiнен б±рын
µтегеннен кейiн ... Банк ... ... ... ... асырѓан
жоќ. Ќазiргi уаќытта ¦лттыќ Банктiњ сыртќы борышы жоќ.
      ¦лттыќ Банк аќша-кредит саясатыныњ маќсаттарына сєйкес
±лттыќ валютада да, ... ... ... да ... ... ... ќ±ќылы.
      2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша ... ... ... ... ... ноттар ѓана болды.
Ќысќа мерзiмдi валюталыќ ноттар шыѓарылып, 1999 ... ... 2006 ... 1 ... ... ... ... мерзiмдi
ноттар бойынша берешектiњ кµлемi (айналым кµлемi) 491,7
млрд. тењгенi ќ±рады. Ќазiргi уаќытта ќысќа ... ... ... 28 к‰ндi ќ±райды.
      Сонымен бiрге, б‰гiнгi к‰нi ‰кiметтiк борышты басќару
тиiмдiлiгiн арттыру ‰шiн шешудi талап ететiн бiрќатар
мєселелер бар.
      1.1. ... ... iшкi ... ... ... ... кодексiне сєйкес
‡кiметтiњ ќарыз алуы республикалыќ бюджеттiњ тапшылыѓын
ќаржыландыру маќсатында ж‰зеге асырылады. Бюджеттiњ профицитi
болѓан кезде ‡кiмет ‰кiметтiк борышты бiрлесiп ќаржыландыру
‰шiн ќарыз алуды ... ... ... Сонымен бiр уаќытта, кµптеген елдерде ‰кiметтiк борышты
тиiмдi басќару маќсатында ќабылданатын шаралар сонымен ќатар
баѓалы ќаѓаздардыњ iшкi нарыѓыныњ тиiмдi ж±мысын дамытуѓа ... ... ... ... ... ... ќаѓаздар нарыѓын
дамыту мемлекеттiк борышты басќарудыњ мањызды маќсаты болып
саналады, µйткенi б±л ... ... ... тµмен дењгейiнiњ
арќасында iшкi ќаржы нарыѓына баѓдар болып ќызмет етедi жєне
неѓ±рлым белсендi сауда ж‰ргiзiлетiн iшкi баѓалы ќаѓаздар
нарыѓыныњ сегментi болып табылады.
      ... даму ... ... ... ... ... ... бюджеттен оларды капиталдандыруѓа ќаржы
бµлiнетiн ±лттыќ компаниялар бос аќша ќаражатын мемлекеттiк
баѓалы ќаѓаздарѓа орналастыруды ж‰зеге асыру практикасы
бар. Нєтижесiнде ... ... ... ... - даму институттарын капиталдандыру кезiнде жєне
мемлекеттiк баѓалы ќаѓаздар ... ... ... кезiнде.
Айталыќ, 2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша iшкi нарыќта
орналастырылѓан ‡кiметтiњ баѓалы ќаѓаздарын ±стаушылар
ќ±рылымындаѓы даму институттарыныњ ‰лесi 17,1%-тi ... ... ... Бiрнеше жылдар бойы Ќазаќстанныњ валюта нарыѓында ѓана
емес, барлыќ халыќаралыќ нарыќтарда жалѓасып келе жатќан ... ... ... ... ретiнде Ќазаќстан ‰шiн
тиiмдi. Алайда, валюта баѓамдарыныњ т±раќсыздыѓы
тєуекелдерi бар. ... ... ... ... ... борыштыњ валюталыќ
ќ±рылымына енетiн валюталардыњ баѓамдарына єсер етуi
м‰мкiн экономикалыќ жєне саяси факторларды талдау ... ... ... ... ... ... даѓдарыс жєне валюталар баѓамыныњ
т±раќсыздыѓы нєтижесiнде ќаржы шыѓындарыныњ пайда болуы
тєуекелiне бейiм жєне б±л ... осал ... ... ... ... ... жаѓдайына терiс єсер
ететiн болады.
      1.3. Жергiлiктi атќарушы органдардыњ реттелмеген
борыштары
      Жергiлiктi атќарушы органдардыњ реттелмеген жєне
танылмаѓан борыштарын есепке алу ... ... ... ... ... оларды екi топќа бµлуге
болады:
      1) кредиттер бойынша мiндеттемелердi уаќтылы орындамау.
Жергiлiктi атќарушы органдардыњ борыштарын ж‰йелi ... ... ... кiрiс ... ... єсер ... 2) ... жєне жергiлiктi атќарушы органдар
єкiмдерiнiњ кепілдiгiмен тартылѓан µткен жылдардыњ
кредиттерi бойынша республикалыќ бюджет алдында ... жєне µтеу ... ... ... ... ... кµрсетiп отырѓандай, ‰шiншi т±лѓалар алдында
борыштыќ мiндеттемелерi мемлекеттiк кепiлдiктермен
ќамтамасыз етiлген зањды ... ... ... ... ... борышкерлердiњ тiкелей ќызмет кµрсетуi
тиiмсiз ж‰зеге асырылады. Yшiншi т±лѓалар алдында ... ... ... ... етiлген
зањды т±лѓалардыњ ќаржы жаѓдайын баќылаудыњ тиiстi ж‰йесi жоќ.
Зањнамада кµзделген берiлген (берiлетiн) кепiлдiктер бойынша
мемлекет мiндеттемелерi басталуыныњ ... ... ... шаралар ‰шiншi т±лѓалар алдында борыштыќ
мiндеттемелерi мемлекеттiк кепiлдiктермен ќамтамасыз етiлген
зањды т±лѓалардыњ борышын басќарудаѓы кемшiлiктерге уаќтылы
ден ќою жєне оларды жою жµнiнде ... ... ... ... ... ... ќолданыстаѓы
тетiктерiн жетiлдiру жєне жањаларын енгiзу жєне концессиялыќ
келiсiмдер бойынша жобаларды iске асыру нєтижесiнде мемлекет
"Баѓалы ќаѓаздар нарыѓы ... ... ... ... мемлекетке берiлетiн объектiнiњ ќ±нына сай
келетiн сомада мемлекет пен эмитент арасында жасалѓан
инфраќ±рылымдыќ ... iске ... ... ... ... кепiлдеме
бередi.
      Инфраќ±рылымдыќ жобаларды iске асыру барысында берiлген
кепiлдемелер бойынша мемлекеттiк жауапкершiлiктiњ орындалу
тєртiбiне жєне ... ... ... ... Кепiлдеме институты жеке сектор ќаражатын, атап айтќанда
инфраќ±рылымдыќ ... iске ... ... ... ... ... дамыту ‰шiн
зейнетаќы жинаќтауларын тарту маќсатында енгiзiлгендiгiн
ескере отырып, ќазiргi уаќытта мемлекет тарапынан баѓалы
ќаѓаздар нарыѓыныњ осы сегментiн дамытуды институционалдыќ
ќамтамасыз ету проблемасы шешудi ... ... ... ... ... ... ... ‡кiметтiњ, жергілiктi атќарушы органдар мен ¦лттыќ
Банктiњ борышыныњ мониторингi мен оны басќарудан басќа,
мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ, олардыњ еншiлес, тєуелдi
жєне бiрлесiп ... ... ќоса ... ... мен оны ... ... бар.
      Ќазаќстан Республикасыныњ зањнамасына сєйкес ќоѓамныњ
акционерi оныњ мiндеттемелерi бойынша жауап бермейдi жєне
оѓан тиесiлi акциялар ќ±ныныњ шегiнде ќоѓамныњ ... ... ... ... Б±л ... ... ... корпоративтiк ќ±рылымдар ‰шiн тєн екендiгiн
атап µткен жµн.
      Сонымен бiрге, шетелдiк компаниялардыњ мемлекет ќатысатын
акционерлiк ќоѓамдардыњ борыштыќ мiндеттемелерiн ... оныњ ... зањ ... ... ... ... бойынша сот ќуынулары ‡кiметке ќойылатын
жаѓдайлар орын алып отыр. М±ндай сот талќылаулары елдiњ
халыќаралыќ ... ... єсер ... Еншiлес ќ±рылымдарын ескермегенде, мемлекет басым
ќатысатын ±йымдардыњ сыртќы борышы 2006 жылѓы 1
шiлдедегi жаѓдай бойынша баѓалау бойынша 1714 млн. АЌШ
долларын ќ±рады (жалпы ... ... ... ... 3,2%-i
жєне ЖI¤-нiњ 2,6%-i).
      Мемлекет ќатысатын ±йымдар борышыныњ жай-к‰йi
мониторингiмен проблемалар бар. ... ... жєне ... емес сипатта. Ќазiргi уаќытта
мемлекеттiк органдардыњ олардыњ сыртќы борышыныњ
мониторингiн ж‰зеге асыру маќсатында еншiлес, тєуелдi
жєне ... ... ... ... ... µзара iс-ќимылды жаќсарту ќажет.
      Б±дан басќа, т±тастай ... ... ... ... ... ... ќарыз алуы мен борышын басќару
жµнiндегi мемлекеттiк саясат жоќ.
      3. Жеке сектордыњ сыртќы борышы
      2006 жылѓы 1 ... ... ... ... бойынша
жеке сектордыњ сыртќы борышы (мемлекет ќатысатын ±йымдардыњ
сыртќы борышын жєне ... ... ... ... ... ... 52,1 ... АЌШ долларын ќ±рады.
      ЖI¤-нiњ жыл сайынѓы жоѓары ќарќынмен µсуiне ќарамастан,
2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша 2001 жылы ... ... ... ќол ... ... ... ... ‰здiксiз µсуi Yкiметтiњ жєне ¦лттыќ Банктiњ назарын
аудармай ќоймайды. Жалпы ... ... ... ... ... ... жеке сектордыњ сыртќы борышыныњ µсiмi есебiнен,
оныњ iшiнде банк секторыныњ борышы есебiнен ќолдау табады.
2006 жылдыњ бiрiншi жартыжылдыѓына ќол ... ... ... ... ... 10,4 ... АЌШ долларыныњ 5 млрд. АЌШ
долларын ("Ќазаќстанныњ Даму Банкi" АЌ-ны ќоспаѓанда) банк
секторыныњ борышы ... ... ... ... 2006 ... 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша баѓалау бойынша
ќаржы секторыныњ сыртќы борышы (мемлекет ќатысатын
±йымдарды, атап айтќанда, "Ќазаќстанныњ Даму Банкi"
АЌ-ны ќоспаѓанда) 20,4 ... АЌШ ... ... ... ... банк ... ... сыртќы ќарыз алу
‰рдiсi саќталып отыр. 2003, 2004, 2005 жылдары жєне 2006
жылдыњ бiрiншi жартыжылдыѓында екiншi дењгейдегi
банктердiњ сыртќы борышыныњ µсу ... ... ... ... жєне ... ... 2006
жылдыњ бiрiншi жартыжылдыѓыныњ ќорытындылары бойынша банк
секторыныњ сыртќы берешегi, "Ќазаќстанныњ Даму Банкi" АЌ-ны
ќоспаѓанда, 19,9 млрд. АЌШ долларын ќ±рады, б±л ... ... ... ... ... жєне ќаржы
секторыныњ сыртќы борышыныњ 97,6%-iн ќ±рады.
      Банк секторыныњ сыртќы ќарыз алуыныњ ќарќынды µсуi жалпы
сыртќы борыш ... ... єсер ... б±л ... ... ... ... нашарлаѓан жаѓдайда банктердiњ
єлсiздiгi к‰шейе т‰седi.
      Банк секторыныњ валюта тєуекелдерiн басќару маќсатында
валюталыќ позицияныњ лимиттерi ќайта ќаралды:
      Standard & Poor's агенттiгiнiњ "А-дан" ... емес ... ... ... ... агенттiктердiњ бiрiнiњ осыѓан
±ќсас дењгейдегi рейтингi бар елдердiњ шетелдiк валюталары жєне
µз капиталы шамасыныњ 15%-iнен аспайтын мµлшерде "Eypo"
валютасы бойынша ашыќ ... ... ... ... ... ... ... Standard & Poor's агенттiгiнiњ "А-дан" тµмен егемен
рейтингi немесе басќа рейтингтiк ... ... ... ... ... аспайтын мµлшерде осыѓан ±ќсас
дењгейдегi рейтингi бар елдердiњ шетелдiк валюталары бойынша
ашыќ валюталыќ позицияныњ (±зын жєне ќысќа) лимитi ... ... ... ... ... бойынша 15%-інен
азайтылды;
      банктiњ µз капиталы шамасыныњ 30%-iнен аспайтын мµлшерде
валюталыќ таза позиция лимитi 50%-тен азайтылды.
      Елдiк тєуекелдi ... ... ... ... ... жµнiндегi тєуекелдерiн шектеу
маќсатында 2006 жылѓы 1 шiлдеден бастап резидент емес
±йымдарда ... ... емес ... ... активтер бойынша 100%-тен 150%-ке дейiн
тєуекел дєрежесiн арттыру ... ... банк ... ... ... одан єрi
ќатањдату маќсатында валюталыќ позицияныњ жекелеген
лимиттерi азайтылды:
      Standard & Poor's ... ... ... емес егемен
рейтингі немесе басќа рейтингтiк агенттiктердiњ бiрiнiњ осыѓан
±ќсас ... ... бар ... ... ... ... ... бойынша ашыќ валюталыќ позицияныњ (±зын жєне
ќысќа) лимитi ... µз ... ... 15%-iнен
12,5%-iнe дейiн азайтылды;
      банктiњ µз капиталы шамасыныњ 30%-iнен валюталыќ таза
позиция лимитi 25%-кe дейiн азайтылды.
      Аталѓан лимиттер 2006 ... 1 ... ... ... ... ... µзге ќаржы ±йымдары сыртќы ќарыздарды
елеусiз кµлемде тартатындыѓын атап µткен жµн. 2006 жылѓы
1 шiлдедегi жаѓдай бойынша µзге ќаржы ±йымдары (екiншi
дењгейдегi банктердi ... ... ... 481,8 млн. АЌШ ... ќ±рады (жалпы сыртќы
борыштыњ 0,9%-iн) ќ±рады.
      Ќаржы секторыныњ осалдыѓы ќомаќты, µйткенi ќаржы
институттарыныњ єдетте тµлем мерзiмiнiњ ... єкеп ... ... левереджi бар,
ассимметриялыќ аќпарат тєуекелi мен моральдыќ тєуекел
жоѓары нарыќтарда ж±мыс ... ... ... ... ... ... ... бiрi наќ банк секторыныњ ќайта ќаржыландыру
тєуекелдерiне, валюталыќ, проценттiк тєуекелге жєне µтiмдiлiк
тєуекелiне бейiмдiгiнiњ артуы болып ... ... ... ... ... алу банктердiњ валюталар баѓамыныњ
т±раќсыздыѓына байланысты валюталыќ тєуекелге ±шырауын
к‰шейтедi, ал µз валюталыќ кµздерi жоќ ќарыз алушыларѓа
кредиттер беру жолымен осы ќаражатты ... ... ... ... ... ... к‰шейтедi. Б±дан басќа,
орналастырылѓан активтер мен тартылѓан мiндеттемелердiњ
мерзiмiндегi тењгерiмсiздiк отандыќ банктердiњ валюталыќ
µтiмдiлiк дењгейiне терiс єсер ... ... емес ... сектордыњ борышы
      2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай бойынша баѓалау бойынша
ќаржылыќ емес корпоративтiк сектордыњ сыртќы борышы
(мемлекет ќатысатын ±йымдарды ќоса ... 31,7 ... ... ќ±рады.
      Ќаржылыќ емес корпоративтiк сектордыњ, мемлекет басым
ќатысатын ±йымдардыњ борышын ќоспаѓанда, сыртќы борышыныњ
2003 - 2005 ... жєне 2006 ... ... ... ... тиiсiнше 16,1%-тi, 37,7%-тi, 17,9%-тi жєне 18,5%-тi
ќ±рады. Мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ борышын ќоспаѓанда
ќаржылыќ емес корпоративтiк сектордыњ сыртќы борышы 2006 жылѓы
1 шiлдедегi ... ... 29 380 млн. АЌШ ... ... ... ... ќатар, жалпы сыртќы борыштыњ 41,5%-iн шетелдiк
бас жєне еншiлес компаниялар алдындаѓы ќазаќстандыќ
±йымдардыњ фирмааралыќ берешегi ќ±райды.
      ... ... ... ... ... µнiмдi
бµлу туралы келiсiмдер (¤БК), жер ќойнауын пайдалануѓа
арналѓан келiсiм-шарттар бойынша ж‰зеге асыратын ... ... ... ... ... 2006 ... ... ќорытындылары бойынша аумаќта жер
ќойнауын барлаумен айналысатын шетелдiк компаниялар
филиалдарыныњ µздерiнiњ бас компаниялары (шетелдiк)
алдындаѓы сыртќы берешегi 10 ... АЌШ ... ... ... ... ... ... фирмааралыќ берешек
соншалыќты ќауiптi емес, µйткенi тiкелей инвестор-кредитор
ќарыз алушыныњ тµлем ќабiлетсiздiгi тєуекелiн оныњ ... ... ... ... ... Алайда, даѓдарысты
жаѓдайда фирмааралыќ борыш валюта баѓамына ќосымша ќысым
жасауѓа ... ... ... ... ... ... тµлем ќабiлетi бар
кєсiпорындардыњ iшкi активтерiн (мысалы, банктердегi жедел
депозиттер жєне µзге де уаќытша бос ќаражат) айырбастап,
єкете бастауы м‰мкiн.
      Барлаудыњ оњ ... ... ... ... ... ... оны µндiру жєне сату
басталѓаннан кейiн µтелуi м‰мкiн. Демек, µтеудi талап
ететiн шыѓындар неѓ±рлым жоѓары болѓан сайын, м±най сату
салдарынан ЖI¤ мен ... ... ... ел ... ... ... ... соншалыќты аз валюта т‰сiмiн
алады.
      Шектеулi рентабельдiлiкпен бiрлесiп корпоративтiк
секторды шетел ... ... тыс ... ... ... ќаржыландыруѓа ќатысты жоѓары
левереджi бар ќ±рылымды ќаржыландыру жалпыѓа ортаќ
корпоративтiк тµлем ќабiлетсiздiгiне єкелуi м‰мкiн.
Шетел валютасында ќарыз алатын, ... ... ... немесе ќызмет кµрсетулерiн (мысалы
Индонезияда болѓандай) µндiретiн корпорациялар ±лттыќ
валюта ќ±нсыздана бастаѓаннан-аќ ќолма-ќол аќша (жєне табыс)
аѓыныныњ ... ... ... ... ... айтарлыќтай ќауiптер сонымен
ќатар сала ќ±рушы компаниялар болып табылатын жєне ... ... бар iрi ... ... тарапынан да туындауы
м‰мкiн. М±нда, мысалы, м±найдыњ жєне республиканыњ негiзгi
экспорттыќ номенклатурасыныњ µзге де тауарлары баѓасыныњ
ќ±лдырауы нєтижесiнде болатын ... ... ... ... ... ... Ќазаќстан Республикасыныњ зањнамасында сыртќы ќарыз алу
кезiнде туындайтын ... ... ... ... ... бiр шектеулер (Салыќ
кодексiнiњ 94-бабында белгiленген "жеткiлiктi
капиталдандыру ережесi" (б±дан єрi - ЖКЕ)) кµзделедi.
      ЖКЕ-нiњ мєнi, егер ќарыз алушыныњ мiндеттемелерi µзiнiњ
капиталына (левередж) ара ... ... ... ‰шiн -
7-ден, ќаржылыќ емес ±йымдар ‰шiн - 4-тен асып кетсе, резидент
еместерге ... беру ... ... ... ... ... єкеледi. Б±л ретте ќарыз алушыныњ
мiндеттемелерiнiњ жалпы сомасынан сыйаќы аударылмайтын
мiндеттемелер алып тасталады. Б±дан басќа, ќосарланѓан салыќ
салуды болдырмау туралы халыќаралыќ шарттардыњ талаптарына
сєйкес ЖКЕ ... ... ... жєне ... ... елдердiњ резидент еместерiнiњ
ќарыздарына ќатысты ѓана ќолданылуы м‰мкiн.
      Соѓан ќарамастан, тиiстi салыќтыќ єкiмшiлендiру кезiнде
ЖKE аффилиирленген кредиторлардан жеткiлiктi
капиталдандырылмаѓан ... ... ... ынталандырмайды: 2006 жылѓы 1 шiлдедегi жаѓдай
бойынша ќаржылыќ емес корпоративтiк сектордыњ сыртќы
борышыныњ 72%-iн ќ±райтын ... ... ... ... ... ... еншiлес
кєсiпорындары) ќарыздары мен депозиттерi банктердiњ сыртќы
борышыныњ 43,8%-iн ќ±рады. ЖКЕ ... ... ... ... ... ... ... кезiнде Оњт‰стiк-Шыѓыс Азия елдерiнiњ ќаржы
даѓдарысына тап болѓанын ескерiп, жоѓарыда кµрсетiлген
шектi коэффициенттердi тµмендету м‰мкiндiгiн зерделеу ќажет.
      Осылайша, практика ... ... ... ... ... ... ... тежеу ‰шiн жеткiлiктi тиiмдi емес.
 2.1. Несиелік ±йымдарыныњ ќызметіне ќаржылыќ ќаѓалауыныњ
маќсатына ќол ... жєне ... ... ... ... тєжiрибенi талдау борышты басќарудыњ ќандай да
бiр белгiленген наќты стратегиялары мен ж‰йелерiнiњ жоќ
екендiгiн кµрсетiп отыр. Кµптеген елдер µздерiнiњ ±лттыќ
экономикалыќ ... ... ... ... ... ... ж‰йесiн ќалыптастырады. Мысалы, кµптеген
елдерде борышты басќару жµнiндегi функциялар ... ... ... ... ... ... ... дамыѓан елдерде (Ирландия, Жања
Зеландия, Швеция, ¦лыбритания жєне т.с.с.) мемлекеттiк борышты
басќару ... ... ... ќызметтер бар. Кµптеген
елдерде мемлекеттiк бюджеттiњ тапшылыѓын ќаржыландырудан
басќа, мемлекеттiк (‰кiметтiк) ќарыз алу ... ... ... ќор ... ... шоѓырландырылады, алайда елдiњ ќаржы
институттары ‰шiн бєсекенi тудырмау ‰шiн кµп ... ... ... ... ... ... ж‰зеге
асыратын басќа елдер де (Бразилия) бар. Б±дан басќа, жалпы
сыртќы борыш мµлшерiнiњ дењгейi бойынша елдердiњ
±станымдары єр т‰рлi.
      ... ... ... ала отырып жєне елдiњ
борышын басќарудыњ аѓымдаѓы жай-к‰йiнiњ жаѓдайын ескере
отырып, мынадай баѓыттар бойынша борышты басќарудыњ т±раќты
жєне ... ... ... ... ќалыптастыру ‰шiн тиiстi
шараларды iске асыру орынды болып отыр.
      4.1. Жалпы сыртќы борыштыњ ќ±рылымы
      Ќазаќстан Республикасыныњ ... ... ... ... ... алѓанда Халыќаралыќ Валюта
ќорыныњ, Д‰ниеж‰зiлiк Банктiњ жєне басќа халыќаралыќ
±йымдардыњ сыртќы борыш жµнiндегi басшылыќта ... ... ... жєне ... ... ... (¦ШЖ, 1993 ж.) ... жєне тµлем
тењгерiмi статистикасыныњ (тµлем тењгерiмi жµнiндегi басшылыќ,
ХВЌ, 1993 ж.) негiзгi принциптерiне ... ... ... ... борыштыњ статистикасын ќалыптастыру мен ±сыну
жµнiндегi ќазiргi ќаѓидаттар халыќаралыќ єдiснаманыњ сыртќы
борыш жµнiндегі талаптарына толыќ сєйкес келмейдi жєне ел
резиденттерiнiњ єрт‰рлi ... ... ... ... ‰шiн ќажеттi аќпаратпен
ќамтамасыз етпейдi.
      Жалпы сыртќы борыш туралы жан-жаќты ќамтуды жєне
негiзделген ±ѓымды ќамтамасыз ету ... ... ... еместер алдындаѓы жиынтыќ
борышын бiлдiретiн елдiњ сыртќы борышы мынадай талдамалыќ
±ѓымда айќындалатын болады:
      1. Мемлекеттiк сектордыњ борышы:
         1.1. Мемлекеттік басќару секторыныњ ... 1.1.1. ... ...       1.1.2. ¦лттыќ Банктiњ борышы
         1.2. ... ... ... ... (50% ... ... ... еншiлес, тєуелдi жєне бiрлесiп
баќылайтын ±йымдарын ќоса алѓандаѓы борышы:
              1.2.1. Республикалыќ мемлекеттік ... ... ... ... ... 1.2.2. ... ... жєне мемлекет
басым ќатысатын жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiктердiњ
борышы:
                     1.2.2.1. Фирмааралыќ берешек
                     1.2.2.2. ¤зге де берешек
      2. ‡кiметтiњ шартты мiндеттемелерi:
         2.1. ... ... ... борыш
         2.2. Мемлекеттiњ кепiлдемелерi бойынша борыш
      3. Жеке сектордыњ борышы (мемлекет басым ќатысатын
±йымдарды (50% жєне одан жоѓары) ќоспаѓанда):
         3.1. ... ... ... ... (мемлекет
ќатысатын ±йымдарды ќоспаѓанда):
              3.1.1. Екiншi дењгейдегi банктердiњ борышы
        ... 3.1.2. ¤зге де ... ... ...       3.2. Ќаржылыќ емес корпоративтiк сектордыњ борышы
(мемлекет ќатысатын ±йымдарды ќоспаѓанда):
              3.2.1. Фирмааралыќ берешек:
                     3.2.1.1. Барлауѓа арналѓан шыѓындар
               ... 3.2.1.2. ¤зге де ... ... ... 3.2.2 ... емес ... сектордыњ µзге
борышы
         3.3. Мемлекеттiњ 50%-тен кем акциясы ќатысатын
±йымдардыњ борышы:
              3.3.1. ... ... ... 3.3.2. ¤зге де ... ... 3.4. Басќа да берешек (‰й шаруашылыѓы жєне ‰й
шаруашылыѓына ќызмет кµрсететiн коммерциялыќ емес
±йымдар).
      Жања ќ±рылымда кµрсетiлген "Мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... ... борыштыњ мiндеттемесi
болып табылатын "мемлекеттiк борыш" ±ѓымына сєйкес келедi.
Борыштыњ кµрсетiлген жања ќ±рылымы мемлекеттiњ ќазiргi
борыштыќ мiндеттемелерiн ±лѓайтуды бiлдiрмейдi, Б¦¦-ныњ,
ХВЌ-ныњ ... ... жєне ... ... сєйкес келетiн жiктеме болып
табылады.
      Мемлекеттiњ кепiлдiгi мен кепiлдемесi мемлекеттiк жєне
жеке сектор ±йымдарына берiлетiндiктен жєне тек ... ... ... ... ... ... ... сыртќы борыштыњ сомасы,
2-тармаќтыњ мєнiн есепке алмаѓанда, 1 жєне 3-тармаќтардыњ
жиынтыќ сомасына сєйкес келедi.
      Мемлекет басым ќатысатын ±йымныњ борышы мемлекеттiк
сектор ... ... ... ... ... ... ќоспаѓанда, мемлекет басым ќатысатын
±йымдардыњ жєне олардыњ еншiлес, тєуелді жєне бiрлесiп
баќылайтын ... ... ... ... ... ... ... борыш ќ±рылымыныњ кµрсетiлген
талдамалыќ ќ±рылымында кµзделетiн мемлекет басым ќатысатын
±йымдардыњ (50% жєне одан жоѓары), олардыњ еншiлес, тєуелдi
жєне ... ... ... ќоса ... ... ... осы ... сыртќы борышыныњ
тиiстi мониторингiн ж‰ргiзу жєне реттеу сапасын арттыру
‰шiн пайдаланылады.
      Борыштары мемлекеттiк сектордыњ борышына жататын,
мемлекет ... ... ... тiзбесiн ‡кiмет
бекiтедi.
      Осы Т±жырымдамада жеке сектор мемлекеттiњ басым
ќатысуынсыз ќаржы секторы мен ... ... ... ... ќаралады.
      Осы Т±жырымдаманыњ маќсаттары ‰шiн µзге де ќаржы ±йымдары
ретiнде саќтандыру ... ... ... ... ... басќаратын брокерлер жєне (немесе)
дилерлер, зейнетаќы активтерiн басќаруды ж‰зеге асыратын
тiркеушiлер, ±йымдар, банк операцияларыныњ жекелеген
т‰рлерiн ... ... ... ... ... Борыштыњ салыстырмалы параметрлерi
      Мемлекеттiк сектордыњ борышын басќару (±сынылып отырѓан
жања ќ±рылым ... жєне жеке ... ... ... ж‰йесiн ќ±ру шењберiнде ел ‰шiн ыќтимал бастапќы
мєн болатын орта мерзiмдi перспективаѓа арналѓан ... ... ... ... ... ... асып кетуге жол бермеу ‰шiн мемлекеттiк
органдар Ќазаќстан Республикасыныњ зањнамасы шењберiнде
белгiлi бiр шектеу шараларын ќолдануы м‰мкiн.
      ... ... ... ... мєнi орта ... кезењге
арналып елдiњ єлеуметтiк-экономикалыќ даму саясатын, жеке
баѓыттар бойынша сыртќы борыштыњ µзгеру ќарќындарын,
‡кiметтiњ ¦лттыќ Банкпен ... ... ... ... мен ... ... дєрежесiн ескере
отырып, айќындалатын болады.
      Д‰ниеж‰зiлiк банктiњ жiктемесiне ... ... ... ... бар елдер санатына соњѓы жылдар iшiнде
мынадай екi кµрсеткiштерiнiњ ењ болмаса бiреуi шектi мєннен
асатын мемлекеттер жататынын атап ... жµн - ... ... ќ±ныныњ ЖI¤-ге ќатынасы 80%-тi
ќ±рады; немесе келтiрiлген ќ±нныњ экспортќа ќатынасы
220%-тен жоѓары болды. Егер бiрiншi кµрсеткiшi 18%-тен 80%-кe
дейiнгi шекте т±рса немесе екiншi ... 132% пен ... ... ... ... болып саналады.
      Тиiстi экономикалыќ ќауiпсiздiктi ќамтамасыз ету ‰шiн
борыштарды басќарудыњ тиiмдi ж‰йесiн ќалыптастырушы ел
ретiнде Ќазаќстан ‰шiн сыртќы борыштыњ жекелеген баѓыттары
бойынша µсiм ... ... жєне орта ... ... ... борышты ЖI¤-ге 65-70% дєлiзде ќалыптастыруѓа
ќол жеткiзу орынды болып ... Осы ... ... ... ... ... енгiзу немесе
ќолданыстаѓы шектеу шараларын ќатањдату ќажеттiгi сыртќы
борыштыњ ќ±рылымынан (ќысќа мерзiмдi борыштыњ ‰лесi,
фирмааралыќ ... ... ... жєне ... мен ... ... болжамды серпiнiнен шыѓа
отырып, сондай-аќ ќосымшада келтiрiлген ќаржылыќ
т±раќтылыќтыњ жиынтыќ индикаторларыныњ серпiнi мен
сыртќы к‰йзелiстердiњ ыќтималдыѓы ескерiле ... ... ... єлемдiк тєжiрибесi елдiњ
ќаржылыќ т±раќтылыѓы ‰шiн барынша тєуекел ... ... банк ... ... ... табылатындыѓын кµрсетедi. Осыѓан байланысты, сыртќы
борышты реттеу контекстiнде банктер ‰шiн ќысќа мерзiмдi
валюталыќ µтiмдiлiктiњ бастапќы ... ... ... ... ие болады. Ќазiргi уаќытта ќысќа
мерзiмдi валюталыќ µтiмдiлiктiњ ... 0,8 ... ... сыртќы мiндеттемелерiн реттеу маќсатында ќысќа
мерзiмдi валюталыќ µтiмдiлiктiњ жоѓарыда кµрсетiлген лимитi
жєне резидент ... ... ... ... ењ ... ... ... т‰рде
ќайта ќаралады, сондай-аќ µзге де ќажеттi шаралар
ќабылданатын болады.
      Республика резиденттерiнiњ сыртќы ќарыз ... ... ... ќабылданып ќойѓан шараларды ескере отырып,
жекелеген баѓыттар (секторлар) бойынша сыртќы ... ... ... ... ... ... ... зерделеу ќажет.
      Жалпы жєне секторалдыќ тµлем ќабiлеттiлiгi жєне
µтiмдiлiктiњ ... ... ... ... ... мен µзге де параметрлердi
баѓалау республика экономикасыныњ жекелеген секторлары мен
салаларын дамыту перспективасымен сыртќы ќарыз ... ... ... ... ‰шiн ... даму жоспарын ќалыптастыру
кезiнде ж‰ргiзiлуге тиiс.
      Сонымен бiрге, жеке сектордыњ шаруашылыќ ќызметiне
мемлекеттiњ тiкелей араласуын барынша ... ... жµн. ... ... ... ... ... ќысќартуѓа баѓытталѓан шаралар
реттеушi (жанама) сипатќа ие болуѓа тиiс. Жеке сектордыњ
резидент еместер алдындаѓы мiндеттемелер мµлшерiн ±стап
т±ру жµнiндегi тiкелей шектеу шараларын ... ... ... ... ету ‰шiн ... шара
ретiнде ерекше жаѓдайларда жол берiлуi м‰мкiн.
      Б±л ретте, уєкiлеттi ... ... ... ... ... ... ... сыртќы
ќарыздардыњ сапасына аударылатын болады.
      ¦лттыќ Банк пен ‡кiмет жалпы сыртќы борышты жыл сайынѓы
баѓалау шењберiнде экономикалыќ жєне ќаржылыќ к‰йзелiстер
кезiнде борыштыќ ќ±ралдар ... ... ... ... ... ќатар Т±жырымдамада
айќындалѓан жалпы сыртќы борыштыњ салыстырмалы параметрлерiн
азайту немесе ±лѓайту ‰шiн негiз болуы да м‰мкiн.
      Жалпы сыртќы борыштыњ ... ... ... ... ‰шiн ... ... ... шаралармен
ѓана шектелмеуге тиiс. Ќаржыландырудаѓы экономиканыњ наќты
секторларыныњ с±ранысын ќанаѓаттандыру ‰шiн ќажеттi ќаржы
ресурстарын тарту ‰шiн несие капиталыныњ iшкi нарыѓында балама
кµздердi ... ‰шiн ... ... ... ... алмасу. Ќ±ќыќтыќ ќамтамасыз ету
      Тиiмдi басќаруды ќамтамасыз ету маќсатында мемлекеттiк
сектордыњ ... жєне жеке ... ... борышы бойынша
ж‰йелiк мониторинг ж‰зеге асырылады.
      Мемлекет басым ќатысатын ±йымныњ сыртќы ... ... жеке ... ... ... ... ... мемлекеттiк
органдар арасында аќпарат алмасудыњ ж±мыс iстейтiн ж‰йесiнiњ
жоќтыѓы борышты басќарудыњ негiзгi проблемаларыныњ бiрi
болып табылады.
      Сондыќтан мемлекеттiк органдар арасында аќпаратпен
алмасуды ... ... жєне ... ... ... ... ... ж‰ргiзу ‰шiн бiрыњѓай кiрiктiрiлген
электрондыќ деректер базасы ќ±рылатын болады, оны тоќсан
сайынѓы негiзде мемлекеттiк басќару секторыныњ борышы
жєне мемлекеттiњ шартты ... ... - ... ... уєкiлеттi орган, мемлекет басым ќатысатын
±йымдардыњ сыртќы борышы жєне жеке сектордыњ сыртќы борышы
бойынша - ¦лттыќ Банк, ќаржы секторыныњ ќаржылыќ
т±раќтылыѓыныњ индикаторлары бµлiгi ... ... жєне ... ... ... мен ... ... орган, ќаржылыќ емес корпоративтiк сектордыњ
индикаторлары бµлiгiнде µз ќ±зыретi шегiнде статистика
жµнiндегi ... ... ... Б±л ... ... ... ... ќ±рылатын деректер
базасында ±сталмауѓа тиiс жєне ќолданылып ж‰рген аќпараттыќ
алмасу туралы келiсiмдер жасасу практикасы арќылы мемлекеттiк
органдар арасында алмасуѓа жатады. Елдiњ сыртќы ... жєне ... ... ... ... ... шењберiнде Ќазаќстан Республикасы резиденттерiнiњ
сыртќы борышы туралы аќпаратќа тиiстi ќол ... ... ... ... ... басќару мєселелерi
жеткiлiктi регламенттелмеген, т‰рлi мемлекеттiк
органдардыњ толыќ емес кµлемде борышты басќару
мєселелерiн кµздейтiн жекелеген нормативтiк ќ±ќыќтыќ
актiлерi бар. Осыѓан байланысты, ... ... ... ... жєне ... ... ел ... басќару тєртiбiн
регламенттеу маќсатында зањнамаѓа µзгерiстер мен толыќтырулар
енгiзу ±сынылып отыр, атап айтќанда:
      жалпы сыртќы ... ... ... ... борыш ±ѓымын, оныњ ќ±рылымын, жалпы сыртќы
борыштыњ ыќтимал ... ... жєне ... сыртќы борыш
жай-к‰йiн жаќсарту жµнiндегi тетiктердi айќындау тєртiбiн
белгiлеу;
      мемлекеттiк басќару секторыныњ борышы жєне ... ... ... ... борыш лимитiн жєне есептердiњ тиiстi
єдiстемесiн кµрсете отырып, мемлекеттiк кепiлдiктер,
кепiлдемелер беру лимитiн айќындау ережесiн єзiрлеу;
      мемлекеттiк басќару секторыныњ борышы жєне оныњ ... ... ... ... ... борыш тєуекелдерiн басќару
жєне Yкiметтiњ шартты мiндеттемелерi жµнiнде ережелер ... ... ... ... мерзiмiнен б±рын µтеу баѓалы
ќаѓаздардыњ ±йымдастырылѓан нарыѓында эмитенттiњ мемлекеттiк
эмиссиялыќ баѓалы ќаѓаздарды сатып алуы жєне сатуы,
мемлекеттiк басќару секторыныњ ... ... ... ... ... ќ±рылымдау,
борышты ќайта ќаржыландыру жµнiндегі, сондай-аќ хеджирлеу
операцияларын ж‰зеге асыру жµнiндегi iс-шараларды ќоса
алѓанда, борыш ќ±рылымын оњтайландыру жµнiндегi мєселелер
кµрсетiлуге тиiс;
      ¦лттыќ Банктiњ ... ... ... ... ... ... борышын басќару тєртiбiн айќындау;
      ќарыз алу жєне мемлекеттiк басќару секторыныњ борышын
жєне ‡кiметтiњ шартты мiндеттемелерiн басќарудыњ µзге
мєселелерiн, оныњ iшiнде мемлекеттiк ... ... беру ‰шiн ... жобаларды iрiктеу
µлшемдерiн оњтайландыруды жетiлдiру;
      мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ сыртќы борышы
бойынша:
      мемлекет басым ќатысатын ... ... ... ... ... ‰лестерiнiњ) мемлекеттiк пакеттерiн
иемдену жєне пайдалану ќ±ќыѓын ж‰зеге асыратын тиiстi
мемлекеттік органдардыњ жєне/немесе тиiстi жергiлiктi
атќарушы органдардыњ тиiмдi сыртќы ќарыз алуды, ќарыз
ќаражатын пайдалануды жєне ... ... ... ... ... ... ќоса алѓанда, мемлекет
басым ќатысатын ±йымдардыњ сыртќы борышыныњ тєуекелдерiн
басќаруды баќылауды ж‰зеге асыру тєртiбiн єзiрлеу;
      жеке сектордыњ сыртќы ... ... ... ... ... корпорациялыќ
сектордыњ сыртќы борышыныњ кµлемiн реттеу жµнiндегi
тетiктердi бекiту.
      Ел ... ... ... ... ќ±ру ... ... мемлекеттiњ халыќаралыќ ќаржы ±йымдарымен
ж±мыс iстеу жµнiндегі бiрыњѓай саясаты ќалыптастырылады,
оныњ шењберiнде ќызметiнiњ ерекшелiгiне, ќарыз ќаражатын
беру шарттарына жєне ... ... ... ... ... iске ... ... тєжiрибесi жєне т.б.) байланысты
халыќаралыќ ќоѓамдастыќ мойындаѓан єрбiр халыќаралыќ
ќаржы ±йымымен ынтымаќтастыќтыњ наќты баѓыттары аныќталады.
Мемлекеттiњ халыќаралыќ ќаржы ±йымдарымен ... ... ... орта ... ... ... ... басќару стратегиясында кµрiнiс
табатын болады.
      Кейбiр негiзгi халыќаралыќ ќаржы институттарымен
ынтымаќтастыќтыњ мынадай ыќтимал баѓыттарын айќындау
орынды ... ... ... Банк - ауыл ... ... ... ... аумаќтыќ даму, ќоршаѓан ортаны ќорѓау,
инфраќ±рылымды дамыту, технологияларды коммерцияландыру
(жеке сектор немесе ќаржы секторы), мемлекеттiк-жеке єрiптестiк
тетiктерiн ќолдана отырып, инвестициялыќ жобаларды ж‰зеге
асыру;
      Еуропа ... Ќ±ру жєне Даму ... - ... жєне орта
бизнестi дамыту (жеке сектордаѓы операциялар),
энергетика, ќаржы ... ќор ... ... єрiптестiк тетiктерiн ќолдана отырып,
инвестициялыќ жобаларды ж‰зеге асыру;
      Азия Даму Банкi - ... ... ... ауылдыќ
сумен жабдыќтау, µњiрлiк жєне ауылдыќ даму, бiлiм беру,
кµлiк, орталыќ жєне жергiлiктi билiк органдарын ќолдау,
шаѓын жєне орта ... ... ... ... ... єрiптестiк тетiктерiн
ќолдана отырып, инвестициялыќ жобаларды ж‰зеге асыру;
      Ислам Даму Банкi - жеке секторды ... ИДБ ... ... ... ... ... ... дамыту, мемлекеттiк-жеке єрiптестiк
тетiктерiн ќолдана отырып, инвестициялыќ жобаларды
ж‰зеге асыру.
      Экономикалыќ жоспарлау жµнiндегi уєкiлеттi орган
шењберiнде ... ... ... ... ... бµлiмше ќ±ру ќажет.
      4.4 Баѓыттар бойынша борышты басќарудыњ жекелеген
мєселелерi
      Жоѓарыда кµрсетiлгендерге ќосымша ел борышын ... ќ±ру ‰шiн ... ... iске асыру орынды
болып табылады:
      Мемлекеттiк сектор борышы бойынша
      Ќазаќстан Республикасы Президентiнiњ 2005 жылѓы ... N ... ... ... ... ќаражатын ќалыптастырудыњ жєне
пайдаланудыњ орта мерзiмдi перспективаѓа арналѓан
т±жырымдамасына сєйкес ‰кiметтiк ќарыз алу сонымен
ќатар ќор нарыѓында тиiстi баѓдар белгiлеу ‰шiн ... ... ... ... єрi - ... кµлемiн ±стап т±ру маќсатында ж‰зеге
асырылатын болады. Бес жылдыќ перспективада наќты
жинаќтау маќсатында ‰кiметтiк ќарыз алу саясаты кепiлдiк
берiлген ... ... ... ... борыштыњ ¦лттыќ ќор
активтерiнiњ нарыќтыќ ќ±нына 50-70 проценттiк аралыќ ќатынасќа
ќол жеткiзуге баѓдарланатын болады.
      Осыѓан байланысты, ‰кiметтiк ќарыз алу мен ... ... ... ењ ... ... ќарыз
алудыњ, борыштыњ, оѓан ќызмет кµрсету шыѓындары мен
тєуекелдiњ оњтайлы дењгейiн ... ... ... ... ќол ... ... ... ауытќымасын ќ±ру ‰шiн ќор нарыѓында тиiстi
баѓдар белгiлеу ‰шiн ќажеттi ќ±рылымы бар ... ... ... ... барынша ±заќ айналым мерзiмi бар МБЌ-ны кезењ-кезењiмен
енгiзу;
      зейнетаќы ќорларыныњ жєне ќор нарыѓыныњ басќа да
ќатысушыларыныњ ќажеттiлiктерiн ќамтамасыз ету ... ... ... ... ... етiлген жєне ќамтамасыз етiлмеген
инфраќ±рылымдыќ облигациялар нарыѓында баламалы
ќ±ралдарды дамыту.
      Б±дан басќа, мемлекет 100% ќатысатын зањды ... ... ... (100%) ... ... ... ... компаниялар, акционерлiк ќоѓамдар жєне
т.б.) МБЌ сатып алуы жµнiндегi талаптарды алып ... ... бос ... ... жєне ¦лттыќ Банктiњ
жедел депозит шоттарына салуына тыйым салу ќажет. Б±л ретте,
аталѓан iс-шараларды iске асыру м±ндай ж‰йеге бiртiндеп
µтудi ... тиiс, ... осы ... ... ... ... ... белгiлi бiр уаќытты алады,
сондай-аќ аталѓан зањды т±лѓалардыњ м±ндай операцияларды
бiржолѓы ж‰зеге асыруы экономикада тењгерiмсiздiк туѓызуы жєне
белгiлi бiр терiс салдарларѓа ... ... ... басќа,
кµрсетiлген шараларды iске асыру сонымен ќатар борыштыќ
ќ±ралдардыњ iшкi ... ... ... ... ... ... да ... асырылуѓа тиiс.
      Осыѓан байланысты кµрсетiлген ±йымдар жєне т±тастай
алѓанда корпоративтiк сектор ... бос ... ... ... ... жєне ... ... iшкi нарыѓын
дамыту ќажет. Аталѓан ќ±ралдарды ќатарлас дамыту ‰шiн
мемлекет 100% ќатысатын ±йымдардыњ, сондай-aќ олардыњ
толыќ (100%) баќыланатын ±йымдарыныњ ... ... ... ... ... Б±л ... ќаржы нарыѓын дамыту ‰шiн ќалыптасып отырѓан
бюджеттiњ наќты атќарылуына ќарамастан, бастапќыда
жоспарланѓан кµлем мен кесте бойынша т±раќты ... ... ... ... ... ... бюджет тапшылыѓын ќаржыландырудыњ ќажеттi
дењгейi тµмендеген кезде бюджетке ¦лттыќ ќордан берiлетiн
кепiлдi трансферттiњ кµлемi тиiстi сомаѓа азайтылуы м‰мкiн.
      ‡кiметтiк ќарыз ... жєне ... ... ... ескере отырып, ќор нарыѓында тиiстi баѓдарды
белгiлеу ‰шiн МБЌ-ныњ ... ... ... м‰мкiн болмаѓан
жаѓдайда, ќаржы нарыѓына µзге де ќатысушылар ‰шiн (мемлекет,
жеке сектор ќатысатын ќаржы ±йымдары жєне т.б.) ќоржындаѓы
МБЌ-ныњ талап етiлетiн ... ... ... ... отыр.
      Б±дан басќа, инвестициялыќ жобаларды м‰мкiндiгiнше ќысќа
мерзiмде iске асыруды бастауды ќамтамасыз ету ‰шiн ќарыз жєне
байланысты гранттар шарттарын келiсу ... ќол ќою ... ... ену ... ќысќарту м‰мкiндiгiн
ќарастыру бµлiгiнде Yкiметтiњ сыртќы ќарыз алуын
ж‰зеге асырудыњ ќазiргi рєсiмiн ќайта ќарау ±сынылып
отыр.
      ... ... ... тиiмдi басќару, сондай-аќ
‰кiметтiк ќарыз алу тєуекелiн басќару маќсатында туынды
баѓалы ... ... ... ... оныњ iшiнде
‰кiметтiк ќарыздарды хеджирлеу жµнiндегi мємiлелердi ж‰зеге
асыру кµзделiп отыр.
      ¤з шешiмiн табуѓа тиiс ќазiргi мєселелердiњ бiрi
жергiлiктi атќарушы органдардыњ танылмаѓан борыштарын
реттеу ... ... ... ... ... соњѓы шарасы
зањнамада белгiленген тєртiппен жергiлiктi атќарушы органныњ
шотынан тиiстi соманы акцептсiз есептен шыѓару болуѓа тиiс.
Б±дан басќа, µтеу кестелерiн жєне лимиттердi ... ... ‰шiн ... ... ... ... ... ќолданылуѓа тиiс.
      Сонымен ќатар жергiлiктi атќарушы органдардыњ ќарыз алу
жєне борышын басќару рєсiмдерi де, оныњ iшiнде ... ... ... ќарыз алу лимитiн
айќындайтын бµлiгiнде жетiлдiрiлетiн болады.
Жергiлiктi атќарушы органдар борышыныњ жоспарланатын
кезењге арналѓан ... ... ... туралы
Ќазаќстан Республикасыныњ тиiстi зањыныњ ќабылдануына дейiн
айќындау ќажет. Б±л ретте, жергiлiктi атќарушы органдардыњ
борышын кезењ-кезењiмен тµмендетуге ќол жеткiзу ќажет.
      Мемлекет басым ... ... ... ... жєне ... баќылайтын ±йымдарын ќоса алѓандаѓы
борышын басќарудыњ тиiмдi тетiгiн ќ±ру маќсатында борышты
басќарудыњ орта мерзiмдi саясатын ... ... ... ... саясат ќ±рамында мемлекет басым ќатысатын
±йымдардыњ жєне олардыњ ... ... жєне ... ±йымдарыныњ несие капиталыныњ iшкi жєне
сыртќы нарыќтарында орта мерзiмдi кезењге ќарыз алуды
ж‰зеге асыруы ... ... ... ... осы ±йымдардыњ борышын басќарудыњ негiзгi
баѓыттары айќындалатын болады.
      Ќысќа жєне орта мерзiмдi кезењдерге арналѓан мемлекеттiњ
кµрсетiлген саясатыныњ сипаттамасы осы ... ... ... ... ... сыртќы ќарыз алуыныњ
ыќтимал шектерiн жєне елдiњ жалпы сыртќы борышын, осы
±йымдардыњ толыќ алмаѓан сыртќы ќарыздарын несие
капиталыныњ iшкi нарыѓында жабуды ќамтамасыз ету ... ... ... ... iшкi ... ... ‰шiн
осы ±йымдардыњ ќажеттi iс-ќимылдарын, сондай-аќ оларды шешу
жолдарын кµрсете отырып, осы ±йымдардыњ сыртќы ќарыз алуыныњ
негізгi аѓымдаѓы мєселелерi туралы ќысќаша ... ... Б±л ... ... ... жєне ... баќылайтын
±йымдарын ќоса алѓанда, мемлекет басым ќатысатын
±йымдардыњ несие капиталыныњ iшкi жєне ... ... ... ... ... жµнiндегi
мемлекеттiњ саясаты жеке сектордыњ µзге ќатысушыларына
ќатысты саясатпен салыстырѓанда борышты дербес басќару
бµлiгiнде шектейтiн жєне ... ... ... ... ... ... ќол ... бµлiгiнде осы ±йымдардыњ
ќарыз алуына ќатысты µкiлеттi мемлекеттiк органдар
белгiлейтiн ... ... µзге де ... ... ... ... тєуекелдiњ дењгейiн жєне несие
капиталыныњ iшкi нарыѓын дамыту жµнiндегi мемлекеттiњ
саясатын ескере отырып ќабылдануѓа тиiс. Б±дан басќа,
ќабылданатын шаралар несие капиталыныњ ... ... ... ... ... т‰рде
тµмендетпеуге тиiс.
      Мемлекет басым ќатысатын ±йымдарды басќаруѓа ќатысатын
басќару органдары, ... ... ... ... саясаты ережелерiнiњ iске асырылуын ќамтамасыз
етуге тиiс.
      Мемлекет ... ... ... ... ... ... олардыњ еншiлес, тєуелдi жєне бiрлесiп
баќылайтын ±йымдары бойынша ж‰ргiзiлетiн ... ... ... ... ... ... шартты мiндеттемелерi бойынша тєуекелдердi
тµмендету маќсатында ‰шiншi т±лѓалардыњ алдындаѓы
мiндеттемелерi мемлекеттiк ... ... ... етiлген зањды т±лѓалардыњ
ќаржы жай-к‰йiне мониторинг пен баќылауды к‰шейту жµнiнде
шаралар ќабылданатын болады. ‡кiметтiњ шартты мiндеттемелерi
бойынша тµленетiн ќаражаттарды ќайтаруды ќамтамасыз ету
жµнiндегi зањнамада ... ... ... ... ... ... ... немесе
болдырмау маќсатында к‰шейту ќажет.
      Б±дан басќа, Yкiметтіњ берiлген ... ... ... ... ыќтимал басталуын
азайту маќсатында ‰шін т±лѓалардыњ алдындаѓы
мiндеттемелерi мемлекеттiк кепiлдiктермен жєне
кепiлдемелермен ќамтамасыз етiлген зањды т±лѓалардыњ
борыштарын ... ... ... ден ќою
жєне оларды жою жµнiндегi шараларды ќолдану ... ... ... жєне кепiлдеме ќ±ралдарын ќолдана отырып iске
асырылатын жобаларды ... ... ... ... ... ... ... уєкiлеттi
орган ќ±рамында тиiстi ќ±рылымдыќ бµлiмше ќ±рылатын болады.
      Жеке ... ... ... ... 1. ... емес ... ... ќарыз алуын салыќтыќ
реттеу ретiнде левередждi салыќтыќ єкiмшiлендiрудi жетiлдiру
ќажет, сондай-аќ кєсiпорындардыњ валюталыќ тєуекелге
±шырауын азайту ... ... ... ... ... ... пайдалану м‰мкiндiгін зерделеу
ќажет.
      Арнайы ќаржы компанияларынан (негiзгi ќызмет т‰рi
борыштыќ баѓалы ќаѓаздардыњ эмиссиясы жєне ... ... ... ... ... жєне алынѓан ќаражатты одан єрi бас
компанияларѓа салу болып табылатын резидент емес еншiлес
компаниялардан) сыртќы ќарыздарды ... ... ... ЖКЕ ... ... тєуекелдi тµмендетуге байланысты елдiњ резидент
компаниялары ‰шiн несие ... ... ... ... ‰шiн ... жасау ќажет.
      Б±дан басќа, сонымен ќатар баѓалы ќаѓаздардыњ нарыѓын
реттеу мен ... ... ... ... ... жµнiндегi комиссиялардыњ халыќаралыќ
±йымыныњ (IOSCO, International Organization of
Securities Соmmissiоns) стандарттарына жєне Еуропалыќ одаќтыњ
директиваларыныњ ережелерiнiњ ... ... ... ... ќ±ралдардыњ нарыѓын жандандыруѓа
баѓытталѓан шараларды ќабылдау ќажет.
      2. Жеке сектордыњ борышын тиiмдi реттеу жєне ел
экономикасына терiс єсер етуi ... ... ... ‰шiн уаќтылы барабар шаралар ќабылдау
маќсатында уєкiлеттi органдар борыштыќ мiндеттемелерi неѓ±рлым
елеулi болып табылатын ќаржылыќ жєне корпоративтiк ... ... ... ... ж‰йелi мониторинг пен
оны баѓалау жµнiнде шаралары ќабылданатын болады.
      ¦лттыќ Банктiњ деректерiне сєйкес 2006 жылѓы 1 шiлдедегi
жаѓдай бойынша корпоративтiк ... ... ... 87%-iн (29,4 ... АЌШ ... корпоративтiк
сектордыњ 290 ±йымыныњ (кєсiпорныныњ) мiндеттемелерi ќ±рады,
олардыњ сыртќы ќарызы 5 млн. жєне одан да кµбiрек АЌШ долларын
ќ±рады.
      Б±дан басќа, 2006 ... 1 ... ... ... АЌ, "Ќазкоммерцбанк" АЌ, "Халыќ банкi"
АЌ, "АСЌБанкi" АЌ, "ЦентрКредит Банк" АЌ, "Альянс банкi" АЌ,
"Каспийский Банкi" АЌ жєне ... АЌ ... ... ... борышы банк секторыныњ сыртќы
мiндеттемелерiнiњ жалпы кµлемiнiњ 90%-iнен астамын
(18,2 млрд. АЌШ долларын) ќ±рады.
      Сµйтiп, елдiњ сыртќы ... ... ... ел ... ... бiр ... б±л уєкiлеттi органдардыњ
тарапынан олардыњ ќаржы жаѓдайына ерекше ж‰йелi мониторинг
ж‰ргiзу ќажеттiгiн дєлелдейдi.
      Б±л ретте, ќаржы жєне корпоративтiк секторлардыњ
кµрсетiлген субъектiлерiнiњ ... ... ... пен ... осы ... ... кµрсетiлген
кµрсеткiштерге сєйкес ж‰зеге асырылуы м‰мкiн.
      Сонымен бiрге, ќазiргi уаќытта аталѓан индикаторлар
бойынша мемлекеттен органдарда статистикалыќ ... ... ... ... ... бойынша
мєлiметтер жинау жєне талдау ‰шiн статистикалыќ
есептiлiктiњ арнайы нысанын єзiрлеу ќажет.
      Корпоративтiк ... ... ... ЖКЕ ... ... ... жєне ќор биржасындаѓы
листингке ќойылатын талаптардан басќа, корпоративтiк
сектордыњ борыштыќ мiндеттемелерiнiњ ќ±рамын наќтылау
мањызды сєт болып табылады. Сыртќы мiндеттемелердiњ мµлшерiн
неѓ±рлым ... ... ‰шiн ... ... ... ... ... жєне келiсiм-шарты бар шетелдiк
компаниялар филиалдарыныњ тiзбесiн, сондай-аќ егер олар µзге
де ќызметтi ж‰зеге асырѓан жаѓдайда, µтелетiн шыѓындардыњ жалпы
сомасынан олардыњ ... ... ... жыл ... жасау ќажет.
      Жер ќойнауын пайдалану саласында ж±мыс iстейтiн шетелдiк
компаниялар филиалдарыныњ жєне шетелдiктер ќатысатын отандыќ
±йымдардыњ таяудаѓы 3, 6, 9, 12, 18, 24 ... 3 ... жєне ... 5 ... ... мерзiмге шыѓындарды µтеудiњ (егер OEK
болмаса, борышты µтеудiњ) жєне аплифтiнi есептеудiњ (eгep ОЕК
болмаса, проценттердiњ) жєне профит-ойлды (немесе, егер OEK
болмаса дивидендтердi) тµлеудiњ ... ... ... етуiн зањ ж‰зiнде регламенттеу ќажет.
      ‡кiмет жања келiсiм-шарттар бойынша µзiне алатын
мiндеттемелердi ерекше ќарау ќажет. Негiзiнен
келiсiм-шарт талаптарымен µте ±заќ кезењге ... ... ... жоба ‰шiн ... бiр талаптардыњ
µзгермейтiнi кµзделетiнiне байланысты ерекше
ќаѓидатты талап етедi. Осындай келiсiм-шарттарда
экономикалыќ жєне ќаржылыќ даѓдарыстар кезењiнде шетелдiк
инвесторлардыњ ... ... ... жєне µзге ... ... ... ... банктердегi депозиттердi)
алып ќоюына тыйым салатын (немесе азайтатын) шарттарды
кµрсету м‰мкiндiгiн зерделеу ќажет.
      4.5 ... ... ... ... Осы ... ережелерiнен туындайтын борышты
басќару жµнiндегi мемлекеттiк функциялар бiрќатар
мемлекеттiк органдардыњ ќолданыстаѓы функционалдыќ
мiндеттерi ескерiле отырып, олар бойынша бµлiнiп берiлетiн
болады.
      ... ... ... ... ... болжамды
ж‰зеге асырады жєне елдiњ жалпы сыртќы борышыныњ ... ... ... ... ... шектерiн белгiлейдi,
м‰дделi мемлекеттiк органдардыњ ±сыныстары негiзiнде
елдiњ борышын басќарудыњ саясатын айќындайды. Б±дан басќа,
экономикалыќ жоспарлау жµнiндегi уєкiлеттi орган т±тастай
мемлекеттiк органдардыњ ... ... ... ... ... ... ¦лттыќ Банк мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ жєне жеке
сектордыњ сыртќы борышыныњ жаѓдайына мониторинг ж‰ргiзедi,
жалпы сыртќы ... ... ... ... ж‰ргiзедi,
экономикалыќ жоспарлау жµнiндегi уєкiлеттi органмен бiрлесiп,
‡кiмет тиiстi шаралар ќабылдау ‰шiн ... ... ... ... ... ... ... бойынша
±сыныстар енгiзедi.
      Жалпы сыртќы борышты реттеу жµнiндегi мемлекеттiк
саясаттыњ  орындалуын ќамтамасыз етудi тиiстi
мемлекеттiк ... атап ... ... жєне ... ... ... уєкiлеттi
органдар - мемлекеттiк басќару секторыныњ борышы мен
мемлекеттiњ шартты мiндеттемелерiнiњ, иелену ... ... ... ... ... ... ... - мемлекет басым ќатысатын ±йымдардыњ борышы мен
мемлекет акциялары 50%-тен аз ќатысатын ±йымдардыњ борышыныњ,
ќаржы нарыѓын жєне ќаржы ±йымдарын реттеу мен ... ... ... жєне µз ќ±зыретi шегiнде
¦лттыќ Банк - ќаржы секторы ±йымдарыныњ борышыныњ
орындалуын ќамтамасыз етудi ж‰зеге асырады.
      Ќажет болѓан ... ... ... ... ... µзге де мемлекеттiк органдар мен ±йымдар
тартылатын болады.
      М‰дделi мемлекеттiк органдар ж‰ргiзетiн жалпы ... ... ... мен оны ... ... ... ... талдауды, оныњ iшiнде
ыќтимал ќатерлерi мен даѓдарысты жаѓдайлардыњ басталуын,
резидент-ќарыз алушылардыњ даѓдарысты жаѓдайларды, олар
туындаѓан ... ... ... жєне т.б. ... Осы Т±жырымдамада кµзделген шараларды iске асыру
Yкiметтiњ мемлекеттiк сектор борышыныњ жєне жеке
сектордыњ сыртќы борышыныњ оњтайлы параметрлерiне ќол
жеткiзуiне єкеледi деп ... олар ... ... ... ќамтамасыз етуге
м‰мкiндiк бередi, сондай-аќ борыштыќ ќ±ралдардыњ iшкi
нарыѓын одан єрi ... ... ... ... ... ... ... байланысты,
кезењ-кезењiмен iске асырылады, б±л ретте, бiрiншi басымдыќ
экономикалыќ ќауiпсiздiктi ќамтамасыз ету, екiншiсi - борыштыќ
ќ±ралдардыњ iшкi ... ... ... ... ... кезењге арналѓан Орта мерзiмдi фискалдыќ саясатты
ќалыптастыру шењберiнде ‡кiмет мемлекеттiк басќару секторы
борышыныњ параметрлерiнiњ болжамын, мемлекет ... ... ... ... негiзгi
баѓыттарын, нарыќќа ќатысушылардыњ инвестициялыќ
ќоржынѓа ќойылатын талаптарды орындауын ќамтамасыз ету
маќсатында, сондай-аќ нарыќта баѓдар орнату ‰шiн
орналастырылѓан жєне орналастыру жоспарланып
отырѓан  мемлекеттiк баѓалы ... ... ... ... ... ... ... тапшылыѓын
ќаржыландыру ќ±рылымын ќамтитын мемлекеттiк сектор борышын
басќару стратегиясын бекiтетiн болады.
      Осы Т±жырымдамада жазылѓан ... iске ... ... тиiстi нормативтiк ќ±ќыќтыќ актерлерiне
µзгерiстер мен толыќтырулар енгiзудi талап етедi.
      Т±жырымдаманы iске асыру елдiњ жалпы сыртќы борышыныњ
тиiстi дењгейiн орта мерзiмдi кезењде ... ... ... ... жєне ... ... ... ±заќ мерзiмдi перспективада ел ‰шiн ќауiпсiз
дењгейде ±стап т±руѓа, мемлекеттiк борышты, мемлекет
басым ќатысатын ... ... ... ... ... басќаруѓа жєне несие капиталыныњ
сыртќы нарыѓында жеке сектордыњ ќарыз алу мєселелерiн
тиiмдi реттеуге ыќпал етуге м‰мкiндiк бередi деп к‰тiлуде.
     
 
Ќаржы жєне корпоративтік секторлардыњ ... ... ... мен оны баѓалау ‰шін ќолданылатын
                          К¤РСЕТКІШТЕР 
Кµрсеткіштер
Айќындама
Пайдаланылуы/Баѓалау123Ќаржы секторы борышыныњ кµрсеткіштері1.
Ашыќ валюта позициясыШетел валютасындаѓы активтер минус
міндеттемелер плюс тењгерімнен тыс кµрсетілетін шетел
валютасындаѓы таза ±зын ... ... ... ... ... ... табылатын валюта тєуекеліне сезімталдыќ кµрсеткіші2.
Тµлем мерзімі  бойынша активтер  мен шетел валютасындаѓы
міндеттемелердіњ сєйкестігіШетел валютасындаѓы
міндеттемелер минус тµлемніњ белгіленген
мерзімі бойынша шетел валютасындаѓы активтерден
процент ретіндегі шетел ... ... ... ... ... ... кµрсеткіші3. Шетел валютасындаѓы міндеттемелердіњ
‰лесіШетел валютасындаѓы міндеттемелердіњ активтердіњ
жєне/немесе міндеттемелердіњ жалпы кµлеміне
ќатынасыАктивтердіњ кµлемін баѓалауѓа арналѓан
кµрсеткіш4. Шетел валютасындаѓы кредиттердіњ сапасы  Валюта
баѓамыныњ ќ±нсыздануына ... ... ... ... ... ... борышыныњ
кµрсеткіштері1. ЛевереджБорыштыњ тењгерімдік ќ±ныныњ µз
капиталына ќатысыОрныќты ќаржы ќ±рылымыныњ негізгі
кµрсеткіші. Жоѓары левередж басќа тєуекелдерге
осалдыќты арттырады2. Ќолма-ќол аќша аѓынына
проценттік
тµлемдерЖалпы ... ... ... ќолма-ќол аќшаныњ
операциялыќ аѓынына ќатынасы (яѓни проценттер мен салыќтарды
тµлегенге дейін)Жалпы ќаржы т±раќтылыѓын баѓалауѓа арналѓан
ќолма-ќол аќша аѓыныныњ кµрсеткіші3. Шетел валютасындаѓы ќысќа
мерзімді борыштыњ ... ... ... ... ... пайдаланылады.
Ќаржыландыруды уаќытша ќысќартуѓа осалдыќ кµрсеткіші4.
Активтердіњ рентабельділігі (салыќтарды жєне проценттерді
тµлегенге ... ... жєне ... ... жалпы активтерге ќатынасыЖалпы кірістілік
кµрсеткіші5. Шетел валютасындаѓы ќолма-ќол ... ... ... ... ... аѓынындаѓы ‰лесіШетел
валютасындаѓы ќолма-ќол аќшаныњ таза аѓыны: шетел
валютасындаѓы ќолма-ќол аќшаныњ болжамды ќ±йылымы
минус шетел валютасындаѓы ќолма-ќол аќшаныњ ... ... ... єсеріне µтімділік
бейімділігініњ кµрсеткіші6. ¤з капиталына шетел валютасындаѓы
таза борыштыњ ќатынасыШетел валютасындаѓы таза борыш: шетел
валютасындаѓы активтер минус шетел валютасындаѓы
міндеттемелер; µз капиталы: активтер ... ... ... ... ... баѓалау кµрсеткіші
Ќолданѓан єдебиеттері :
1. В.Д. Мельников «Экономика», «ТОО ЛЕМ»
2. С. Ќ±лпыбаев, Ќ.Ќ. Ілиясов. Оќулыќ «Каржы» - ... 2005 ... ... Г.И. Маянлаева «Теория и практика страхового дела (в схемах и
таблицах)» // (8,75 б.т.)
4. Г.Н. Джаксыбекова (в соавторстве) «Основы ... ... ... микрокредита для сельского
хозяйства» - оќу-єдістемелік ќ±рал. // Алматы: UIB,
2005 ж. – 1,7 ... ...... «Бизнес-план сельского
предпринимателя и методика его разработки» -
оќу-єдістемелік ќ±рал. // Алматы: UIB, 2005 ж. –
1,9 (б.т.)
6. Л.Н. Гостенко. Страхование. ... ... «ТОО ... 2003 ... ... П.Б. ... ... государственного бюджета.
Алматы: Экономика. 2003 ж.
8. М.К. Кожахметова (бірлескен авторлыќта) Теоретические основы
таможенного дела в ... ... ... ... 2003
ж.
9. Э.К. Идрисова. Налоги и налоговая система. Алматы: «Фонд
формирование налоговой культуры Казахстана», 2002 ... ... А.Ж. ... Оенка финансовых решений в
условиях инвестирования. Алматы: «ТОО LEM» баспасы. 2002 ж.
11. В.Д. Ли, М.Х. Тусеева. Государственные финансы и ... ... ... ... ...... 2002 ж.
12. А.К.Борангазиева, Г.Н. Джаксыбекова. Налогообложение
крестьянских (фермерских) хозяйств Алматы: «Фонд
формирование налоговой культуры Казахстана», 2002 ж.
13. В.Д. Мельников, К.К. Ильясов. ... ... ... ... А.К.Тургулова, Р.А. Амирханов. Ќаржы менеджмент. Алматы 2001
ж.
15. Р.К. Берстембаева. Организация государственных финансов в
отдельных развитых ... ... ... КазГОСИНТИ 2001
ж.
16. Г.С. Вершинина. Экономика и планирование коммерческого
предпринимательства. Алматы: Экономика. 2000 ж.
17. Г.Т.Абдрахманова. Инвестиционный портфель ценных бумаг.
Алматы: ... 2000 ж.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
8 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты16 бет
IFRS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты40 бет
Аудиттің мақсаты мен міндеті 11 бет
Бастауыш класс оқушысының оқу іс-әрекетінің құрылысы7 бет
Бейіндік оқыту технологиясы7 бет
Грамматикамен жазу сабақтарының міндеті мен мақсаты19 бет
Ежелгі дүние тарихын оқытудың негізгі міндеттері5 бет
Еңбекақы қоры мен ұйымның экономикалық көрсеткіштерінің99 бет
Жалпы психология213 бет
Кәсіпорынды басқарудағы бухгалтерлік есептің ақпараттық жүйесін тұрғызу65 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь