Қазақстандағы қолма - қолсыз есеп айырысудың қазіргі даму жағдайы мен даму перспективалары

ЖОСПАР

Кіріспе

I Қолма . қолсыз есеп айырысудың теориялық негіздері

1.1.Қолма . қолсыз есеп айырысудың мәні және мазмұны
1.2.Қолма . қолсыз есеп айырысудың түрлері және олардың атқаратын функциялары

II Қазақстан Республикасында қолма .қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру және басқару

2.1. Қазақстан Республикасында қолма . қолсыз есеп айырысудың қағидалары мен құралдары
2.2. Банкаралық қолма . қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру және басқару

III Қазақстандағы қолма . қолсыз есеп айырысудың қазіргі даму жағдайы мен даму перспективалары

3.1. Қазақстандағы қолма . қолсыз есеп айырысу жүйесінің бүгінгі жағдайы
3.2. Қазақстандағы қолма . қолсыз есеп айырысудың даму перспективалары

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
I Ќолма - ќолсыз есеп айырысудыњ теориялыќ негіздері
1.1.Ќолма - ќолсыз есеп ... мєні жєне ... - ... есеп айырысудыњ т‰рлері жєне олардыњ
атќаратын функциялары
II Ќазаќстан Республикасында ќолма -ќолсыз есеп ... жєне ... ... ... ... - ... есеп ... мен ќ±ралдары
2.2. Банкаралыќ ќолма - ќолсыз есеп ... ... ... Ќазаќстандаѓы ќолма - ќолсыз есеп айырысудыњ ќазіргі даму
жаѓдайы мен даму ... ... ... - ќолсыз есеп айырысу ж‰йесініњ б‰гінгі
жаѓдайы
3.2. Ќазаќстандаѓы ... - ... есеп ... даму
перспективалары
Ќорытынды
Пайдаланылѓан єдебиеттер тізімі
Кіріспе
Ќазаќстан Республикасыныњ ќолма - ќолсыз есеп айырысудыњ
ќазіргі даму жаѓдайына кішкене шолу жасап ... ... ... ... ... ... ... бет
алды. Ќазаќстанныњ банк ж‰йесі к‰рт µзгерді. Кµптеген
жањалыќтар енгізіліп, ќолма - ќолсыз есеп айырысу
ж‰йесі дами ... ... ... ... ... ел шаруашылыѓына кµмекші ќ±рал ретінде
пайдаланыла бастады. Т‰рлі тµлем ќ±ралдары ќолма -
ќол аќшаныњ орнына ене бастады. ... - ... есеп ... : ... ... карточкалар, жеке тµлем
карточкалары, корпоративтік тµлем карточкалары т.б. жєне
т‰рлі ќызметтер: интернет-банкинг, Home-банкинг, Телебанкинг,
Мобильді банкинг сияќты операциялар кењінен пайдаланыла
бастады. ... - ... есеп ... ... ... есеп айырысудыњ жылдамдыѓы;
- адамдардыњ кез-келген жерде есеп айырыса білуі (ресторанда,
ќонаќ ‰йлерде, супермаркеттерде т.б.);
- адамдарѓа ќызмет кµрсету дењгейініњ жоѓарлауы;
- ... ... жєне ... ... несиеге белгілі бір
аќша соммасын ала білу;
- шет елде ж‰ріп аќшаны аударуѓа м‰мкіншілігініњ болуы т.б.
Сондыќтан да Ќазаќстанда ќолма - ќолсыз есеп ... ... µте ... ... танда еліміздегі есеп айырысулардыњ
20%-ѓа жуыѓы ѓана ќолма -ќол аќшалармен есеп айырысады, ал
ќалѓан 80% ќолма - ... есеп ... ... ... - ... есеп ... ... µте
мањызды. Ќазаќстан банктерініњ 100% ќолма - ќолсыз есеп
айырысу ќызметтерін ќолданады.
Ќолма - ... есеп ... ... сонша, тіпті ‰йде
отырып шотыныздаѓы балансты білуге м‰мкіншіліктер ашылѓан.
Ќазаќстандаѓы ќолма - ќолсыз есеп айырысу ж‰йесі ќазіргі
жаћандану процесіне байланысты д‰ниеж‰зілік стандарттарѓа
сєйкес ... ... ... ... ... µте ќатањ.
I Ќолма - ќолсыз есеп айырысудыњ теориялыќ негіздері
1.1. Ќолма - ... есеп ... мєні жєне ... - ... есеп ... - есеп ... ... бірнеше
т‰рлерінен т±рады. Оѓан чектер, вексельдер, тµлем
карточкалары, электронды аќша ... ... ... - ... есеп ... ќызметтері жатады.
Ќазаќстанда ќолма - ќолсыз есеп айырысулар жєне аќшаныњ
тасымалдануы тµлем ж‰йесі арќылы ж‰ргізіледі. Ол тµлем
ж‰йесі бір банк ... ... бір банк ... аќшаныњ
белгілі бір ережеге сєйкес, белгілі бір ќ±ралдар арќылы
µтетініњ білеміз. Зањды жєне жеке ... ... ... ... ... ... кµрсететін банктер, ќолма -
ќолсыз есеп айырысу ж‰йесініњ ќатысушылары болып саналады.
Ќазаќстан Республикасыныњ ¦лттыќ банкі барлыќ банктер шотына
ќызмет кµрсетеді жєне есеп айырысу ... ... ... экономикаѓа кµшкеннен кейін 1994 жылы Ќазаќстан
Республикасыныњ ¦лттыќ банкі ќолма - ќолсыз есеп айырысу
ж‰йесін ќайта ќ±руды кµздеді. Осыдан бастап ... ... дами ... Ќазаќстан Республикасы тµлем ж‰йесіндегі
реформаныњ негізгі маќсаты - банктер арасында жєне олардыњ
клиенттермен арасындаѓы есеп айырысуды жылдамдату ‰шін жєне
айналымѓа ... ... ... ... тµлем карточкалары
т.б.) ендіру ‰шін ќолданылѓан болатын.
Тµлемдерді жылдамдату маќсатында 1994 жылы ... ... ... ... ... ... ... реттілікті келтіру мен банктер арасында
айналымдаѓы документтерді азайту маќсатында 1995 жылы ¦лттыќ
Банк базасында Алматы Клирингтік Палатасы (АКП) ќ±рылды. Б±л
палата екінші ... ... ... ... ... бір - бірімен ауысуына жєрдем болды. Соњѓы
есептеулерді банктер операциялыќ к‰нніњ соњында таза ... бір рет ... ... ... ... ... ... байќалмады.
Ќолма - ќолсыз есеп айырысу ж‰йесі экономикалыќ жаѓынан µте
мањызды мєселе. ¤йткені ќолма - ... есеп ... ... ... ... єрі ... ... етеді. Ќолма - ќолсыз есеп айырысулар ќоѓамдыќ
шаруашылыќтыњ ажырамас бµлігі болып ... ... µте ... ... мањыздылыѓы біздіњ елімізде де байќала бастады.
Еліміздегі ќолма -ќолсыз есеп айырысу ... дами ... ... - ... есеп ... ... жєне ... функциялары
Ќолма - ќолсыз есеп айырысудыњ т‰рлері µте кµп. Олардыњ ішінде
кењ тараѓан т‰рлері: кредиттік карточкалар, тµлем
карточкалары, чектер, электронды аќша аударымдары,
т‰рлі ... - ... есеп ... ... т.б. ... ... дамыѓан банктердіњ бірі -
Казкоммерцбанктіњ тµлем карточкалары т‰рлерін
мысал ретінде келтіріп µтейік:
Ќазкоммерцбанк шыѓаратын жеке карточкалар Ќазкоммерцбанктіњ
тµлем ... - б±л ... ... ќызмет кµрсету
ыњѓайлылыѓы, сауда жєне сервис кєсіпорындары ±сынатын
тауарлар мен ... ... ... ... ... Maestro, Visa Electron Онша ќымбат емес халыќаралыќ тµлем
карточкалары Сізге шетелге сапар шеккенде жєне к‰нделікті
µмірде кµмектеседі. Сіз ... ... ... ... мен ... ... ... кµрсету желілері : "Стандарт", "Стандарт Плюс". Тарифтер
Visa Classic, MasterCard Mass Танымал пластикалыќ карточкалар.
Шетелдік сапарлар ‰шін ±сынамыз. Visa ... ... бар ... бєрінде ќызмет кµрсетіледі.
Карточка жоѓалып ќалѓан жаѓдайдыњ µзінде, "Emergency cash
disbursement" процедурасы бойынша зањды ... ... ... ... ... ... ... желілері: "Стандарт",
"Люкс" Тарифтер Visa Gold, MasterCard Gold
Ќазкоммерцбанктіњ Gold карточкалары - оныњ иесініњ табысы мен
беделініњ символы, жеке ќаржылыќ єл-ауќатыныњ куєсі. ... ... ... ... ... да ... ... символы болып есептеледі. Алтын карточкалар, єдетте,
Classic жєне Mass ... ... ... ... банк ... ... ќызметтердіњ кµбірек
болуымен ерекшеленеді. Элитарлыќ сервис Тарифтер
MasterCard Virtual Card
Онша ќымбат емес халыќаралыќ виртуальді карточкалар сізге
интернетте тауарлар мен ќызметтерге тµлем жасауѓа (одан
єрі ... ... ... етпейтін) жєне жасалѓан сауда
бойынша шыѓыстарды дєл баќылауѓа м‰мкіндік береді. Шот
негізгі шот ... ... Сіз ... ... ±сынылатын жењілдіктерді
пайдалана аласыз. Тарифтер Мультивалюталыќ карточка
Мультивалюталыќ карточка, «ќатардаѓы» тµлем карточкасы
сияќты, Ќазаќстанда да, шетелде де банкоматтардан
ќолма-ќол аќшаны алуѓа жєне ... мен ... ... ... ... ... Жања карточканыњ
µзіндік ерекшелігі - карта бойынша операцияѓа бір уаќытта
‰ш шот бойынша - ... АЌШ ... жєне ... ... ... ... ... карточкалары Ќазкоммерцбанктіњ
жалаќы карточкалары - б±л тек ќолма-ќол аќша алудыњ ыњѓайлы
ќ±ралы ѓана ... ... µз ... ... ... беретін ќаржылыќ ќ±рал, єрі ќазіргі банктік
ќызметтерге кілт. Visa Classic, MasterCard Mass
Єлемдегі ењ танымал карточкалар - ... ... ... ... ... ара ... ±сынатын VISA
Classic/MasterCard Mass карточкалары. Олар пайдалану
ќолайлылыѓымен жєне жоѓары ... єрі кез ... ... ... ‰шін де,
ќолма-ќол аќша алу ‰шін де ќолайлы. Б±л карточкалар ай сайын
жалаќысын карточкадан алуды ќалайтын клиенттер ‰шін арнайы
єзірленген. ... VISA Classic жєне ... ... ... ... ... сырт ... шыќќанда 42
000 АЌШ долларына дейінгі сомаѓа тегін AIG (Баќытсыз
жаѓдайлардан саќтандыру жµніндегі Ќазаќстандыќ
саќтандыру компаниясыныњ) саќтандыру полисі беріледі. Visa
Electron, Cirrus ... оњай ќол ... - Visa ... ... ... ... ... тµлемніњ
тµмен болуы жєне оны б‰кіл єлем бойынша миллиондаѓан сауда
н‰ктелерінде ќолдану м‰мкіндігі, б±л карточкаларды ыњѓайлы
етеді. Сонымен бірге банкомат арќылы банктік операцияларды
жасау ... де µте ... ... ... ... ... - ќызметкерлердіњ ќызмет
міндеттемелерін орындауымен байланысты кєсіпорын шыѓыстарын
басќаруѓа м‰мкіндік беретін тиімді ќ±рал. Visa ... Cirrus Maestro ... Electron ... Maestro ... ... онша ... емес ... сияќты, кез келген бизнес т‰рі
менеджерлерініњ, жеке кєсіпкерлердіњ м±ќтаждыѓын
ќанаѓаттандыруѓа м‰мкіндік береді. Карточка кєсіпорынныњ чек
кітапшасын ... ... ... ... ... іссапар,
шаруашылыќ жєне µкілдік шыѓыстарды баќылауѓа м‰мкіндік береді.
Visa Business, ... ... ... - кез келген компания ќызметкерініњ
Ќазаќстанда, сондай-аќ шетелде µкілдік жєне іссапар
шыѓыстарын ќолма-ќол аќшасыз тµлеудіњ таптырмайтын
ќ±ралы. Карточка ... ... ... жєне ќауіпсіз
есеп айрысуѓа м‰мкіндік береді. Корпоративтік карточка
ќызметкерлердіњ есеп берілетін ќаражаттарды ж±мсауын
егжей-тегжейлі баќылауѓа жєне есептеуге м‰мкіндік береді,
карточка фирма шыѓыстарын тиімді басќаруѓа, ... ... ... ... ... ... ... жедел толтыруѓа кµмектеседі. Visa Gold Business,
MasterCard Gold Business
Ќазкоммерцбанктен Gold Карточкасы - б±л элиталыќ клиенттер ‰шін
табысы мен ... ... жеке ... ... ... ... ... карточкасы. Gold корпоративтік
карточкалары - б±л іссіапар жєне µкілдік шыѓыстарѓа
тµлемді ж‰зеге асыруѓа ѓана емес, тек ... ќол ... ... ... ќызметтер
пакетін, єлемдік дењгейдегі жењілдіктер мен
артыќшылыќтарды пайдалануѓа м‰мкіндік беретін
карточка.GoCard бонустыќ карточкасы Ќазкоммерцбанктіњ
«GoCard» бонустыќ карточкасы - б±л Сіздіњ аќшањыздыњ ж±мыс
істеуініњ айрыќша жєне ... ... ... ол ... мен
ќызметтерді сатып алып ќана ќоймай, м±нымен бонустар табуѓа да
м‰мкіндік береді. Ќазкоммерцбанк кредиттік карточка бойынша
ќызмет кµрсету ... ... ... ... енді ... кµп ... ... кµп аќша аласыз!
GoCardпен сауда жасау - б±л толыќ лєззаттану жєне абсолютті
тиімділік, µйткені Сіз:
1. ... ... ... тауарлар мен ќызметтер аласыз;
2. Ќазкоммерцбанк серіктестерініњ ... ... ... одан ... ... тапќан бонустарыњызды тауарлар мен
ќызметтер тµлемі ретінде ж±мсайсыз;
4. бонустарды ірірек зат алуѓа ... µз ... ... - б±л ... мен ќызметтерге тµлем жасауда бонустар
жинау жєне оларды Банк серіктестерініњ бонустыќ торабында
пайдалану м‰кіндігі бар Ќазаќстан аумаѓындаѓы жалѓыз
халыќаралыќ тµлем карточкасы.
Сіздіњ єр ... ... жања ... ... ... ... соѓ±рлым кµп аласыз!
GoCard ќалай ж±мыс істейді?
GoCard тµлемге GoCard ... бар ... ... жєне ... ... жєне дєл сол ... бонустар табасыз жєне ж±мсайсыз. Сіз осы карточкамен
Master Card халыќаралыќ тµлем ж‰йесініњ тµлем карточкаларын
тµлемге ќабылдайтын басќа сауда н‰ктелерінде де есеп ... ... ... ... µте ќарапайым:
Сіз GoCard иесі боласыз да, Банктіњ серіктестік торабына
кіретін 1, 2, 3 кєсіпорында ... ... ... ... ... шегіндегі арнайы бонустыќ баѓдарлама бойынша
аяќталады.
1. 1, 2, 3 кєсіпорын GoCardты тµлемге ќабылдайды да, ... ... - ... ... ... автоматты
т‰рде белгілі бір пайыздар есептейді. Есептелген бонустар
Сіздіњ бонустыќ шотыњызда кµрініс табады (карт-шотта). Одан
єрі Сіз ... мен ... 1, 2, 3 ... жинаќталѓан бонустар;
o бонустар жинауды одан єрі жалѓастыра беріп, несие ќаражаты
есебінен сатып ала аласыз.
GoCard бойынша несие беру шарттары:
· ... ... АЌШ ... ... ... ењ жоѓарѓы кµлемі: Сіздіњ тµлем жасау
ќабілеттілігіњізге байланысты
· Пайдаланылѓан несиеге Банктіњ сыйаќы мµлшерлемесі (айына):
Жања клиенттер ... есеп беру ... - ... 1,25%, АЌШ ... ... ... µтеу кезењінде** - тењгеде 2,0%, АЌШ долларында 1,6%, ... ... ... ... ... жєне ... ... ‰шін:
o есеп беру кезењінде - тењгеде 1,0%, АЌШ ... ... 0,8% o µтеу ... - ... 1,6%, ... 1,3%, ... ... Несиені ќамтамасыз ету талап етілмейді
· Бонустыќ баѓдарлама кєсіпорындарында тауарларѓа/ќызметтерге
тµлем жасаѓанда комиссия алынбайды.
Еркше шарттары GoCardтан Сіз несие сомасыныњ 40%-на ... аќша ала ... беру ... - GoCard ... ... ... ... берген несие ќаражатын Сіз пайдаланѓан к‰нтізбелік ай
(єр айдыњ бірінші к‰нінен бастап жєне оныњ соњѓы к‰німен
аяќтай отырып).
**¤теу ... Есеп беру ... ... ... басталады. ¤теу
кезењінде Сіз Есеп беру кезењінде жиналѓан ќарызды ... ... ... ... ... 10%-нан
т±ратын ењ тµменгі айлыќ тµлем кµлеміндегі соманы, біраќ 4000
тењгедег/30 АЌШ долларынан/20 еуродан кем емес (несие
валютасына байланысты) жєне ... ... ... ... ... - ай сайын тµлеу жолымен µтеуге
міндеттісіз. Егер Есеп беру ... Сіз 4000 ... ... ... дейін пайдалансањыз, онда тµлемге Есеп
беру кезењінде пайдаланылѓан ... ... ... ... ... кіру керек.
GoCard алу ‰шін ќажетті ќ±жаттар тізбесі:
1. Жеке басын растайтын ќ±жат
2. СТН
Мультивояжѓа - мультикарточкамен! ... ... ... шет ... жиі ... болатын
шыѓарсыз? Онда Сіз б±рыннан-аќ тµлем карточкасыныњ
табынушысыз жєне «біздіњ адамсыз». ¤йткені сіздіњ
енді Ќазкоммерцбанктен мультивалюталыќ карточка алу
м‰мкіндігіњіз бар ... ... ... ... ... ... мен ... тµлеу ‰шін
жєне Ќазаќстанда, сондай-аќ шетелдерде банкоматтардан
ќолма-ќол аќша алу ‰шін ... ... ... ... - ... ... ... ‰ш шот бойынша - тењгедегі, АЌШ долларындаѓы
жєне еуродаѓы - операцияларѓа ќызмет кµрсету м‰мкіндігі.
Сонымен мултивалюталыќ карточканыњ «єдеттегіден» артыќшылыѓы
ќандай? ... ... ... ... ‰шін, бір
карточкадаѓы аќша ќаражатын т‰рлі валюталарѓа
єртараптандыруында. Мысалы ... ... ... ... екінші карточканы алудыњ ќажеті жоќ.
Мультивалюталыќ карточка сіздіњ аќшањызды саќтауѓа ѓана емес,
валюта баѓамыныњ к‰рт ауытќуымен байланысты болуы м‰мкін
тєуекелдерді ќысќартуѓа кµмектеседі. ... ... ... ... ‰шін мультивалюталыќ карточка валютаны
айырбастауда, аќша ‰немдейді. Яѓни Америкада сіз
доллармен, Еуропа ... - ... ... сєйкес, - тењгемен есеп айрысасыз. Єрі валюта
«ауыстырѓанда» ештење де жоѓалтпайсыз. Наќты мысал
келтірейік: Екі жас жігіт Франкфурт арќылы ... ... ... ... ... олар ... карточкаларын
алды. Олардыњ біреуінде - Мультивалюталыќ карточка, ал
екіншісінде - АЌШ долларындаѓы ... ... ... ... ... ... бар Банк ... 136 490 тењге, 5 000 АЌШ долларын, 3233,63 еуро
салды; єдеттегі ... бар ... тура 10 000 АЌШ ... ... ќ±ны 75 000 ... ... ‰шін карточкамен
тµлеуге шешім ќабылдады. Мультвалюталыќ карточкасы бар
клиенттіњ шотынан: 75 000+375 (0,5% банк комиссиясы) =
75 375 тењге (552,23 $), ал ... ... бар ... $ (75 ... $ (0,2% ... ‰шін
комиссия)) + 2,75 $ (0,5% банк комиссиясы) = 75 ... (553,34 $) ... ... Олар ... ... ... фри» ... 3 200 еуро сомасына киім,
косметика, сусындар сатып алды. Шоттан есептен
шыѓарѓанда, ... ... бар ... 3 ... + 16 еуро ... ... = 3 216 еуро (3 978,19 $)
ж±мсады. Екінші клиент (3 958,40 $ (3 200*1,237) + 7,92 $
(айырбастаѓаны ‰шін ... 19,80 $ ... ... = 3
222,41 еуро (3 986,12 $) ж±мсады. Келген кезде єдеттегі
карточкасы бар клиенттіњ шотында 5 460,54 АЌШ ... ... бар ... ... 61 115 ... $), 17,63 еуро (21,80$) 5 000 АЌШ ... ... 5
469,56 $ баламасында аќша ќалды. Нєтижесінде мультивалюталыќ
карточкасы бар клиент 9,02 $. ‰немдеді. Мультивалюталыќ
карточкасы бар клиент ... ... ... ... ... ... таѓы да айырбастауда ‰немдейді, яѓни
толыќтыратын жєне ж±мсайтын аќша оныњ карточкасынан тењгедегі
шоттан есептен шыѓарылады. Єдеттегі ... бар ... ... ... алуы ... немесе сауда
жасаѓанда айырбастаѓаны ‰шін тµлеу керек. Сонымен бірге
есеп айрысуда к‰нбе-к‰нгі айырбастау баѓамы ќолданылады, біраќ
тауар ‰шін наќты тµлем сомасы ... ... ... ... ... растау сєтіндегі баѓам бойынша есептен
шыѓарылатынын ескеру ќажет. Баѓам ±лѓаю жаѓына
ќарай ... ... онда ... ... бар
клиенттіњ шыѓыстары кµбірек болады. Клиент аќша
ќаражатыныњ ќозѓалысы жєне ... ... ... ... ќалдыќтар туралы толыќ
есепті мыналар арќылы баќылай алады: · Homebank
(www.homebank.kz) ж‰йесі арќылы, ол кез келген ... ... ... ... алуѓа,
карточкалыќ шоттаѓы ќалдыќты білуге м‰мкіндік береді; ·
клиент ... ... ... егжей-тегжейлі ‰зінді-кµшірме
бойынша; · ЌКБ банкоматтарыныњ торабы арќылы; · ќалалыќ немесе
±ялы телефон бойынша µз шотыњыздыњ ... ... ... ... ... банкинг ж‰йесі арќылы.
Мультивалюталыќ карточка иесі оныњ атына ... ... ќ±ќы бар ... ... ... ... оныњ ... µтініші негізінде кез
келген т±лѓаѓа (ж±байына, балаларына, єке-шешесіне) ... ... ... ... ... ... м‰мкін. 1
карточканыњ баѓасымен т‰рлі валютадаѓы 3 карт-шотты алу
м‰мкіндігін пайдаланыњыз. Бір мультикарточка - ‰ш
тиімділік!
Интернетте сауда ... ... ... ... ... ... одан єрі ... ±сынуды талап ететін
ќонаќ‰йлерде номерлер брондау, автокµлік жалѓа алу
сияќтыларѓа есеп ... ... ... ... / ... Virtual card ... шыѓару Тарифтік
жоспар · Ќ±ны: 1580 тењге · ... ... ... ... шоты ... жєне www.homebank.kz ќаржылыќ
порталында тіркелген болуы. · Несие: жоќ ... ... ... ... ... ... ... есеп айрысќанда айырбас
жасалатын, негізгіге ќосымша ашуѓа болады.
Б±л - клиенттерге айрыќша «клуб» ќызметтерініњ пакетін ±сынатын
ењ кµне ... ... ол ... ... ... ... мен ќызметтерге жењілдіктер ±сыну, єлемніњ ірі
єуежайларындаѓы VIP-залдарѓа кіру, іскерлік сапарлары мен
кездесулер жєне басќаларды ±йымдастыру баѓдарламаларын
кіргізеді.
II Ќазаќстан Республикасында ... - ... есеп ... жєне ... ... ... ќолма - ќолсыз есеп айырысудыњ
ќаѓидалары мен ќ±ралдары
Ќазіргі жаѓдайда аќша шаруашылыќ µмірдіњ ажырамас ... ... ... ... баѓалылыќтар мен жабдыќтау
ќызметтеріне байланысты болатын барлыќ мємілелер аќшалай
есеп айырысудан т±рады. Аќшылай есеп айырысулардыњ µзі ... ... ... есеп айырысу жєне ќолма-ќолсыз
аќшалармен есеп айырысуѓа бµлінеді. Ќолма-ќолсыз ... ... есеп ... ... ... есеп ... ќараѓанда біршама
ќолайлы. М±ндай есеп айырысу негізінде айналыс
шыѓындарын ‰немдеуге болады.
Сондыќтан да болар, ... ... ... ... ... ... ... алады. Ќолма-ќолсыз аќшамен есеп
айырысулар барысы мынадай шаруашылыќ аумаѓында ж‰зеге
асырылады:
µнімді, ќызметтерді жєне ж±мыстарды сатуда;
±лттыќ табыстарды бµлу жєне ... ... ... алу жєне ... ... тµлемдерді аударуда;
халыќтыњ аќшалай табыстарын тµлеу жєне пайдалануда;
басќа да банкаралыќ есеп айырысуларда.
Ќолма-ќолсыз есеп айырысулар толыѓымен банк мекемелері арќылы
±йымдастырылатындыќтан да, ... кењ ... ... ... ... сондай-аќ олардыњ дамуына деген
мемлекеттіњ м‰ддесініњ ыќпалы болады. ¤йткені, банк - ... жєне ... ... тµлемдердіњ іске
асатын орны. Банктегі аѓымдыќ шоттарындаѓы жазбаша ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу - б±л аќшалай ќаражаттарды
тµлеушілер мен алушылардыњ шоттарына байланысты жазбаша ... ... есеп ... ... ќолма-ќолсыз есеп айырысулар белгілі бір ж‰йеге
байланысты ±йымдастырылады.
Ќолма-ќолсыз аќшамен есеп айырысулар ж‰йесі - б±л ... есеп ... ... ... ... ... ... сол сияќты ќ±жат
айналымына байланысты есеп айырысу єдістері мен
формаларыныњ жиынтыѓы.
Ќолма-ќолсыз аќшамен есеп айырысуды ±йымдастыру мынадай
талаптарѓа ... ... ... ... ... ‰здіксіздігін ќамтамасыз ету ‰шін
бірќалыпты ќаражат айналымына жаѓдай жасау;
Екіншіден, белгіленген ... ... ... ... ... ... ќолма-ќолсыз аќшалармен есеп айырысулардыњ µз
уаќыттылыѓы, яѓни уаќытында есеп айырысуѓа тиістігі.
Біздіњ ... ... ... есеп ... ж‰йесін
±йымдастыру негізі КСРО т±сында 1930-32 жылдары несиелік
реформа барысында жасалѓан болатын. ... ... яѓни ... дейін еліміздегі ќолма-ќолсыз аќшамен есеп
айырысулар шаруашылыќтыњ шыѓын механизміне баѓытталѓан
т‰рде жєне экономиканы басќарудыњ єкімшіл-єміршіл єдістеріне
толыќ сєйкес болатын. Ол ... ... ... ... есеп айырысулар ж‰йесі, бірінші кезекте, µндіріске
жєне µнімді жµнелтуге байланысты µзініњ жоспарлыќ
тапсырмаларыныњ орындалуына сєйкес, яѓни
жабдыќтаушылардыњ м‰ддесіне ... ... Ол ... ... есеп ... ... ... саќталуы кєсіпорынныњ µзініњ алдындаѓы
келісімшарттыќ міндеттемелерініњ орындалуы ‰шін
экономикалыќ м‰ддесі мен жауапкершілігініњ жоќтыѓын
біршама ... ... ... ... ... ... єсіресе мыналарѓа ќатањ ќарайды:
тµлеу орны - банк, яѓни ол ќолма-ќолсыз аќшамен есеп айырысуды
±йымдастырушы жєне баќылаушы болады;
тµлеу уаќыты - µнімді ... соњ ... ... ... соњ
ж‰ргізілді, яѓни м±нда аванс жєне коммерциялыќ несиеніњ
ќолданылуына ќатањ тыйым салынды;
тµлеушініњ келісімі (акцепт) - ... ... ... кµзі - ... алушыныњ меншікті ќаражаты немесе банктік
несие, яѓни оны алуѓа ќ±ќыѓы бар болса ѓана;
ќолма - ќолсыз аќшамен есеп айырысу формасы, яѓни ... ... ... ала ... - ќолсыз аќшамен есеп айырысулардыњ барлыѓы бірдей банк
ішіндегі айналымда ж‰ретін тµлем ќ±жаттары негізінде ж‰зеге
асырылады.
Біраќ аталып µткен ... ... ... ... ... ... ќабілетіне ќойылатын талаптарды ескермеді,
соныњ нєтижесінде есеп айырысуѓа ќатысушылардыњ балансыныњ
µтімділігіне тµлемдер кезегініњ б±зылуы кері єсер ... ... ... ... µтуі ... - ќолсыз аќшамен есеп айырысу формалары мен єдістері,
оларды ±йымдастыру ќаѓидалары толыѓымен µзгерді. Ќазіргі
ќолма - ... ... есеп ... ... ... ... ќаѓидасы - барлыќ шаруашылыќ субъектілердіњ аќшалай
ќаражаттары банк мекемелеріндегі шоттарда саќталып, ќолма ... ... есеп ... сол ... ... ... ... клиенттерге аќшалай ќаражаттарды саќтау жєне аударымдар
жасау ‰шін ... ... Б±л ... ... ... ... ... ќаѓидадан айырмашылыѓын, барлыќ
кєсіпорындар жєне ±йымдардыњ арасындаѓы ќолма - ... ... ... банк ... ... ж‰ргізілуге
міндеттілігінен байќауѓа болады. Барлыќ
кєсіпорындар мен ±йымдардыњ аќшаны банктегі
шоттарда саќтауѓа міндеттілігі - б±л ... - ... ... ... ... ... ... шаруашылыќ жаѓдайында банк арќылы есеп айырысуды
ж‰ргізу, шаруашылыќ субъектілердіњ экономикалыќ
дербестігін жєне олардыњ µздерініњ іс - єрекеттері
‰шін материалдыќ жауапкершілігін ескеруі ... ... ... - ... ... есеп ... ќаѓидасыныњ б±л жерде зањды жєне жеке т±лѓаларѓа
ќатысы бар екендігін ескерсек, µткен ж‰йедегі ќаѓида, аќша
айналысындаѓы наќты жєне ќолма - ... ... ... ... алшаќтыќтыњ болуына
байланысты, тек зањды т±лѓаларѓа ѓана ќатысты
болѓандыѓын айта кету керек.
Ќолма-ќолсыз аќшамен есеп айырысудыњ ... ... - ... ... ... есеп ... формаларын
тањдаудаѓы еркін жєне оларды банктіњ араласуынсыз шаруашылыќ
келісімшарттарында бекітуді кµздейді.
Б±л ќаѓида меншік формаларына ... кез ... ... ... жєне есеп ... ... ... нєтижелі
болуы ‰шін, олардыњ материалдыќ жаѓынан жауапкершілігін
арттырудаѓы экономикалыќ дербестігін ... ... ... рµлі тек ќана ... ... ... ретінде кµрінеді.
2000 жылы 2 маусымдаѓы ¦лттыќ банк Басќармасы бекіткен
«Ќазаќстан Республикасыныњ банктеріндегі клиенттердіњ
банктік ... ашу, ... жєне жабу ... ... № 266
н±сќаулыѓына сєйкес тµлеушініњ тµлем операцияларыныњ барлыќ
формаларында бас субъектіге айналу тенденциясы байќалады,
себебі барлыќ ќолма-ќолсыз ... есеп ... ... ... ... ... µзі
кµрсетеді. Б±л шарт ел экономикасындаѓы нарыќтыќ ќатынастардыњ
талабына толыќ сєйкес келеді.
Сонымен ќатар, ќолма - ќолсыз аќшамен есеп айырысуды
±йымдастырудыњ мынадай екі ... ... ... ... етілуі.
Тµлемніњ мерзімділік ќаѓидасы - шаруашылыќ несиелік саќтандыру
шарттарында, ±жымдыќ шарттарда жєне ЌР Ќаржы министрлігініњ
н±сќауларында ... ... ... есеп ... ... ... ... экономикалыќ маѓынасы ќаражат алушыныњ
тµленетін ќаражатты ќалаѓан уаќытта ѓана емес, яѓни алдын ала
келісілген мерзімде аударуына м‰дделі екендігін т‰сіндіреді.
Тµлеу мерзімділігініњ ... ... ... ... десе болады. Кєсіпорындар жєне басќа да нарыќтыќ
ќатынастар субъектілері тµлемдердіњ мерзімділігініњ
дєрежелері туралы аќпараттарѓа ие бола отырып, µзініњ аќша
айналымын ±тымды пайдаланады жєне ... ... ... тура ... жєне µз баланстарыныњ
µтімділігін басќара алады.
Мерзімді тµлем мынадай ... ... ... м‰мкін:
сауда - саттыќ операцияларыныњ басталуына дейін, яѓни
жабдыќтаушыныњ тауарын жібергенге ... ... ... яѓни ... тµлем т‰рінде;
сауда - саттыќ операциясы аяќталѓаннан кейін, яѓни тµлеушініњ
тµлем тапсырмасы арќылы;
сауда - саттыќ операциясын ... ... ... ... - ... ... немесе вексельді пайдалану
арќылы коммерциялыќ несие жаѓдайында.
Іс ж‰зінде мерзімінен б±рын, мерзімі кешіктірілген жєне мерзімі
µткен ... ... ... ... тµлемдер - б±л келісілген мерзімінен б±рын
аќшалай міндеттеменіњ орындалысын білдіреді.
Мерзімі кешіктірілген тµлемдер - б±л кµзделген ... ... ... ... ... бастапќы мерзімніњ
уаќытын ±зарту, яѓни жања мерзімді белгілеуді білдіреді.
Мерзімі µткен тµлемдер - б±л тµлеушіде тµлейтін ќаржы ... ... ... тµлем мерзімі жеткен кезде
тµлеушініњ банктік немесе коммерциялыќ несие алу
м‰мкіндігініњ жоќтыѓын сипаттайды.
Тµлемніњ ... ... ... - б±л ... ... тыѓыз байланысты. Себебі, тµлемніњ ќамтамасыз етілуі
тµлем мерзімініњ саќталуы ‰шін ондаѓы µтімділік ќаражаттардыњ
кепілдеме ретінде болуын білдіреді. ¤тімділік ќаражаттарыныњ
сипатына байланысты ... ... жєне ... ... ... ... бір-бірінен µзєра
ажыратылады.
Тµлемніњ жедел т‰рде ќамтамасыз етілуі, тµлеушіде бірінші
класстыќ µтімді ќаражаттар сомасыныњ болуын т‰сіндіреді.
Бірінші класты µтімділік ќаражаттарѓа: ±заќ мерзімді, ... жєне ... ... ... ... ... сияќты оларды ±йымдастырудыњ сондай формалары жатады.
Тµлемдердіњ жедел т‰рде ќамтамасыз етілуініњ єр т‰рлі формалары
болады ( оныњ ішінде клиенттіњ немесе ... ... ... т‰рінде).
Тµлемдердіњ алдаѓы уаќыттарда ќамтамасыз етілуі тµлемді
кепілдендіреді, шаруашылыќтаѓы тµлем тєртібін, сонымен
ќатар есеп айырысуѓа ќатысушылардыњ барлыѓыныњ тµлем ќаблеті
мен несиелік ќабілеттігін ныѓайта ... ... есеп ... байланысты барлыќ аталѓан
ќаѓидалар бір-бірімен µзєра тыѓыз байланысты. Сондыќтан да,
б±л ќаѓиданыњ біреуініњ б±зылуы басќаларыныњ б±зылуына жол
береді.
Демек, ... ... есеп ... ... - ... аќшамен есеп айырысулар ж‰йесініњ
конструктивтік ќасиетініњ немесе ќолма-ќолсыз
аќшамен есеп айырысуда аќшалардыњ тµлем ... ... ... ... ... ... ... ќ±жаттарын пайдалану
жєне ќолма-ќолсыз тµлемдер мен аќшалай аударымдарды ж‰зеге
асыру ережесі» туралы ЌР ... банк ... 2000 ... ... ... № 179 ќаулысына сєйкес, зањды т±лѓалар
арасындаѓы 4000 айлыќ есеп кµрсеткішінен асатын, яѓни
3488000 =(4000*872) тењге сомасынан жоѓары мµлшерде есеп
айырысулар тек ќана ... ... ... ... Осы ... сєйкес ќолма-ќолсыз есеп
айырысуларда ќолданылатын тµлем ќ±жаттарыныњ т‰рлеріне
мыналар жатады:
тµлем тапсырмалары ;
тµлем талабы-тапсырмасы ;
инкассалыќ ‰кім ;
чекпен есеп айырысу ;
вексельмен есеп айырысу.
Аталѓан тµлем ... ... ... тєн ... тиіс:
тµлем ќ±жаттарыныњ атауы;
тµлем ќ±жатыныњ номері, толтырылѓан к‰ні, айы, жылы;
аќшаны аударушыныњ (тµлеушініњ) толыќ аты-жµні жєне жеке
индентификациондыќ коды;
аќшаны аударушы банктіњ ... ... жєне ... ... ... ... ... аты-жµні жєне жеке
индентификациондыќ коды;
бенефициар банктіњ толыќ аты-жµні жєне ... ... ... ... жєне жазбаша т‰рде берілген тµлем сомасы;
тµлемді немесе аќшалай аударымды жасайтын т±лѓаныњ ќолдары мени
мµрлері (егер ќ±жат ќаѓаз т‰рінде ... ... жєне ... ... ... тµлеуші ретіндегі
тіркеу номері (СТТН).
Тµлем ќ±жаттары ќаѓаз жєне электрондыќ жолмен толтырылуы
м‰мкін. Тµлем ќ±жаттарыныњ д±рыс толтырылуына ‰лкен ... ... ... ... ... коды 1999 ... ќарашадаѓы «Ќазаќстан Республикасыныњ Мемлекеттік
классификаторы - тµлемдердіњ таѓайындалудыњ бірдей
классификаторын пайдалану ережесі ... ЌР ... ... ... № 388 ќаулысына сєйкес болуѓа тиіс.
Тµлемдердіњ таѓайындалуыныњ бірдей классификаторы Ќазаќстан
Республикасындаѓы аќша- несие жєне валюта саясаты, сыртќы
ќарыз, тµлем балансыныњ параметрлерніњ, банк ... ... ... ... ... жєне ... аќша ... талдауѓа м‰мкіндік беретін
кµрсеткіштер ж‰йесін ќалыптастыруѓа арналѓан.
Тµлемдердіњ таѓайындалыныњ бірдей классификаторыныњ ќ±рылымы
мынадай:
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXМ±ндаѓы I - ... ... ... - ... ... ... ... - бенефициардыњ резиденттік белгісі;
IV - бенефициардыњ экономика секторы;
V,VI,VII - валюта жєне ... ... ... - ... ... - ... сипаты;
X - тµлемніњ ашып кµрсетілуі.
Резиденттік белгісі ЌР-ныњ валюталыќ зањдылыќтарына сєйкес
аныќталады жєне былай белгіленеді:
«1» - резидент;
«2» - бейрезидент.
Экономиканыњ секторыныњ коды ... - ... ... - Орталыќ ‰кімет;
2 - Аймаќтыќ жєне жергілікті басќару органдары;
3 - Орталыќ ... ... - ... ... ... - ... ќаржылыќ ±йымдар;
6 - Мемлекеттік ќаржылыќ емес ±йымдар;
7 - Мемлекеттік емес ... емес ... - ‡й ... ќызмет кµрсететін, коммерциялыќ емес
±йымдар;
9 - ‡й шаруашылыќтары.
Тµлемніњ ... коды ... ... ... 10
санаттан т±рады:
0 - Зейнет аќы жєне жєрдем аќы;
1 - Ќолма - ќол ... ... ... ... - Шетел валютасы жєне баѓалы металдармен операциялар;
3 - Депозиттер;
4 - Займдар;
5 - Ќазаќстан Республикасыныњ бейрезиденттерініњ ... ... ... жєне ... сертификаттары жєне шетел
капиталына инвестициялар;
6 - Ќазаќстан Республикасыныњ резиденттерініњ ... ... жєне ... ... ... - Тауарлар мен материалдыќ емес активтер;
8 - Кµрсетілетін ќызметтер;
9 - ... ... мен ... ... ... ... классификаторы
толтырылатындарѓа мынадай тµлем ќ±жаттары жатады:
- тµлем тапсырмасы;
- тµлем талабы - тапсырмасы;
- салыќ (кеден) органдарыныњ инкассалыќ ‰кімі;
- ... ... ... тапсырмасымен есеп айырысу. Б±л ќазіргі кезде кењінен
ќолданылатын есеп айырысу формасы.
Тµлем тапсырмасы - ... ... ... ... ... аќша сомасын бенефициарѓа аудару
туралы ќызмет кµрсетуші банкке берген ... ... есеп ... кењ ... ... ... ... ќолданылады: алынѓан тауарлары мен кµрсеткен
ќызметтері ‰шін, тауарлы емес операциялар (зейнетаќы
жєне саќтандыру ќорына тµлемдер, салыќтыќ тµлемдер, банкке
комиссиондыќ жєне т.б. ... ... ... ... ... жєне ... ... ‰шін алдын
ала тµлеуге, аванстыќ тµлемдер бойынша.
Тµлем тапсырмасы оны толтырѓан к‰ннен бастап (оны толтырѓан к‰н
есепке алынбайды) он к‰нге жарайды жєне ... ... ... ... ѓана іске ... ... есеп айырысу сызбасы 1-суретте берілген.
1-сурет. Тµлем тапсырмасы бойынша тауарлар (ќызметтер) ‰шін
тµлемді сатып алѓаннан кейін тµлеу барысында есеп ... - ... ... ... 2 - тµлем тапсырмасын банкке
беру жєне шоттан ќаражатты шегеру; 3 - ... ... ... жєне алушыныњ шотына есептеу; 4 -
бенефициардыњ шотына ќаражат т‰скендігін хабарлау.
Екі жаќтыњ келісуі ... ... ... ... ... жєне ... болуы м‰мкін.
Мерзімді тµлем - б±лтауарды жµнелткенге дейін (1 суретті
ќарањыз); тауарды жµнелткеннен кейін, яѓни тікелей келісім
беру ... (2 ... ... немесе ірі мємілелер
барысында бµліп тµлеу б±л жаќтыњ ќаржылыќ жаѓдайына зиян
келмеуі ‰шін ... ... ... ... ... ... болуы маќсатында тµлеуші мєміленіњ шартында тµлем
тапсырмасына акцепт беруі м‰мкін. Б±л ... ... ... ... ... тиісті ќаражатты
жеке бір шотќа аударып ќояды. Тµлем тапсырмасы арќылы ... ... ... айналымыныњ біршама ќиындыѓы
мен ±заќтыѓы жєне клиенттіњ шаруашылыќ айналымынан белгілі бір
ќаражат бµлігініњ ... ... ... тапсырмасымен есеп айырысудыњ артыќшылыѓы, оныњ ємбебап
есеп айырысу формасы ретінде ішкі ... ... жєне ... емес ... ... алѓан тауарын тµлеу жєне алдын ала тµлеу, аванс арќылы
тµлеуде ќолданумен сипатталады.
2 сурет. Тµлем тапсырмасы бойынша тауарлар (ќызметтер) ‰шін
тµлемді ... ... ... есеп ... ... - ... ала ... барысында тауарды (ќызметті) жабдыќтау
туралы келісімшарт жасау; 2 - тµлем тапсырмасын банкке
беру жєне шоттан ќаражатты шегеру; 3 - бенефициардыњ банкіне
ќаражатты аудару жєне ... ... ... 4 - бенефициарѓа
оныњ шотына шотына ќаражат т‰скендігін хабарлу; 5 - тауарды
(ќызметті) жабдыќтау.
Тµлем талап- тапсырмасы. Б±л ќолма-ќолсыз аќшамен есеп
айырысудыњ жања формасы, ... ... 1990 ... болатын. М±нда тµлем талабы жєне тµлем
тапсырмасыныњ элементтері ќатар ќамтылѓан.
Тµлем ... - ... ... оѓан ... ... баѓытталѓан, жµнелтілген µнім, атќарылѓан
ж±мыстар жєне кµрсетілген ќызмет ќ±нын жіберілген есеп
айырысу ќ±жаттары негізінде тµлеу талабы.
Тµлем талап-тапсырмасын бенефициар толтырады да, ... ... ... ... аударушыныњ
банкіне жібереді. Аударушыныњ банкі тµлем талап-тапсырмасын
тµлеушіге береді. Ал аударушы банкке келіп т‰скеннен бастап,
‰ш к‰н ішінде тµлем туралы банкке ... ... ... ... ... ... аударушыныњ шотында аќша болѓан
жаѓдайда ѓана ќабылданады. Тµленбеген тµлем
талап-тапсырмасы 3 к‰ннен 30 к‰н аралыѓында № 1
картотекаѓа орналастырылуы м‰мкін.
Тµлем талап-тапсырмасы бойынша ... бас ... ... ... к‰н ... банкке хабарлайды. Сµйтіп тµлем талап-тапсырмасы
жµнелту ќ±жаттарымен жєне тµлеуден бас тартуын хабарлайтын
ќ±жатпен бірге тікелей бенефициарѓа ќайтарылады. Тµлем
талап-тапсырмасы бойынша есеп айырысудаѓы ќ±жат ... ... ... ... ... тапсырмасы бойынша есеп айырысудаѓы ќ±жат
айналымы
1 - тауарды жабдыќтау (ќызмет кµрсету); 2 - ... ... ... ... 3
- есеп ... ... ... келісім беру ‰шін беріледі;
4 - тµлеуге келісім берген есеп айырысу ќ±жаттары банкке
ќайтарылып, ондаѓы сома банкте сатып ... ... 5 - ... ... ... ... ... шотына есепке алынады; 6 - бенефициардыњ шотына
ќаражат келіп т‰скендегін хабарлайды.
Тµлем талап-тапсырмасымен есеп айырысудыњ мынадай
артыќшылыќтары бар: келісімшарт ... ... ... жєне ... ... µкім - зањ ... кµзделген жаѓдайда аќшаны
жµнелтушініњ келісімінсіз, оныњ бактік шотынан аќшаны алу
‰шін пайдаланылатын тµлем ќ±жаты.
Инкассалыќ µкім салыќ жєне ... ... ... ... ... ... ... басќа да
тµлемдерді талап ету жаѓдайында ќолданылады. М±ндаѓы ... ... ... ... ... ... ... соттыњ шешімдері, б±йрыѓы, ќарары жєне ќаулысы бойынша
берілетін орындау параѓымен бірге ж‰реді.
Инкассалыќ µкімде тµлемніњ ... ... ... ... оныњ ... ... ... ќ±ќыќ
беретін зањдыќ актіге сілтеме кµрсетіледі.
Салыќ жєне кеден органдарынан ... ... ... µкім
сомасы аударушыныњ шотындаѓы ќаражат кµлемінде тµленуі
м‰мкін, яѓни ќаражат кµлемі толыќ жетпеген жаѓдайда, сол
ќ±жаттыњ келесі бетіне ... ... ... ... ... ... сома ... шотќа т‰суіне
ќарай тµленеді. Тек ќана соттыњ шешімімен келетін
инкассалыќ µкімдер ... ... ... ... жаѓдайда тµленеді, керісінше жаѓдайда ол шоттар
ќаражат ќозѓалысына ... ... ... ... ... ... ќараѓанда кезектен тыс
тµленуге тиіс.
Чекпен есеп айырысу. Чекті есеп айырысу барысында ... ... ... жєне жеке ... пайдалана алады. Чек арќылы
есеп айырысудыњ ќолайлылыѓы мынада:
егер де тµлеуші тауарды алѓанѓа дейін тµлегісі келмей, ал
жабдыќтаушы тµлеуге ... ... ... жібергісі
келмеген жаѓдайда;
сатушы белгісіз болѓан жаѓдайда.
Еліміздегі чекті пайдалану барысы 1998 жылѓы 5 желтоќсандаѓы ЌР
¦лттыќ банкі Басќармасы бекіткен № 266 ... ... ... ... сєйкес чектер мынадай т‰рлерге бµлінеді:
Кепілденген чек - чек берушініњ ... ... ... ... чекте кµрсетілген соманы тµлеуге ќызмет
кµрсетуші банктіњ беретін кепілін кµрсететін чек.
Кепілдендірілмеген чек - чек ... ... ... ... ... чек - ... ... ала салѓан депозитпен
ќамтамасыз етілген чек;
Ќамтамасыз етілмеген чек - депозитпен ... ... ... ... чек - б±л чек ... ... ќабылдаушы
банкке, µзара жасалѓан келісімшарт негізінде чекте
кµрсетілген соманы чекті ±стаушыѓа тµлеу туралы б±йрыѓы.
Чектіњ µзіне тєн мынадай ... ... ... ... ... мен ... ... ету мерзімі;
Чек берушініњ аты-жµні;
Чек берушініњ СТТН-і;
Санмен жєне жазбаша т‰рде кµрсетілген сомасы, к‰ні, айы, жылы,
чек берген жері жєне чек ... ќолы мен ... ... ... ±стаушыныњ СТТН-і;
Чекті тµлеуге міндетті чек берші банктіњ атауы;
10) Чек беруші банктіњ жеке банктік коды;
11) «Б±йрыќ бойынша тµлењіз» кестесі;
12) «Тµлемніњ таѓайындалу» ... ... ... ... ... туралы чек ±стаушыныњ белгі
соѓатын орны.
Чектер ќолма - ќолсыз тµлемдерді ж‰зеге асыру жєне ... - ... алу ... ... ЌР- да ... есеп ... тек
ќана ±лттыќ валютамен ж‰зеге асады. Банктен ќолма - ... ... ... ... т‰ріне аќшалай чек жатады.
М±ндай чектіњ т‰рін ¦лттыќ банктіњ бекітілген формасында 2003
жылдыњ 1 ќањтарына дейін екінші дењгейдегі ... ... ... келсе, б‰гінгі к‰ні кез - келген
коммерциялыќ банк µзініњ формасында чекті шыѓарып
отыр. Чекті пайдалану банктен алатын ... ... іске ... Чек алу ... шот иесі ... ... алуѓа µтінішін жасайды.
Чектіњ ќызмет ету мерзімі толтырылѓан ... ... ... ... ... бір банкте есеп айырысудыњ тєртібі сызбамен
берілген (4- сурет)
4- сурет. Чекпен есеп ... ... ... ... ... ... беру туралы µтініш жасап, оѓан
ќосымша тµлем тапсырмасын береді; 2- банк оѓан чектік кітапша
береді жєне ... ... ... жеке бір ... 3- ... ... жµнелтеді немесе ќызмет
кµрсетеді; 4- тауарлар мен ќызметтер ‰шін чекпен есеп
айырысады; 5- бенефициар чекті ... ... ... сатып алушыныњ шотынан чектегі соманы шегеріп, оны
бенефициар шотына т‰сіреді.
Вексельмен ќолма - ќолсыз есеп айырысу бір формасына ... ... ... ... ... - ... ... айырысу барысында пайдаланылатын вексельдіњ т‰рлеріне
жоѓарыда тоќталѓанбыз.
Енді жай жєне аудармалы вексельдіњ айналысы процесіне мєн
берелік. Ол ... 5 - ші жєне 6 - шы ... ... сурет. Жай вексельдіњ айналыс процесі.
1- сатып алушы (вексель беруші) вексельдњ тауарды (ќызметті)
сатушыѓа ±сынады; 2 - сатушы (вексель ±стаушы) сатып
алушыѓа ... ... ... ... ж±мысын атќарады, ќызметін
кµрсетеді; 3 - сатушы вексельде кµрсетілген, яѓни
тµлейтін мерзім жеткенде вексельдегі ќарызды тµлеуге
тµлеушіге ±сынады; 4 - сатып алушы ... ... ... ... ... ... - вексель беруші (трассант) тµлеушіге (трассантќа) тауарын
жєне оѓан ќоса ... ... ... ... 2
- ... ... ... вексель берушіге (трассантќа) ќайтарады; 3 - вексель
беруші (трассант) акцептелген вексельді ремитентке ... ... ... ... жібереді; 4 - вексельде
келісілген тµлем мерзімінде ремитент ... ... ... 5 - ... вексельді тµлейді жєне сонымен
бірге вексельдіњ келесі бетінде тµлегені ... ... есеп ... формасы. Аккредитивпен есеп айырысу
жиі ќолданылмайды, біраќ та нарыќ жаѓдайында ... ... ... ... - б±л ... ... тапсырмасы бойынша сатып
алушыныњ (аккредитив ашушыныњ) банкісініњ жабдыќтаушыныњ
банкісіне аккредитивте кµрсетілген ... ... соњ жєне ... ... да ... ... тµлемді тµлуге берген шартты аќшалай
міндеттемесі.
Егер де аккредитивті ашатын банк, клиенттіњ тапсырмасы бойынша
ќаражатты ќаражатты жабдыќтаушыныњ банкіне аударып ќойса, онда
аккредитивте ... ... ... ... ... ж‰зеге асыру ‰шін жабдыќтаушыныњ банкінде «Аккредитив»
жеке баланстыќ шоты ашылады.
Аккредитивтіњ мынадай т‰рлері болады:
µтелген жєне ... жєне ... ... ... - б±л эмитент банктіњ
міндеттемесініњ іс-єрекетініњ барлыќ мерзімі
ішінде тµлеушініњ меншікті ќаражаты есебінен ... ... ... ... (7-суретте
берілген).
¤телмеген (кепілденген) - б±л банктердіњ µзара корреспонденттік
ќатынастар орнатуы негізінде жабдыќтаушаныњ банкіне сатып
алушыныњ банкісініњ шотынан ќаражатты шегеруге ќ±ќыќ беру
арќылы ашќан аккредитивін ... ... ... ... ... банк сатып алушымен
келісімшарт негізінде, сондай- аќ басќа банкпен
арадаѓы корреспонденттік ќарым - ќатынас ... ... Ал енді ... ... есеп ... ... ... µтейік.
7- сурет. Алдын ала ќаражатты аудару арќылы аккредитив
формасымен есеп ... ... ... ... ала ... аудару арќылы аккредитив формасын
пайдалану барысында есеп айырысу туралы µзара
келісімшарт жасасу; 2- банкке аккредитив ашуѓа
µтінішін жєне оѓан ќоса ... ... ... ... ... одан соњ ол ... ... алушыныњ шотынан
шегеру; 3- ќаражатты жабдыќтаушыныњ банкіне аудару жєне оны
«Аккредитив» шотына есептеу; 4- жабдыќтаушыѓа аккредитивтіњ
ашылѓаны туралы хабарлау; 5- тауарды жабдыќтау ... ... 6- ... ... ... ... кµрсеткені) туралы есеп айырысу ќ±жаттарын
жабдыќтаушыныњ банкіне жіберу жєне «Аккредитив» шотынан
ќаражатты шегеріп, оны жабдыќтаушыныњ шотына есептеу; 7 -
есеп айырысу ќ±жаттары сатып ... ... ... ... туралы хабардар етеді; 8 -
ќ±жаттарды сатып алушыѓа бере отырып, оѓан аккредитивті
пайдаланѓаны туралы хабарды жеткізеді.
Єрбір аккредитив ќайтарылатын немесе ќайтарылмайтын ... ... ... ... болмаѓан жаѓдайда, ол
аккредитив ќайтарылатын болып табылады.
8- сурет. Банктік кепілдемені пайдалану ... ... есеп ... ... айналымыныњ сызбасы.
1 - банк кепілдемесін беру арќылы аккредитив формасын пайдалану
барысында есеп айырысу туралы µзара келісімшарт жасасу; 2 -
банк ... ... ... ... ... µтініш
жасау жєне аккредитивтіњ ашылуын «Банктіњ кепілдемесі жєне
тапсырмалары» деген баланстан тыс шоты бойынша кµрсету; 3
- аккредитив ашылѓаны жєне ... ... ... шотта кµрсетілгені туралы хабарлау; 4 - жабдыќтаушыѓа
аккредитивтіњ ашылѓаны туралы хабарлау; 5 - тауарды
жабдыќтау немесе ќызмет кµрсету; 6 - ... ... ... ... кµрсеткені) туралы есеп
айырысу ќ±жаттарын жабдыќтаушыныњ банкіне жіберу жєне
жабдыќтаушыныњ шотына ... ... 7 - ... ... сатып алушыныњ банкіне жіберіліп, онда
сатып алушыныњ шотынан ќаражат шегеріледі, шотында ќаражаты
болмаѓан жаѓдайда банк ... ... ... 8 -
ќ±жаттарды сатып алушыѓа бере отырып, оныњ шотынан
ќаражатты шегергендігі туралы хабарды жеткізеді.
Ќайтарылатын аккредитив жабдыќтаушыныњ келісімінсіз эмитент
банктіњ ємірімен µзгертілуі ... ... жою ... Б±л
аккредитив сатып алушыныњ м‰ддесін кµздейді.
Ќайтарылмайтын аккредитив жабдыќтаушыныњ келісімінсіз µзгере
немесе к‰шін жоя ... ... ... аккредитив
жабдыќтаушыныњ пайдасына ашылѓан болып табылады.
Аккредитив формасын пайдалану арќылы есеп айырысуда ќолма -
ќолсыз аќшамен есеп айырысудыњ барлыќ негізгі ережелері
саќталады: µнім ... ... ... ... ... тµлеушініњ келісімімен ж‰зеге
асырылады, яѓни оѓан аккредитивтіњ ашылуы дєлел болады;
келісімшарттаѓы жаѓдайлардыњ б±зылуына байланысты
тµлеушіге тµлемнен бас ... ... ... ... ... ... ... банктіњ
несиесі есебінен ашылады, егер де тµлеушініњ аккредитив ашуѓа
ќ±ќыѓы болса. Аккредитивтіњ басты артыќшылыѓы, оныњ тµлеуге
кепіл болуымен сипатталады. Сонымен ќатар, б±л есеп ... ... ... де бар: ... ... ... ќызмет ету мерзімініњ ішінде
оныњ шаруашылыќ айналымынан шыѓарылып ќалады; ... ... яѓни ... ... ... ... ... µзініњ дайын µнімін жµнелте
алмайды жєне оныњ саќталуы да ќосымша шыѓындарды ќажет етеді.
2.2. Банкаралыќ ќолма - ... есеп ... ... жєне
басќару
Ќолма - ќолсыз аќшамен есеп айырысулар бойынша операциялар
клиенттердіњ банктердегі ашќан аѓымдыќ жєне басќа да
шоттарында кµрсетіледі.
Сонымен, ќазіргі кездегі ... ... ... ... ашу ... 1998 жылѓы 29
маусымдаѓы «Аќшалай тµлемдер мен аударымдар туралы» ЌР
зањына жєне 2000 жылѓы 2 ... ... банк ... ... ... ... ... шоттарын ашу, ж‰ргізу жєне жабу
тєртібі туралы» №266 н±сќаулыѓына сєйкес ж‰зеге асады. Осы
н±сќаулыќќа сай банктерде ... ... ... ... ... ... жєне ... ережеге сєйкес ЌР-даѓы екінші дењгейдегі банктерде
шот ашу мынадай ќ±жаттарды талап етеді:
1.Резидент зањды т±лѓалар ‰шін:
- Жарѓысыныњ кµшірмесі (нотариалды куєландырылѓан);
- Статистикалыќ ... ... ... ... ... ... ... кµшірмесі;
- СТТН кµшірмесі;
- Филиалдар мен µкілеттік ‰шін, резидент-зањды т±лѓаныњ
басшыларына берілген ... ... ... бюджеттен ќаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер
‰шін ЌР Ќаржы министрлігінен р±ќсат ќаѓаз;
- Ќол ќою жєне мµр басу ‰лгісі бар карточка (нотариалды
куєландырылѓан, 3 дана);
- Ќол ... ... ... б±йрыќтыњ кµшірмесі мен олардыњ
тµл ќ±жаттары мен СТТН;
- Банктік шот ашу ... ... ... шот туралы келісімшарт.
2.Бейрезидент - зањды т±лѓалар ‰шін:
- Мемлекеттік немесе орыс тілінде дайындалѓан Филиал немесе
µкілеттік туралы ереженіњ кµшірмесі ... ... ... ... ... ... ... туралы куєліктіњ кµшірмесі;
- СТТН кµшірмесі;
- Филиалдар мен µкілеттік ‰шін бейрезидент - зањды т±лѓаныњ
басшыларына берілген сенімхаттыњ кµшірмесі;
Ќол ќою жєне мµр басу ... бар ... ... 3 ... куєлігі (кµшірмесі);
Банктік шот ашу туралы µтініш;
Банктік шот туралы келісімшарт.
3. Шаруа (фермер) шаруашылыѓы:
- Мемлекеттік тіркеу (ќайта тіркеу) туралы куєліктіњ кµшірмесі;
СТТН кµшірмесі;
Жерді ... жер ... беру ... ... ... куєландырылѓан);
Ќол ќою жєне мµр басу ‰лгісі бар карточка (нотариалды
куєландырылѓан), 3 ... ... ... шот ашу ... ... шоттуралы келісімшарт.
4. Жеке кєсіпкерлер ‰шін:
- Жеке кєсіпкерді мемлекеттік тіркеу ... ... ... ... ... ќою жєне мµр басу ... бар карточка (нотариалды
куєландырылѓан), 3 дана;
Жеке куєлігі (кµшірмесі);
Банктік шот ашу туралы µтініш;
Банктік шот ... ... ... ... жєне ... µкілеттіктер ‰шін:
- ЌР Сыртќы істер министрлігінен берілген, оныњ аккредитациясын
растайтын ќ±жаттыњ кµшірмесі;
Ќол ќою жєне мµр басу ... бар ... ... 3 ... ... ... шот ашу ... µтініш;
Банктік шот туралы келісімшарт.
6. Жеке т±лѓалар ‰шін:
- Жеке куєлігі (кµшірмесі);
СТТН кµшірмесі;
Ќол ќою жєне мµр басу ‰лгісі бар карточка ... 3 ... шот ашу ... ... шот ... ... µнімді жабдыќтаушылар мен т±тынушылар
Арасындаѓы ќолма - ќол ... есеп ... ... ... ... ... µзара есеп айырысулар туындайды.
Банкаралыќ есеп айырысулар, егер де тµлеуші мен ќаражатты алушы
єр т‰рлі банкте ќызмет кµрсетілген жаѓдайда туындайды. М±ндай
есеп айырысулар ... ... ... ... ... ... экономикасына µтуге байланысты, яѓни кµптеген дербес
коммерциялыќ банктердіњ ќ±рылып, ж±мыс жасауына байланысты
банкаралыќ есеп айырысу ж‰йесі толыќ µзгеріске ±шырады. ... ... ... ... корреспонденттік ќатынасќа
т‰суге єкелді.
Ќазіргі уаќытта корреспонденттік шоттар арќылы банкаралыќ есеп
айырысуды ±йымдастырудыњ мынадай екі варианты бар:
варианты - орталыќтандырылмаѓан, яѓни ... ... ... ќатынас орнатуы негізіндегі;
варианты - орталыќтандырылѓан, яѓни коммерциялыќ банктер
арасындаѓы есеп айырысулар ¦лттыќ банктегі, яѓни
Ќазаќстан Банкаралыќ есеп айырысу орталыѓында ашылѓан
корреспонденттік шоттары ... ... шот - б±л ... ... ... ... ... арналѓан елдіњ орталыќ банкінде жєне
банктердіњ бір-бірінде ашатын ... ... ... меншікті ќаражаттары жєне
оныњ клиенттерініњ несиелік, есеп айырысу жєне кассалыќ
ќызмет кµрсетуіне байланысты операциялары кµрсетіледі.
М±ндай операцияларѓа:
банк клиенттерініњ аќшалай ... ... жєне ... ... бюджетпен, зейнетаќы ќорларымен жєне басќа
±йымдармен есеп айырысулары;
клиенттерге ќолма - ќол аќша беру жєне ... ... жєне ... ... ... ... ... операциялар;
берілген несие ‰шін алынѓан пайыздар жєне басќа табыстар;
депозиттік шоттар ... ... ... µзініњ бюджетке тµлемдері (салыќ);
банктіњ басќару аппаратын ±стауѓа ... ... ... ... ашу ... ... ... ќ±жаттарды
¦лттыќ банкке табыс етеді:
корреспонденттік шот ашуы туралы µтініш;
банк жарѓысыныњ кµшірмесі;
банктік операцияларды ж‰ргізуге р±ќсат беретін лицензияныњ
кµшірмесі;
ќолдары мен мµрініњ ‰лгісі бар карточка ... ... ... - ќолсыз есеп айырысудыњ ќазіргі даму
жаѓдайы мен даму перспективалары
3.1. Ќазаќстандаѓы ќолма - ќолсыз есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... ќолма-ќолсыз
есеп айырысумен кездесіп отырмыз жєне жылдан-жылѓа заманѓа
сай жања аќша ... ... ... ... ... яѓни ќолма-ќол аќшаларды ыѓыстырып отыр. Кез келген
дамыѓан мемлекеттерде ќолма-ќол есеп айырысу 20%-30% ... ... есеп ... 70% -80% ќ±райды. Б±л кµрсеткіш
біздіњ елімізде керісінше. Себебі біздіњ карточкалар
алѓашќы кезде ќ±ны мен ... ... жєне ... ... ... ... ... Ал ќазіргі кезде б±л
сенімсіздік сейілуде жєне тµлем карточкалардыњ жылдан
жылѓа Интернет желісі арќылы жања ќызметтер мен жања µнімдер
шыѓарыла ... Яѓни ... жања даму ... ... ... ... тµлем ж‰йелері
істейді:
наќтылы уаќыт режиміндегі б‰тіндей (жалпы) есеп айырысу ж‰йесі
(аќша аударымыныњ банкаралыќ ж‰йесі);
клирингтік ж‰йе (бµлшек тµлемдер ж‰йесі).
Есеп айырысудыњ бір ... ... ... ... карточкасы
арќылы есеп айырысудыњ ерекшеліктері:
Ќолма-ќол аќша айналыста болады;
Кез келген уаќытта ... ... алу ... елге ... ... аќша соммасын маѓл±маттауды
ќажет етпейді;
Сатып алынѓан товарлар, кµрсетілген ќызмет ‰шін ќолма-ќолсыз
т‰рде есеп айырысу;
Шыѓын лимитін кµрсете отырып ќосымша карточканы ... ... ... ... кµмегімен карт-шотты ќолма-ќол аќшамен
толыќтыру жєне басќаларды орындау;
Ќолма-ќол емес аќша ... ... ... ... ... келген
елдіњ валютасына айырбасталады;
Кейбір Ќазаќстандыќ жєне шетелдік мейманханаларда,
ресторандарда, сауда ‰йлерінде жєне т.б.
мекемелерде ... ... ... даму ... ... ... пайда болды. Механикалыќ есеп
айырысуына ќарай, олар:
Екі жаќты ж‰йе;
Кµп жаќты ж‰йе.
Екі жаќты ж‰йе карточкалары - б±л есеп айырысушы екі ... ... ... кµп ... ... ... - б±л ... ќолсыз есеп
айырысудыњ кењ тараѓан тµлем ќ±ралдарыныњ біріне тµлем
карточкасы жатады. Тµлем карточка б±л ... ... ... ... ... ... - ќол аќша ... ж‰зеге асыру валютаны айырбастау жєне басќа да
операцияларды ж‰зеге асыру ‰шін негіз ... ... ... ... ... карточкалары
бойынша ќызмет кµрсету барысында туындайтын тµлем
міндеттемелерініњ орындалу гаранты болып банк- эмитент
табылады.
Карточкалардыњ айналыс сферасына ќарай, б±лар жергілікті
карточкалар (3 ... ... жєне ... (1 жылѓа шыѓарылады).
Операциялардыњ экономикалыќ мєні бойынша дебеттік жєне
кредиттік болып бµлінеді. Кредиттік ... ... ... т±р, ол ... µз шотындаѓы сол уаќытта бар аќшадан
кµп аќша алуѓа м‰мкіндік береді. Егер объектіде дебеттік
карточка ѓана болса, онда ол µзініњ карточкалыќ шотындаѓы
бар ... ѓана ... ... ... лимит» ќызметі
банктен жеке кредиттік карточка иелері ѓана емес, шот ... ... алу ... ... кµрсетілетін дебеттік
карточкалары бар «Жалаќы жобаларыныњ» ќатысушыларына
да «ќарыз ... ... ... ... ... кредиттік
лимит жањѓыртылѓан (ќайта айырбастау) негізде ж‰ргізіледі. Б±л
карточка иесініњ кредиттік лимит ќарызын µтегеннен кейін, таѓы
да автоматты т‰рде ќалпына келіп, одан єрі ... ќол ... ... т‰седі дегенді
білдіреді.
Карточканы ±стаушыларына ќарай былай бµлінеді: Корпоративтік
карточка (займды т±лѓаларѓа арналѓан тµлем карточкалары) -
ќызметкерлердіњ ... ... ... ... ... ... м‰мкіндік беретін тиімді ќ±рал.
Жеке карточкалар (жеке т±лѓаларѓа арналѓан тµлем карточкасы) -
б±л уаќыт ... ... ... ... ... ... ... ±сынатын тауарлар мен ќызметтерге
тµлем жасауда - жењілдіктер мен шегерімдер.
Ќазаќстандыќ эмитент ... ... ... ... ... ... ... олар негізінен ќолма - ќол аќша алу
‰шін пайдаланылады. Тµлем карточкаларын бµлшек саудада
пайдалану арќылы ќолма - ќол жасалмайтын тµлемдерді
жедел ... ... ... ... себеп тауарѓа
немесе ќызмет кµрсетуге аќы тµлеуге тµлем карточкаларын
ќабылдайтын сауда жєне сервис кєсіпорындарыныњ ... ... ... 01.01.04 жыл 1763 ... ... ... немесе ќызмет кµрсетуге аќы
тµлеуге ќабылдады. Тµлем карточкаларына ќызмет кµрсету
‰шін 3234 тµлем терминалдары жєне 2051 импринтер, ... ... аќша алу ... 702 ... ... ... арналѓан жабдыќтардыњ саны
Негізгі кµрсеткіштер2003 жыл2004 жылPOS -
терминалдар25803234Импринтерлер17892051Банкоматтар539702
Тµлем карточкаларыныњ айналысы туралы мєліметтер
Негізгі кµрсеткіштер2003 жыл2004 жылТµлем ... ... саны ... мыњ1409620957Соныњ
ішіндеСауда терминалында400579%-бен жалпы санѓа
ќатынасы2,82,8Ќолма - ќол аќша беру
бойынша1369620378%-бен жалпы санѓа
ќатынасы97,297,2Тµлем карточкалары бойынша
тµлемдер кµлемі - барлыѓы, млн. тењге143786551008Соныњ
ішіндеСауда терминалында57899589%-бен жалпы кµлемге
ќатынасы4,03,8Ќолма - ќол аќша ... ... ... ... ... ... тµлем карточкалары ќолданылѓан
тµлемдер саны барлыѓы 2004 жылы 20957 мыњ дана ќ±рап
отыр. Оныњ ішінде банкоматтардан ќолма - ќол ... ... мыњ ... ал ... ... 579 мыњ дананы ќ±рап
отыр. Ал тµлемдер кµлемі 2004 жылы барлыѓы 251 008 млн.
тењгені ќ±рап ... оныњ ... ... - ќол ... ... 241 418 млн. ... ал ... терминалдарында 9 589
млн. тењге ќ±рап отыр. Сонымен тµлем карточкалар саны жєне
кµлемініњ µсу ... ... де олар ... ... ... ... алу ‰шін пайдаланылѓан. Оныњ себебі,
Ќазаќстандаѓы кездесіп отырѓан аќша айналыс
ќ±ралдары толыќ дамып, жетілмегендіктен. Сондыќтан да
оны жетілдіріп, тіпті жањартып отыру ќажет. ... ... ... ... - ќолсыз есеп айырысу ж‰йемізге дєлірек
айтсаќ, тµлем карточкаларѓа жањалыќтар, яѓни, жања µнімдер мен
жања электронды есеп айырысудыњ ќ±ралдары мен интернет желісі
кіріп ... ... ... - ... есеп айырысу дењгейі єлі де
болса µз дєрежесінде емес. Б±ѓан ... ... ... ... ... ... сенбеушілігі жєне ќолма - ќолсыз есеп
айырысу ж‰йесініњ єлсіздігі. Б±ѓан ќарамастан елімізде
ќолма -ќолсыз есеп ... ... ... - ... дамуда.
Еліміздегі екінші дењгейлі банктердіњ ќолма- ќолсыз есеп
айырысу операциялары кµбеюде. Мысалѓа, еліміздіњ т±раќты
банктерініњ бірі - Казкоммерцбанктіњ ... - ... ... ... мен ... ... шолу ... жылы ќ±рылѓан Ќазкоммерцбанк 2004 жылдыњ 31 желтоќсанындаѓы
жалпы активтерініњ кµлемі бойынша зањды жєне жеке т±лѓаларѓа
ќызмет кµрсететін жєне басќа да ќызметтер ±сынатын
Ќазаќстандаѓы ірі ... банк ... ... Жыл
ќорытындысы бойынша, аяќталѓан 2004 жылдыњ 31 желтоќсаны,
Банктіњ таза пайдасы 8,689 млн. ... (63,9 млн. ... ... 704,057 млн, ... (5,416 млн. АЌШ
доллары) жєне акционерлік капиталы 57,307 млн. тењгені
(440,8 млн. АЌШ ... ... ... ќызметі тењгеде жєне шетелдік валютада
депозиттер ќабылдау жєне несиелер мен кредиттер беру
болып табылады. Сонымен бірге банк клиенттердіњ тµлемдер,
дебиттік жєне кредиттік карточкалары, ... ... ... сияќты аѓымдаѓы шоттары бойынша ќызмет
кµрсетудіњ кењ ауќымын ±сынады. 2004 жылѓы 31
желтоќсандаѓы жай-к‰йі бойынша µзініњ бас офисінен
басќа, Банк µзініњ ... ... орай ... санын ќысќартуды ойлап отырса да, Банктіњ Ќазаќстанда
22 ємбебап филиалы, 51 кассалыќ есеп айырысу бµлімшесі жєне 12
дербес ... ... ... бар. ... ... ... ... жєне Ќырѓызстанда шетелдік еншілес кєсіпорыны
бар. 2004 жылѓы 31 желтоќсандаѓы жай-к‰йі бойынша Банк
клиенттерініњ ... ... ... ... бµлшек
депозиттер кµлемі 1999 жылдыњ аяѓындаѓы 23 млн. АЌШ долларынан
едєуір ±лѓайып, 640 млн. АЌШ ... ... ... ... ... ... ќазіргі уаќытта ќазаќстандыќ банктердіњ
арасында ењ ірісі болып табылады. 1999 жылдыњ аяѓында Банктіњ
т±тынушылыќ несиелері 2004 жылѓы 31 ... ... ... 10 млн. АЌШ ... 469 млн. ... дейін µсті.
Банк Cirrus/Maestro ж‰йелеріне ќол жеткізуді ќамтамасыз ететін
VISA жєне Europay/MasterCard кредиттік жєне дебиттік
карточкаларын шыѓарады. 2004 жылѓы 31 желтоќсандаѓы
жай-к‰йі ... ... 313, 965 ... ... ... ... Банк American Express жєне Diners Club
карточкаларын тарататын уєкілетті агент жєне
Ќазаќстанда бірінші болып 2001 жылы ... ... пен ... ... ќ±рамдастырѓан смарт карталар
шыѓарѓан банк болып табылады.
Б±дан басќа, Банктіњ тармаќталѓан банкоматтар торабы бар, 2004
жылѓы 31 ... ... саны ... саны ... ќ±рады. Сондай-аќ
Банк µз клиенттеріне телефондыќ банкинг пен интернет банкинг
ќызметтерін ±сынѓан бірінші жергілікті банк болды.
Коммерциялыќ банктік бизнес арќылы, Банк ... жєне ... жєне µз ... ... ... ... компаниялардыњ µнімдері мен ќызметтерін,
сауда жєне ќ±рылымдыќ ќаржыландыру, жобалыќ ќаржыландыру,
интернет банкинг жєне активтерді басќару ќызметін,
сонымен бірге ќысќа ... ... жєне ... жалпы
банктік ќызметтерді ќосќанда, ±сынады. Жоѓары µтімділік
дењгейін ±стау жµніндегі Банк саясатына сєйкес, ол єдетте
корпоративті клиенттер ‰шін 18 айѓа дейін орташа ... ... ... ќазіргі уаќыттаѓы ресурстардыњ
шамасына ќарай ±заќ мерзімді ќаржыландыруды ±сынады. Банк
сонымен бірге Ќазаќстандаѓы µзініњ негізгі корпоративті
клиенттері ‰шін шетелдік банктермен бірлестірілген ... жєне ... ... ... мен ... ... ... ќаржыландырады. 2004 жылѓы 31
желтоќсандаѓы жай-к‰йі бойынша Банктіњ жалпы несие ... 524,809 млн. ... (4,0 ... АЌШ ... ... ... ... Банк µзге де ќаржылыќ ќызметтер
кµрсетеді. Ол Ќазаќстанныњ ќ±нды ќаѓаздар нарыѓы мен валюта
нарыѓыныњ негізгі ќатысушысы болып табылады жєне ... ... ... аќша ... ... ... ... болып табылады.
Банктіњ Банктік лицензияѓа сєйкес, сату, сатып алуды
ќосќанда, мєміле жасауѓа жєне алтын мен к‰місті ќосќанда,
баѓалы ... ... ќ±ќы бар. 2001 жылы Банк ... жєне ... ... ... сенімгерлік
ќызметін ±сына бастады, м±ныњ басым бµлігі - аќша ќаражаты
мен активтерді сенімгерлік басќару
Ќазкоммерцбанктіњ ... болу ... да ... Ќазкоммерцбанктіњ тµлем карточкалары иелерініњ бірќатар
артыќшылыќтарды пайдалану м‰мкіншілігі бар:
· Ќазкоммерцбанктіњ ќазіргі ... сай ењ ... ... ... ... ... ... ќолма-ќол
аќшасыз аударым жасау, карт-шотты ќолма-ќол аќшамен
толыќтыру жєне басќаларды орындау.
· ... ... ... ... немесе
шетелдерде демалѓанда, тауарлар мен ќызметтерге тµлем
жасау ‰шін Ќазкомерцбанктіњ карточкаларын пайдалану - аќшаны
карт-шотта ±стаѓан ќауіпсіздеу; оларды кеденде маѓл±мдаудыњ
ќажеті жоќ; ... емес аќша ... ... ... ... ... елдіњ валютасына айырбасталады.
· Ењ ‰здік ќазаќстандыќ д‰кендер, ... жєне ... ... ... ... ... ... ќондырѓылармен жабдыќталѓан; сонымен бірге
Ќазаќстанда да, шетелдерде де тµлем карточкалары ... ... ... ... ЌКБ ... ... Ќазкоммерцбанктіњ ќаржылыќ порталын тегін пайдаланушы
бола алады. Оныњ кµмегімен Интернет немесе телефон арќылы
шоттаѓы ќалдыќты ѓана ќарап ќоймайды, карточкадан
карточкаѓа аќша ... ... K`Cell, ... ±ялы ... ... ... тµлей алады; Алма-ТВ жєне басќа
шоттарды тµлей алады. Єрі б±лардыњ барлыѓы жоѓары
сенімділік дењгейі мен ... ... ... ... - ... есеп айырысудыњ даму
перспективалары
Ќазаќстандаѓы ќолма - ќолсыз есеп ... ... бес ... ... ... - ... есеп айырысудыњ т‰рлі
операциялары пайда болды. Екінші дењгейлі банктердіњ тµлем
жасау т‰рлері, єрт‰рлі аќша аударымдары, чектермен
операциялар, шоттармен операциялар ќызметтілігі
артуда. Еліміздегі ќолма - ... есеп ... ... ... ... карточкасымен алаяќтыќ жасаудыњ жања
т‰рі Єњгіме e-mail бойынша банк-эмитент атынан ... ... ... ... немесе карточка иесініњ
банк сайтындаѓы сілтемелерді наќтылауы туралы µтініп
кµпшілікке жаппай таратќан хабарламасы туралы болып
отыр. Сілтемені басќан уаќытта ... иесі ... ... ... кµшірмесіне тап болады. Онда оларѓа
ж‰йеніњ техникалыќ істен шыѓуы салдарынан жоѓалып ... жеке ... ... ... ... карта номері,
сєйкестендіргіш, пароль жєне кейде тіпті ПИН-код. Соњѓы
жањартылуы ( 14.12.2005 ) Толыѓыраќ ... С±раќтар-жауаптар
Жиі ќойылатын ... ... ... ( ... ... ... ... баѓамы Карт-шотќа аудару жєне
аќша алудаѓы айырбастау баѓамы. Соњѓы жањартылуы ( 22.12.2005
) Реквизиттер Карт-шотты ... ... ... ... ... ... ... (
13.12.2005 ) Алматыдаѓы к‰ні-т‰ні істейтін телефондары
Ќазкоммерцбанктіњ Алматыдаѓы к‰ні-т‰ні істейтін
телефондары. Тµлем карточкалары, карточка ... ... ... ... ... Ќаржылыќ интернет-портал
www.homebank.kz 7-(3272)-585-334 * ТЕЛЕБАНКИНГ автоматты
ќызметі 7-(3272)-585-333 * * (Астана ќ. т±рѓындары ‰шін
осы номерге, Алматы ќ. 3272 кодын термей-аќ, ... ... ... іске ... ... болса, Call
Center электронды поштасы арќылы ќойыњыздар. Соњѓы ... ... ) ... «Ќазкоммерцбанк» АЌ филиалдары Соњѓы
жањартылуы ( 13.12.2005 ) Тµлем карточкалары бойынша
жењілдіктер «Ќазкоммерцбанк» АЌ пластикалыќ карточкасымен
тµлем ... ... ... ... жањартылуы (
13.12.2005 )Тµлем жасау жєне µтеу схемасы
Операцияны ресімдеу (бір-екі минуттан кµп емес) ... ... ... ... ... ... ... жасалады (телефон бойынша немесе
POS-терминал арќылы) - авторландыру процедурасы.
Ќазкоммерцбанк халыќаралыќ тµлем ... ... Int, Europay Int. жєне т.б.) ... ... ... ... ... р±ќсат немесе бас тарту алады.
Клиент чекке немесе слипке ќол ќояды. Кєсіпорындармен µзара
есеп айрысу (егер сатып алушы Ќазкоммерцбанк» АЌ ... 3 банк ... кµп ... егер ... ... ... к‰нінен кµп емес) Ж±мыс к‰ні аяќталѓан соњ, барлыќ
жасалѓан ... ... ... ... ... ... ... µњдейді де,
оны халыќаралыќ тµлем ж‰йесіне жібереді (мысалы, Visa Int,
Europay Int. жєне т.б.) ... ... ... ... ... жєне ... есеп ... ж‰зеге
асырады. Ќазкоммерцбанк сіздіњ Кєсіпорынныњ есебінен
µтеуді ж‰ргізеді.Аќша аударымдары
"Ќазкоммерцбанк" АЌ клиент н±сќаѓан шоттарѓа, банк ... ... ... сондай-аќ басќа мемлекеттердіњ банктеріне,
клиенттіњ аќша ќаражатын ќолма-ќол емес т‰рде аќша
аударады. Б‰гінгі тањда "Ќазкоммерцбанк" АЌ -ныњ аќшаны
клиенттіњ ќалауы ... ... кез ... ... ... бар. ... банктегі шотќа аќша аудару ‰шін аќша
жіберуші: Жіберуші-банкте аѓымдаѓы шот ашу керек. ·
Алушы-банктегі шот деректемелерін білуі ќажет.
Аударым сомасын жєне алушы-шоттыњ ... ... ... ... ... беруі
тиіс. Аударымды ж‰зеге асырѓаны ‰шін, аударым жасаушы т±лѓа
ќолданыстаѓы тарифтерге сєйкес жіберуші-банкке комиссия
тµлейді. Енді Сіз «Ќазкоммерцбанк» АЌ µз клиенттеріне
±сынатын Western Union ... ... ... аласыз, Western Union аударымдары ш±ѓыл болып
есептеледі.Western Union
Western Union аќша аударымдары Аќпараттыќ технологиялар
ѓасырында пошталыќ аќша аударымы - б±л баяѓыда µтіп
кеткен кезењ. Енді Сіз ... АЌ µз ... Western Union ... ... ж‰йесін
пайдалана аласыз, Western Union аударымдары ш±ѓыл болып
есептеледі. Бірнеше минуттан кейін жіберілген аударымды
Western Union ж‰йесі бойынша ... ... ... бар ... кез ... ... алуѓа болады.
Western Unionныњ аќша аударудыњ басќа ж‰йелерінен артыќшылыѓы:
Б‰кіл єлем бойынша ауќымды ќызмет кµрсету торабы;
Жіберушіге де, алушыѓа да банктік шот ... жоќ; ... ... ... ... ... Аударымды жазбаша мєлімдеме
жєне хабарламамен ќоса жіберу м‰мкіндігі. Сенімділік: Western
Union корпорациясы 1871 жылдан бері аќша аударады. Ќазіргі
уаќытта єлемніњ 195 ... 6 ... 100 ... Western Union пункттері ж±мыс істейді. Єрбір аударым
аќша Сіз кµрсеткен т±лѓаѓа ѓана тµленетініне кепілдік беретін,
єлемдік кластаѓы сенімді ќауіпсіздік ж‰йесімен ќорѓалѓан.
Жылдамдыќ: ... ... ењ жања ... ... ... кез ... аќша аударуѓа м‰мкіндік береді.
Ыњѓайлылыќ: Western Union ж‰йесі бойынша аќша ... алу µте ... - не ... ... не ... ... ... етілмейді. Сіз б±ны, жеке куєлігіњіз бен СТН
деректері болса болды, ... АЌ ... ... ... аласыз. Аќша аударымын ќалай жіберуге
болады? Аударымды жіберу ‰шін тµмендегілер ќажет: 1. Жеке
куєлігіњізді немесе паспортыњызды кµрсету. 2. ... ... ... тіркеу номері). 3.
Аќша алушыныњ аты-жµнін білу. 4. «Аќша жіберу ‰шін» формасын
толтырып, ќол ќою. 5. «Ќосымша» формасын толтыру жєне ќол ... ... ... ... салу жєне ... тµлеу. Аќша аударымын
ќалай алуѓа болады? Аудырымды алу ‰шін: 1. Жеке куєлігіњізді
немесе паспортыњызды кµрсету. 2. СТН ... ... ... ... 3. Аќша ... ... сомасын, жіберген елді жєне ќаласын
білу. 4. «Аќша алу ... ... ... ќол ќою. ... формасын толтыру жєне ќол ќою. 6. Аударымды жєне
кµрсетілген деректердіњ сєйкестігін тексергеннен кейін -
аударым сомасын алу. ... ... аќша ... тµлеу
Сіздіњ ќалауыњыз бойынша АЌШ долларында немесе тењгеде
ж‰ргізіледі. Аќша аударымын жіберу АЌШ долларында ж‰зеге
асырылады. Аударым жасаушы т±лѓа аударымды ж‰зеге ... ... ... ... ... ... Ќосымша ќызметтер: Аќша аударуда Сіз
ќауіпсіздік ‰шін жауап кµрсетілген баќылау с±раѓын
ќоя ... ... ... ... ... ... ... Сіз жіберген аќша беріледі. Сіздіњ ќалауыњыз
бойынша ќолданыстаѓы тарифтерге ... ... ... ... арќылы аударымды
жібергені туралы хабарлай алады. Аударым Алушыѓа чек
т‰рінде (б±лай жасау м‰мкін болатын елдерде) жеткізілуі
м‰мкін. Сіз аќша ... ќоса 20 ... ... ... хабарлама жібере аласыз.Чектермен операциялар
"Ќазкоммерцбанк" АЌ мынадай чектерді ... жєне ... ... жєне ... ... Чек - чек
иесі іссапарда немесе саяхаттап ж‰рген кезде ќолма-ќол аќшаны
ауыстыратын тµлем ќ±жаты, ал ‰йде ол жинаќ ... ... ... ... ... ... Б±л - оныњ
иесіне ќолма-ќол аќшамен байланысты тєуекелдерден ќорѓауѓа
м‰мкіндік беретін керемет ыњѓайлы ... ... ... Чек - чек ... оѓан
кµрсетілген соманы беруі туралы эмитенті-банкке берген
жазбаша б±йрыѓын білдіретін тµлем ќ±жаты.Шоттармен
операциялар
Банктік шоттарѓа ќызмет кµрсету Банктік ... ашу ... ... шот ашу ... ... ќ±жаттар:
Жеке куєлігі (жања ‰лгідегі тµлќ±жат), Т±лѓаныњ
салыќ есебінде т±ру фактісін ... ... ... ... ... шот ... мына ... басын куєландыратын ќ±жат, Т±лѓаныњ салыќ есебінде
т±ру фактісін растайтын ќ±жат (СТН). Шетел ... ... ... ... ... ... ... жеке басын куєландыратын ќ±жаттар болып
табылатындар: Шетелдіктіњ Ќазаќстан Республикасында т±ру
р±ќсаты; Азаматтыѓы жоќ т±лѓалардыњ куєліктері. Азаматтыѓы
бар елдіњ паспорты Ќазаќстан ... ... ... ... ... ... жеке ... куєландыратын
ќ±жат болып табылады. Шот ашу - тегін. Аѓымдаѓы шот
ашќанда, ... ... ... - 500; ... ... ... ТМД елдері валютасында) - 10 $
(немесе басќа валютадаѓы баламасы) Банктік шоттарѓа ... Банк ... ... ... ... ... жєне оѓан ... кµрсетумен байланысты банктік
ќызметтер кµрсетеді: Клиент шотына оныњ басќа шоттарынан,
сондай-аќ Ќазаќстан Республикасы ... мен ... ... ... аќша ... ... емес аќша ... келіп т‰скен аќшаны тењгеде
жєне /немесе шетелдік валютада шотќа аударады. Клиенттіњ
н±сќауы бойынша, клиент шотынан оныњ басќа шоттарына,
Ќазаќстан Республикасы резиденттері немесе ... ... ... тењгеде жєне/немесе шетелдік
валютада тµлем жасауды жєне аќша аударымын ж‰зеге
асырады. Клиент шотынан тµлемдер мен аќша аударымдары
тек оныњ ... ... ... ... ... клиенттіњ
нотариалды расталѓан сенімхаты бар, ‰шінші т±лѓаныњ
тапсырмасы бойынша ж‰ргізіледі; Клиентке шоттан
тењгеде жєне/немесе шетелдік валютада ќолма-ќол ... ... ... - ЌР резиденттері жєне резидент
еместерге шоттан тењгеде жєне/немесе шетелдік валютада
ќолма-ќол аќша тек клиенттіњ соѓан сєйкес ... ... ... ѓана ... ... ... ... барлыќ шыѓыс операцияларын банк шотта бар сома
шегінде ж‰зеге асырады; · Клиент талабы бойынша шоттан
‰зінді-кµшірме беру; Клиенттіњ ... ... ... сонымен бірге шоттан аударѓаны туралы
растайтын телекстік хабарлама беру; Клиенттіњ µтініші
бойынша осы шарт шењберінде, банк ... жєне ... ... операциялар жасау мєселесі бойынша аныќтамалар жинау;
«Ќазкоммерцбанк» АЌ-ныњ кепілдікті чектерімен операциялар;
Клиенттіњ µтінішіне сєйкес, оныњ шотындаѓы аќша сомасы
шегінде ќолма-ќол жєне ... емес ... ... ... ... ... Банк ... ж‰зеге асырѓаны жєне банктік ќызметтер
±сынѓаны ‰шін клиенттен банк тарифтеріне сєйкес комиссиялыќ
сыйаќы алады.
Ќорытынды
Осылайша Ќазаќстандаѓы ќолма - ќолсыз есеп айырысу ж‰йесін
біршама біліп ... ... атап ... ... ... - ... есеп ... ж‰йесіне
ендіргеннен кейін тµлем карточкалардыњ саны мен тµлем
ќ±ралдарыныњ саны ѓана ... ќана ... ... ... ... ... ... т‰рлері
кµбейіп, операциялардыњ саны мен айналымдаѓы аќшаларда 2
есеге кµбейді. ... ... ... ... Ќазаќстан жєне
Орта Азия елдерініњ ішінде 2004 жыл ќараша айынан бастап
2005 жылдыњ ... ... ... ... ... ... ... карт-шотќа 1,5 млрд. тењге аударылып,
74602 операция жасалды.
2005 жылдыњ 1 ќарашасындаѓы жаѓдай ... ... ... ... саны 3,05 млн. дана ќ±рап, б±л
карточкалардыњ ±стаушыларыныњ саны - 2,91 млн. адам
болѓан (2004жылдыњ сєйкес кезењімен салыстырѓанда ... ... 32,1% жєне 29,9% ... ... ќазанында ќазаќстандыќ эмитенттердіњ тµлем
карточкаларын ќолдану арќылы жасалѓан
транзакцияларыныњ кµлемі 79,3 млрд. тењге
ќ±рады (µсім 2004 жылдыњ ќазан айымен салыстырѓанда
58,0%-ды ќ±рады). Б±л ... ... ... ... (6,2 ... ... ... немесе 2,6 есе)
ќолма-ќол аќша алуѓа байланысты операциялар кµлемініњ
µсуімен (73,1 млрд. тењгеге дейін немесе 53%-ѓа)
салыстырѓанда жоѓары ќарќынмен ... ... ... жµн. 2005 ... ќазан айында транзакциялардыњ саны
4,6 млн. тразакцияны ќ±рап, 2004 жылдыњ ќазан айымен
салыстырѓанда 45,4%-ѓа µскен. Сондай-аќ, ќолма-ќол
аќшасыз ... ... (524,2 мыњ ... дейін немесе
2,7 есе) ќолма-ќол аќша алуѓа байланысты операциялар ... (4,1 млн ... ... ... ... жоѓары ќарќынмен µсуі байќалады.
Ќазіргі тањда ЃТП-тіњ жєне ќолма-ќолсыз есеп айырысудыњ
арќасында 2-ші дењгейлі банктер ... єрі ... ... ... ... бар. Мєселен осыдан
7-8 жыл б±рын халыќтыњ банктерге деген сенімсіздікпен ќарайтын,
біраќ ќазір єрбір бесінші адам банктен ... ... ... органдарѓа жалаќыны 70%-дай пластикалыќ
картамен, тіпті кейбіреулері бір емес бірнеше карточканыњ
иесі болып табылады. Себебі пластикалыќ карточкаларды иелену
біріншіден тиімді, екіншіден жылдам, ‰шіншіден ... ... ... ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасында қолма -қолсыз есеп айырысуды ұйымдастыру және басқару38 бет
Қазақстан Республикасында қолма – қолсыз есеп айырысулардың жағдайын зерттеп, даму перспективаларын анықтау. әлеуметтік – экономикалық процестердегі маңызы мен орнын біліп алудағы теориялық және практикалық жағынан әзірлігін қамтамасыз ету64 бет
Қолма-қолсыз есеп айырысу34 бет
Қолма-қолсыз есеп айырысу туралы28 бет
«Қазақстан халық банкі» акционерлік қоғамы қолма-қолсыз есеп айырысуының ұйымдастырылуына талдау37 бет
Алматы облысының экологиялық туристік бизнесті дамыту перспективалары77 бет
Банк кассасынан қолма-қол ақшаларды қабылдау және беру есебі27 бет
Бюджетпен есеп айырысудың аудиті35 бет
Бюджетпен есеп айырысудың бақылауы мен аудиті19 бет
Бюджетпен есеп айырысудың есебі68 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь