Табиғатты қорғау заңдары


Ғылыми-техникалық прогрестің қарқындап дамуы биосфераға тікелей ықпалын тигізіп, жер шарындағы экологиялық жағдай күн сайын қиындап барады.
Алысқа бармай-ақ, өзіміздің елімізді алайық. Республикамыздың табиғаты бұрын соңды болмаған өзгерістерге ұшырап отыр.
Нарық пен жаңарудың лебі өскен бүгінгі таңда өкіметіміз экологиялық проблемаларға баса назар аударып отыр. Соңғы шыққан қаулыларда көпшілікке экологиялық білім мен тәрбие беруді іске асыру кейінге қалдырмайтын мәселе екені ашық айтылып жүр.
Осыған орай елімізде көптеген педагог-ғалымдардың еңбектері жарық көріп, өз нәтижелерін беруде.
Теориялық және ғылыми-әдістемелік жағынан экологиялық білім беру мен тәрбиелеу мәселелеріне байланысты еліміздің эколог-педагогтары Н.С.Сарыбеков пен С.Бейсенованың зерттеу жұмыстарының нәтижелері аумақты. Мәселен, С.Бейсенова жоғарғы оқу орындары мен жалпы орта мектептерде экологиялық білім мен тәрбие берудің тұжырымдамасын жасап, іс жүзіне енгізу шараларын жасауда.
Бұл тұжырымдамада: 1997 жылғы "Табиғат қорғау заңында" еліміздің экологиялық жағдайын жақсартудың біраз шараларын айта отырып, бұл заңда экологиялық білім беру мен тәрбиелеуге баса назар аударылғанын көрсетеді. Қазіргі кезде іс жүзіңде әр түрлі ғылым салаларында экологиялық пікірлер, концепциялар көп айтылып жүр. Экологияландыру адам мен қоршаған орта арасындағы қатынасқа орай география, биология және тарихпен қатар, қазіргі кезде көптеген ғылым салаларын қамтиды. "Жалпы халыққа экологиялық білім беру, әсіресе шаруашылық басшыларын дайындау және оларға жоғарғы оқу орындарында экологиялық білім беру аса қажет мәселе" — дейді автор. Яғни, жоғары білімді эколог-мамандарды
Ќолданылѓан єдебиеттер:

1. Саѓынбаев . Экология негіздері. Алматы –1995ж.
2. Бейсенова. Экология . Алматы –2002 ж.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге


Табиѓатты ќорѓау зањдары
Ѓылыми-техникалыќ прогрестіњ ќарќындап дамуы биосфераѓа тікелей ыќпалын тигізіп, жер шарындаѓы экологиялыќ жаѓдай к‰н сайын ќиындап барады.
Алысќа бармай-аќ, µзіміздіњ елімізді алайыќ. Республикамыздыњ табиѓаты б±рын соњды болмаѓан µзгерістерге ±шырап отыр.
Нарыќ пен жањарудыњ лебі µскен б‰гінгі тањда µкіметіміз экологиялыќ проблемаларѓа баса назар аударып отыр. Соњѓы шыќќан ќаулыларда кµпшілікке экологиялыќ білім мен тєрбие беруді іске асыру кейінге ќалдырмайтын мєселе екені ашыќ айтылып ж‰р.
Осыѓан орай елімізде кµптеген педагог-ѓалымдардыњ ењбектері жарыќ кµріп, µз нєтижелерін беруде.
Теориялыќ жєне ѓылыми-єдістемелік жаѓынан экологиялыќ білім беру мен тєрбиелеу мєселелеріне байланысты еліміздіњ эколог-педагогтары Н.С.Сарыбеков пен С.Бейсенованыњ зерттеу ж±мыстарыныњ нєтижелері аумаќты. Мєселен, С.Бейсенова жоѓарѓы оќу орындары мен жалпы орта мектептерде экологиялыќ білім мен тєрбие берудіњ т±жырымдамасын жасап, іс ж‰зіне енгізу шараларын жасауда.
Б±л т±жырымдамада: 1997 жылѓы "Табиѓат ќорѓау зањында" еліміздіњ экологиялыќ жаѓдайын жаќсартудыњ біраз шараларын айта отырып, б±л зањда экологиялыќ білім беру мен тєрбиелеуге баса назар аударылѓанын кµрсетеді. Ќазіргі кезде іс ж‰зіњде єр т‰рлі ѓылым салаларында экологиялыќ пікірлер, концепциялар кµп айтылып ж‰р. Экологияландыру адам мен ќоршаѓан орта арасындаѓы ќатынасќа орай география, биология жєне тарихпен ќатар, ќазіргі кезде кµптеген ѓылым салаларын ќамтиды. "Жалпы халыќќа экологиялыќ білім беру, єсіресе шаруашылыќ басшыларын дайындау жєне оларѓа жоѓарѓы оќу орындарында экологиялыќ білім беру аса ќажет мєселе" — дейді автор. Яѓни, жоѓары білімді эколог-мамандарды даярлау, ќазіргі кезде еліміздегі табиѓи ортаныњ шиеленісіп отырѓан µмір талабы екенін кµрсетеді. Сондай-аќ, экологиялыќ білім берудегі ќиыншылыќтарды: шетелдік экологиялыќ мєліметтердіњ жетіспеуі, газет-журналдармен таныс болмауы, єр т‰рлі экологиялыќ мекемелерімен байланыстыњ болмауы, т.б. кµрсетеді де, "Экологиялыќ тєрбие беруге жан-жаќты ќарау керек" — деп, кµп аспектілі процесс екенін айтады. Ол ‰шін:
1. Табиѓат пен ќоѓам арасындаѓы µзара байланыстыњ мєнін ашуѓа білімніњ ѓылыми негізін ќалыптастыру ќажет.
2. Гуманистік д‰ние таным рухында тєрбиелеу. Концепцияныњ маќсаты табиѓатты ќорѓау ж±мысында практикалыќ даѓдылар мен д‰ниеге экологиялыќ кµзќарасты ќалыптастыру болып табылады.
Ќазаќтыњ Абай атындаѓы Алматы Мемлекеттік Университетінде С.Бейсенованыњ басшылыѓымен алѓаш рет "География-экология" мамандыѓы бойынша жања білім ашылды. Осы білімде т±жырымдама негіздері байќаудан µтуде. Осы білімніњ Ќазаќстан географиясы кафедрасында профессор С.Бейсенованыњ жетекшілігімен жоѓарѓы оќу орындарыныњ барлыќ факультеттері ‰шін д‰ниеж‰зілік экологиялыќ проблемалар бойынша теориялыќ курс баѓдарламасы жасалды. Курс ќ±рамына мына білімдер кіреді:
1. Экология негіздері, экология пєні туралы т‰сінікті пєн аралыќ бір-бірімен байланыстыратын ењ басты ѓылымдардыњ бірі ретінде ашып кµрсетеді. Сондыќтан экологиялыќ зањдылыќтарды танып білу адамныњ проблемаларын шешу ‰шін ќажет.
2. Биосфера туралы ілім бµлімінде биосферадаѓы тірі заттар эволюциядаѓы тіршіліктіњ шыѓуы мен ќалыптасу кезењдері туралы т‰сінік беріледі. Сонымен ќатар, б±л бµлімде биосфераѓа антропогендік єсердіњ ролін В.И.Вернадскийдіњ биосферадан неосфераѓа µту туралы аѓымы, биосфераныњ ауа, су, топыраќ арќылы ластануы, оныњ радиоактивті жєне жылу арќылы ластануы жиі ќаралады. Б±л бµлімде "Адам жєне биосфера" атты халыќаралыќ баѓдарлама сµз болады.
3. Экологияныњ ќазіргі заманѓы проблемалары. Б±л бµлімде ќаралатын мєселелер ќазіргі замандаѓы д‰ние ж‰зіндегі экологияныњ ролі адам ќоѓамыныњ табиѓатпен µзара ќатынасы, д‰ние ж‰зініњ жеке аймаќтыќ жєне жергілікті шаѓын аудандыќ экологиялыќ проблемалар географиялыќ ќабыќтыњ антропогендік фактор єсерінен µзгеруі. Осы бµлімде сондай-аќ табиѓи ортаныњ к‰шті µзгерістерімен бµлінулерге ±шыраѓан аймаќтары туралы аныќтамалар беріледі.
4. Геология жєне жер ќойнауын ќорѓау бµлімі жер ќыртысыныњ заттыќ ќ±рылымын, химиялыќ элементтерін, минералдарын, тау жыныстарын оќып тануѓа жєне жер ќойнауын ќорѓау мен минералдыќ ресурстарды ‰немдеп пайдалану мєселелеріне арналѓан. Б±л бµлімде адамныњ экологиялыќ іс-єрекеті жєне табиѓи ортаны ќорѓауы кµрсетіліп, адамныњ жер ќойнауына єсері туралы т‰сінік ашылып айтылады.
5. Табиѓи ортаныњ химиясы бµлімінде органикалыќ емес ќосындылардыњ негізгі кластары ќоршаѓан ортадаѓы элементтердіњ геохимиясы, стиометриялыќ зањдылыќтар, сондай-аќ ластаушы заттардыњ химиялыќ жолмен бір-біріне айналуы ќаралды.
6. Табиѓи ортаныњ физикасы бµлімінде — ќоршаѓан орта жєне оныњ табиѓи ќозѓалысы ќаралады. М±нда ќазіргі заманѓы энергетика ќоршаѓан ортаѓа єсер ететін негізгі фактор ретінде сµз болады.
7. Математикалыќ модельдендіру — табиѓи орталардыњ б‰лінуінен болѓан жаѓдайларды математикалыќ т‰рде алдын-ала болжау жєне модельдерін жасау. Экономикалыќ проблемаларды шешу кезінде компьютерлерді ќолдану.
8. ТМД елдерінде ќалыптасќан экологиялыќ жаѓдайлар бµлімінде — табиѓаттыњ єлеуметтік аспектісі туралы ќалыпты экологиялыќ жаѓдайлардыњ пайда болу себептері туралы т‰сінік беріледі. ТМД-да ќалыптасќан экологиялыќ жаѓдайларѓа талдау жасалады. Мемлекетте ќолѓа алынып жатќан экологиялыќ проблемаларды шешу жолдары кµрсетіледі.
9. Казаќстандаѓы ќалыптасќан экологиялыќ жаѓдайлар бµлімінде — республикада ќалыптасќан экологиялыќ жаѓдайѓа сипаттама беріледі. Экологиялыќ т±рѓыдан алѓанда ќиын жаѓдайда т±рѓан облыстардаѓы ќалыптасќан жаѓдайлар толыќ т‰рінде сипатталады.
Н.Сарыбеков табиѓатты ќорѓау ѓылымы мен практикасын, "Адам-табиѓат" арасында ќарым-ќатынас жасаѓанда міндетті т‰рде орындалуѓа ќажетті ‰ш зањдылыќты ескеруді міндеттейді.
"Бірінші зањдылыќ — табиѓаттыњ тазалыѓы; екіншісі — табиѓаттыњ мол ќазыналыѓы; ‰шіншісі — табиѓаттыњ кµркемділігі" — деп біледі.
Ал, М.Н.Сарыбеков бастауыш сынып оќушыларын табиѓат ќорѓауѓа тєрбиелеу єдіс-тєсілдерін саралап, адамзаттыњ осы ‰ш зањдылыќты ±стай отырып, ќоршаѓан ортаны саќтаѓан жаѓдайда ѓана келешек ±рпаќ ‰шін табиѓи орта мен оныњ байлыѓын ќажетттілікпен пайдалансаќ, соѓ±рлым табиѓаттыњ ќоѓамѓа берері мол деген т±жырымды ќолдайды.
Елімізде экологиялыќ білім мен тєрбие беру жµнінде кµптеген ѓылыми зерттеу ж±мыстары ж‰ргізіліп жатыр. Солардыњ бірі М.Н. Сарыбеков. Ол жастарды табиѓат ќорѓауѓа тєрбиелеуде халыќтыќ табиѓат ќорѓау дєст‰рлерін, маќал-мєтелдерді, ањыз єњгіме, наќыл сµздерді пайдаланудыњ мањызын кµрсетеді. Халыќтыќ табиѓат ќорѓау дєст‰рін табиѓат компоненттеріне ќатысты бµліп ќарастырады. А.А.Сотников (1988) болашаќ м±ѓалімдерді экологиялыќ білім беруде оќушыларды адамгершілікке тєрбиелеуге дайындады, ал А.Д.Балтаев (1994) пєнаралыќ байланыс арќылы оќушылардыњ экологиялыќ тєрбие беруде жауапкершілік ќатынасын ќалыптастыру, Д.І.Жангельдина (1995) табиѓаттану курсы арќылы экологиялыќ тєрбие берудіњ тиімді жолдарын, К.Т.Танабаев (1992) єдебиетті оќыту жєне сыныптан тыс ж±мыстар ‰рдісінде жоѓарѓы сынып оќушыларына экологиялыќ тєрбие беру, С.О.Орынбеков (1996) µлкелік принцип негізінде жануартанудан экологиялыќ білім беру єдістемесін, жолдарын зерттеген. Ал, Г.М.Сабденалиева (1999) оќушыларѓа экологиялыќ тєрбие берудіњ педагогикалыќ шарттары туралы зерттеулерін т±жырымдайды.
Э.А.Т±рдыќ±лов жасµспірімдерге экологиялыќ білім мен тєрбие беру маќсатында табиѓи ќоршаѓан ортаны ќорѓайтын ѓылым негіздерін игеріп, соныњ барысында сенімдерін ќалыптастырып табиѓи байлыќтарды ‰немдеу, молайту єдет-даѓдыларын тєрбиелеу жайлы дєлелдейді. Сабаќтан тыс ж±мыстарда К.Ж.Б±заубаќова (1997) т.б. экологиялыќ білім берудіњ ѓылыми-єдістемелік жолдарын, мазм±ндарын, м‰мкіндіктерін зерделеген.
Соњѓы жылдары елімізде оќушылар мен студенттерге экологиялыќ білім беретін баѓыттаѓы авторлыќ баѓдарламалар орталыќ баспа орындарында жарыќ кµре бастады. Мєселен, Ђ..Есназарованыњ "Географиядан, экологиялыќ негіздегі баѓдарлама" (1994) экологиялыќ білім мен тєрбие беруде µзіндік орын алады.
Ѓалым, профессор С.Бейсенованыњ басшылыѓымен Ж.Б.Шілдебаев, М.С.Бекбаева ±сынып отырѓан экология баѓдарламасы Алматы ќаласыныњ 167,169,159-шы мектептерінде тєжірибе т±рѓысында 1992 жылдан бері ж‰ргізіліп келеді. Сонымен ќатар, жоѓарѓы жєне арнаулы орта білім беретін оќу орындарыныњ кейбір факультеттерінде экологиялыќ курстар оќытылып жатыр. Экология курсынан жастардыњ білуі тиіс мєселелері: табиѓат, ќоршаѓан орта, ондаѓы ќарым-ќатынас, зат алмасу организмдердіњ кµпт‰рлілігі, биосфераныњ бірт±тастыѓы жєне оныњ зањдылыќтары, тіршілік ортасы, оѓан организмдердіњ бейімділігі, т‰р жєне популяция, биоценоз, экож‰йе.
Ал, келешек ±рпаќты экологиялыќ апаттан саќтап, ќоршаѓан ортаѓа деген с‰йіспеншілік сезімін оятып, табиѓатты ќорѓау ж±мысына белсене араласып ђрпаќ тѕрбиелеуде профессор М.Н.Сарыбековтыњ жетекшілік етуімен "Табиѓатты ќорѓау орталыѓы" ќ±рылып, онда М.Н.Сарыбеков, К.Ж.Б±заубаќова, т.б зерттеушілер кµлемді ж±мыстар атќарып жатыр. М.Н.Сарыбеков алты кезењнен т±ратын отбасы, балабаќша балаларынан экологиялыќ сауат ашып, тєрбие берудіњ м‰мкіндіктерін, мазм±ндарын ±сынады. Мєселен, єр сєбиді табиѓат ќорѓауѓа тєрбиелеу єр отбасында бастау алуы ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тірі және өлі табиғаттың арасындағы барлық экологиялық өзара карым-катынастар заңдары10 бет
Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары. Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы. табиғи ресурстардың классификациясы. Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы. Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері11 бет
Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары.Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы.Табиғи ресурстардың классификациясы.Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы.Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері14 бет
«Экологиялық – құқықтық реттеудің түсінігі, мәні. Қоғам мен табиғаттың өзара байланысы.»32 бет
Адамның дүниеге танымдық көзқарасы4 бет
Ежелгі Грецияның алғашқы философиялық мектептері (сократтыққа дейін)4 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жануарлар ресурстарын қорғау шаралары7 бет
Т12М3Б – 240 турбобұрғысы60 бет
Табиғатты ұтымды пайдалану мен қоршаған ортаны пайдаланудың ғылыми негіздерін жасау – биосфераны ноосфераға айналдырудың міндетті сатысы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь