Қазақстанның көрнектілік жерлері және туризмның индустриясы негіздері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .2

I ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАННЫҢ КӨРНЕКТІЛІК ЖЕРЛЕРІ ЖӘНЕ ТУРИЗМНІЊ ИНДУСТРИЯСЫ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Көрнектілік жерлер, инфрақұрылымы олардыњ тартымдылыќ шкаласы және өткізу әлеуеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2 Туристік объект ретіндегі Қазақстанның көрікті жерлері ... ... ... ... ... ... ... .8

II ТАРАУ. ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ТУРИСТІК. ЭКСКУРСИЯЛЫҚ МАҚСАТТАРДЫҢ КӨРНЕКТІЛІК ЖЕРЛЕРІНІҢ СИПАТТАМАЛАРЫ ЖӘНЕ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Шығыс Қазақстан облысыныњ туристік аймақ ретіндегі табиғаты мен шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.2. Облыстың туристік.экскурсиялық ресурстары, оның инфрақұрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
2.3 Игерілген туристік.экускурсиялық нысандар және оның
құндылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...41

III ТАРАУ. ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАННЫҢ ТУРИСТІК МАҚСАТЫНДА КӨРНЕКІЛІК ЖЕРЛЕРІН ДАМЫТУ

3.1 Табиғи және жасанды көрнектілікті жерлердегі туризмді дамыту ... ... ... ... 58
3.2 Шығыс Қазақстан облысының туризм қызметін белсендіру жолдары ... ... ..60

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 63

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 64
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
.................................2
I тарау. ЌАЗАЌСТАННЫЊ КӨРНЕКТІЛІК ЖЕРЛЕРІ ЖӘНЕ ТУРИЗМНІЊ ИНДУСТРИЯСЫ
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Көрнектілік ... ... ... ... ... ... әлеуеті
............................................................................
...............................4
1.2 Туристік объект ... ... ... ... ШЫЃЫС ЌАЗАЌСТАН ОБЛЫСЫНЫЊ ТУРИСТІК- ЭКСКУРСИЯЛЫЌ МАЌСАТТАРДЫЊ
КӨРНЕКТІЛІК ЖЕРЛЕРІНІЊ ... ЖӘНЕ ... ... ... ... туристік аймаќ ретіндегі табиѓаты мен
шаруашылыѓы.................................................................
...........................................17
2.2. Облыстыњ туристік-экскурсиялыќ ресурстары, оныњ
инфраќұрылымы...............................................................
........................................24
2.3 Игерілген туристік-экускурсиялыќ нысандар және ... ... ... ЌАЗАЌСТАННЫЊ ТУРИСТІК МАЌСАТЫНДА КӨРНЕКІЛІК ЖЕРЛЕРІН
ДАМЫТУ
3.1 Табиѓи және жасанды көрнектілікті жерлердегі туризмді
дамыту................58
3.2 Шыѓыс Ќазаќстан облысыныњ туризм ќызметін белсендіру
жолдары..........60
Ќорытынды
............................................................................
....................................63
Пайдаланылѓан әдебиеттер
тізімі......................................................................
......64
Кіріспе
Туризм ... жџзі ... ... ... ерекше орында, ол
мањыздылыѓы жаѓынан жан-жаќты ќоѓамдыќ ќұбылыс.
Туризмніњ танымдыќ, ... ... т.б. ... ... ... ењ ... ол ... мемлекеттердіњ экономикасында белгілі-бір
дәрежеде роль атќарды. Осы ... ... ... ... ... ... ... фактор ретінде ќарастырамыз. өйткені
туризм белгілі-бір ... ... ... одан ... ... ... орны ... жергілікті инфраќұрылым (транспорт, байланыс, ќосымша
ќызмет) жаќсарады.
Бџгiнгi тањда Ќазаќстанныњ және шет ел ... ... ... ұйымдастыру, республиканыњ туристік потенциалын көтеру ... бiрi. ... ... ... ... ... ... тұраќтылыѓы және басќа мемлекеттермен халыќаралыќ
ќарым-ќатынас ... тиiс. ... ... ... ... маќсаты Шыѓыс
Ќазаќстан аймаќ туристік рекреациялыќ ресурстарына баѓа бере отырып ... ... ... ... ... ... ... туристік ахуалды жан-жаќты
зерттей отырып бџгінгі кџн талаптарына ... ... ... Шыѓыс Ќазаќстан аймаѓыныњ туристік мџмкіншіліктерін ашу.
Аймаќтаѓы танымдыќ, ... ... ... ... туризм тџрлерін
және экскурсиялыќ ќызметпен сервис сапасыныњ даму дәрежесін аныќтау болып
табылады. Туристік ресурстармен ... ... ... ... ... ќарастырады. Осыѓан байланысты жұмыс Ќазаќстанныњ
көрнектілік жерлері ... ... ... ... ... зерттеу міндеттерін ќамтиды:
1) Шыѓыс Ќазаќстан аймаќтыњ шаруашылыќ дамуын сипаттайды.
2) ... ... ... ... ... ... сипаттамасы және шараларына баѓа бере отырып,
аудандастыру мәселелерін ќамтиды.
3) Ќазаќстанныњ ... ... ... ... ќамту. Осыѓан
сәйкес аймаќтыњ туризмді дамытудаѓы мџмкіншіліктерге баѓа береді.
Селеулi аќ даласы, жасыл ... ... ... ќұз тастары,
мұнар басќан таулары, мыњ бұратылѓан өзен-суы, жасыл желектi ну тоѓайы, ањы
мен малы ... ... ... ... ... ... мен ... сияќты
мемлекеттер бiрге сыйып кеткендей. Халќымыз елдiк дәстџрiн саќтаѓан, ұлы
перзенттерiніњ џлгiсiн мұрат тұтќан, ата ќадiрiн, ене ... ... ... ќыз ... ... ... ел. Бұл ... халќымыздыњ џш кемењгер
cypeткepi дџниеге келiп, ездерiнiњ өлмес ... ... ... ... Мұхтар Әуезов. Сөз өнерін әлемдік биiгiне көтерген џш алыппен
бiрге осы өњірде Шоќан Уәлиханов, ... ... ... ... ... ... Ќашаубаев, Ќаныш Сәтбаевтай ұлы ѓұламалармен
аќын-жазушы, әншілер өмірлерініњ талай ... мен ... ... ... жазу ... жергілікті жер газеттері
материалдары, («Рудный Алтай», «Дидар»), мерзімді ѓылыми баспа материалдары
енгізілді, туризм кафедрасынан ... ... және ... ... ... ... Жиыны 38 әдебиет паqдаланып жазылѓан бұл дипломдыќ жұмыс
жиналѓан материалдарды жан-жаќты өњдеу, ... ... ... ... жазу ... көптеген iзденулерге тура келдi. Жања
көзќарас, ойлар, тџсініктер ќалыптасты. Бүгiн Ќазаќстан жеке бөлiктерi
жөнiндегi әдебиет пен оќу ... ... ... отырѓан кезде, бұл
дипломдыќ жұмысты облыстыњ туристiк кәсіпорындары, жоѓары және орта ... ... ... және ... ... ... ... Дипломдыќ жұмыстыњ келешекте пайдасы мол және ... ... ... ... ... ... ... ЖЕРЛЕРІ ЖӘНЕ ТУРИЗМНІЊ ИНДУСТРИЯСЫ
НЕГІЗДЕРІ
1.1. Көрнектілік жерлер, инфраќұрылымы олардыњ тартымдылыќ шкаласы және
өткізу әлеуеті.
Көрікті жерлер- жалпы ... ... ... ... тарихи,
мәдени архиологиялыќ емдік-сауыќтыру туристік ресурстарыныњ жиндыѓы.
Туристыќ тартымдылыќ-территория немесе объект сипаттамасын ... ... ... ... және ... ... мен
субъективті эстетикалыќ ќұндылыќтары эмоционалдыќ іс-әрекеттер денгейін
ұсынатын бірігу тџсінігі.
Туристік тартымдылыќ кешенді ұѓым ... ... ... ... ... ... және Ќазаќстан Республикасы ... ... ... ... дџние жџзініњ нарыќтыќ ... ... ... және оныњ ... ќамтамасыз етеді.Ќазаќстанныњ 503 туризм
ұиымыныњ талдау ... ... және ішкі ... ... ... экотуризімініњ басты объектісі айрыќша ќолѓа алатын аумаќ және
олардыњ ќұрамыныњ ќосындысыныњ тарихи ұлттыќ ескерткіштері болып табылады.
Ќазаќстанда 9 ... ... ... 6 ... ... 57 ... 24 табиѓи ескерткіштер, 3 мемлекеттіњ ұлттыќ
хайуанаттар саябаѓы, 7 ... ... ... 3 ... ... жер суы ... тур операторлармен бџгінгі кџні Республикамыздыњ 16 облысына 898
туристік баѓдар жасалынды,олардын ішінде: 27 атты ... ... ... ... ... баѓдарлары), 111 мәдени танымдылыќ турлар, 67
Жібек Жолмен өтеді, 20 ќажылыќ, 65 баѓдарламасымен ќоса ... пен ... ... экотуризімі өзіне экономикалыќ тартымдылыќ және
болашаќта басќарманыњ барлыќ денгейінде тұраќты ... ... ... ... ... 2030 жылѓа дейін, Ќазаќстандаѓы ұйым, таѓы 12
мемлекеттік саябаќтар,17 ќорыќтар, 65 табиѓи ... 58 ... алыс ... даму џшін жања ... ... ... ... айгылѓан
туристік объектілер жұмыс атќарады.
Ќазаќстан әртџрлі және ... ... бай. Дәл ... ... ... ... байќалады. Алайда бџгінгі кџні осы
керемет ... ... ... ... ... әсерін
тигізуде. Сондыќтан да Ќазаќстан көрікті жерлері тартымдылыѓын арттыру џшін
экологиялыќ туризм тџрін басты џш өнім ... ... ... ... ... ... ... табиѓи
парк, республикалыќ мањызы бар-табиѓат ... 60 ... ... ... ењ таралѓан формасы-ќорыќ. Ќазаќстандаѓы ќорыќтар
алып жатќан жалпы алањ-ауданы ... ењ ... (237,1 мыњ ... ењ ... Барсакелмес ќорыѓы (18,3 мыњ га). әрбір ... ... ... тудырады.
Аќсу –Жабаѓылы мемлекеттік ќорыѓы Батыс Тянь-Шаньда орналасќан. Жалпы
ќорыќ ауданы -77,7 мыњ га бұл ќорыќ ... ... 3000 м ... ... ... ... ... Мұнда ќара
порфиритті таста стилі бойынша әртџрлі тау ешкісі, арќар,марал ат џстіндегі
ањшы суретерініњ көрінісі бейнеленген. ... тау ... деп ... ... және ... ... бар. ... ѓалымдар оларды
біздіњ эрамызѓа дейінгі 7-5 ѓасырларѓа жатќызады. ... ... ... ... ... 100 ... жәндіктер, молюскалар, шаянтәрізділер т.б.
жануарлар тџрлері тањбасы, ... ... ... 120 млн жыл ... сџрген динозавр сџйектерініњ табылуы тањ ќалдырады. Бұл кереметтер
ќорыќтыњ 2-і Ќарабастау және Әулие (жалпы ... 220 га) ... ... ќорыѓы танымдыќ және кейбір аймаќтарында белсенді
туризм тџрін дамытуѓа мџмкіндік алады.
Барсакелмес ... ... ... бөлігінде, Барсакелмес
шөлді аралында шоѓырланѓан. Арал тењізініњ тартылуынан Ќызыл Кітапќа енген
ќұлан, джейрандар 2-3 жылда ќайта ... ... ... ... ... ... ... балыќтар өсіруі келешекте Аралдыњ толыѓымен өз
ќалпына келуі ќорыќ жұмысын ... ... ... мыњ га ... алып ... және Аќмола
облысына ќарайтын Тењіз-Ќорѓалжын ойпатында орын тепкен. Бұл аймаќ «көлді
өлке» деп аталады, өйткені шаѓын ѓана сұлу ұсаќ ... ... т.б. өте көп. ... көлініњ өзінде 40 аралдар бар.
Тењіз көлі әлемдегі сирек ... ... ... ұялайтын орын.
Оныњ ішінде –ќызѓылт фламинго. Жыл ... ... ... ... ... ... ... көлдері-көктем ќұстар маусымдыќ алмасуында џлкен
аумаќтаѓы су ќұстары ... ... ... ... ... ... ие болды. Ол ерекше ќорѓалатын батпаќты-көлді жайылымдыќтар
ландшафтысы ... жері ... ... ... ... ќорыѓы территориясында 5 биіктік белдеулері аныќ ... ... ... ие, ... ... ... алтын, тамыр, т.б.
Жалпы бұл өњірді «екінші Швейцария» деп атаѓандыќтан, бұндаѓы көрікті
жерлер туралы жұмыс барысында айтылады. ... ... ... ... -87,7 мыњ га алып ... оныњ 39,6 мыњ га аумаѓын орман
алады. Ќостанай облысындаѓы Наурызым ауданында шоѓырланѓан. Ќорыќ ... ... ... ... ... және ... аѓаш аќ ќайыњдары
болып бөлінеді. Негізгі көрікті орын-Наурызым-Ќараѓай боры.
Ќорыќ су ... ұя ... ... ... ... далалы
көлдер өлкесі. Әр ќорыќтыњ өз флорасы мен фаунасы ... ... ... ... мањыздылыќќа ие болѓан сулы-батпаќты ... ... ... ... ... ... саќталѓан көрікті жерлер саны
экологиялыќ туризмді дамытуда жања орындармен толыќтыралы аныќ. Аталмаѓан
ќорыќтар ќаншама, тек бұл ... ... ... ... ... керегі емес. Тек ұйымдасќан туристік сапарлар болѓаны.
Џлкен рекреациялыќ мањыздылыќќа ... ... ... Ќазаќстанда
ењ бірінші болып 1977 жылы ... ... ... ... ... ... ... Емел ұлттыќ парктері ашылды. Оныњ әрќайсысы бай
флора және ... ... ... ... ... -Ќапшаѓай суќоймасыныњ солтџстік жаѓлауында орналасќан.
Парк ќұрамына Џлкен және кіші Ќалќан, «Әнші ... ... және ... ... ... ... кіреді.
Іле –Алатау ұлттыќ паркі-Іле Алатауы солтџстік баурайын ќамтиды.
Ұлттыќ паркте биіктік ... ... Тау және ... ... ... ... ... табиѓи паркі Шарын өзені ањѓарында орналасќан. Ол-өзініњ
фантастикалыќ ландшафтысы, фауна, флорасымен ерекшелінетін ерекше ... орта ... ... ... ескерткіші «Ясеновая роща» орналасќан.
Бұл әлемдік мањыздылыѓы бар табиѓат паркі.
Ќазаќстандаѓы табиѓат ескерткіштері өте көп. ... ... ... бар ... ... ... ќорѓауѓа алынѓан.
Ќазіргі тањда елімізде 24 табиѓи ескерткіштер бар. Олар ... џшін ... ... ... ... ... ... сирек кездесетін фауна және флора өлкелері ќайталанбас
тартымдылыќ ќасиеттерімен ерекшеленеді.
«Гусиный перелет»- аумаѓы 2 га алып ... ... ... ... ... Бұл ... Ертіс айрыѓыныњ ењ биік
жерінде жер ... 68 м ... ... ... саќталѓан. Онда:
антилопа, жираф, бұѓылар, страус, тасбаќа т.б 12-14 млн жыл ... ... ... ... ... ... ќазбаларын ќұрайтын ќабат кџші -3
метр.
Шарын «Ясеновая роща» ескерткіші Алматы облысыныњ шыѓысында 4855 га
аумаќта ... Бұл ... ... территориясында согдиандыќ ясень
өседі, бұндай орман массиві ТМД ... ... ... ... ... ... тауында бозгџл шатќалында орналасќан.
Бұл мұздану кезењіндегі солтџстік тайга ќара-ќылќанды сирек аумаќ осы аџнге
дейін саќталып, џлкен ѓылыми ... ие ... ... ... ... аумаѓы-500 жуыќ га. Бұл џш ескерткіш Ќазаќстандаѓы ерекше көрікті
жерлерге жатады.
Мањѓыстау џњгірлері мен Џстірт жотасы. Џстірттіњ Ќазаќстан бөлігінде
әктасты-гипс ... ... 30 ... ... бар. Ењ ... -100-120 ... жетеді және биік емес кіру және шыѓар ... бар. Жер асты ... ... ... ... стол тәріздес ќыраттар Евразиядаѓы ... ... ... ... ... ... ... ќазаќшада-төрт
жаѓы дегенді білдіреді.
Көкшетау ќыраттары-керемет әдемі тұщы ... мен ... ... Көрсењ көз тоймайтын Џлкен және Кіші ... ... ... ... әсерінен экзотикалыќ жартастар тџзілген. Мысалы:
әрќайсысыныњ атауы бар-ењ тартымдылары ... ... ... ... ... ... ќабырѓа. т.б.
Ќараќия –ТМД территориясындаѓы ењ терењ ќұрѓаќ сипат, тењіз дењгейінен
132 м төмен орналасќан. әрі ... ... ... -40 км, ені ... ... ... Павлодар облысыныњ оњтџстігінде
граниттік массив тџрінде жоѓарлайды. Ұзаќ желден олардыњ тџрін ... ... ... ... ... ішінде ењ әйгілісі
«Шайтантас» жартасы ... ... ... ... соњ ... ... «Тасты бос», «Булка», «Көгершін» т.б. жартастар. Ќазаќстанныњ
әртџрлі аудандарында біздіњ табиѓи ескерткіштерімізді танылатын ... ... ... ... ... ... ... көрікті жерлері.
Ќазаќстанныњ ќай аймаѓын алсањ да өзіндік артыќшылыѓымен ерекшеленеді.
Дџниеніњ төрт бұрышындай Ќазаќстанда ќайталанбас ... ... ... санаусыз. Енді оларѓа тоќталсаќ, ењ көрікті жер жәннаты –
Жетісудан бастасаќ.
Алматыдан Балхаш ... ... ... ... немесе «жеті өзен елі»
деген атпен әйгілі. Бұл ... ењ бай және ... ... Ењ ... ... ... ... алып Балхашќа ќұйса, ќалѓан 6 өзен Іле
Алатауы тауларынан бастау ... ... бұл ... Іле ... ... болѓандыќтан Іле
Алатауы деп атаѓан. Бұл өлке ќайталанбас әсемдік, альпі жайылымдыќтары және
шексіз даласымен әйгілі. Атаќты «Жоњѓар ќаќпасы» ... көне ... ... ... ... ... ... мањындаѓы таулы ќырат ќазаќ-ќытай
шекарасы арќылы өтеді. Бұл өлке тањѓажайыбы саяхаттаушы бір кџн ішінде 5
климаттыќ ... және ... ... дењгейінен 600 м) мәњгілік
мұздыќтар (4000-5000 м) дейінгі аралыќта көре алады.
Іле –Алатауы Тянь-Шань тауыныњ ењ ... ... Бұл ... ... ... баѓытпен батыстан шыѓысќа ќарай 300 км созылѓан, оныњ ... Ењ биік ... ... орталыќ бөліктерінде орналасќан. Мұнда биіктігі
4500 м ... 22 ... бар. ... ењ биік шыњы-Талѓар (4937 м)
шыњы. Оѓан шыѓу ... џшін ... ... ... ... да ... бар. ... оњтџстікке ќарай массивті Корженевский (ұзындыѓы - 11
км) және Богатырь 9.5 км мұздыќтары тек тік ұшаќпен ѓана ... ... ... ... ќорыѓы кіреді. Ќорыќ ќарлы барыс, бұѓы, бџркіт, архар,
жейранжарды ќорѓайды. Талѓарда ќұстар мен ... да ... ... ... ... ... ... шатќалдар мен урочищелерден тұрады, соныњ ішінде
кењ тармаќталѓаны-Кіші Алматы шатќалы өзініњ ... әсер ... ... ... ... ... ... Кџмбел, Абай шыњы, Тұйыќсу
ќаќпасыныњ алып жартастары бұл ... ... џшін ... ... ... Алматы шатќалдары арасында Көк-Жайлау альпілік жайылымдаѓы орын
тепкен. Бұл атаќты жаяу ... ... ... ... ... ... ... басталады. Тұйыќсу ќаќпасыныњ џлкен ... ... ... ... мен ... ... ќосылѓан жерінде әлемдегі ірі
жоѓары таулы мұз айдыны-Медеу ... ... ... ... ... Мұз ... тењіз дењгейінен 1700 м биіктікте аттас
шатќалда орналасќан. Мұнда олимпиадалыќ мөлшердегі мұз ... жџру ... ... ... ... ... жазѓы бассейн, т.б.
бар. Бұл ќалалыќтар мен ќала ќонаќтарыныњ сџйікті ... ... ... ... ... 16 км ... 1972 ж ... Жұмсаќ климат, тиімді
кџн радиациясы дењгейі, ... ... ... ... және мұз-Медеуді ењ
кџшті әлемдік, ал оныњ орналасуына ќарай ењ әдемі ... ... ... өріс ... 10500 км2 –конькидегі жылдам ... ... ... ... ... ... ашылу орны. Мұнда әлемдегі
кџшті коньки жџгірушілері бекіткен 120 астам ... ... ... ... ... бір ... Алматы ањѓарында ќаланы
селден ќорѓау џшін ... ... ... Дәл осы ... 1973 ... ... Дамбыѓа 830 баспалдаќпен шыѓу керек. Осы жерден Іле Алатауы
тау шыњдарына керемет көрініс ашылады.
Тұйыќсудан ... ... ... ... ... ... 25 км, ... дењгейінен 2200 м биіктікте орын тепкен. Тау –шањѓы
трассалары 3 орындыќтар мен 3 ... ... ... ... ... көмегімен 20 минутта 3200 м-талѓар асуында боласыњ. 1-ші биіктік
ұзаќтыѓы 1243 м, ... ... 9 мин, ... ... (2260 м-2630 м
дейін); 2-ші «20-шы апора» станциясы ұзаќтыѓы 978 м; ... ... ... (2630 м-ден 2930 м дейін); 3-ші станция «Талѓар асуы» 860 м ... 8 мин ... м ... ... ... ... 3620 м, биіктік
ќұламасы 1000 м ... ... ... џшін ... ... сырѓанау џшін төбешіктер бар. Туристер џшін 4* ... ... ... көлі. Џлкен Алматы өзені биік шатќалда орналасќан. Көл
ойпатта орналасып, жан-жаѓынан шыњдармен көмкерілген. ... ... ... жер ... нәтижесінде пайда болѓан.
Џлкен Алматы көлі-сол көлдердіњ ... ... Жыл ... көл ... ... ... ... су көл ұзындыѓы -1,6 км, ені ... ... - 40 м. ... 2 км 2700 м ... көне ... ... «Тянь-
Шань» астрономиялыќ обсерваториясы деп аталынатынкџмбезді ... Одан ары 8 км ... 3300 м ... ... ... жұмыс істейді. Төменде Алма-Арасан ... ... ... жылы ... бұлаќтарымен әйгілі және әсем табиѓаты ... ... ... Келесі сипатталатын объект - Тџрген шатќалы. Іле
–Алатауы ұлттыќ паркінде әдемі табиѓат бөлігі - Тџрген ... ... км) бар. ... ыстыќ бұлаќтар, фарель шаруашылыѓы, сарќырама ... ... бар. ... 44 км ... Асы жотасына енеді. Осы жота
арќылы Еуропадан Ќытай мен Индияѓа керуендер өткен. Кењ ... 60 км ... ... ... шатќалы сарќырамалармен әйгілі, олар жеті жуыќ: 30
емтрлік ... ... ... ... Бозкөл сарќырамасы және т.б.
шатќал өзініњ Чин-Тџрген шыршаларымен әйгілі. Шатќалдаѓы ењ ... ... ...... ... ќатар «Синегорье», «Тау-Тџрген», демалыс
џйлері орналасќан.
Басќа бір Есік шатќалында Есік көлі (1760 м). 1963 ж ... ... ... ... көл басып кеткен. Бџгінгі кџні көл ќайта ќалпына
келтіріліп, ќалалыќтар арасында демалыс кџнгі ... ... ... ...... ењ ірі өзен. Оныњ ұзындыѓы – 1439 км. Іле ... ... ... ... ... ... Балхашќа ќұяды.
Ќапшаѓайды тењіз деп атайды: оныњ ені – 22 км, ... -45 м, ... км2. оныњ мањы ... ... пансионаттар, жаѓажайлар
орналасќан. Ќалада џлкен аквапарк бар. Суќойманыњ шыѓыс жаѓалауында «Алтын-
Емел» ұлттыќ ... орын ... ... ... байлыќ Тамѓалы –Тас
шатќалындаѓы тастар көріністері. Бұл «Тастаѓы суреттер» - Будда көрініс.
Ќара ќұпиялы ... ... ...... ... ... мәні әлі ... Онда 1000 жуыќ әртџрлі жартас
ќолжазбалары бар. ... ... т.б. ... ... ... «Лотос
гџліндегі ќарлы маржан» деген маѓына тџсіндірілген. Ќолжазбалар ... ... 17 ... жатќызады. Жалпы Алтын-Емел паркі Іле
өзенінен 90 км 2 созылды. Бұл ... ... өлке ... бай ... ... табиѓатымен ерекшеленеді. Парктегі таѓы бір ... ...... ... Ќазаќстанда б.з.д 1 мыњ
жылдыќта тұрѓан ерте саќтардыњ діни ... деп ... ... 31
ќорѓаннан тұрады. «Жетісі пирамидасы» деп аталынатын ењ џлкен ќорѓан
диаметрі 105 м, ... 17 м. Бұл ... ... ... ... ... бұтаѓынан жасаѓан, сондыќтан 2 мыњ жыл бойы жаќсы ... ... ... ерекшелігі – жерасты катакомбаларыныњ бірі жатар орынѓа
апарады.
Џш объект – ... ... ... - ... жер шары мұражайы. Бұл
табиѓат мџсіндері көне көл ... ... ... тџске боялѓан көрікті
орын. Ол Аќтаудан басталып Ќызылтауларѓа айналады. Таулар жасы-400 ... ... км, ... -1,5 км. Мұнда жейран, ... ... ... ... Ењ ... ... табиѓат жұмбаѓы – «Әнші
ќұм». Іле ... ... ... бұл ќұм ќұрѓаќ ауа-райында арган
әуеніне ұќсайтын дыбыс шыѓарады. Оныњ шуы мен ... ... ... ... ... ... пайда болѓан дірілдер ќұрѓаќ ауамен
оларды электрлі ... ... ... ... ... ... толќынды
дыбыс тудырып, тыѓыз топыраќ ќабатына әсер ете бархан діріліне келтіреді.
Бұл дыбыс бірнеше араќашыќтыќа ... ... ... ... ... тұратын Џлкен және Кіші ќалќан ќұмды таулары биіктігі ... м және 4 км ... ... ... ... паркінде айта берсек, әрі
жері объект. Тіпті Мыњбұлаќ ... 300 жыл өмір ... алып ... ... ... кџні ... ќаласы сыртына демалу сәнге айналды. Әсіресе
демалыс кџндері ...... ... ... жарќабаѓы – экзотикалыќ көрікті жерлердіњ бірі. Рельефтіњ желден
және су шаюдан пайда болѓан формалары «Ќорѓандар ... ... ... ... өзені бойымен солтџстік-шыѓыстан оњтџстік-батысќа 154 км
созылып жатыр. Бұл аймаќтыњ рельефі әртџрлі. Жарќабаќтыњ ... ... 150-300 м ... ... тџсі ... ... ќараѓанда ашыќ-ќызѓылт. Шарында жер шарында сирек кездесетін,
мұздану кезењінен өткен ясень кездеседі. Сирек кездесетін согдиандыќ ... млн жыл ... жер ... кењ таралѓан, ал ќазір ќорѓалатын аумаќ.
Негізінен демалушылар «Ќорѓандар ... ... т.б ... ќалѓан
жерлеріне барады.
Солтџстік Тянь-Шань тауындаѓы ... деп ... ... ... тауда орналасќан ќайыњдар арасындаѓы 3 көл ... ... ... ... Бұл ... жаяу сапарлар, ат пен тау-
велоспорты саяхаттары џшін керемет орын.
Бірінші көл 1818 м ... 1 км ... ... ... ... ... кемпингтер бар. Орта Көлсай көлі (2252 м) – 1-ші ... 5 ... ... ары 4 км орын ... ... әлі таныс емес –Ќайыњды көлі тењіз дењгейінен 2000 м
биіктікте керемет ќылќанды орман арасында орналасќан. Бұл 100 ... ... ... ... ... нәтижесінде пайда болѓан. Оныњ џгінділері
шатќалды бөгеп дамбаѓа айналдырѓан. Көл ұзындыѓы 400 м, терењдігі 30 м. ... ... ... ... ... су ... ... тұрады.
Жетісуда 50 жуыќ жартас бетінде тџсірілген көріністер ескерткіштері
бар. ... көп ... ќола ... жатады. Көне суреттердіњ ќасында
археологиялыќ ескерткіштер, ауылдар, ќабірлер т.б. орналасќан.
1950 ж аяѓында ... ... көне ... ... ... ... ... табылѓан. Онда тарихтыњ 20 ѓасырлыќ сыры жатыр.
Ќала ерте ... ... ... ... 4000 ... ... џй ... сайѓаќ, арќар, кџн ќұдайлары, ... ... ... шалу ... ... бейнеленген. Тамѓалы
петроглифтер галереясы әлемдік мањыздылыќќа ие ... және ... ... ... Тамѓалы ќазаќшаѓа аударѓанда «тайпалыќ белгімен тањба
басќан» деген ұѓымды білдіреді.
Көшпелі және ... ... ... ... ... ... көне ќалалары өмір сџрді. Ѓасырлар бойы осы ... ... ... Таяу Шыѓыс пен Еуропаѓа апарѓан керуен ...... ... ... Ясы ... Ұлы Жібек жолы бойындаѓы негізгі орталыќтар
болѓан. Жібек жолы сауда торабы б.з.д 3 ѓ ... ... б.з. 17 ѓ ... ... ... 1700 км жол бөлігі Ќазаќстан территориясын алып жатыр.
Тџркістан (Ясы) ќаласы Дешті-Ќыпшаќ аймаѓыныњ ... ... ... ... және көне ... хандары астанасы болѓан. Ќожа Ахмет Яссауи
–тџркі ... діни ... ... 14 ѓ Шейх ... џстінен атаќты
Әмір Темір керемет Ханока (суфшілік сарай) салады. Осы ханока мањында 15-16
ѓ.ѓ ќазаќ хандары таќ-орны ќалыптасты.
Ќожа Ахмет ... ... – орта ... ќайталанбас ќолөнер
туындысы. Бұл керемет 30 тџрлі бөлмелер мен залдардан тұратын сарайлар мен
мешіттер кешені. Бас кџмбез сыртќы ... – 40 м ... ... – 130 ... ... – 12 м. Тањ ... ... ќабырѓалар ою-өрнегі,
мозайкадан тџрлі-тџсті металика. ... ... ... мен ... ќалашыѓы, некрополь, мовзолейлер (15-14 ѓ.ѓ), Жұма
мешіті (19 ѓ), Џлкен Хильвет-жерасты мешіті (12 ѓ), шілдехана (14 ѓ), ... ѓ), ... ... (18-19 ѓ.ѓ) ... ... ... (19
ѓ) кіреді.
Бџгінгі кџні Тџркістанѓа -1500 жыл. Жай кџндері 100-250 ... ... ... діни ... ... 1000 адам ... нанымы бойынша, Тџркістан жолында ењ бірінші Ќожа Ахмет Яссауи
оќытушысы болѓан, 12 ѓ өмір сџрген ... ... ... ... ... ќаласы (б.з.д 4 ,) – ірі сауда орталыѓы болѓан. Ол ... ... және ... әйгілі. Бұл ќалада орта ѓасырлыќ ойшыл Әл-
Фараби өмір сџрген. 13 ѓ ... ... ... ... ... ... ... бекінісі (10-18 ѓ.ѓ) ерекше су жабдыќталуымен әйгілі. Су
және тұрмыстыќ заттармен ќамтамасыз етілген ќала ... ... ай ... Бұл ... су ... ... ... зерттеушілер әлі
тањдануда.
Тџркістаннан ќашыќта ... ... ... ... ... ана ... бой көтерген. 1998 ж ескі мазар ... аќ ... ... тұрѓызылды. Бұнда 2 ќасиетті тас бар. ... ... таза ... ѓана 2 тас арасынан өте алады екен.
Тараз ќаласы – ... ... 2000 ... ... ... уаќыты Ќарахан мемлекетініњ астанасы болѓан 10-12 ѓ.ѓ. келеді.
Ќарахан және ... ... ... ... ... көне
ќабірлер жетерлік. Ќазіргі Тараз мањайында әлемдік ... ... ... ... көне ... ... және айша-Бибі
мавзолейлері саќталѓан.
Көне жолдар ќиылысында Шашадан (ташкент) Шымкентке ќарай ірі, ... ... ... ... -6-18 ѓ.ѓ. ... бой ... Ќытай
жолсілтеулеріне Сайрам «Аќ өзендегі ќала » ... ... ... ... мазарлар мен жерасты сарайларыныњ көптігі.
Талас Алатауы бөктерінде таѓы бір керемет бар. Көне ... ... су басу ... Ќазыѓұрт тауында ноя тџнеген екен. Дәл осы тауда,
әлі кџнге дейін топан су болѓанныњ ... ... ... тұр.
Сондыќтан да ќасиетті орын деп саналады. Таѓы бір ќызыѓы дәл осы ... ... ... ... ... ... ... Ќытайдан басталѓан Еуропаѓа дейінгі
аралыќты байланыстырып жатќан Ұлы Жібек жолы ќалалары. Жібек жолы ... ... б.з.д 3 ѓ ... болып, 17 ѓ өмір сџрген. Ќазаќстан
териториясымен 1700 км жол ... ... ... кџні бұл ... ... ... Батыс-сібір ойпатынан оњтџстікте Балхаш-Алакөл ... ... ... ... ... ... батыста Торѓай
ањѓарына дейінгі аралыќты ... ... ... деп ... ... ... орналасќан алып 2000 км2 созылып жатќан шексіз дала.
Сарыарќа даласында әлемдегі ењ ... ... ... ... (18 ... жуыќ) көлі. Ќазаќтар оны «Аќ тењіз » деп ... ... ... ащы көл ... керемет климаттыќ жаѓдайда космонавтар џшін
реабилитациялыќ орталыќ орналасќан. Бұл аймаќта ... ... ... ... бар. ... XX ... керемет техникалыќ жетістігі.... Мұнда
космос кемелері, старт алањы, космонавтар тарихы ... ... ... ... кейбір археологиялыќ, этнографиялыќ орындар
саќталѓан. Соныњ бірі- Ұлытау. Бұл ... ... ... џш ... ... ... ... Оѓан дәлел – Тањбалытас. Онда мыњдаѓан
тайпалар ... ... ... ... ... ... ... мазар, џњгірлер бар. Ұлытаудыњ ењ биік жері- 1134 метр.
Көптеген курорт, емдеу орындары, ... ... ... ... және ... ... ... парктері әйгілі. Көкщетау ќайыњды
ормандарында 80 астам көл бар. Ењ ... көл- ... ... Батыр ќыраты
етегінде орналасќан. Көкшетау орманды баурайында Оќ- ... ... ... және оныњ ењ ќиыр басы ... ... ... Дәл осы ... шыѓанаќ- Бурабай көлініњ ортасында Жұмбаќтас жартасы көз тартады.
Оныњ биіктігі 18 метр. Дәл осы ... ... елде ... сеніммен ањызѓа
бай өлке жоќ шыѓар, өйткені аттап басќан жерініњ өзінше бір оќиѓа. Шомылу
кезењі шілдеден ... ... ... ... ... пен ... туризм џшін керемет орын.
Батыс Ќазаќстанда Каспий тењізі бассейнде Еуропа мен Азия ќиылысады.
Ќараќия ойпаты (-132 ... ... Өлі ... ... әлемдегі ењ
төмен жер. Орта ѓасырда ќазіргі Манѓышлаќ ќаласы Ұлы ... Жолы ... ... ... ... ... Алта, Шерќала, Кетік ќалашыќтары
саќталѓан.
Бұл өлке ... ... ... ... ата, ... ... мешіттері, Есет- батыр мемориалды кешені саќталѓан. Тек
некропольдердіњ өзі 600 жуыќ ... ... ... керуені» жолымен
Александров џњгірлері, тариѓи орындарымен автожџріс ұйымдастырылады.
II БӨЛІМ. ШЫЃЫС ЌАЗАЌСТАН ОБЛЫСЫНЫЊ ... ... ... ... СИПАТТАМАЛАРЫ ЖӘНЕ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Шыѓыс Ќазаќстан облысыныњ туристік аймаќ ретіндегі табиѓаты мен
шаруашылыѓы
Шыѓыс Ќазаќстан облысы Ќазаќстанныњ ... ... ... ... ... ... Албания, Бельгия, Швейцария сияќты мемлекеттер сиып
кетер еді.
Шыѓыс Ќазаќстан солтџстігінде Ресей Федерациясыныњ Алтай өлкесімен,
солтџстік-батысында Ќазаќстанныњ ... ... ... ... шыѓысында және оњтџстік-шыѓысында Ќытай Халыќ Республикасымен
шектеседі.
Шыѓыс Ќазаќстан облысы ... ... ќиыр ... ... ... (республиканыњ шыѓыс шекарасына дейін), солтџстіктен
(Ертісмањы даласы мен ... алды ... ... ... ... ... ... өњірініњ жаѓасы алабын ала жайласќан. ... ауыл ... ... ... ... ... және Алтай
алды өњірлерін ќамтиды. Территориясынан гидроэнергия ќорына аса бай –Ертіс
өзені ... және ... ... ... Орталыѓы және Оњтџстік
Ќазаќстан аудандармен шектеседі. Облыс жері ... ... ... оњ жаѓын тџгел Батыс Алтай сілемдері ќамтиды; бұл таулы өњір ... ... ... Алтай және Оњтџстік Алтай жотасы массивтеріне ажырайды.
Ертістіњ сол жаѓын белесті Ќалба жотасы Сарыарќаныњ ... ... ... алып ... ... ... ... бөлігінде Тарбаѓатай
(2992 м) және Сауыр жоталары орналасќан. Таулы өлкелерде мұздыќтар шоѓыры
көп кездеседі.
Ертіс ... ... ... ... солтџстік-
батысќа ќарай кесіп өтеді де, оны ... ... ... ... ... Локоть станциясы арќылы өтетін темір жол Батыс
Сібірдіњ оњтџстік-шыѓыс, көмірлі ... ... ал ... ... ... арќылы Алматыѓа Оњтџстік Ќазаќстан мен Орта Азия
шыѓуына жол ашады.
Шыѓыс ... ... жер беті аѓын ... бай, ... Алтайлыќ бөлігінде өзендер мол. Ќазаќстанныњ ењ ірі ... ... ... ... ... ... ... басталатын Кџршім, Нарын,
Бұќтырма, Џлбі, Уба, Шар, Ќызылсу т.б. өзендер Ертіс өзеніне ќұяды. ... ... ... өте бай, ... ... ... 38,1 % ... өзені бойында республикамыздаѓы ењ ірі –Бұќтырма бөгені,
Өскемен ... ... ... ... бай. Ірі ... көлі
(республика бойынша көлемі жөнінен 5-ші орында), Марќакөл, Таулыќ бөлігінде
шаѓын, суы тұщы көлдер көп кездеседі. Облыс ... жер асты суы ќоры ... ... ... ... ... ... орналасќандыѓы,
дџниежџзџлік мұхиттардан алыстыѓы территориясыныњ солтџстік-шыѓысында және
оњтџстігінде биік таулардыњ жатысы климатыныњ ... ... Тау ... мен төменгі беткейлері ылѓал, ал иен жазыќ бөліктеріне
Орталыќ Азия мол шөлдерінен тропикалыќ ауа массалары ... ... суыќ әрі ... ... ... ќар ... жұќа. Ќыста Сібір
антисинклинорийі әсер ... ... ... ... арта тџседі. Бұл жылдыќ және тәуліктік ауа температурасыныњ аз
уаќыт ішінде кџрт ... жер ... ... бір ... ... өту ... байќалады. Ќысќа, ылѓалды, жылы көктем
ыстыќ жазѓа айналады, демек ... ... ... да тџнгі аяздар болуы
мџмкін. Кџзде температура шұѓыл ауытќып, џсік жањбыр, ќарлы ... ... џсік ... ... ... жартысында байќалады.
Ќысы суыќ әрі ұзаќ, жазыќ өњірінде ќар жамылѓысы өте жұќа. Ќањтардыњ
орташа температурасы жазыќта -16-190 С, тауда және ... ... ... Ќазаќстан облысы Ќазаќстандаѓы эконмикасы жан-жаќты дамыѓан
өњірлердіњ бірі. ... ... ... ... ... және ... кџміс, галлий, индий, теллур сияќты сирек металдар өнімініњ біразын
осы облыс береді.
Шыѓыс Ќазаќстан-еліміздегі және дџние жџзіндегі тџсті металл өндірудіњ
басты ... ... ... ... ... ... ауыл
шаруашылыѓы көрнекті орын алады. Республикадаѓы аса ірі ... ... ... Шыѓыс Ќазаќстан облысыныњ экономикасында жаќсы дамыѓан ... ... келе ... ... ... ұштасќан.
өнеркәсібініњ басты саласы-тџсті металлургия; ірі кәсіпорындары-Өскемен
ќорѓасын-мырыш комбинаты, Өскемен титан-магний комбинаты, Риддер ... ... ... ... ... ... комбинаты, Белгор кен
байыту (Аќсубұлаќта) және ... ... ... ... ... ... ... ќұрайтын кен орындары мен
кәсіпорындар Кенді Алтайда, Ертіс ... ... ... және ... шоѓырланѓан. Ќорѓасын –мырыш өнеркәсібі және титан магний секілді
энергияны көп ќажет ететін тџсті металдар өндірісі-осындаѓы ... ... ... ... ... ... металлургиясы өзініњ толыќ
металлругиялыќ циклділігімен сипатталады. Рудалыќ шикізатты кешенді ... ... ... ењ ... ... болып саналады. Тџсті
металлургия өнеркәсібі ќалдыќтарыныњ негізінде облыста (Өскемен, ... ... ... ... ... бояу өндірістері
ќалыптасуда. Облыс өнеркәсібініњ бұлайша мамандануы оныњ жер ќойнауындаѓы
көп компонентті тџсті металдарѓа ѓана емес ... ... ... ... болуына да байланысты. Ертіс пен оныњ оњ жаќ салаларына арзан
электр ... ... ... су ... ... ... ... ењ ќуаттылары –Бұќтырма, Шџлбі және Өскемен су электр
станциялары. Бұѓан ... ... ... жылу ... ... жұмыс
істейді, олар су электр станциялармен бірге ... ... ... ... зор ... энергиясыныњ басты тұтынушысы полиметалл
өнеркәсібі. Бұл өнеркәсіптіњ кенді өндіруден ... ... ... ... ... да ... ... металдар өндірісіне дейінгі және
металдарды ќорыту кезінде ... ... ... ... ... газдарды кәдеге жарату арќылы ... ... ... ... ... бар. Негізінен тау-кен жабдыќтарын, ... џшін ... мен ... ... ... ... ... тџсті металлургиямен тыѓыз байланысты. өндірістіњ энергияны көп ќажет
ететін салаларында Березняковтан ... ... ... мен ... кейінгі жылдары Өскемен өнеркәсіп торабыныњ ќалыптасуы Кенді
Алтайда көп салалы тџсті металлургияныњ дамуына байланысты, өйткені ... ... және ... комбинаттары салынѓан. Бұл жерге
полиметалл концентраттары мен Зыряннан, ал титан-магний шикізаты ... ... ... ... ... ... ... аѓаш өњдеу,
тамаќ және жењіл өнеркәсіп орындары ... және ... ... торабтары Кенді Алтайдыњ кішігірім
өнеркәсіп торабтары болып саналады. Риддер өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... ... ал Зырян өнеркәсіп
торабында-полиметалл кендерініњ концентраттары ѓана ... одан ... ... џшін Өскемен ќорѓасын-мырыш комбинатына жөнелтіледі. Екі
өнеркәсіп торабында да ... және ... ... ... ... ... және жөндеу өнеркәсібі негізінен облыстыњ өз ... ѓана ... бұл ... ... ... жабдыќтарын, кеме,
машиналар, электротехникалыќ бұйымдар шыѓару басым. Ірі ... ... ... ... ... ... Өскемен
электротехникалыќ бұйымдар зауыты, Өскемен темір-бетон, ірі панельді џй
ќұрлыс зауыттары Республиканыњ осы ... ірі ... ... және аѓаш ... өнеркәсібініњ џлес салмаѓы Республиканыњ өзге
облыстарына ќараѓанда, Шыѓыс Ќазаќстанныњ өнеркәсіптік кешенінде әлде ќайда
жоѓары.бұл облыс ... ќоры мен аѓаш ... ... ... орын алып отыр ... болады. Џлбі өзенініњ ањѓарында аѓаш
даындау айтарлыќтай көлемде жџргізілсе, Бұќтырма, ... ... ... және ... ... ... орманында шамалы мөлшерде
жџргізіледі. Аѓаш сџрегін өњдеу џшін Өскемен, Риддер, Зырян, ... ... аѓаш ... комбинаттар салынѓан. Олар таќтайлар, ѓимараттардыњ
аѓаш фабрикасы жұмыс істейді.
Шыѓыс Ќазаќстанныњ аграрлыќ, өнеркәсіптік кешенінде мал ... роль ... ... кењ ... дала мен тау ... ... дамуына ќолайлы жаѓдай туѓызады. ... да ... алып ... ... ... ... Нарын өзендерініњ
жайылмасындаѓы суармалы шалѓындар ењ жаќсы пішендіктер болып ... ... ... ... мал ... ... балансында көрнекті орын
алады.
Облыстаѓы мал шаруашылыѓыныњ ... ... ... Ол ... сол жаќ ... ... ... шұњќырында
Оњтџстік Алтайдыњ, Сауыр мен Тарбаѓатайдыњ бөктерінде, негізінен алѓанда
ќазаќтар ... ... ... ... ... ... ... сџт-ет
және ет-сџт баѓытында ірі ќара өсіріледі. Балды өсімдіктер көп өсетін
Алтайдыњ ... мен ... ... ... ... ... Хош иісті ерекше дәмі және шипалы ќасиеті џшін ... тау ... ењ ... балдардыњ бірі болып есептеледі. Ауданныњ таулы бөлігінде
мал ... ... ... - ... ... дамыѓан. Ауданда табынды
жылќы шаруашылыѓы да өркендеген. Шошќа өсірудіњ де біраз мањызы бар.
Шыѓыс Ќазаќстанныњ егіншілігінде ... ... ... ... ... ... ... далаѓа, Кенді Алтайдыњ Ќалба жотасы мен
Тарбаѓатайдыњ бөктерлері мен ањѓарларына орналасќан. ... оњ ... ... даласымен Алтай бөктерініњ Шемонайха тұсындаѓы орманды
далада жыртылѓан жерлер тұтас алќапты алып жатыр.
Техникалыќ даќылдардыњ ішінде кџнбаѓыс басты орын ... Бұл ... ... ... ... орналасќан. Оныњ әр гектарынан әдетте
орта есеппен 10 центнерден тұќым жиналады, оны ... џшін ... ... ... ... ... пен ... егісі Кенді Алтай мен ќалба
жотасыныњ бөктеріне ... ... ... ұќсату негізінде ірі Семей өнеркәсіп
торабы өсіп шыќты. Торабтыњ жетекші кәсіпорындары-ет комбинаты және ... ... мех ... Сонымен ќатар, өнеркәсіптіњ басќа да
салалары дамып ... ... таяу ... ... ... және ... ... дамытуѓа маманданѓан ќуаты шаѓын Аягөз өнеркәсіп торабы
ќалыптасты.
Облыс халыќ шаруашылыѓы кешенінде жењіл және тамаќ ... ... ... ... ірі ... ... жџн өњдеу
фабрикасы, Семей ... ... ... ... ... ... ... фабрикасы, трикотаж фабрикасы, Өскемен киім тігу
бірлестігі жасанды жібек ... ... ... ет өндірісініњ
мањызы ерекше. Семей ет-консерві комбинаты осы салалыќ ... ... ... ... ... ... ... елеулі орын алады.
Ірі кәсіпорындардыњ бірі-Зайсан балыќ комбинаты.
Шыѓыс Ќазаќстан облысы ... ... ... ... облыстардыњ бірі. Гидроэнергетика өнімініњ џлесі басым. Риддер ... ... ... ... ... ... Семей, Өскемен СЭС-тері т.б.
біртұтас Алтай энергетикалыќ ... ... ... ... орталыќтары -Өскемен, Семей, Риддер, Зырян.
Көлігі. Шыѓыс Ќазаќстан облысында ... жол, ... су және ... ... тџрлері жаќсы дамыѓан. Сондыќтан облыстыњ табиѓи
ресурстарын игеру, ... ... ... шоѓырландыру көп
транспорттыќ шыѓынды, жања темір және автожолдардыњ ќұрлысын ќажет етпейді.
Территориясындаѓы темір жолдыњ ұзындыѓы 1200 км. Жџк ... ... ... арасында бірінші орын алады. Жџк ... ... ... ... басты пристаньдары –Семей, Өскемен, Серебриянс,
Омбы, Ќараѓанды, астана, павлодар ... ... әуе ... ... ... облысыныњ шаруашылыѓы еліміздіњ басќа облыстармен
тыѓыз байланысты. өзінен тџсті металдар ќұрлыс материалдары: ... ... ... дәл приборлар және электротехникалыќ бұйымдар
шыѓарады. өзі болса ... ... ... ... ќара ... және өндірістік жабдыќтар (Оралдан, Ќараѓандыдан), мырыш және
ќорѓасын концентраттарын (Орталыќ және Оњтџстік ... ... аса ... өнеркәсіп орталыќтарыныњ бәрі дерлік орналасќан
Кенді Алтайдыњ солтџстік-батыс бөктерімен ањѓарларында халыќ айтарлыќтай
жиі ... ... ... ... ... ... ... Белаѓаш даласына да халыќ жиі ќоныстанѓан. Облыстыњ мұндай халыќ
жиі ќоныстанѓан аймаќтарындаѓы ауылдар да џлкен болып ... Олар ... ... ... мен өзен ањѓарларына кейде – су айрыќтарына
орналасќан.
Алтайдыњ биік таулы бөліктері мен Сарыарќаныњ ... ... ... ќарай халыќ сирек ќоныстанѓан. Мұнда ұса, көп жаѓдайда мал
фермаларыныњ мањына орналасќан ... елді ... ... ... ... Оњтџстік Алтайдыњ тау бөктерлері, Тарбаѓатайдыњ беткейлері мен ... ... ... ... жөнінен біршама ілгері орында
тұр.
Революциядан ... ... ... ... ќала ... ... ... өсті. Біраќ ол облыстаѓы бџкіл халыќтыњ ... ... Ќала ... џлес ... ... ... неѓұрлым өнеркәсіпті
таулы бөлігінде едәуір жоѓары. Мұнда Кенді Алтайдыњ Бөктерлері мен ... ... ... ќазбаларды өндіретін жерлер,
кеніштерде, байыту фабрикалары мен металлургия зауыттарында көптеген ... мен ќала ... ... өсіп ... 861 кџндізгі жалпы білім беру мектептері (онда 297,2 мыњ оќушы
оќиды), 30 техникум т.б. орта ... бері оќу ... (15,6 мыњ) және ... оќу орындары (23,2 мыњ студент ) бар.
2.2. Облыстыњ туристік-экскурсиялыќ ресурстары, оныњ инфраќұрылымы
Бџгiнгi тањда ... ... ... 38 ... ... ... Оныњ ... 18 Семей к:аласында, 18 Өскеменде, Риддерде жұмыс
атќарады.
Бұл фирмалардыњ негiзгi баѓыты туристердi шет елдерге ... ... ... ... Израиль, әсіресе ЌХР мен БАЭ және Туркиямен тыѓыз
ќарым-ќатынас ... Ал ... ... ... ... Франция, Чехия, бiраќ басым көпшілігін ќұрайтындары Германия мен
Ресей.
Шетел туристерiн ... тек ... ... Ќазаќстан ањшылар
және балыќшылар бiрлестiгi ѓана айналысады. Ал iшкi туризммен тек ... ... ... ... ѓана ... Ќорыта келе,
Шыѓыс Ќазаќстанда шетел туристерiн ќабылдауѓа табиѓи ... бола тұра ... ... дењгейi темен екені
байќалып отыр.
Кесте-1. Шыѓыс Ќазаќстан ... ... ... ... ... ... ... ... ... |0021 (6), Ш.Д ... |Германия, Турция |
| ... ... к-сі, 38. | |
| |тел 660-547 | ... ... ЛТД |0364 (Б), Б.Н. ... Турция, Иран, БАЭ, |
| ... ... ... |
| ... к-сі, 16. тел | |
| |256-053 | ... |0027 (Б), К.Л. ... |ЌХР. ... БАЭ. |
| ... Абай пр., 3 офис | |
| |85, тел 622-278 | ... ... |0028 (Б), В.И. Трегубов, |Германия, ЌХР, БАЭ |
| ... ... к-сі 2, | |
| ... 18, тел 272-731 | ... Шыѓыс Ќазаќстан |0312 (А), А.Г.Калмыков, |Шет ел ... ... ... және ... Абай к-сі, 89. | ... ... |т. 45522, факс 475544 | ... ... |0187 (а), Т.А. ... |ЌХР, БАЭ, Иран |
| ... Ленин алањы, 3. | |
| |тел 624778 | ... ... |0322 (А), ... |КХР. |
| ... | |
| ... к-ci т. 450644 | |
| | | | ... Гион ... ... |КХР, ... Иран |
| ... | |
| ... ... K-ci | |
| ... | |
| ... | |
| | | ... | ... ... |0308 (Б) ... |ЌХР, БАЭ | |
| ... | | |
| ... K-ci 8, | |
| ... | ... ... В ... Б.Ю. ... |БАЭ, ... |
| ... ... |
| ... ... 16. | |
| ... | ... Достыќ Трэвел |0071 (Б), К.К.Момбаева, |КХР |
| ... | ... ... и Ко |Пермитина к-ci 29, |КХР, ... БАЭ |
| ... | |
| ... ... |
| ... | |
| ... K-ci 16/46 | |
| | | | ... Интурист |0017(А), Г.А.Володина, |ЌХР, Германия, |
| ... | |
| ... K-ci 29, ... |
| | | | ... ... ... ... |Германия, |
| ... | |
| ... 97, т. | |
| |645525 | ... Паспортист |0311 (Б), Р .Ж.Ниязова, |ЌХР, Германия |
| ... | |
| ... ... 26, офис | |
| |232, ... | ... Пилот ... ... |Iшкi ... |
| ... ... | |
| |16 б, офис 36, т. 25397 | |
| | | | ... Русанова и Ко |0016(А), В.Н.Ясак, |ЌХР, Германия, Ресей | |
| ... | | |
| ... 68, ... | | |
| | | ... |
|18. Рустем и К |0361 (В) ... |ЌХР, ... | |
| ... Аймауытов 50, т. | | |
| |665920 | | |
| ... 50, ... | | ... ... |0031 (А), ... ... ЌХР |й, Абай |
| ... Абай к-ci, | | |
| ... | | |
| | | | ... ... |0061 (Б), |ЌХР |
| ... ... | |
| ... облысы Манаши| |
| |с., ... ... 4, т | |
| |22502 | |
| | | | ... ... |002 1(А), ... ... ... |Семей |
| ... ... 9, ... | | |
| | | | ... Спутник |0051 (А), ... ... ... ... |
| ... Ленин 26, Т.624248|Германия, БАЭ |
| | | | |
| | | | | | | ... ... ... |0314(5), С.А.Дерновой, |ЌХР, БАЭ ... |
| ... | | |
| ... 82а, ... | |
| | | | ... Танур ... ... ЌХР | |
| ... | | |
| ... ... K-ci 26, | | |
| ... | | ... ... ... ... ... ... Ресей, |
|және экскурсиялар |68, т .265700 ... ... ... | | |
| | | ... | | |
| | | | | | | ... ... С.А.Шахмаметьева |Германия, БАЭ, Франция, | |
| ... ... ... ... ... | |
| |џйі, | | |
| | | | |уйi, |
| ... | | | | ... ... т.г ... |Ішкі туризм ... ... |Мир ... | | |
| | | | ... ... ... А.М.Юрченко, |Германия, Автрия, Франция |8скемен, |
| ... 22, ... | | |
| | | | |
| | | | | | | ... ... ... ... ... џш объектісі жұмыс
істейді:
• Туристік ... ... ... џй
• Атты туристерге арналѓан приют.
«Алтай ќойнауы» туристік базасы (1973 жылы ќұрылѓан). өскеменнен 120
км ќашыќтыќта Бұќтырма су ... ... ... Тењiз
дењгейiнен 500 м. биiктiкте Ќалба жотасында орын ... 486 орны ... мен ... ... ... ... аралыѓынаa ќызмет
керсетедi. Мұнда 2-3 орындыќ номерлер, асхана, ... ... ... ... жаѓа жай, ... пункт, шаштараз, ... жџк ... ... ... ... ... ... ќатар екінші категориялы жорыќтар
ұйымдастырады. Сондай-аќ 7 жасќа дейінгі ... мен ... ... ... көрсетеді.
«Турист» ќонаќ џйі (1876 ж салынѓан) Өскеменде орналасќан. 259 орны
бар бес ќабатты корпус, бџкіл жыл бойы ... ... ... ... ... 2-3 ... ... 28 орын бар, ресторан, туристік
кабинет, кино ... ... ... ... жџк ... ... бар.
Мынандай ќызмет көрсетеді: киім жөндеу және џтіктеу, аяќ-киім жөндеу
және тазалау, такси шаќырту, тұрмыстыќ ќұралдар пайдалану т.б. ... ... ... және ... ... ... ... бар, оннан астам
маршрут жолдар тарайды:
«Өскемен-мәдени орталыќ»
«Тасты таулар тұсында»
«Кун мен су ... ... ... ... ... су ... .
Семей ќаласыныњ ќонаќтарын «Турист» атты ќонаќ џй ќабылдайды.
Баѓдарламасында: Семей ... ... мен ... танысу, көрме
залдары және өлкетану мұражайлары, «Семей мәдени орталыќ», ... ... атты ... ... ... ... табиѓат ендік байлыѓы химиялыќ ќұрамы әр
алуан минералды бұлаќ ... ... ... бар ... жатќан көлдері, әр
тџрлі климаты мен ... ... ... жџйесін
дамытуѓа өте ќолайлы. Шыѓыс ... ... ... ... ... ... шипалы балшыќпен, ... ... ... ... ... ... емдеудіњ бірнеше салаларын
пайдаланады. Олар гелиотерапия-кџн ... ... ... ... жаяу туризм әдістерін пайдалануда.
Рахман бұлаѓы
Тењiз дењгейiнен 1760 м. биiктiкте Алтай тауларыныњ ќұрсауында,
табиѓаты әсем екі ... ... ... бұлаѓы курорты орналасќан. Жердiњ
астынан атќылап шыќќан ыстыќ радонды бұлаќтар ... ... ... ... ... ... ет, ... омыртќа, жџйке жџйесi
ауруларына мыњда бір ем.
Рахман бұлаќтарыныњ суы ... ... аз ... ... ... тобына жiктеледi және ќұрамы жаѓынан
«Белокуриха» мен Цхалтубо санторийлерiнiњ ... ... ... ... өзiнiњ емдiк ќасиеті ана ќұрлым артады..
Радонды су Орталыќ жџйке жџйесiнiц, жџрек тамыр жџйесiнiц ic-әрекетiн
ќалпына ... мол әcep ... ... суды iшу - ... ... ем. ... негiзгi емдеушi факторы - ... Ол ... ... ... ... улкен жетістіктерге апарады..
Рахман бұлаѓыныњ өз тарихы бар. 200 жылдан астам уаќыт ... ... ... ... ... ... жануардыњ артынан eкi кџн
жџрiп отырып буы шыѓып тұрѓан маралды көредi. Оны ... ... ... ... жазылѓанын байќайды. Сонда Рахман ыстыќ бұлаќтыњ ... ... ... ... џш рет ... ол бiр апта ... ... бойы мазалаѓан ревматизм ауруынан айыѓады.
1834 ж. Ф.Геблер «рахман бұлаѓы» минералды су көздеріне ... ... ... ќалауыњыз бойынша сервистік ќызмет көрсету дењгейі
әр тџрлі, барлыќ ... бар ... ... Бұл 14 адамѓа
есептелген екі ќабатты котедждер.
Жоѓарѓы комфортабельді 5 бір ... ... бар. ... ... асханасында кџніне 3 рет тамаќтанады. әсіресе ұлттыќ таѓамдар
демалушылар көњілінен шыѓады.
Курортта демалыстыњ ... ... ... ... ... ... атќа міну ... жұмыс істейді. Ќыстыњ кџндері шањѓы
тебуге мџмкіндік бар.
Табиѓатпен тілдесу және шипалы су шаршап шалдыќќаныњызды ... ... ... ... ... ... ... бұлаѓы» курортындаѓы баѓа мөлшері басќаларына ќараѓанда анаѓұрлым
төмен. Балаларѓа арнап баѓалар төмендетілген. ... ... -21 ... ... ... ... 480 км ќашыќ орналасќан. Транспорт мұнда
әрбір 5-9 кџн сайын ќатынайды.
Риддер санаторийі. Ленинагор ќаласынан 25 км ... Џлбі ... ... Климаты шұѓыл континенттік. Ќысы суыќ, жазы салќын.
Орташа ылѓалдануы 60%. Таудыњ таза ... ... ... дем ... аѓзаны
сауыќтыруѓа аса ќолайлы. Санаторий 300 орынѓа есептелген. Негізгі ... ... Ем ... ... емдік су ќабылдау,
магнитерапия, физиопроцедуралыќ емдеу, балшыќпен емдеу ќолданылады. Емдеу
тџрлері барѓан сайын кењейіп, жања ... ... ... ... және ... аэросолярий, электроемдеу, диагностикалыќ
лабораториясы бар. ... ... бұл ... өте көп ... ... ... фито бар ... негізінен тыныс жолдары ауруларын, ќан айналысы ... ќан ... ... ... ... ... ауруларын емдеуге
баѓытталѓан.
Ќолайлы климаттыќ жаѓдай, ќызмет көрсету сапасыныњ жоѓарлылыѓы, мәдени
шаралардыњ ... ... ... орналасуы санаторийдіњ дем
алушылар арасында белгілі атќа ие ... ... ... 4 ... 15-ке дейiнгi жастаѓы балалар мен ересек
адамдарды ќабылдайды. Дем ... бес ... ... eкi ... ... ... Өскемен ќаласыныњ «Защита» станциясынан «Улбi»
станциясына дейiн жетiп, әpi ќарай транспортпен санаторийге ... ... ... – Шыѓыс Ќазаќстан облысыныњ орталыѓы, Кендi Алтайдыњ
аса ірі енеркәсіп және көлiк жолы ... ... - ... ењ байырѓы
ќалаларыныњ бiрi. Екi жарым ѓасырдан артыќ тарихы бар ќаланыњ ipreci ... Џлбi ... ... ... жерiнде Өскемен бекiнiсi ретiнде пайда
болѓан. 1868 жылы уездiк ќала болып белгiлендi. 30-40жыл еткен соњ бекiнiс
ретiндегi ролi ... соњ оныњ жџк ... ... және ... ... ... арта ... Оны кезiнде «Кендi Алтай ќаќпасы» деп атай
бастады, өйткенi ... ... және ... ... ... бөлiгiн
зерттеуге және игеруге шыќќан ... бәрi ... ... ... ...... тџсті металлургияныњ ірі
орталыѓы. Ондаѓы ќорѓасын-мырыш комбинаты ... ... ... мен мырыштыњ едәуір бөлігін өндіреді. Сонымен ќатар машина жасау,
тамаќ , жењіл, және аѓаш өнеркәсібі дамыѓан.
Республикадаѓы халќыныњ саны, жер ... ... ... орын ... облыстыњ орталыѓы.
Мәдениет сарайы, мәдениет џйі, Жамбыл атындаѓы ... ... ... ... ... ... студиясы, екі
ќалалыќ парк, туристік база, тарихи-өлкетану, өнер мұражайлары бар,
ќұрлыстыњ дені ... оњ ... ... Ќала ... ... ... 68,9 мыњ тұрѓыны бар. Шыѓыс Ќазаќстандаѓы кен өндіретін аса ірі
ќорѓасын, мырыш және сирек кездесетін металдар ќорытатын Өскеменнен кейінгі
екінші ... Ол Џлбі ... ... шапшањ аѓатын тауөзендері
Громотуха мен Бытруха шоќылары арасынан ирелењдеп өтетін Иванов жотасыныњ
бөктерінде орналасќан. Ќала 1786 жылы ... кен ... ... Риддер-
алѓашќы полиметалл кен орынын ашушы-ќұрметіне атанѓан.
Семейден солтџстікте орналасќан Ауыл стансасыныњ мањындаѓы ... ... ... салынѓан.
Абай мұражайы. Абай Ќұнанбаевтыњ әдеби-мемориалдыќ мұражайы Семей
ќаласында, кезінде Абай ... ... ... ... ұлы аќынныњ 95 жылдыѓы
ќарсањында ұйымдастырылѓан. Маќсаты: Абай ... ... ... ... ... жас шаѓы, өскен ортасы, ќазаќ фольклоры мен ... ... мен ... ... ... озыќ ойлы ... интеллигенттері,
классикалыќ әдебиеті, Орта Азия мен Ќазаќстан тарихы, ќазаќ ... ... ... бар. ... ... өзі пайдаланаѓан бірсыпыра
заттар бар. Ұлы ... ... ... саны ... ... мұражайы. Ќазаќстанныњ тарихи-өлкетану мұражайларыныњ бірі. 1883
жылы саяси жер аударылѓандар Е.П. Михаэлис, А.А. ... ... ... Н.И.Долгополов және А. Ќұнанбаевтыњ инициативасымен
статистикалыќ комитеттiњ жанына ќұрылды. Ол он жыл бойы осы ... ... ... 1893 жылы ... бiлiм беру ќамќорлыѓына берiлдi. 1927
жылы мұражай өз алдына мемлекеттiк мекеме болып белiндi.
Мұражай экспонаттары негiзiнен џш ... ... ... ... ... ... ... ќоѓамы тарихы. Онда 35 мыњдай экспонат және
30 мыњ данадан аса ѓылыми әдебиет бар.
Шыѓыс Ќазаќстан табиѓат жаѓдайлары бойынша алуан ... ... ... ... ұсаќ төбелi жазыќтармен биiктiгi орташа тауларды ѓана
емес, сондай-аќ тау ... ... ... ... ... ањѓарларыњ және тiптi кей жерлерiн мәњгі ќар мен мұздыќтар ... ... да ... ... жер бедерiмен климатыныњ, топыраќ-өсімдік
зоналарыныњ барынша алуан ... бұл ... ... ... ... береді.
Рельефi негiзiнен таулы әрі өте тiлiмдеген. Ертістіњ оњ жаѓы ... ... ... ... ... џстiрттерi, тауаралыќ
ќазаншұњќырлары алып жатыр. Ењ биiк жерi ... ... ... ... ... ... Кендi Алтайдыњ Уба, Иванов, Џлбi
жоталарыныњ биiктiгi 2000 метрден, Оњтустiк Алтайдыњ ... ... ... ... ... Азутау сияќты жоталары 3000 метрден
астам. Алтайда Улкен Берель және Кiшi Берель ... бар. ... ... кењ ... ... ... ... Оныњ оњтустiгiнде
Тарбаѓатай, Сауыр жоталары бар. Ќазаќстанныњ орманыныњ жартысы дерлiк осы
Шыѓыс Ќазаќстан ... ... ... ќылќан жапыраќты орман кездеседi.
Шырша аралас май ќараѓайлы орман таудыњ бөктерiн өрмелеп ... ... ... мен ... ... ... орны. Адамдардыњ
денiн сауыќтырып тыныќтыруѓа табиѓаттыњ өзi де жаѓдай жасаѓан. ... 1760 м. ... ... ... ... әсем екі ... ... бұлаѓы» курорты орналасќан. Ал Риддер санаторийi ќолайлы
климаттыќ жаѓдайымен, ќызмет керсету ... ... ... белгiлi дәрежеге ие болып отыр.
Алтайдаѓы Ќалба тауыныњ сiлемiндегi облыс орталыѓы Өскемен мањында
табиѓаты әсем бiрнеше көл бар. ... 80 км, ... тау ... ... ... көлемi, көpкi, аумаѓы әртџрлi бес көл ... ... ... ... көpiк ... ќиып ... ... ќоршайды.
Шыѓыс Ќазаќстан гидрографиялыќ торы жиi. Көлемi 1 га-дан асатын жалпы
аумаѓы 896 шаршы км. 1968 көл бар. ... ... Ертic және оныњ ... Кџршiм, Бұќтырма, Џлбi, Уба. Ертic оњтџстік-шыѓыстан солтџстiк-
батысќа ќарай аѓып ... ... ... ... Жалпы,
өзендерiнiњ суы мол, аѓымы ќатты келеді.
Ертic бойында ерте кезде өмір сџрген халыќтардыњ iзi ... ... ... ... ... ... ... монастырiнiњ
ќалдыќтарыныњ бірi осы мањда болѓан халыќтардыњ ескерткiшi. Аблай-кит
шіркеу монастырын (Өскеменніњ ќасында) ... ханы ... ХУII ѓ. ... салдырѓан. Бұл монастырь 17 60ж. ќираѓан.
Тарбаѓатайдаѓы Охей шатќалы өзгеше ... ... ... ... ... кездеспейтiн ѓажап картина галлереясы - ежелгi адамдардан ќалѓан
тасќа салынѓан суреттер табылѓан. Олардыњ творчестволыќ мұрасы алуан турлi.
Онда көбiне ... ... ... cypeтi ... ... ... ... бџтiн бiр сюжеттер де бар. Осы ... 2000 ... ... ... ... өзенiніњ оњ жаѓасын тџгел дерлiк Кендi және ... ... алып ... Оныњ ... ... тењiз бетiнен 3000 метрден астам
биiктiкке дейiн ... және ... ... ќар мен мұз ... ... Сол жаќ
жаѓалауында белес-белес аласа Ќалба таулары созылып жатыр, Өлкенiњ оњтџстiк
шыѓыс жаѓында Сауыр мен Тарбаѓатай тауы ... ... ... ењ ... ... таулыќ дала, одан жоѓарыраќ таулыќ
орман (ќайыњ, көктерек, терек, майќараѓай, ... ... ... ... 2000-3000 метр биiктiктегi беткейлерде субальпi және альпi
шалѓындары еседі.
Ќатон-Ќараѓай орман ... ... ... ... ќойнауына
орналасќан. Ертіс өњірініњ бұл ... ... ... ... ... мен өзен ... ... ќараѓай, долана, шетен, некен-
саяќ шырша өскен аралас орман. Жоѓары өрлеген ... ... ... ... орнын ќараѓай мен балќараѓай, ал солтустiк ... ... ... ... ... ... ... пайда болады.
Ал мәњгi мұз жатќан шыњныњ басында жартастар мен мұздар тџгел жалањаш.
Бұл арада жаќпар тасќа ... тек ... ќына мен мџк ќана ... ѓaнa ... ... ... жатаѓана самырсындар мен
аќќайыњдар, аршапар ұшырасады да, бұл өњірдіњ ... ... ... Сондыќтан Шыѓыс Ќазаќстан ѓалымдарды ѓaнa емес, ... ... да, ... ... ... дәрi ... мен жидек
теруді тәуір көретiндердi ќұштар етедi. ... ... ете көп: ... ... аќ ќараќат, тањќурай, долана, шәњгiш, ... ... мџк, ... ... ќойбџлдiрген көп.
Регион флора мен фаунаѓа ете бай. Жануарлар дуниесiнен әcipece тepici
баѓалы ... көп. Аќ тиiн, ... ... ... ... ... тџлкi,
ќасќыр, аю, марал мекендейдi. Тау орманында да ... көп. ... ... ... ... ... архар, бұѓы кездеседі. ... бiрi ... ... 250 тџpi ... ... облысында тeміp жол, авто, су және әye, ... ... ... ... ... ... ... мейлiнше
ќарќынды дамуынан транспорт жаѓдайлары бiршама ќолайлы, территориядаѓы
тeмip жолдыњ ұзындыѓы 1200 км, тас жол ... 16,3 мыњ км, ал ... ... ... ... су ... ушiн барынша
пайдаланылады. Ертic езенiнiњ облыстаѓы басты пристаньдары - ... ... ... ыњѓайлы тас жол облыстыњ Өскемен, сияќты ... ... ... ... Республикамыздыњ бас ќаласы
Астанамен байланыстырады. Мањызды автомобиль жолдары: Семей – ... ... ... ... ... Баќты- Жалѓызтөбе-Өскемен.
Облыспен Ќазаќстан ќалалары, ТМД ќалаларымен әye жолы арќылы
байланысќан. ... ... ... ... ... ... Павлодар, Астана арасында тұраќты әуе ќатынасы бар.
Табиѓат әуесќойларын Ертic жолѓа, сапарѓа ... Ертic ... ... ... Бұл ењ iрі ... ... орны ретiнде әйгiлi. Мұнда
«Айна», ... ... ... ... ... ... ... толып
жатќан санаторийлер, пансионаттар, лагерьлер бар. Жаз айларында бұл арада
ондаrан мыњ адам дем алады.
Демалысты «Алтай шыѓанаѓы» атты ... ... ... ... Әcipece оныњ бiр ... ... көњiл cepпітep көп нәрсе көруге
болады. Жања келгендердi лагерьден автобусќа ... ... ... ... апарады. Сол арада олар алѓаш рет шатырда тџнеп
шыѓады, ал тањертењ - ... ... ... ... iшiндегi жалѓыз аяќ
жолмен Язь көлiне ... ... ... ... самырсын орманына өтiп
Көккөлдiњ су ќұламасын нысанаѓа алып ... тау ... ... ... 45 метр биiктiктен сарќырап ќұлап жатыр. Содан кейiн бiрнеше ұтымды
маршрут бойынша саяхатќа шыѓасыз да, Џлкен ... ... ... ... ... соњында Ќара Берельдiњ жаѓасымен жџрiп отырып «Рахман
бұлаќтары» ... ... ... ... ќысќаша шолудыњ өзінен-аќ наѓыз табиѓат әуесќойлы алдынан Алтайдыњ
талай тамаша сырларын ашатынын айќын ањѓаруѓа ... ... ... ... өскен орман ѓажап.
Зайсан көлiнiњ мањында ежелгi ањдардыњ мұнан 50 млн. жыл бұрын өмір
сџрген ... ... ... т,б, ... ... ... су электр станциясын салѓанда уњгiрден мамонттыњ және ежелгi
өгiздiњ сџйегi табылѓан.
Зайсан ойпатыныњ бiр тамаша жерi - Зайсанныњ ... ... ... Тауды жел әбден мџжiп тaстaѓaн тұрпаты ѓажап. Бұл ... eскi ... көне ... ... ... ... Біраќ
бұл арада ондай ештење болмаѓан. Ерте заманда бұл мањда адамдар тұрѓан-
кейбір ќұлаѓан ... ... ... ... ... ... болады.
Ертіс Ќазаќстандаѓы ењ ipi өзен. Өзен бойыныњ бай табиѓаты адамдарды
баяѓыдан ынтыќ еткен. Екi ... биiк ... ... ... ќысып тұpaды.
Өскемен тџбiнде тау ыспаѓынан суырылып шыќќан Ертic әpi ќарай кењ арнасымен
аѓады. Epтicкe келiп ќұятын өзендердiњ ењ ... ... ... ... Улбi және ... Бұл өзендердiњ ењ џлкенi Бұќтырма.
Бұќтырма - Ертістіњ оњ жаќ саласы. ... ... ... ... ... бұл өзен өте әдемi жерлермен аѓады. Өзеннiњ әрбiр ... ... ... ... бейнелейдi. Өзеннiњ жаѓалауларында
биiктiгi 100-200 мге жететiн жартасты, тік ќұлама ... ... ... мен ... тау ... ... өсiп, өзенге келiп тiреледi де, өзен
аѓысыныњ баяу жерiнде оныњ мөлдiр әдемi сәулелері тџсіп тұрады. ... ... ... ... ... ... ... ќұятын тау өзендері ... ... ... ... ... ... Бiраќ жастарды жорыќќа
ынтыќтыратынныњ өзі де осы, өйткенi әркім-аќ өзініњ ... ... ... Мінe, ... да ... Уба, Ульба езендерiнiњ бойынан
игерiлген жања жорьќ жолдары жылдан-жылѓа ... ... ... ќұятын басќа езендердiњ суы тапшы болады. Кектемде
кемеріне ... бұл ... ... кеуiп ќалады. Бұлардыњ iшiнде Буконь,
Ќайыњды, Ұлан, Тайынты, Канайка және басќалары. Бұныњ бәрi Ќалба ... ... ... су электр станциясы бұл өњірдіњ бџкiл eмipiн
тџбегейлi езгертiп жiбердi. Ол ... ... ... ... ... ... кiлтiн адамдардыњ ќолына бергендей болды.
Сонымен, Ертic ењiрi - ... ... ... ... ... бейнесi
сұлулыѓы мен мән жаѓынан алѓанда бiрiнен бiрi асып тџседi.
Шыѓыс Ќазаќстан ... ... мен ... ќызыќтыратын жерлер
көп. Eртic жаѓалауындаѓы далаларда ќояндар, ќарсаќтар, бөкен, ал көлдер
мањында жабайы ... көп ... ... ... және ... созылып жатќан тоѓайѓа аќтиiн, аќшыл кџзен, тџлкi, аќ сусар,
аќќия және ќасќыр тараѓан.
Шыњѓыстаудыњ ... ... ... ... ... ... џњгірі-
ќазаќ даласында сирек кездесетiн табиѓат ... ... аузы ... ... 25, ... 100 м-ге ... тџбi мөлдiр суѓа тiреледi. Kipe
берiсте бетiн мџк басќан тас ќорым жатыр.
Сонымен, Шыѓыс Ќазаќстанда тау, су, ... ... ... ... ... ... ... объектiлер мол, әpi өте жиi
кездеседi.
Ќазаќтыњ асќан аѓартушы аќыны Абай Ќұнанбаев ... ... ... ... ... ... бауырында дџниеге келдi. Ұлы аќын Абайдыњ
творчестволыќ ќызметi – ќазаќ халќыныњ ... ... ұлы ... ұлы ... ... ... маќалы. Бұл сөздi Абай жөнiнде де айтуѓа
әбден болады.
Ұлы аќын Семейде оќыды, соњынан мезгiл-мезгiл ... ... ... өмipi мен ... ... ... Семеймен байланысты. Бұл
кџнде аќын әpi ойшыл Абайдыњ eciмi, оѓан арналып тамаша ... ... ѓана ... ... ... мен елiмiзге әйгiлi. Оныњ өлењдерi
мектепте оќылады, ол ... ... мен ... ... ... атына ќойылѓан ќала, орнатылѓан ескерткiштер бар. Өйтсе де ењ басты
ескерткiш - өзiнiњ адал ... ... ... ... ... ... Рахманов бұлаќтары-Шыѓыс Ќазаќстан облысыныњ Ќатон-
Ќараѓай ауданындаѓы шипалы, ... ... ... ... кiшкентай
техникалыќ ойпатта, Арасан көлi жаѓасында, тењiз бетiнен 1750 м, биiктiкте
орналасќан. Айналасы - биiк тау, ... ... ... орман, өте көpiктi.
Бастау граниттегi терењ тектоникалыќ жарыќтардан шыѓып жатыр. ... 35-420 С. Оныњ ... ... ... ... ... ... мџмкiндiгi 18 ѓасырдыњ аяѓынан берi аныќталды. 1925-36 жж. ... ... ... ... Онда жыл 12 ай ... Зырян т.б. к:алалардан
адамдар келіп дем алады.
Булаќтыњ негiзгi емдеу факторы – көмip ... ... су. Суы ... 200 ... ќұрамында тидрокарбонаттар, натрий, кальций т.б.
элементтер бар. Бұлаќ ... ... ... 600 ... ... ... мырыш буымен уланудан, турлі жаралардан, асќазан ауруларынан,
ревматизмнен, гинекологиялыќ аурулардан, нерв жџйесi мен тыныс ... ... ете ... ... ... ањшы Рахманов 1763 ж. ашќан және ... ... ... - ... ... Маќаншы ауданындаѓы минералды су
булаќтары (4). Барлыќ тауыныњ ... жаќ ... ... ... ... ... карбонныњ гранит- порфирит жыныстарындаѓы жарыќтардан
шыѓады. Суыныњ температурасы ... ... ... кремний
ќышќылына бай, радон мен бор ќышќылы (0,6 г/л.) бар, ... ... Epiгeн ... көбi (97-98%) - ... ... 225 ... су шыѓады.
Барлыќ арасан булаѓыныњ суы жазѓы балнеологиялыќ емханада ауруларды емдеуге
пайдаланылады. Судыњ тepi және буын ... ... ... ... ... ... ... таулы аймаѓыныњ алабындаѓы ірі
аѓымды көл жаѓалауы ... ... тік ќұз ... Марќакөл
–аса сирек кездесетін көл. Тењіз дењгейінен 1434 м. биіктікте ... ... 500 ... ... жуыќ, ал терењдігі 27 м. бұл айнала ќалыњ ... тау ... ... ... бар, суы ... алып шара ... ... тау беткейінде ќараѓай, самырсын т.б. орман аѓашы өседі.
Марќакөлге бірнеше ... өзен ... бір ѓана ... ... аѓып ... ... мөлдір, балыќќа бай. Таудаѓы аса көрікті көл және оныњ ... көп ... дем алып ... ... Азия ... ... бiрнеше климаттьыќ
белдеулердiњ: Батыс Сiбiрдiњ континенттiк, Моњѓолияныњ ќатањ континенттiк
және Орта Азия шөлдерiмен ... ... ... тоѓысќан тұсында
орналасќан. Осындай географиялыќ ерекше жаѓдайы, тењiз дењгейiнен 1,5 км,
биiктiкте жатуы және орасан су ... өзi оныњ ... ... мен
жануарлар дуниесiнiњ ѓажайып байлыѓы мен бөлек ... ... ... суда және көлдіњ тџбінде тіршілік ететін ... ... ... 160 тџрін санап шыќса, орман өсірушілер тау
беткейлерінде ... ... 19 ... ұшыратќан, ал зоологтар
сџтќоректілердіњ 40-тан астам және ќұстардыњ 200-ден ... ... ... ... ... ... Шыѓыс Ќазаќстан,
Семей, Павлодар ењiрлерiмен ирелењдеп өтiп жатыр. Бұл дуние жџзiндегi ... бiрi, оныњ ... 4331 км. ... 1700 км-i, яѓни, џштен бiрi
республиканыњ џлесiне тиедi, бұл- ... суы мол, ењ ... ... да ... Сiбiрдiњ ѓана емес, Ќазаќстанныњ да өзенi деп атайды.
Бастауын сонау Моњѓол Алтайыныњ батыс ... ... Ќара ... ... бұл өзен ... ... тџскен соњ арнасын кењейтіп, Зайсан
көліне ќұяды. Осы арадан ... суы ... ... ... тар ... ... тұсына жеткенде аѓынын баяулатып, Батыс Сібір жазыѓымен
солтџстікке ќарай ... ... ... ... ... көптеген
аралдар жасап отырады. Бiздiњ республикадан асќан соњ Ертic Обь өзенiне
өзiнiњ 26 млрд. ... ... суын ... ... ... алып ... мол ... ерте заманнан берi Ертic ењiрi
деп атайды. Балыќшылыќ кәсібі, кеме ќатынасы, өзен бойыныњ бай ... ... ... еткен. Сондыќтан да олар бұл өњiрге ерте заманда-
аќ ќоныстана бастаѓан. ... ... ... ... мен ... ... археологиялыќ ќазбалардан алѓашќы ... ... ... ... ... ... ... болашаќта
туристiк ќызыѓушылыќты арттыратын бiрден-бiр ... ... ... өњiрi – ... осы ... ... мол ... жөнінде
көптеген ѓылыми маѓлұматтар ќалдырѓан атаќты ... ... ... ... В.Обручев, Н.Пржевальский өмip сџрiп, ќызмет еткен
өлке. Eртic өњiрi – ... ұлы ... ... Абай Ќұнанбаевтыњ отаны.
Eртic өзенi облыстыњ негiзгi туристiк-рекреациялыќ ... ... ... молдыѓы, оныњ арнасы мен аумаѓы, табиѓаты ... ... ... тџрлерiн дамытуѓа мол мџмкiншiлiк бередi. Өзен
арќылы ... ... ... туристiк су жорыќтарын ұйымдастыруѓа
болады.
Рахманов су көзiнен 10-15 км. жерде. Аќберелi өзенiнiњ бойында Язово
көлi бар. Көлдi ќоршаrан тау ... ... ... ... т.б. аѓаш ... мұзыныњ ќуатты табанына aѓaтын Аќберелi өзенiнiњ аѓысы тым ќатты.
Өзеннiњ төмeнri caѓaсы аќбалшыќты жынысты жуып ... ... ... ... ... да aќ ... көрiнедi. Сондыќтан да өзен Аќберелi деп аталады,
Осы Аќберелiге Көккөл келiп ќұяды. Шаѓын өзен 40-50 м, ... ... ... ... ... су ... кездеседi. Сондыќтан да
туристер бұѓан назар аудармай өте алмайды.
Алтайдаѓы Ќалба тауыныњ сiлемiндегi облыс ... ... ... әceм ... көл бар. Ќаладан 80 км. жерде тау алќабында Себi
езенiнiњ ойылысында бiрнеше көл бар (5) .. ... ... ... ... Ќиып ... ... гранит әрбiр көлдi ќоршайды. ... тiк ... ... тџскен тастары төњiрекке ерекше көpiк бередi.
Бұл жер өсiмдiкке acа бай емес. Eкi көлдiњ арасында жатќан сидањ граниттіњ
бiреуiн ... ... жел мен су ... 30-40 метрдей терењдiгi 10 метрдей
џњгiр жасаѓан. Жазда oсы џњгiрге су толады.
Арасан көлi - Таулы Алтайдаѓы туристiк мањызы бар әceм ... ... ... ауданындаѓы Берелдi ауылынан солтустiкте 20 км.
жерде, науа тәрiздi тектоникалыќ ойыста орналасќан. Ұзындыѓы 4,5-5 ... ... ... ... Тењiз дењгейiнен 1750 м. биiктiкте. Суы
тұщы, мейлiнше салќын, бадыѓы жоќ. Ќарашаныњ ... ... ... ... ... ... бiрнеше тау бұлаѓы және радонды ыстыќ су
шыѓатын Арасан бастауы ќұяды, ал одан Аќбұлаќтыњ сол саласы ... ... ... жар ... болып келген жаѓасында ќылќан жапыраќты ќалыњ
орман өседі. Батыс жаѓасында Арасан курорты орналасќан.
2.3 Игерілген туристік-экускурсиялыќ нысандар және оныњ ќұндылыѓы
Алтай ... ... биiк ... ... ќар ... биік ... халыќ көптеген жоталарды белки деп атайды. Мұндаѓы ењ биік ... ... ... ... Катунь жоталарында орналАсќан.
Ќазаќстандаѓы Алтай тауларыныњ Кенді Алтай, ... ... және ... деп ... ... бөлігі кірген. Алтайдыњ ењ биік ... ... пен ... таман бірте- бірте аласара береді де,
оњтџстігінде Зайсан ќазаншұњќырына жетіп ... ... ... ... ... арѓы ... ќарай созылып кетеді. Ол барѓан сайын аласара
тџседі де ќазаќтыњ ұсаќ шоќыларына айналады. Алтайдыњ бұл ... ... ... ... рекреациялыќ әрекеттері џшін өте көрікті тау. Биік
шыњдары, ќұлама ќұз, жартастар ... мұз ... ќар ... ... ... ... дем алушылар көзі тойѓан емес. Ќазаќстанныњ аѓаш
байлыѓыныњ жартысына жуыѓы осы Алтайда ... ... ... ... ... көктереек, аќ ќайыњ. Ќараѓайлардыњ ... ... аќ ... мен ала ... ќара аю, тџлкі,
ќасќыр, аќ тышќан терісі, аса ќымбат бұлѓын сияќты ањдарды жиі кездестіруге
болады.
Ќараѓайлы белдеулер жапыраќты ... мен ... ... ... ... тау ... басталады. Тау биігіндегі
шылѓындарда бұѓылар, еліктер, тау текелер жџреді.
Алтайдыњ ењ басты байлыѓы жер ќойнауыныњ кені. Алтайда тџсті ... ... кен орны ... ... мыс, ќалайы, ќорѓасын, мырыш. Кџміс,
және басќа металдар өндіріледі. Сондыќтан да оныњ бұл бөлігі ... ... ... ... ... алтынмен тартады», деп жырлады ќазаќтыњ ұлы
аќыны Жамбыл.
Шынында да Алтай топыраѓы басќа кен ... ... ... ... ... да ... де, ... да кездеседі.
Маркакөл ќорыѓы. Шыѓыс Ќазаќстанныњ алтын алќасыныњ бірі - Марќакөл
ќорыѓы. Бұл Алтай табиѓатыныњ және ... ... ... ... Моњѓол шөлініњ бџкіл байлыѓын ... ... өте ... ... өлке. Көлге тек џстiмiздегi ѓасырдыњ ... ... ... ... ... оныњ ... елді мекендер ќалды.
Марќакөл - Алтайдыњ Кџршiм мен Азу ... ... ... ... ... айдынды көл. Ол тењiз децгейiнен 1485 м. ... ... ... ... ор ќабаќты, ал солтџстiгi жалпаќ тау
болып келедi. Оныњ суыныњ тұщылыѓына дџние жџзiнде тењ ... көл ... 38, eнi 19 ... созылѓан, оѓaн төњiрегiндегi таулардан џлкендi-
кiшiлi 28 өзен ќұяды. Олардыњ ењ ... ... ... ... ... Тастыбұлаќ, Матабай, Жиренбайтал, Ќарабұлаќ Байбаќсу
және Балѓындыбұлаќ. Бұлар өздерiнiњ басын биiктiгi 2000 ... ... ... ... Ал Ұрынќайѓа ќарама-ќарсы беттегi жаѓалаудан бас алатын
Жалѓыз, Ќалжыр өзенi ѓана көлден аѓып шыѓады. ... ... 24 м. ... ... жаѓасында eceтін ќамыс, ќұраќ және сары тұњѓиыќ, су лала
гџлi жоќ. Бiраќ көлде және оныњ ... ... пен ... ... ... әртџрлi пiшiндерi тiршiлiк етедi. Ќорыќтыњ міндеті- олардыњ
биологиясын, тiршiлiк жаѓдайын, су режимiн зерттей отырып, ... ... ... ... ... ... ... жылы жасыл желек жамылѓан орман алќабын ... ... ... Ал 1970 ж. көл ... ... аймаѓы пайда болды.
Тау беткейiндегi 36,8 мыњ га. орман алќабы ... ... ... ... ... ... салынды. Табиѓаты әсем көл мањы жанданып, бұл жерге жыл
сайын көптеген туристер мен дем ... ... ... ... бұл шаралар
Марќакөл аймаѓыныњ байлыѓын ќалпына келтiрiп, ... ушiн ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк ќорыѓы ќұрылды.
Бұл ќорыќтыњ негiзгi маќсаты - мањайда сирек кездесетiн баѓалы ањдар
мен ... және ... ... уылдырыќ шашатын өзендер арналарын ќорѓап,
сонымен жанѓа сая болатын орманын, айдын көлi мен өткел бермейтiн ... сұлу да әсем ... ... ... caќTay. Көл ... өте ... Тау eтeriнeн жоѓары ќарай өрмелей өскен ну орман. Тау
жоталарыныњ терiскей ... ... ... ... м., ал ... тењiз дењгейiнен 2400-2500 м. биiктiкте өседi.
Көл жаѓасынан тaуѓa көтерiлген сайын дала, орманды-дала, субальпi және
альш ... тән ... ... ... тау ... ... ... ќайыњ, көктерек және теректер өседi. Одан жоѓары ќыраттарда
ќылќанн жапыраќты орман бой тџзеген. Олардан биiгiрек тау ... ... ... алып ... ... және ... белдеуi шабындыќќа бай,
жалпы алѓанда, ќорыќта есiмдiктiњ алуан тџрлерi таралѓан. Тiптi ... 19 тџpi ... ... ... бұл табиѓат лабораториясыныњ бал
ќараѓайлы орманыныњ өсу жаѓдайыныњ, оныњ көлемiн ұлѓайту ... ... ... ... ... ќорыќ жерiнде алуан тџрлi палеонтологиялыќ
ќазба байлыќтары бар. Марќакөл ќорыѓы ... ... өте бай. Онда ... 40, ... ... аса тџpi мекен етеді. Оѓaн ќoca бұл
аймаќта ќос мекендiлердiњ 3, бауырмен жорѓалаушылардыњ 6 тџpi ... ... 71359 га. ... алып жатыр. Оныњ 3756 га-сы тeгic
орман, ал жайылымы 21000 га-дан асады. Территориядаѓы табиѓат ... ... ... ... ќаз ... ... ќорын көбейту џшін
ќорыќ ќызметкерлері џлкен жұмыс атќаруда.
Сұлулыѓына көз ... ... ... ... ... бой
керсетш, онда ѓылыми лаборатория, табиѓат мұражайы және ќорыќшаларѓа тұрѓын
џйлер салынѓан. ќорыќтыњ ѓылыми бөлiмiнде биолог, су мен ... ... бар. ... ...... ќорыѓында сџт ќоректілер мен
ќұстардыњ ... ... ... ... орта ... ... ... Марќакөлдiњ су режимiнiњ езгеруi, оныњ жалпы сол орта
жаѓдайына әcepi, ... жер ... ... жан-жаќты зерттелу
џстінде.
Алтай ботаникалыќ баѓы. Алтай ботаникалыќ баѓы ... ... ... ... кењ ... ... алып ... 50 мыњ га.
жерде дуние жузініњ әртџрлi елдерi мен кењiстiгiнде өceтін ... ... ... Сiбiр ... ... ... жазыѓын жаќсы көpeтін
кәдiмгi алып емен, бойы 20 м. ... ... ... Тоѓайѓа бойлап енген
сайын тyѓан жердiњ аќ ќайыњ көк терек, шәњкiш, мойыл сияќты ... ... ... ... ... eстіген немесе тiптi белгiсiз аѓаштардыњ
өсiп тұрѓаны жиi көрiнедi. Маньчжурлыќ жањѓааќ, ... ... ... аѓаш, аќ ќараѓан, жұмыр шегіршін мекені басќа ... ... ... ... толѓан алуан тџрлi гџлдер, олар да негiзiнен басќа
өлкелер мен ауа- райы ... ... ... әкелiнгендер. Тек бiр ѓана
астра гулдiњ ботаника баѓында ... ... тџpi ... Одан ... ... ... мен левкой гулдерi өседi.
Бџкiл Алтай өњiрiнде ќар төмен жаќын ... осы ... ... ... eкeнi аныќталып отыр. Жылдыњ орташа температура бiрќалыпты
болып тұрады. Сонымен ќатар бұл араѓа ... ... ... ... ... әлдеќайда көп - жылына орта есеппен 2100 мм-ге дейiн
атмосфералыќ ... ... ... ... ауа ... ... Таулы
Алтай өсiмдiк әлемiнiњ сарќылмас бай ќазынасына ие флораныњ тџрлерiн ѓана
емес, өзге ... ... ... ... ... ... Оныњ
ѓылыми ќызметкерлерi дуние жузiнiњ көптеген елдерiндегi әрiптестерiмен
џнeмi байланыс ... ... ... ... 100-га ... ... бал ... көpiктік өсiмдiктер сынаќтан өткiзiледi.
Шыѓыс Ќазаќстанда ерекше ќорѓауды ... ... ... бара ... мен ... тџрлерiн табиѓи кџйiнде саќтайтын жер –
марќакөл ќорыѓы бар. Табиѓат ... ... бiр ... - ... мен ... дџниесi ќорѓауѓа алынѓан. Атап айтќанда, Шыѓыс
Ќазаќстан облысында 13 ќорыќша және 7 перспективалы ... бар. ... аса ... ... ... ... заказниктерi. Табиѓат
ескерткiштерi дегенiмiз - сирек кездесетiн, ќұрып бара ... және ... ... ... ... және ... ... ќұнды табиѓат
объектiлерi. Мұндай ќұнды табиѓат объектiлерi облыста џшеу ... т,б) және ... 12 ... ... ... зоологиялыќ заказнигі (46 мыњ га.). кенді Алтай тауларыныњ
ландшафтысы биіктік белдеулері: шалѓынды-далалы ... ... 600 ... (2000 м-ге ... ... алмасады. Ќылќан
жапыраќты өсімдіктер тән. Тайгалыќ ... ... ќою биік ... ... ... ... елік, марал, бұлан, аќ тиін,
бұлѓын, ор ќоян, сонымен ќатар ... ... ... шіл ... ботаникалыќ заказнигi (Џржар ауд., 112 га.). Тарбаѓатай тауыныњ
батыс сiлемдерi ... ... ... тџрлi ycaќ жапыраќты орман
есiмдiктерi тән. Әcipece, жабайы ... ќара ... ... ). ... - ... ... фаунасымен флорасын ќорѓау.
Аягөз зоологиялыќ заказнигi (Аягөз ауданы, 26 мьщ га.). ... ... ... ... дала ... алып ... ... табындары, кекiлiктер ќорѓауѓа алынѓан.
Ќаратал ќұмдары (Кџршiм ауданы, 1,3 мыњ га.). ... су ... ... ... ... тал, шырѓанаќ т.б. бұталы
есiмдiктерi өскен кiшiгiрiм ... және су ... ... ... ... өсiмдiк - шырѓанаќ бұталы ... ... ... Тұрѓысын ботаникалыќ заказнигi (Зырян ауданы, 2,2 мьщ га.).
Оњтустiк Алтайдыњ Кџршiм жотасыныњ таулы орман беткейлерiн ... ... ... ... ... тән. Заказниктiњ көп
бөлiгiн итжидек пен долана бұталары алады. Негiзгi ќұрылу маќсаты - осы
дәрiлiк есiмдiктердi ... ... ... ... щель ... ... 156 га.). ... жотасыныњ тауалды
аймаѓын ќамтиды. Көpiктi тау шатќалында алуан-тџрлi ұсаќ, жапыраќты аѓаштар
және бұталы өсiмдiктер өседi. Әcipece ... ... ... ... долана
т.б. көп тараѓан. Орманда марал, елiк, бұлдырыќ, суыр, кекiлiк т.б,
кездеседi. Тарбаѓатай ... бай және ... ... ... џлкен
мањызы бар.
Џржар (Џржар ауданы 120 г.). Заказник Тарбаѓатай ... ... ... ... ... Ұсаќ ... ... тән. Көп
тараѓандары мойыл, жабайы алма т.б. тџрлерi.
Тарбаѓатай заказнигi (24 мыњ га.). 1968 жылы ... ... ... бұл ... ... «Ќызыл кiтабына»
енгiзiлген жолаќты ќapa шұбар жылан, дуадаќ, аќбас ... ... ... ... бџркiт, арќар, ќоян, суыр, елiк, ќұр, сұр шіл,
кекілік, џкі, тазќараќұс мекендейдi. Заказник жерiн Ќосты, ... ... ... ... ... ... сланецтi су айырыќтар, өзен
ањѓарларында көктеректі, теректі өсімдік жамылѓылары, тау шатќалдары жиі
кездеседі, рельефтіњ төменгі ... ... ... ... ... заказнигi Ұлан ауданында 400 га. жерді
алып жатыр. Онша биiк емес Ќалба жотасыныњ ... ... ... ... орналаќан. Заказник eкi ... ... ... 1944 ... ... ќap мен ќуыс сайы бар. 280 млн. жыл ... ... ежелгi порфирлi граниттерi саќталѓан сирек ... ... бар. ... ... ... минералдар ќұрамы мен
ќұрлысы жөнінен бір-біріне ұќсас.
Осындай ѓажайып табиѓи заказник геологтарды, ... ... т.б. ... ... ... Ќойынды
3. Песчанка
4. Зайсан
5. Теректі (ботаникалыќ)
6. Ќалжыр
7. Кџршім (зоологиялыќ) заказниктері
Табиѓат ескерткіштері. «Гусиный перелет» - Павлодардыњ ... ... 2 га. ... ... ... жаѓасында және
бетiнен 6-8 м. терењдікте неоген дәуiрi жануарларыныњ киiк, жираф, ... ... ... ... т.б. 12-14 млн. жыл ... ... ањдардыњ сџйегi табылѓан. Ќазынды жануарлар сџйегi ќабатыныњ ќалдыѓы
3 м-ге дейiн ... ... ... ... ... перелет» ќазындысы онда
табылѓан жануарлар сџйегiнiњ мөлшерi жөнiнен классикалыќ ... ... ... 1971 жылы 7 ... ... ... болып бекiтiлдi.
«Киии-Кириш» - табиѓаттыњ уникальды палеонтологиялыќ ескерткіші.
Солтџстік-шыѓыс Зайсан өњiрiнде, Кџршiм ауданында 300 га. ... алып ... жылу ... ... және ... пальма, магнолия,
аралкирия, гингко т.б. өсiмдiк тџрлерi жаќсы саќталѓан. ... ... ... ... ... ... кайнозойда дамыѓан жалпаќ жапыраќты
өсiмдiктер ... ... ... тауыныњ жоѓарѓы ќабатында флора
ќалдыќтарынан баќа омыртќалы сџтќоректілердіњ жануарлардыњ ... ... ... әртџрлiлiгi жаѓынан Европа мен
Азияда оѓан тењдес ескерткiш жоќ. Киин-Кириш ескерткiшiне геологтар аса мән
бөледi. Сондыќтан ЮНЕСКО-ньщ ... ... ... ... ол ... ... ... жарияланып отырмаќ.
Ашутас разрезi- Марќакөл ауданында Ќара Ертістіњ: сол жаѓасында ... 18 км. ... ... ... ... ... 1927 жылы ... Зайсан өњiрiнiњ ежелгi флорасын зерттеудi
бастаѓан М.Ф.Нейбург. Кейiн бұл өњiрге ... ... ... ... ... разрезiне эндемик есiмдiктерi тан.
Ќозы-Көрпеш-Баян сұлу кешені. Ќозы-Көрпеш-Баян cұлy кџмбезi Аягөздiњ
оњ жаќ жаѓасында, Тањсыќ деген ауылдыњ ќарсысына ... Ќозы мен ... ... - саулеттi етiп жасалѓан биiк кешен. Ондайлар Ќазаќстанныњ
көп жерлерiнде алi ... ... ... ... бұл ... мен оныњ ... ... мџcін тастар ислам
дәуiрiнен көп бұрын жасалѓан өте ескі дәуірдіњ белгiлерi. Олардыњ ... ... ... ... Яѓни 6-7 ѓѓ. ... Mџciн тасты халыќ ... ... ... ... ќиып ... ... салу сол ... Ќозы-Көрпеш-Баян сұлу кешенi туристерді көптен көп ќызыќтырады.
Өткен ѓасырда-аќ Аягөз өзенiнiњ ... ... ... ѓалым немесе
әскербасылар болсын, оѓан соќпай кетпеген, ... ... ... ... ол туралы ќазаќ халќы айтатын ањыздарды жазып алѓызуѓа тџрткі
болѓан џлкен әдебиет мұрасына ... бойы ... ... ... келе жатќан Ќозы-Көрпеш-Баян cұлy
жыр ењ ескі ањыздардыњ бiрi. Ол тым көне ... ... ... көп ... ... ... мазары. Ењлiк-Кебек ескерткiшi - махаббат мұнapacы. Феодал-
билердiњ Keciмi бойынша 1780 жылы шынайы махаббат жолында ... ... ќыз бен ... ердiњ зиратына ќойылѓан ескерткiш мұнapa. Семей
облысыньщ Абай ауданындаѓы Ералы ... ... ... ... ... 5 км. ... ... алањныњ ортасынан 4 ќабырѓалы кџмбез-тұѓыр соѓылып,
оныњ џстінен орнатќан биiктiгi 6 м. мұнapa мен кџмбез тџйiсетiн ... көз ... ... ... 4 ќұбыласында шыѓыстыќ мәнермен
оймалап шыѓарѓан 4 арка бар, ... ... ... ... ... деген егiз eciм тұр. Осы ескерткiштiњ батыс жаѓында 8-9 км. ... бiр ... бар. ... «1917 жылы 7 ... ... ... пьесасы осы арада алѓаш рет киiз уй ... ... ... ... ... Бұѓан ќиыр Ресеймен шекаралас ќиыр солтџстік-
шыѓыстан оњтџстік-шыѓысќа ... ... ... ... ... ... ... Бұл зонадаѓы ipi ќалалар: Риддер және Зырян. Жер
бедерiне байланысты тау ... оныњ ... ... ... ... ... ... дамыѓан. Территорияда көптеген тау маршруттары, әр
тџрлi категориядаѓы жорыќтар ұйымдастырылады және жања ... ... Бұл ... ... ... биiк ... ... және оныњ
сiлемдерi, Марќакөл көлi мен ќорыѓы, Рахман бұлаѓы, Төменгі Тұрѓысын ... мен ... су ... Бұл ... көптеген емдiк-сауыќтыру
орындары бар. Флора және фаунасы өте бай. ... ... ... ... мөлшерi басќа зоналармен салыстырѓанда анаѓұрлым
көбiрек. ... ... ... ... ... ... ... облысы бойынша
туризмдi дамытуѓа жоѓары ќолайлы зона болып табылады.
Eртic ењiрi зонасы. Көкпектi, Ұлан, Бородулиха, Семей ќаласына ќарасты
территорияны, Бесќараѓай аудандарын ... ... ... ... ... Сiбiр мен Ќазаќстан
жерiндегi ењ ipi өзен - Epтic. Ал Обьтыњ сол ... ... ... ... ... ... ... Ертiстiњ
Зайсан көлiне дейiнгi бөлiгi Ќара Eртic деп аталады. Жалпы ұзындыѓы ... су ... ... 1592 м. ... км, ... көлiнен Кџршiм өзенiнiњ
саѓасына дейiн созылѓан (114 км.). Epтic бойы жазыѓы Бұќтырма бөгенiне
айналѓан (Көкпектi ... ... ... ... ... ... Epтic
Алтай жотасын кесiп өтедi, Бұќтырма өзенi ќұятын жерден Өскемен ќаласы
тұсына ... (106 км.) ... ... өте тар ... ... Бұл тұсында-
арнасы тік жартас. Одан төменгі Ертіске Уба және Џлбі өзендері ќұяды. ... ... ... ... ... Ертіс өзені Батыс-Сібір жазыѓымен
өтеді, бұл тұсында аѓысы баяу. Зонада әсіресе су ... ... ... ... ірі ... ... ... және Семей ќалалары
орналасќан. ... ... ... ... ... ... Зайсан, Тарбаѓатай, Џржар аудандарын ќамтиды.
Оњтустiгiнде Алакөл. ... ... ... ... ... ... ... (Тастау, 2992 м.)
созылып жатыр. Сауыр жотасы Ќытай территориясында және онымен ... ... ... ... ... ... ... ботаникалыќ,
Тарбаѓатай зоологиялыќ заказниктерi, одан басќа архитектура ескерткiштерi,
мазарлар, ќоргандар бар.
Жазыќ дала зонасы. Облыстыњ шыѓысындаѓы Жарма, ... ... ... Бұл ... ... төмен зонаѓа жатады. Өйткенi, территорияныњ
көп бөлiгi жазыќ, ... ќуањ ... ал ... және жануарлар
дуниесi Алтай тауалды, Eртic ењiрi зоналарына ќараѓанда онша бай ... ... ... ... ... ... көп ќызыќтырады, Аягөз
ауданындаѓы Ќозы-Көрпеш-Баян сұлу, Ењлiк-Кебек мазарлары. Бұл ... џш ... ... ... ... өздерініњ өлмес жырларын
толѓаѓан. Олар: Абай, Шәкәрiм, М.Әуезов.
Кесте-2.Шыѓыс Ќазаќстан облысыныњ ... ... аты ... ... ... ... тайгасы» |жаяу |15 ... ... ... ... | | | ... ... |20 ... ... ... ... | | | ... мен су ... ... 2 адам |10 ... ... ... турбазасы) | | | ... су ... |су |15 ... |
|(«Алтай ќойнауы» турбазасы) | | | ... ... ... |ат |15 ... ... ... џйі, Өскемен) | | | ... ... ... |5 ... ... ... џйі, ... |оќушыларына | | |
| ... | | ... ... мен ... 2 адам |5 ... ... ... џйі, Өскемен) | | | ... ... | |2 ... | ... ... ... | | | | | ... ... џйі, ... | | | | | ... | Жаяу 2 адам |10 ... ... ... турбазасы) | | | ... ... ... ... ... ... |10 |05.07-23.07 |
|ќонаќ џйі, Семей) ... | | |
| ... | | ... ... ... ... |Авто (меншік) |10 ... ... ... | | | ... ... ... |Мектеп |5 ... ... ... џйі, ... |оќушыларына | | |
| ... | | ... | |3 ... |
|(«Турист» ќонаќ џйі, Өскемен) | | | ... ... | |2 ... | ... ... џйі, Өскемен) | | | | ... ... | |5 ... ... ... џйі, ... | | | ... | |7 ... | | ... ... џйі, ... | | | | | ... | | | | | ... ... |жаяу |20 | ... ... ... | | | ... ... ... ... туристік маршруттар.
1. Маршрут «Белуханыњ етегінде». 20 кџндік, мерзімі: ... ... ... ... ... ... оќу-әдістемелік жаттыѓулар, 10 кџндік ... ... ... ... және ... ... курортына
экскурсиялар.
Белуха - ТМД елдерi арасында биiктiгi жөнiнен 5-шi орында. Белухаѓа ењ
алѓаш рет ... 1914 ж. ЗО ... ... ... ѓалымдары, аѓайынды
Троновтар болды.
Алдымен турбазада З кџндiк ... ... ... ... 14
кџндiк жорыќќа шыѓады. Олар Ќато-Ќараѓай селосын басып өтiп, ... ... ... Осы ... ... ... ... аудандармен, жалпаќ
жапыраќты ормандар, альпілік шалѓындар ... ... ... ... бөлiп басталмаќ.
Берелi селосынан туристер жалѓыз аяќ жолмен таудаѓы Язово көлiне баѓыт
алады. Taуѓa ... көз ... ... ... ... көpiнici
ашылады. Көпiр арќылы Аќ Берелi езенiнiњ ар жаѓынa өтiп ... ... ... 40 м. ... ќұлай аќќан Көккөл сарќырамасына ... ... ... ... ... аяќ ... ... «Алтайлыќ Мацеста»
Рахман бұлаѓынa бет алады. Таулы ауданда ... ... ... негiзiнде
санаторий ќұрылѓан.
Таудыњ таза ауасы, кџн, орман, ыстыќ бұлаќтар - ... ... ... ... ... өзi ... бұлаѓы» курортында болып туристер Берелi селосына ... ... ... ... ... ... 20 кџндік, мерзімі: шілде айы.
«Алтай ќойнауы» турбазасында акклиматизацияланып, оќу-әдістемелік
жаттыѓулар жџргізгеннен ... ... ... ... 10 ... ... ... шыѓады. Марќакөл-еліміздегі ењ биік орналасќан тұщы
көл. ... ... ... ... ... шатќалдары, таулы өзендер
ажарлары арасымен өтпек.
Турбазада 3 кџн жаттыѓып, демалушылар автобуспен ... ... ... Жол ... ... деген атќа ие болѓан Бұќтырма су
ќоймасы жаѓлаумен Большенарым аудан орталыѓына ... ... асып ... дала ... 1-шi рет ... Олар ... мен
шалѓындарды басып Тарбаѓатай жотасындаѓы aсуѓa көтерiледi. Асуѓа ... ... ... ... ... ... ... оныњ арѓы жаќ
бетiне өтедi. Бұдан ары ќарай жол Марќакөл көлiне дейiн ... ... - ... ... ... ... ... Көлдiњ көк
мөлдiр суы жарќырап жатады. Әсем ... ... ... бар. ... ... ... аѓаш өседі немес тік жартас төніп тұрады.
Көл жаѓасында өткiзген 2 кџн ... ... ... ... ... ... ... аулайды. Кешкiciн от жаѓып балыќ пiсiредi.
Ќайтар жолда туристер Кџршiм және ... ... ... өтiп, Ќатон-
Ќараѓай селосына автобуспен ќайтады. Жалпы маршруттыњ ... 786 км, ... км-і ... ... ... тайгалыќ жолдарымен». Туризм Tџpi - атты, ... ... ... ... ... атты маршрут ... Жања Џлбi ... ... жетедi. Онда туристер атќа мiнудi
џйренiп, 9 ... ... ... оњ жаќ ... ... тайга алып жатады. Ќазаќстандаѓы
орманныњ жартысы дерлік осы Шыѓыс Ќазаќстан облысында. Мұнда ... ... ... кездеседі, шырша аралас май ќарѓайлы орман таудыњ
бөктерiн өрмелеп ... Ол ... ... 2000 м. ... өсiп ... ќар ... ұшар ... өскен саѓызќараѓай - аса баѓалы ќұрылыс
материалы. ... ... ... және терек кездеседі.
Шоќ-шоќ шетен, мойыл, бџрген, шие, ќapaќaт, жидек, арша т.б. ... өте көп ... Тау ... және ... аса бай осы
өсiмдiктерiнiњ малазыќтыќ, техникалыќ, дәрі-дәрмектік зор мањызы бар.
Маржандай ... ... ... ... турлi гџлдер осында
өседi. Биiк таудыњ басындаѓы ... ... осы ... ... ... кездеспейдi десек артыќ емес. Таулы ... ... тџpi ... Маршрут «Бұќтырма су ќоймасы». Су туризмі, ұзындыѓы 100 ... 7 кџн, ... ... ... ќойнауы» турбазасы - Прибрежный поселкесi - ... - ... ... - ... ... ... ... -
«Алтай Ќойнауы» турбазасы.
Epтicкe ќұятын бiрнеше өзендердiњ ењ џлкенi - Бұќтырма. ... ... ... көркем өлкенiњ бiрi. Бұќтырманыњ суында хариус және
т.б. балыќ көп.
2. «Ертіс бойындаѓы ... ... ... ... 10 ... «Турист» ќонаќ џйiнде тұрып, ... ... ... және ... ... ... ... мынадай
экскурсиялар кiредi: «Ф.М.Достоевский iзiмен», «Абай және ... ... ... - Шар - Георгиевка – Аягөз - Семей». («Турист» ќонаќ џйі,
Семей)
Ұзындыѓы 1542 км, ... 10 кџн, ... ... Алакөл көлiнiњ жаѓалауында арнайы демалыс ұйымдастыру
көзделген.
Алакөл - ipi тұзды көл, таза ауасымен, ыстыќ ... ... ... және ... ... ... көзге тџседi.
«Кџншуаќ көлі» автокемпингi Алакөлдiњ шыѓыс жаѓалауында, ... 3 км. ... ... ... - ... ... - ... селосы -Семей». («Турист» ќонаќ
џйі, Семей)
Ұзындыѓы 45 км., ... 10 кун, жаяу ... ... ... селосынан
басталады, оѓан туристер автобуспен жеке теплоходпен келедi.
5. Маршрут «Абай елiнде».
Семей ќ. - Жаламанка п. - ... с, - ... с. - ... Ќарауыл с. - Абай мұражайы. Ұзындыѓы 260 км., мерзiмi: тамыз айы.
М.Әуезовтыњ «Абай жолы» романын оќи ... ... туып ... ... ... Абай ... ... (1845-1904) - ќазаќтыњ ұлы
аќыны, композитор, философ, ... ... ... ... ... ... ... Бұл маршрут Абайдыњ туѓан жерiн көрiп ќайтуѓа шаќырады.
Абай елiне саяхат ... ... ... дара ... ... және
творчествосымен байланысты жерлермен танысып ќайтуѓаа мол мџмкiншiлiк бар.
Семейдегi Абайдыњ 125 жылдыѓынa ашылѓан мұражай џйiнен басталады.
Абайдыњ атымен аталѓан ... көп - ... ... ... оќу ... Абай ... мемлекеттiк мемориалды- әдеби мұражайы, Абай келiп
дайындалѓан 1883 ж. салынѓан Н.В.Гоголь атындагы көне кiтапхана ... ... Абай ... ... А.С.Пушкиннiњ «Евгений Онегин»
романын, М.ЮЛермонтовтыњ «Бородино», «Кинжал», И.А.Крыловтыњ мысалдарын
және т.б. шыѓармаларын аударѓан.
Әрі ќарай ... ... ... ... ... ... (25 км), ... (95 км) ауылдары ... ... ... –Абай мұражай џйіне баѓытталады. Ќасќабұлаќ ауылына аялдамалап
«Абай» эпопеясыныњ авторы, белгілі ... ... ... ... ... ... 22 км жердегі Ералы ќыстауы. Бұл жерден Ащысу ... ... (5 км) ... ... Ромео мен Джульеттаныњ шынайы
трагедиялыќ махаббаты туралы жырлаѓан ел аузындаѓы ежелден келе ... ... ... ... ал 1917 ж. ... ... ... рет ќойѓан
Мұхтар Әуезов болды.
Келесі нџкте ауданына ќарасты Ќарауыл селосы (90 км). Бұл жерде ... ... ... еді. Ќарауыл селосынан солтџстік-шыѓысќа ќарай Жидебай
жайлауына дейін 25 км, жол бар. Абайдыњ ... ... ... ... мемлекеттіњ ќамќорлыѓындаѓы мекеме. Абай інісі Оспан
ќайтыс болѓаннан кейін өзініњ ескі ... ... ... ... былайѓы өмірі тџгелдей дерлік осында өтеді. Џй шикі
кірпіштен салынѓан, ... 6 ... Ол ... ... ... ... ... филиалы болып, 1954 ж ќайта
жабдыќталды.Аќын ... (1,5 км) ... 60-шы ... ... ... ... 1995 ж ... 150 жылдыѓына ќарсы сәулетті
етіп Абай мазары салынды.
Маршруттыњ аяќ кезіњін 2 тџрлі ... ... ... ... ... ... (130 км) ... атаќты «Ќоянды» жәрмењкесі
өткізілген және Абай өзі көп болѓан Ќарќаралы ќаласыныњ Ќоянды
ауылы.
• Шыѓыс ... ... ... жол ... (130 км) ... ... ќайтып оралу. Абай ауылынан 60 км Арќат ... ... ... ... ... ... Тауда
аќќайын, шырша, емен, өседі. Суда жџзетін ќұстар мекен еткен
Ќопа көлі шалќып жатыр. Біз туристерге осы көк ... ... ... кџн ... ұсынамыз.
III БӨЛІМ. ШЫЃЫС ЌАЗАЌСТАННЫЊ ТУРИСТІК МАЌСАТЫНДА КӨРНЕКІЛІК ЖЕРЛЕРІН
ДАМЫТУ
3.1. Табиѓи және ... ... ... ... ... ... ... Республикасыныњ туристік статистикас
бойынша 2003 жылы атќарѓан 695 туристік ұйым ... ... 177 мыњ ... ... ... (2003ж. 126 мыњ 871%). ... саны өткен
жылмен салыстырѓанда екі есеге ... жылы ... ... ... ... ... ... және
туристік мекемелердіњ басшыларыныњ жұмыс ќарќыныныњ ... ... обл. (13630 ... Ќазаќстан обл. (14399 адам, 72,5% ),
Жамбыл ќаласы (2240 адам, 34,1%), Павладарда ( 3641 адам, 22,2% ), ... ... ... ... ... көбейуіне ќол жеткізеді, әсіресе
бұл көрсеткіш саны Ќызылорда обл. 2002ж. Ќарањанда 2-есе ... ... ... ... ... ... саны 28,6% -ѓа ... Кіру
шыѓу және ішкі туризмніњ жалпы ќызмет көрсету саласындаѓы денгейініњ
өскендігін көруге болады. Дәл сол ... ТМД тыс ... ... саны ... 2003 жылы ол ... ... саны 51,8% болѓан.
Кесте-3. Ќазаќстан Республикасындаѓы шыѓу туризм бойынша туристер аѓымы
|№ |Елдер ... соны ... |% |
|1 ... |16952 |25.6 |
|2 ... |16778 |58.2 |
|3 ... |9360 |70 |
|4 |БАЭ |2991 |4.9 ... ќызметініњ басым тџріне келіп ќосылады. Мұныњ
мәнісі даму ... ... ... ... ... ету ... саласын өркендету-бџгінгі кџн талабы. Елімізге келуші туристер
оларѓа көрсетер өњіріміз көптігінен байќалады. Ұлан- байтаќ өлкемізде анау
Медеу, Шымбұлаќты ... ... ... ... ... Шыѓысымызда
Алакөл, айта берсењ тізіле береді.
Алматы ќаласы быйылѓы жылы туризімді кластер жџйемен дамыту
бойынша жоба жасалып, ұсыныстар әзірлеуде және бұл жоба ... ... ... жџргізілмекші. Ењ алдымен,ењ тартымды туристік ... ... Бұл ... ... ќұм» мен ... адам ... ... болатын «Алтын Еміл» Ұлттыќ табиѓи саябаѓы. Әдемі және ... ... ... ... мен ... ... ... Бұнымен ќатар
Алматы облысында Ұлы Жібек Жолы ... ... ... ... ... ... ... жаќын арада Шымбұлаќ және Тџрген базалары
нысандарында ірі ... ... ... ... алѓа ... ... да ... көрікті жерлер ешќандай жасансыз табиѓи
ќалпындаѓы орындар. Мәселе: Көлсай көлдері, Тамѓалы тас, Џлкен Алматы ... ... ... ... т. ... кџні туристік ұйымдарда 29 жоба жасалѓан, соныњ 7 дайын.
Олардыњ ішінде жасанды көрікті ... ... ... ... тау
аймаѓында 50 орынды туристік кешен, Алакөлініњ шыѓыс жаѓалауында ... ... ... Алматы облысы, Талѓар ауданында «Тальхиз» тур-
этнографиалыќ кешені және жоѓарѓы да аталѓан Тұйыќсу шатќлындаѓы Шымбұлаќ
курортын салу ... ... тек ... ... ѓана 650 мыњ ... ... ќаржы бөлінген. Ал ќалѓандарына әлі инвестиция тартылѓан жоќ.
Биылѓы жылѓы ішкі туризмды дамыту џшін көп ... ... ... ... ... ... Нша ... маршруттар дайындалу
көзделдген. Ќаладаѓы саланыњ дамуы џшін 3 ењ ... ... ... ... балыќ аулау, экологиалыќ; емді; мемориалдыќ. Бџгінгі кџні
бар туристік ... ... ... болашаќ жањалар ќосылары сөзсіз.
Негізінен, ірі әйнекті пирамида іспеттес, бейбітшілі және келісім сарайы, 5-
ші ұрпаќтыњ ќазырѓы заманѓы ... ... т. б. ... аймаќтардан
басќа туристік келешегі бар- Ќараѓанды,
Ќостанай облыстары. Ќостанай ... көп ... бар. Бұл ... ... ... Келешектегі отандыќ туризм орталыќтары- Каспий ... ... ... көлінде жатќызуымызѓа болады. Өткені, көл ... ... ... орналасќан.
Болашаќта «Байќоныр» да туристер џшін тањсыз болмайды. «Туран ... ... ... Жолы» халќаралыќ 2 ... ... ... ... ... Алматы- Тараз- Туркістан –
Ќызылорда- ... ... ... ... ... ... ... тоќтауларында экскурсиялар жџргізіледі.
2004 жылы туристік ұйымдар, ќонаќ џй ... ... ... ... ... ... жалпы табыс- 27 миллиард тењгені
ќұрады. Салыстырмалы тџрде 2003 жылы 17 миллиард тењге. Барлыѓы, 2004 ... ... тџрі ... 11 мил. адамѓа жуыќ ќызмет көрсетілген. ... кіру ... шыѓу ... ... ... 4,3 ... ... миллион ќұрады.
2005 жылы Ќазаќстан туризмі дамуына 39 миллион тењгеге жуыќ бөлінсе,
келешекте туристік сала дамуына мемлекеттік бюджет ... 1,9 ... ... болу жоспарлануда.
Ұзаќ мерзімді жоспарда Ќазаќстан жыл сайын ... 5-6 ... ... ... ... бџл ... ќазынамызѓа 6 миллард
долларда астам тџсіреді екен. Енді іс - ... ... ... ќызу ... ... жылы ... мен ... президенті «Байќоњыр- туризм ... ... деп ... ... 50 ... мерейтойы ќарсањында осы
мәселеге көп көњіл бөлінді.
Байќоњыр- ерекше халыќаралыќ ѓарыш аймаѓы. Осы жерде туризм ... ... ... ... Әрине, бџгінгі кџні космостыќ
туризм сәнге айналѓаны мәлім.
3.2 ... ... ... ... ... белсендіру жолдары
Кџнтізбе жоспарына сәйкес 2005 жылдаѓы ШЌ өнеркәсібі және кәсіпкерлік
департмент тіристерді ... ... ... ... ... шараларда
белгілі жұмыстар атќарылѓан. Облыстыњ тіристік фирмалармен айналысу бөлімі
мына шараларѓа ќатысты:
• 5 халыќаралыќ жәрмењкелер: Берлин «IIB - 2005», ... ... ... ... және ... KIIF 2005, Астана «Демалыс-2005»,
Лондонда – «WTM-2005»;
• Астана ќаласында ... ... ... 2 ... : Шыѓыс Ќазаќстан облысы Ќатон-Ќараѓай ауданында-4-ші
халыќаралыќ туризмі. «Белуха - 2005» фест және ... обл. ... ... ... ... ... ... туризм фестивальі.
Осы фестивальда 3 конкурс бойынша: «Ќазаќстандаѓы туризм тур ењ жаќсы
видеофильм», «Ењ жаќсы ... «Ењ ... ... проспект сайыс»
болды. «Ењ жаќсы турмаршрут» конкурста «Ењ тартымды ... ... ... ... «Экосистем» ЖШС туристік фирмасы (директор Юрченков
Е.М), 1 ... 1 орын ... ... ... ... ... ... дипломмен;
• Семей ќаласы, «Тогос-Интурсервис» ЖШС тур-фирмасына да ... «Ұлы ... ... ... ... ... «Ењ жаќсы жарнамалыќ проспект» конкурсында «Евразия орталыѓы-
Семейге ќош келдіњіз» жарнамалыќ проспектісі џшін ... ... және ... жоспарлау бөліміне ынталандыру сыйлыѓы
табысталды. Топтыќ ќатысу џшін ШЌ ... ... ... ... облыстыќ «Туристік Шыѓыс» тур көрмесі Өскемен ќаласында;
• Екінші ... ... ... Астана ќаласында;
• Ќатон-Ќараѓай ауданында экологиялыќ-туристік слет жџргізді;
• Бұќтырма су ќоймасы демалыс базасында жарнамалыќ тур ... ... ... ... ... дайындау бойынша туроператорлар,
конференциясын өткізу;
Туризмді дамыту бөлімі жыл бойына:
• Жәрмењке шењберінде аймаќтыњ туристік ... ... ... ... ... материал:
видеофильм; жарнамалыќ-сувенирлік өнім; ... ... ШЌО тур ... ... ... ... буклеттері; турфирмалардыњ әртџрлі кітап-
фотоальбомдары
• Туристік даму ... ... ... ... ... туризм жаѓдайы мен дамуы,
инвестициялыќ саясат сұраќтары ... ... ... ... ... шекара және кеден процедуралары, ... ... және ... ... ... ... мәселелері бойынша да нормативтік ќұќыќтыќ
базаларда өзгерістер енгізілді.
2005 ж 15 ... ... 48 ... ... оныњ ... -Өскемен ќаласында (18 туроператорлар оныњ 3 филиалы және ... оныњ да 3 ... ... ... 14-8 ... 6
турагенттік (2-уі филиал), ... ... 1 ... Џржар
ауылында -1 туроператор.
2005 ж облыстыњ турфирмалармен 22731 турист ќызмет алѓан, оныњ ішінде
облыс 623 кіру ... ... ... ... ... 2655 ... Ішкі ... саны 19450 адамды ќұрайды.
ШЌО келетін туристер көбінен: ... ... ... ... ... ... көру, іскерлік, демалыс және танымдыќ.
Кіру туризмі жоѓарлауда ШЌО туристік саласын дамыту ... ... ... ... 5580 мыњ ... облыстыќ бюджеттен 20 мыњ
тењге ќаржыландырады.
2005 жылѓа ШЌО-ныњ кәсіпкерлік және ... ... ... лицензия-оныњ ішінде 10 тур-операторлыќ ќызмет, 5 тур-агенттік,
тур-инструкторы ќызметі-3 т.б. берілген.
Ќорытынды
Ќорыта келе, Шыѓыс Ќазаќстан облысында туризмніњ ... ... ... дамытуѓа толыќ мџмкіндік бар. Туристер демалуына тамаша жерлер
көп. Шыѓыс Ќазаќстанныњ сарќылмас ... ... ... ... ќұрамы әр
алуан минералды бұлаќ көздері, шипалы балшыѓы бар толып жатќан көлдері,
әртџрлі климаты мен ... ... ... ... ... ... өте ... табиѓатыныњ сұлулыѓымен, әсемдігімен, алуан-тџрлілігімен,
ќайталанбас көріністерімен ... мол ... ... сауыќтыру,
демалуына зор мџмкіндік тудырады. Жалпы, туризм ... ... ... ... жаѓдайларыныњ ќолйлыѓына байланысты.
Бірінші және екінші бөлімдерде ќамтылѓан ... ... ... ... ... және мемлекетшілік туризмніњ
дамуына әсер етуші негізгі факторлар болып табылады.
Демалыс ауданын тањдауда табиѓат жаѓдайлары џлкен роль ... ... ... және ... ... ... тџрлігі, спортпен
шұѓылдану мџмкіншіліктері, ањшылыќ, балыќ аулау және т.б. ... ... ... әсер ќалыптастыратын тарихи, мәдени және
басќа объектілермен ќатар көлікпен жету ыњѓайлылыѓы, ... ... ... ... ... ... ... Жоѓарыда
аталѓан элементтердіњ көрсеткіші, сапасы, дењгейі ... ... ... ... џшін аталѓан географиялыќ аудан немес объект аса тартымды
болып көрінеді.
Кез-келген облыстыњ орналасуы мањызды роль атќарады, яѓни ... және ... ... болуы, шет елдермен ќарым-ќатынасы, мањызды
транзиттік жол џстінде орналасуы т.б. ерекшеліктері ескеріледі.
Пайдаланѓан әдебиттер ... ... ... -2030. Ел президентініњ Ќазаќстан
халќына жолдауы. Алматы «Білім» , 1997 ж.
2. Абдраимов А. ... ... ... 1999 ж.
3. Аблайханова Г., Хабрахманов Р. Экотуризм в РК Экология и
устойчивое развитие.
4. А.К. ... В.А. ... По ... ... Ата, ... 1988 ... Ә. Жумадилова , А .Бекенов, Х. Ќыдырбаев. ... ... ... 1980 ж.
6. Б.Кузьменко. Ертіс өњірі. Алматы «Ќайнарә», 1984 ж.
7. В.А. Филипов. Заповедные сокровища ... ... ... В.Ф. ... Марќакөл. Алматы «Ќайнар», 1984 ж
9. Гущик В Семипалатинск , прошлое и настоящее. Заман- Казахстан
1998- 16 октября.
10. ... ... ... ... ... 1999 ж. ... Ердаулетов. С.Р., Мусин К., Шабильников С. Финансы Казахстана,
1997 ж
12. ... С.Р. ... ... Алма ... ... 1989 ... ... С.Р. Достопримечательности места Казахстана. Алматы,
1988г
14. Ердаулетов. С. Р. Основа туризма Казахстана.
15. Казахстан –стратегия переходя к рынку. Учебное пособие. ... ... ... ... казахстана, 1986 г.
17. Ќазаќстанныњ көрікті жерлері. Ќазаќ мемлекет баспасы. Алматы,
1959 ж.
18. М. Өтмемаѓанбетов. Ќазаќстанныњ физикалыќ географиясы, ... ... По ... Азии и ... ... Москва « Мысль»,
1973 г.
20. РК энциклопедический словарь. Алматы. «Главная энциклопедия»,
«Ќазаќ энциклопедиясы», 2004 ж.
21. Рекомендуемые маршруты по ВКО ... ... ... ... Алтай». Восточно-Казахстанская областная газета, 1999
г. № 4142.
22. Саипов А.А. Практика и теория туризма ... ... ... ... Семейдіњ «Алтын жобасы». Алматы «Ќайнар», «Саржайлау» ШЌ,
1995 ж.
24. Хайруллин Г. Т., Бесенбаева А.А. Саипова А.А., Республиканский
кабинет Каз. ... им. ... ... 2001 ... Шыѓыс Ќазаќстан. Деловой мир Казахстана, 2003 ... 1998 жыл ... ... ... ... ќалалары,
аудандары, аудан орталыќтары мен поселкелерініњ халыќ саны.
Ќазаќстан Республикасыныњұлттыќ статистика агенттігі. Алматы,
1998 ж.
27. Интернет материалдары.

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның көрнектілік жерлері және туризмнің индустриясы57 бет
Қазақстанның көрнектілік жерлері және туризмнің индустриясы негіздері5 бет
Дүниежүзілік қонақжайлылық және туризм индустриясындағы жаһандандыру процестері81 бет
Павлодар облысының туризм индустриясының даму үрдісі79 бет
Қазақстан Республикасында туризмнің дамуы, оның мәселелері мен өзектілігі13 бет
Бизнес-жоспар ФИРМА ЖШС «ҚҰРЫЛЫС ИНДУСТРИЯСЫ»6 бет
Туризмнің дамуына әсер етуші факторлар19 бет
Қазақстан Республикасында туризм дамуына әсерін тигізетін факторларды талдау35 бет
Қонақ үй индустриясының дамуы17 бет
Қонақжайлылық индустриясы менеджментінің жалпы сипаттамасы27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь