Үкіметтің қалыптасуының әлемдік тәжірбиесін салыстырмалы талдау


Жоспар

Кіріспе

І.тарау. Үкіметтің қалыптасуының әлемдік тәжірбиесін салыстырмалы талдау.
1.1. Әлемдік үкімет қалыптасуының тәжірбиелері.
1.2. Қазақстан Республикасының үкіметінің қалыптасуының саяси тарихы.

ІІ.тарау. Тәуелсіз Қазақстан үкіметі . негізгі саяси институт ретінде.
2.1. Атқарушы билік реформасы және үкіметтің қалыптасуының негізгі кезеңдері.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Жоспар

Кіріспе

І-тарау. ‡кіметтіњ ќалыптасуыныњ єлемдік тєжірбиесін салыстырмалы талдау.
1.1. Єлемдік ‰кімет ќалыптасуыныњ тєжірбиелері.
.2. Ќазаќстан Республикасыныњ ‰кіметініњ ќалыптасуыныњ саяси тарихы.

ІІ-тарау. Тєуелсіз Ќазаќстан ‰кіметі –негізгі саяси институт ретінде.
2.1. Атќарушы билік реформасы жєне ‰кіметтіњ ќалыптасуыныњ негізгі кезењдері.

Кіріспе

Зерттеу таќырыбыныњ µзектілігі. Аталмыш ж±мыс аясы Ќазаќстан Республикасынлаѓы атќарушы биліктіњ ќажеттілігі, мањыздылыѓы, оныњ ж‰зеге асырылу реформаларыныњ баѓытын, сондай-аќ атќарушы билік институтын ќалыптастырудаѓы ‰кіметтіњ рµлін, ж±мысын жєне болашаѓын баѓалау ‰шін оны ж‰йелеп, топтастырудыњ мєні зор.
Ќазаќстандаѓы ж‰йелі ќайта ќ±рулардыњ он жеті жылы баѓдарында ќоѓамдаѓы экономикалыќ жєне саяси институттар т‰бегейлі реформаланды. Ќазіргі кезењде еліміздіњ одан єрі µркендеуіне ќажет басым мєселелердіњ бірі атќарушы биліктіњ басќару ж‰йесін жетілдіру болып табылады. Б±л ‰рдісті ж‰зеге асыру ‰шін атќару биліктегі басќару институттарын дамыту шарт. М±ныњ µзі мемлекеттік басќару ж‰йесініњ тиімділігін арттыру.
Б‰гінгі к‰нде мемлекет басшысы ќоѓам алдында наќтылы міндеттер ќойып отырѓандыѓы бєріне аян. Б±л –еліміздіњ єлемді бєсекеге барынша ќабілетті елу елдіњ ќатарына кіру стратегиясын ж‰зеге асыру. Осал т±рѓыдан алѓанда, біздіњ еліміздіњ дамуына ќазіргі заман талабына сай жасалып жатќан электронды аќпарат алмасу ж‰йесі айтарлыќтай септігін тигізетініне сеніміміз мол. Ќазіргі кезде біз Электронды ‰кімет ж‰йесін ќалыптастырудамыз. Б±л ж‰йе алдаѓы уаќытта мемлекет пен халыќтыњ арасында тыѓыз ќарым –ќатынас орнататын байланыс органы болады [1]. Сол сияќты байланыс органы болып табылатын Электронды ‰кімет порталыныњ ж‰йесімен танысу.
Ќай халыќтыњ болса да ењ мањызды ескерткіші –оныњ тарихы, саяси ќ±былысы.
Сонау кµне заманнан бері ѓасырлар бойы шыњдалѓан далалыќ µркениеттіњ жалпы єлемдік тарихи ‰рдісте µз орны болѓаны, Ќазаќстан территориясыныњ табиѓи –географиялыќ жаѓдайы, оныњ Евразиялыќ кењістікте сан –алуан µркениеттерді тоѓыстырѓан рµлі, ќазаќ халќыныњ кµршілес халыќтармен саяси, рухан –мєдени байланысы б‰гінде жања т±рѓыдан кµтеріліп отыр. Себебі, отарлыќ пен ќасањ таптыќ ж‰йе ќыспаѓынан азаттыќ алѓан еліміздіњ арѓы –бергі тарихы, ќоѓамныњ рухани, саяси ќайта жањѓыруыныњ ќайнар кµзі екені ешбір к‰мєн келтірмейді. ¤зініњ басќалармен тењдес ел екенін сезініп, бір кездері жоѓалтќан мемлекеттігін ќалпына келтіріп, єлемдік ќауымдастыќта µз орнын айќындаѓан халќымыздыњ тарихи санасын жањѓыртатын да, ќоѓамныњ єлеуметтік –экономикалыќ, саяси пргресс жолындаѓы ±мтылысында дем беруші ќайнар кµзі де тарих пен саясат екені аян.
Сондыќтан Отан тарихыныњ саяси таѓылымдары, атќарушы биліктіњ тарихи дамуы тєуелсіз Ќазаќстан мемлекеті тарихыныњ µзекті мєселелерініњ зерделуі оныњ єлемдік тарихи ‰рдістегі орны, Евразия кењістігіндегі жєне Орта Азиядаѓы кµршілес елдер ќауымдастыѓымен ќарым –ќатынасы, кµне жєне орта ѓасырлардаѓы Ќазаќстанныњ саяси тарихыныњ деректемелік мєселелері ќазаќ мемлекеттігініњ тарихи ќайнар кµзімен ерте заманнан ќазіргі кезге дейінгі сабаќтастыѓы б‰гінгі ж±мысыма арќау болмаќ.

Б±л таќырыпты тањдаудаѓы басты себебім, саяси ж‰йедегі билік ерекшеліктерін ескере отырып, Ќазаќстан Республикасыныњ ‰кіметініњ ќызметініњ, µкілеттілігініњ тиімді ж‰зеге асырылу жолдарын аныќтай отырып, ‰кіметтіњ ќалыптасуыныњ єлемдік тєжірибесін салыстырмалы т‰рде талдау. Ќазаќстан Республикасыныњ ‰кіметі, оныњ ќызметі мен µкілеттіктерініњ тиімді ж‰зеге асырылу жолдарын аныќтау б‰гінгі зерттеу ж±мысымныњ µзектілігіне арќау болмаќ.
Зерттеудіњ маќсаты мен міндеті. Б±л зерттеудегі негізгі маќсат атќарушы биліктіњ ењ басты міндеті болып табылатын –басшылыќты айќын т‰рде ашып кµрсету.
Ќоѓамдаѓы саяси беделге ие бола отырып, ортаќ ж±мыстарды басќару ісін µзіне алады. Б±л міндетті басќару ‰шін атќарушы биліктіњ бес функциясы бар. Біріншіден, ол мемлекет саясатыныњ негізгі баѓыттарын белгілейді. Екіншіден, сол баѓыттардыњ ж‰зеге асырылуын, µмірге енгізілуін баќылайды. ‰шіншіден, атќарушы билік ж‰ргізіліп отырѓан саясатты ќолдауды б±ќараны жєне ќ±ралдарын оњ ќоѓамдыќ пікір ќалыптастыруда пайдалану мањызды болып табылады. Тµртіншіден, атќарушы биліктіњ мањызды фукциясы –б±л салтанатты басшылыќ, яѓни ±лттыќ мемлекет бірлігініњ символы ретінде кµріну ќасиеті. Бесіншіден, б±л даѓдарыс жаѓдайындаѓы басшылыќ. Атќарушы билік м±ндай кезде зањды жолмен шектеусіз µкілеттіліктерге ие болады.
Зерттеу объектісі. Ќоѓамныњ саяси ж‰йесіндегі Ќазаќстан Республикасы ‰кіметініњ ќалыптасуыныњ саяси тарихын, атќарушы бтлік билік реформасын жєне ‰кіметтіњ ќалыптасуыныњ негізгі кезењдерін, ‰кіметтіњ ќазіргі ќоѓамдаѓы єлеуметтік, экономикалыќ жєне саяси саладаѓы ќызметтерініњ м‰мкіндігін аныќтау.
Єлемніњ бєсекеге неѓ±рлым ќабілетті елу елініњ ќатарына ќосылу жµніндегі басты міндеттіњ сыртында, єкімшілік реформаларды ж‰зеге асырып, Ќазаќстан экономикасыныњ, бірінші кезекте шикізаттыќ емес сектордаѓы µнімділігін арттыру, жања ‰кіметтіњ басым маќсаттарыныњ бірі болмаќ [2]. ‰кімет ж±мысыныњ табысты болуы, ењ алдымен, оныњ барлыќ буындарыныњ ырѓаќты ж±мысына тікелей байланысты екендігінде.
Зерттеу пєні. Саяси µмірде атќарушы биліктіњ ќызметі мен маќсаты саясатпен тыѓыз байланыста болѓандыќтан, оныњ маќсаты мен ќызметі, міндеті мен зерттелу объектісі, оныњ ќажеттілігі саясаттану пєнінде кењінен ќолданылып, саясаттану пєнініњ аясында толыѓымен ќарастырылады.
Ќазіргі заманда жоѓарѓы оќу орындарында тоталитарлыќ тєртіп, коммунистік идеология тудырѓан марксистік т±рѓыдаѓы жасанды пєндердіњ орнына б‰кіл д‰ние ж‰зі мойындап, таныѓан, µркениетті елдерде кµптен оќытылып ж‰рген µрелі, µмір елегінен µткен, біздіњ б‰гінгі заманымыздыњ талабына сай келетін іргелі ѓылымдар енгізіле бастады. Солардыњ ішінде ерекше орын алатыны –саясаттану негіздері [3].
Саясаттану пєні негізінде ќарастырылатын атќарушы билік ќ±рылымы ќазіргі ќоѓамдыќ жєне саяси ќ±рылыстыњ мєні –маѓынасын терењ т‰сініп білуге, адамдардыњ µмірінде алатын орнын, ‰кімет билігініњ атќаратын рµлін айќындауѓа, бтліктіњ сан т‰рлі ќ±ќыќтары мен конститутцияѓа негізделген µкілеттіктерін д±рыс пайдалануѓа м‰мкіндік береді.
Зерттеу єдістері. Зерттіліп отырѓан мєселелерге байланысты салыстырмалы ж‰йелілік, конститутцияѓа негізделген атќарушы билік зањдарымен таныстырып, саяси тарихи талдау жасау. Саяси, экономикалыќ, єлеуметтік ќызметтерін аныќтау.
Ж±мыстыњ негізгі мазм±ны.
1. Саяси µмірдегі Ќазаќстан Республикасыныњ ‰кіметініњ ќажеттілігі мен µзектілігі, ќызметі мен µкілеттілігі, ќазіргі жаѓдайы, м‰мкіндіктері мен міндеттемелері, реформалары мен баѓдарламаларыныњ мањыздылыѓы ќарастырылѓан.
. ‰кіметтіњ ќалыптасуыныњ єлемдік тєжірбиесін салыстырмалы талдау.
. Тєуелсіз Ќазаќстан ‰кіметі –негізгі саяси институт ретінде.
. Єлемдік ‰кімет ќалыптасуыныњ тєжірбиелері.

I. ‰кіметтіњ ќалыптасуыныњ єлемдік тєжірбиесін салыстырмалы талдау.

1.1.Єлемдік ‰кімет ќалыптасуыныњ тєжірбиелері.

Атќару органдары мемлекеттік органныњ неѓ±рлым кµпті єрт‰рлі тармаќты ж‰йесі. Оѓан орталыќ жергілікті органдар, президент, ‰кімет, премьер-министр, басќа да министрлер таѓайындаѓан лауазымды адамдар жатады. Солардыњ ішінде ортаќ ќ±зырлау органдарында жєне арнайы ќ±зыры бар кµптеген салалы органдар мамандандырылѓан мекемелер де бар. Кµптеген конститутцияѓа сєйкес атќару билігі Президент пен бірге ‰кіметке де тєн. ¤йткені ‰кімет билікті президент секілді алып ж‰реді. Кµбінесе ‰кімет ресми т‰рде министрлер кењесі немесе кабинеті деп аталады. Мысалы, Швецияда ол мемлекеттік кењес, Швейцарияда федералдыќ кењес, Россияда ресми т‰рде ‰кімет, Ќазаќстанда министрлер кабинеті деп аталады. Оныњ тµраѓасы кµбнесе премьер - министр. Италияда ресми т‰рде министр кењесініњ тµраѓасы, Германияда канслер, Норвегияда мемлекеттік министр, кейбір м±сылман елдерінде уєзір деп аталады. Б±л лауазым жоќ президенттік республикада (АЌШ) министрлік кењесі болмайды. Тµраѓаныњ µкілеттілігін зањ бойынша президент атќарады. ‰кімет єрт‰рлі тєсілмен ќ±рылады. Барлыќ елдерде жања ‰кімет парламент пен президент сайлауынан соњ таѓайындалады. Президентті жања мерзімге ќайта сайлаѓан кезде жєне парламент сайлауында сол партияныњ µзі жењіп шыќќан жаѓдайда б±рынѓы ‰кімет ішінара саќталѓанымен, заі ж‰зінде жања ‰кімет болады: б±рынѓысы µз µкілеттілігін тоќтатады. Ќазаќстанда да дєл осындай т‰рмен дамиды. Парламент сайлауыныњ нєтижесіне ќарай, оѓан µз міндетін жања ‰кімет ќ±рылѓанѓа дейін атќара беруге µкілеттілік береді.
Партиялыќ ќ±рам т±рѓыдан алѓанда ‰кімет бір партиялы, екі партиялы, азшылыќ жєне партияда жоќ болады. Бір партиялы ‰кімет дуалистік монархияда ќ±рылады. ¦лы Британия, Франция, Канада, Австралия, Египет, Сенегал осы елдерге тєн. Парламентте басты партияныњ ешќайсысы басым кµпшілікке ие болмаѓан жаѓдайда ондай кµпшілікке ие болу ‰шін оѓан азѓандай депутаттыќ орын жетіспей ќалѓанда парламенттік республиканыњ жєне парламенттік монархияда екі партиялы ‰кімет ќ±рылады.
Дамыѓан Батыс елдерініњ ‰кіметі прагматикалыќ тєсілдер арќылы б±рынѓы социалистік елдермен ынтымаќтастыќты ныѓайтып, оларды µзініњ ыќпал аймаѓына тарту саясатын ±станып отыр. Батыстыќ алпауыттардан Ресейдіњ б±л елдерге ыќпалын єлсіретуді кµздеген маќсатта аныќ ањѓарылып, ќалады. Б±рынѓы КСРО-ныњ Еуразиялыќ кењістігініњ рµлін амариканыњ ірі кењестанушысы З.Бжезинский аныќтап берді: Єлемдік ‰стемдікті ќолда ±стап ќалу ‰шін, ±лы шахмат таќтасында µз партиямызды ойнап шыѓуымыз керек. АЌШ-тыњ т±раќты т‰рдегі халыќаралыќ басылымдаѓы-американдыќтардыњ ќауіпсіздігі мен молшылыѓыныњ ењ мањызды іс... [4].
Германия. Франция мен Пруссия арасындаѓы соѓыстан кейін герман жерлері 22 монархия мен ‰ш еркін ќаладан т±ратын бірт±тас Герман империясына бірікті. 1871 жылы империялыќ конститутцияѓа сєйкес мемлекет басшысы император болып есептелді. Ал ол тек Пруссия корольі болуы м‰мкін еді. Император ќарулы к‰штерді басќарды, соѓыс жариялауѓа жєне бітімге жасауѓа ќ±ќылы болды. Ол ‰кімет басшысын (канцлерді) таѓайындады жєне орнынан алды, екі палатадан т±ратын парламентті шаќырып, тарата алды. Жоѓарѓы палата (бундесрат) сайланбады, оныњ ќ±рамы барлыќ монархиялар мен еркін ќалалардыњ µкілдерінен таѓайындалды. Тµменгі палата (рейхстаг) жалпыѓа бірдей дауыс беру жолымен сайланды, біраќ сайлауѓа єйелдер мен єскерилер ќатыстырылмады. Парламент ќ±ќыќтары шектеулі болды, µйткені ол ќабылдаѓан зањдарды император бекітуі тиіс еді.
Консерваторлар мен µнеркєсіп буржуазиясыныњ м‰дделерін ќорѓаушы ±лттыќ либералдыќ партия бєсекелес болды. Екі партия да ‰кіметті ќолдады. 1881 жылы орталыќтыњ партиясы деп атаќ алѓан католиктік партиясы ќ±рылды. Рейхстагќа едєуір орын алѓан социал - демократтар ‰кіметке оппозицияда болды.
Бисмарк ‰кіметі. Бірінші герман императоры Пруссия корольі I Вильгельм болды, біраќ елді іс ж‰зінде 1870 жылдан 1890 жылѓа дейін 20 жыл бойына императордыњ толыќ сеніміне енген канцлен Отто фан Бисмарк басќарды. Аса кµрнекті саясаткер єлі мємлегер, жаратылысынан аќылды, µте жігерлі, ќайсар Бисмарк темір канцлер деген лаќап атќа ие болды. Оныњ ішкі саясатыныњ негізгі баѓыты империядаѓы билікті орталыќтандыруѓа арналды. Бисмарк ‰кіметі буржуазиялыќ реформизм рухында єлеуметтік саясат ж‰ргізуден де ќашпады. Бисмарк ж±мысшылар зањдарыныњ дєуірі келді, - деп жариялады, кейінгі ‰ш жыл ішінде рейхстаг ж±мысшыларды µндірістегі кездейсоќ жаѓдайлардан жєне аурудан саќтандыру туралы зањдар ќабылдады. 1889 жылы ќартыќќа (70 жас) жєне ењбек ќабілетін жоѓалтуѓа байланысты зейнетаќы жµнінде зањ ќабылданды. 1891 жылы 11 саѓаттыќ ж±мыс к‰ні жєне жасµспірімдердіњ (13-ке дейінгі) ењбегін пайдалануѓа тыйым салу туралы зањ жарыќ кµрді [5].
жылы Бисмарк орнына т‰скеннен кейін жаулап алушылыќ идеологиясы к‰шейе тусті. Ол консерваторлар мен ±лттыќ либералдардыњ бір бµлігі мен єскерилерді біріктірген пангермандыќ одаќтыњ ќ±рылуынан кµрініс тапты. Пангерманизм доктринасы немістер басќалардан артыќ жаратылѓан халыќ, сондыќтан да олар басќаларѓа ‰стемдік ж‰ргізулері керек деп уаѓыздады. Пангерманистердіњ ‰гіті ‰кімет тарапынан кењ ќолдау тапты. Армия ‰кіметтіњ ерекше ќамќорлыѓына бµленді де, милитаризм ‰кіметтік доктринаѓа айналды.
Веймар республикасыныњ даѓдарысы жєне нацистердіњ билік басына келуі. Даѓдарыс басталысымен парламенттегі ‰кімет арќа суйейтін партиялар одаѓы ыдырады. Германияныњ социал - демократиялыќ партиясы оппозицияѓа кетті. ‰кіметті Орталыќ партиясыныњ оњшыл ќайраткері Брюнинг басќарды. Парламентте тірегі жоќ Брюнинг 1930-1932 жылдары тµтенше декреттер арќылы билік ж‰ргізді. ‰кімет ‰йреншікті єдетпен ж±мыс істеді. 1930 жылы тµтенше баѓдарлама ж±мыссыздыќќа байланысты жєрдем аќыныњ, єлеуметтік ќауіпсіздендіруге шыѓындардыњ, мемлекеттік ќызметкерлерге жалаќыныњ тµмендетілуін, салыќтардыњ µсуін жоспарлаѓан болатын. 1931 жылдыњ желтоќсанында ќабылданѓан тµтенше декрет бойынша жалаќы 1927 жыл дењгейіне дейін азайтылды. Банктерді банкроттыќтан саќтау маќсатымен мемлекет банк ж‰йесін сауыќтыруѓа кірісті, аса ірі Дрезден банкін мемлекет ќарамаѓына алып, кµптеген банктерге баќылау орнатты.
Германияда басќа да топтар болатын, біраќ тек нацистік партия ѓана єлеуметтік негіз ќ±рып, билікті басып алуѓа деген жігерімен кµзге т‰сті. Міне, осындай жаѓдайда аса ірі корпорациялар уысы мыќты ‰кімет ќ±руда жєне Версаль ж‰йесін ќайта ќарау ‰шін нацистік партияѓа сенім артты.
жылы Германия ‰кіметініњ басшысы генерал Шлейхер болатын. Оныњ рейхсверде ыќпалы болѓанымен, парламентте де, ел ішінде де аса беделі жоќ болды, сондыќтан єскери диктатура орнату н±сќасыныњ болашаѓы жоќќа тєн болды. Ірі бизнес топтарында елдегі билікті НСДАП-ќа жєне осы кезде µзін танымал шешен ретінде кµрсетіп ‰лгерген оныњ жетекшісі Адольф Гитлерге беру туралы шешім пісіп жетілді.
Германияныњ ірі µнеркєсіп иелерініњ бір тобы солшыл партиялардыњ ыќпалыныњ артуынан ќауіптеніп, ‰кімет ќ±ру ќ±ќын Гитлерге тапсыруды талап етіп, президент Гинденбургке хат жолдады. 1933 жылдыњ 30 ќањтарында Гинденбург Гитлерге ‰кімет ќ±рамын ±сынуды тапсырды. Германияда билік басына нацизм келді.
Канцлер Гитлер басќарѓан ‰кіметтіњ ќ±рылуы сырт кµзге єдеттегі кабинеттердіњ ауысуы болып кµрінді-‰кімет ќ±рамына нацистерден басќа бірнеше буржуазиялыќ партиялардыњ µкілдері енді. Іс ж‰зінде биліктіњ басты тетіктері нацистердіњ ќолында болды. Тек ќана ‰кімет ауысып ќойѓан жоќ, мемлекеттік басќарудыњ бір т‰рі буржуазиялыќ демократияныњ орнына тоталитарлыќ диктатура орнады.
жылдыњ тамызынан бастап президент Гинденбургтіњ ќайтыс болуына байланысты Гитлер бір µзі ±лт фюрері, канцлер єрі президент болып алды.
Германияныњ бµлінуіне алып келген батыс оккупациялыќ билік орындарыныњ мањызды шарасы 1948 жылдыњ 20 маусымда µткізілген аќша реформасы болды. Сол кезде Батыс Германияны Маншал жоспары бойынша кµмек беруге ќосу басталды. Саяси салада мањызды оќиѓа Германияныњ батыс аймаќтары ‰шін конститутция дайындау жµніндегі Парламенттік кењестіњ ќ±рылуы болды. 1949 жылдыњ 8 мамырында Кењес конститутцияныњ жобасын бекіті. Оныњ негізінде 1949 жылы 14 тамызда бундестагќа - парламенттіњ тµменгі палатасына сайлау µткізілді. Онда басты рольді ХДО атќарды-141 орын, ГСДП-ныњ –орын, ЕДП-ныњ - 52, ГКП-ныњ - 15 орыны (немесе дауыстардыњ 5,7%) [6] болды. Жоѓарѓы палата - бундесрат жердіњ µкілдерінен ќ±рылды. 1949 жылдыњ 7 ќырк‰йегінде бундесрат пен бундестаг конститутцияны бекітіп, Германия Федеративтік Республикасыныњ президентін сайлады. 20 ќырк‰йекте канцлер Конрад Аденауэр парламентке т±њѓыш ‰кімет ќ±рамын ±сынды.
Шыѓыс Германиядаѓы кењес оккупациялыќ аймаѓындаѓы оќиѓалар да осыѓан ±ќсас сценарий бойынша µрбіді. Ќоѓамдыќ партиялар мен ќозѓалыстар неміс ±лттыќ кењесін сайлады. Ол µзініњ сессиясында 7 ќазан 1949 жылы Шыѓыс Германияныњ территориясында Герман Демократиялыќ Республикасыныњ ќ±рылѓандыѓын жариялады. Палата ГДР президенттігіне Вильгелм Пикті сайлады. ‰кімет басшылыѓына Отто Гротеваль таѓайындалды. Ол ГДР-діњ т±њѓыш ‰кіметін ќ±рып, оны бекітуге ±сынды. Халыќ шаруашылыѓын ќалпына келтірудіњ екіжылдыќ жоспарын орындаѓаннан кейін, 1952 жылдыњ шілдесінде ГБСП съезі ГДРде социализмніњ негіздерін ќ±ру туралы шешім ќабылдады.
Сµйтіп, Германияныњ территориялыќ бµлінуі іске асты. Екі герман мемлекеті екі єлеуметтік - экономикалыќ жєне саяси ж‰йені бейнеледі: социалистік ГДР мен капиталистік ГФР тарихи жарысќа кірісті. Германияныњ екі бµлігі фашистік тарихынан єр т‰рлі жолымен арыла бастады.
Германия Федеративтік Республикасы ќ±рылѓаннан кейінгі Конрад Аденауэр ‰кіметініњ басты міндеті экономиканы ќалпына клтіру мен дамудыњ стратегиясын аныќтау болды. Ол ‰шін елде XIX ѓасырдыњ аяѓында ќалыптасќан экономика мен ќоѓамныњ германдыќ ‰лгісінен ќ±тылу ќажет болды.
1949 - 1966 жылдары ГФР ‰кіметін Христиан - демократиялыќ одаќ (ХДО) ќ±рды, канцлер болып осы партияныњ µкілі таѓайындалды. ХДО бірнеше жыл ЕДП-мен одаќтасып келді. Б±л экономика саласында жања либералдыќ саясатты іске асыру кезі еді. Жедел ќарќынмен экономикалыќ дамудыњ германдыќ кереметі осы уаќытќа сай келді. 1966 - 1969 жылдары ХДО ‰кіметі ГСДП бірлесіп ќ±рды (‰лкен одаќ) [7].
Кіші одаќ. ГСДП мен ЕДП 1969 - 1982 жылдары ГФР ‰кіметін ГСДП ЕДП- мен бірігіп ќ±рды (Кіші одаќ) [8]. Елді басќарудыњ алѓашќы кезењінде канцлер В. Брандт ењ басты мєселе сыртќы саясатты, ењ алдымен шыѓыстаѓы кµршілермен жєне ГДР-мен ќатынастарды т‰бегей лі ќайта ќарау деп есептеді. В. Брандт ‰кіметі Польшамен, Чехословакиямен, КСРО жєне ГДР-мен ќатынастарды жаќсарту жєне Германияны біріктіру мєселесін к‰ш ќолдану жолымен шешуден бас тарту жµнінде келісімге ќол ќойды.
‰кімет белгіленген жоспарлардан бас тартуѓа жєне ќатањ ‰немдеу саясатына кµшуге мєжб‰р жасалды. Шыѓындарды, єсіресе єлеуметтік баѓдарламаларѓа бµлінген шыѓындарды, ќысќартуды ќолында экономика министрініњ портфелі бар ЕДП белсенді т‰рде жаќтады. Министрдіњ 1982 жылы жасаѓан жоспары єлеуметтік шыѓындарды ш±ѓыл азайтуды ќарастырѓан болатын, б±ѓан ГСДП мен оны ќолдаушы кєсіподаќтар ќарсы болды. Осы кезде бундестагтаѓы ЕДП мен ХДО µкілдері ‰кіметке сенімсіздік білдіріп дауыс берді де, ‰кімет орнынан т‰сті.
Кіші одаќ. ХДО жєне ЕДП. 1982 жылдан ГФР ‰кіметін ЕДА ќолдаѓан ХДО-ныњ жетекшісі канцлер Гельмут Коль басќарды.
жылы наурыздаѓы бундестагт сайлауында Коль экономикалыќ µрлеу ‰шін дауыс беруге шаќырды, Людвиг Эдхардтыњ ізімен реформалар жасауѓа, мемлекеттіњ экономикаѓа араласуына шектеу ќоюѓа уєде берді, біраќ мемлекет тарапынан стихиялы т‰рде єрекет етуші рыноктык механизмге мемлекет тарапынан єлеуметтік т‰зету жасап т±рудыњ ќажеттігін мойындады. 80-90 жылдары экономикалыќ µрлеу жаѓдайында ГФР жања либералдыќ экономикалыќ баѓытќа ќайта оралды.
Реформалау єрекеттері. 60 жылдардыњ басында ГДР ‰кіметі толѓаѓы жеткен мєселелерді шешуге баѓытталѓан біршама белсенді реформалар ж‰ргізді. Орталыќтан жоспарлауды кєсіпорындардыњ біршама дербестігімен ‰йлестіруге єрекет жасалды. Шаруашылыќ есебі жєне басќа да шаралар енгізілді. Біраќ м±ныњ барлыѓы жеке меншікті т‰гелдей жою жєне кєсіпорындардыњ дербестігін шектеу жаѓдайларында µтіп жатты. Сµйте т±рѓанмен осы шаралардыњ µзі де µнеркєсіптіњ техникалыќ жабдыќталуын кµтеруге, басќаруды жаќсартуѓа жєне ењбек µнімділігін арттыруѓа м‰мкіндіктер берді. Шыѓыс герман немістерініњ материалдыќ жаѓдайы жаќсарды, азыќ - т‰лік жєне µнеркєсіп тауарларымен ќамтамасыз етілу жаѓынан олар басќа шыѓыс Еуропалыќ елдердіњ халыќтарынан едєуір алда болды.
жылдыњ 18 наурызында жања сайлау µтті. ГБСП оѓан Демократиялыќ к‰штер партиясы деген жања атпен ќатысты. Б±л ГДРдаѓы т±њѓыш еркін сайлау болды. Сайлауда коммунистерден іргесін аулаќ салѓан жєне Г. Кольдіњ ќатысуымен ГФР-дыњ материалдыќ кµмек кµрсетуімен ќ±рылѓан Германия ‰шін альянсты басќарѓан аймаќтыќ ХДО жењіске жетті. ХДО мен оныњ одаќтастары дауыстардыњ 48 % артыѓын алып, палатадаѓы орындардыњ кµпшілігіне ие болды. Сайлау ќорытындылары (ГБСП - 22 %, ДКП - 16 %). Тамызда ГДР ќ±рамына енуі туралы шартќа ќол ќойылды. Тарихи оќиѓа орын алды - Германия бірікті.
АЌШ. XIX ѓасырдыњ соњѓы ‰штегінде Америка Ќ±рама Штатында Президенттік типтегі республика мен ќоспартиялыќ ж‰йе т‰пкілікті орнады. Солт‰стіктердіњ жаќтастары республикалыќ партияныњ жетекші тобын ќ±раса, оњт‰стіктердіњ жаќтастары демократиялыќ партияда кµпілік болды. XIX ѓасырдыњ соњында ‰кімет басында ‰здіксіз республикашылар т±рды. 1890 жылы американ конгресі сенатор Шериан ±сынѓан крестерге ќарсы зањды ќабылдады. Шериан зањы кез - келген бірлестіктер, келісім жєне монополия тарапынан µндіріс пен саудаѓа шектеулер ќоюѓа тыйым салды.
жылы АЌШ президенті ќызметіне республикашылар партиясыныњ кµрнекті ќайраткері Теодор Рузвельт келді. Ол прогрессивтік деп аталатын кезењніњ басым салѓан бірнеше реформалар ж‰ргізді. Рузвельт ‰кіметініњ ж±ртшылыќ тарапынан екњ ќолдау тапќан прогрессивтік шарасы-ол монополияѓа ќарсы сот процестері болды. 1901 жылы АЌШ ‰кіметі Морганныњ баќылауындаѓы теміржол компанияларын еркін саудаѓа кедергі жасады деп айыптап, оларѓа ќарсы сот процесін ±йымдастырѓан болатын. Рузвельт ‰кіметі 1906 жылы конгресс арќылы таміржол тарифтерін баќылауѓа м‰мкіншілік беретін зањ µткізді. Ж±мысшылар жµнінде адал баѓыт ж‰ргізуге уєде беріп, ‰кімет сан рет ереуілдерге араласып, кейде ж±мысшылар жаќталды.
Рузвельт ‰кіметініњ атаѓын шыѓарѓан екінші бір мєселе - ол табиѓатты ќорѓау болды. Ењ єсем µсімдік пен жануарларѓа бай аудандар мемлекеттік ќорыќтар деп жарияланды.
жылы сайлауда АЌШ президенті болып республикашылардыњ кандидаты Уильям Тафт сайланды. Ол монополиялардыњ ‰стінен баќылау енгізуге баѓытталѓан реформаларды жалѓастырды.
Тафт ‰кіметі трестерге, оныњ ішінде Рокфеллердіњ М±най компаниясына жєне Морганныњ Болат трестіне ќарсы 45 сот процесін ±йымдастырды.
жылѓы сайлауда республикашыл партияныњ жаќтастарыныњ арасында жік тууына байланысты демократтардыњ кандидаты Вудро Вильсон жењіске жетті. Ол ‰кімет басында 1920 жылѓа дейін отырды. 1913 жылы ќабылданѓан федералдыќ резервтік ж‰йе [9] туралы зањѓа сєйкес жекеменшіктік банктармен ќатар ‰кімет баќылайтын резервтік банктер де ќ±рыла бастады. Оларѓа мањызды банктік ќызметтер, оныњ ішінде ќ±нды ќаѓаздарды шыѓаруда тапсырылды.
- 1932 жылдары АЌШ-та билік реапубликашылар партиясыныњ ќолында еді. Президент Герберт Гувер, б±рын жолы болѓан тау - кен инженері жєне кєсіпкер, осыныњ алдындаѓы сауда министрі ќызметінде µзініњ іскерлік ќасиеттері, филантропияѓа бейімдігі, бизнеске деген адал ќызметініњ арќасында 1928 жылы ‰кімет басына келген болатын. Гувер келісім берген бірден - бірі ірі шара - ол ќайта ќ±рушылыќ ќаржы корпарациясын (ЌЌЌК) ќ±ру болды. Б±л ‰кіметтік ±йым банктерге, теміржолдарѓа, саќтандыру компанияларына ќарыз мєселелерімен айналысты.
жылы даѓдарыс ‰кіметті мемлекеттік ќ±рылыстар мен ќоѓамдыќ ж±мыстарѓа бірнеше миллиард доллар бµлуге мєжб‰р етті.
Екінші д‰ниеж‰зілік соѓыс басталѓанша оќшауланушылыќ ‰кімет саясатыныњ жетекші баѓыты болып келді. Кейіннен Ф.Рузвельт бейтараптыќ туралы зањныњ ќателік болѓандыѓын, µйикені оныњ агрессорларѓа кµмектесіп, олардыњ ќ±рбандарын ќажетті кµмектерден айырѓандыѓын мойындады.
жылы президент сайлауыныњ ќарсањында демократиялыќ партия елге Рузвельт саясаты ќалдырѓан реформашылдыќ м±раныњ кµп бµлігінен айрылып ќалѓан болатын. Кµп жылдар бойына оппозицияда болып клген республикалыќ партияѓа ‰кімет басына келу м‰мкіндігі туды.
жылѓы сайлауда республткашылдар жењіске жетті. Ричард Никсон президент болып сайланды. 1976 жылы президент болып демократиялыќ партияныњ кандидаты Джимми Картер сайланды. Американ ‰кіметтерініњ экономикалыќ саясатянда кейсілшіктен бастап, неоконсерватизмге дейін мањызды ауытќушылыќтар орын алды.
Р.Рейган ‰кіметі (1980 - 1988 ж.ж.). Рейганомика. Республикашылдар партиясыныњ жењісі жєне президенттік ќызметке Колифорнияныњ б±рынѓы губернаторы жєне голлтвуд актері Р.Рейганныњ сайлануы ішкі жєне сыртќы саясат салаларында консерватизмге б±рынѓыдан да гµрі белсенді бетб±рыс жасаумен ерекшеленді. Рейган єкімшілігі шыѓындарды азайту мен бюджеттік тепе - тењдіктіњ ќатал монетарлыќ саясатын ж‰ргізді. Сонымен бірге мемлекеттік реттеу аясы тарылды, б±л баѓаны баќылаудан ба тартулардан ќоршаѓан ортаны ќорѓау туралы зањдарда белгіленген кєсіпкерліктерге ќойылѓан шектеулерді алып тастаудан кµрініс тапты. 1983 жылы американ экономикасы даѓдарыстан шыѓып, оныњ жања технология мен ѓылыми зерттеулерді µндіріске енгізу жолындаѓы жедел дамуы басталды. Ж±мыссыздыќ 10 миллион адамнан 7 миллионѓа дейін азайды. Ж‰зден аса єдеуметтік баѓдарламалар штаттардыњ ќарауына берілді жєне бірыњѓайландырылды. Біраќ єлеуметтік саясат б±рынѓыша ж‰ргізіле берді, 30 миллионнан аса американдыќтар сол к‰йінше мемлекет тарапынан єрт‰рлі кµмектерге м±ќтаж болды.
Рейган єкімшілігі кєсіподаќтарѓа ќарсы баѓытталѓан ќатањ саясат ±стады.
жылы АЕФ КПП ќатарында 16 миллион адам, яѓни ауыл шаруашылыѓынан басќа салалардаѓы ж±мыс ќолыныњ 32 %-ы бар болатын. 1992 жылы б±л сан ќзгермесе де, ±жымдасќан ж±мысшылардыњ ‰лесі 15 %-ына дейін ќысќарды.
жылдыњ желтоќсанында Вашингтонда КСРО мен АЌШ арасында орта жєне ќысќа ќашыќтыќ ракеталарын жою туралы шартќа ќол ќойылды. Содан соњ 1991 жылы Буш єкімшілігі кезінде Мєскеуде екі елдіњ стратегиялыќ шабуыл ќаруларыныњ ‰штен бірін ќысќарту туралы шартќа ќол ќойылды.
жылѓы президент сайлауында республикашылар таѓы да жењіске жетті. Рейганныњ саясатын оныњ кезінде елде вице - президент ќызметін атќарѓан Дж. Буш жалѓастырды.
жылѓы президент сайлауында демократиялыќ партия мен оныњ кандидаты Билл Клинтон жењіске жетті. Ол 1993 - 2001 жылдар аралыѓында ‰кімет басына билік етті.
жылдан астам уаќыт бойына экономика т±раќты дамып (1998 жылы - 3,6 %) отырды. Клинтон єкімшілігініњ т±сында жетекшілік секторда 14 миллион жања ж±мыс орны ќ±рылып, ж±мыссыздыќ соњѓы 25 жыл ішіндегі ењ тµмен кµрсеткіш дењгейіне дейін азайды. 1996 жылдан соњ АЌШ бюджетініњ ‰штен екісі адам ресурстарын дамытуѓа ж±мсалды. 1999 жылы АЌШ-тыњ бюджет дефицитін жоюѓа ќолы жетті.
Аќш-тыњ федеративті ‰кіметі - АЌШ-тыњ мемлекеттік басќару ж‰йесініњ атауы. Ол 1787 жылы ќабылданѓан АЌШ Конститутциясына негізделген. Мемлекеттік басќару ќ±рылысы - федеративті республика. Федеративті ‰кімет тек Конститутцияда жазылѓан зањдармен ѓана шектеледі.
Федеративті ‰кімет билікті бµлу принципімен жєне тєуелсіз ‰ш билік тармаѓымен: зањшыѓарушы, атќарушы жєне сот билігіне негізделінген принциптерімен ж±мыс істейді.
Биліктіњ атќарушы тармаѓы. АЌШ президенті - мемлекеттіњ, ‰кіметтіњ басшысы, ќарулы к‰штердіњ ќолбасшысы. АЌШ президенті 4 жылдыќ мерзімге сайланады, дегенмен, б±л орынды екі мерзіммне ѓана шектелген (АЌШ Конститутциясыныњ 22-ші т‰зітілуімен келісілген).
АЌШ-тыњ федеративті ‰кіметініњ атќарушы органы.
1) АЌШ президенті.
2) АЌШ-тыњ вице-президенті.
3) АЌШ-тыњ атќарушы департаменті.
) Тєуелсіз агенттіктер жєне ‰кіметтік корпорациялар.
) Кењестер, комиссиялар мен комитеттер.
) Федеральді консультативті комитеттер.
АЌШ Конститутциясы. Америка Ќ±рама Штатыныњ саяси ж‰йесі 1787 жылы ќабылданѓан Конститутция негізінде аныќталѓан, сонымен ќатар АЌШ-тыњ т‰зетілген Конститутциясы мен µзге де зањдар негізінде ќ±рылѓан. АЌШ-тыњ Конститутциясы АЌШ-тыњ федеративті ‰кіметіне мемлекеттік билікті негіздеуіне толыќ м‰мкіндік береді. АЌШ Конститутциясында билікті бµлу принципі ќойылѓан. Осы арќылы федеративті ‰кімет бір-бірінен бµлек єрекет етуші зањшыѓарушы, атќарушы жєне сот билігі органдарынан т±рады.
Штаттары. Єрбір штаттыњ µзініњ Конститутциясы, зањ шыѓарушы жиналысы, губернаторы жєне соты болады. Штаттардыњ єкімшілік бµлінісі олардыњ конститутцияда кµрсетілген. Дєл конгресс сияќты штаттыњ зањшыѓарушы жиналысы екіпалатасы (Небраскиден басќа) болады. Штаттарда билік тармаќтарыныњ ќ±рылымы ретке келтіру кµбіне федеральдіге баѓытталѓан. Штаттардыњ басым кµпшілігінде жоѓарѓы сотты таѓайындамайды, ±заќ мерзімге сайлайды. АЌШ-тыњ мемлекеттік ж‰йесініњ ќ±рылу негізі штаттан федерацияѓа ќарай ќ±рылуымен баѓытталѓан. Жєне де федеративті ‰кіметке берілген шектеулермен бірдей єрбір штат µзініњ территориясында толыќ суверенитетті бола алады. Сондыќтан штаттар µзініњ зањдарын ќабылдайды жєне µзініњ салыќтарын игереді. Ал кµптеген штаттардыњ конститутциясы АЌШ-тыњ конститутциясына ќараѓанда єлде ќайда ±ѓыныраќ жєне наќтыраќ. Дегенмен, штаттардыњ Конститутциясы мен зањдары АЌШ Конститутциясына ќарсы боа алмауы тиіс.
Кейбір штаттарда референдум µткізіледі.
Луизианада германдыќ - романо зањы єрекет жасайды, ал ќалѓан штаттарда аѓылшын зањдары (жалпы зањ) єреект жасайды.
Штаттардыњ єкімшілік бірліктері ќалалар мен округтар болып табылады. Б±л аудандардыњ сонымен ќатар µзіндік жарлыќтарымен сайлау арќылы ќ±рылѓан атќарушы орган билігі, сот жєне зањ шыѓарушы биліктерін иеленген. Дегенмен, µзін - µзі басќару органдарыныњ кµлемі айтарлыќтай ‰лкен емес. Олардыњ соны мынандай, АЌШ-тыњ сайлауѓа ќатысушы жартымиллиондыќ т±лѓаныњ 8,500-ден астамы федеративті жєне аймаќтыќ дењнейге ќатысты. Ќалѓандары жергілікті µзін - µзі басќару органдарында ж±мыс істейді. Кµптеген округтерде шериф, прокурор, судья, єлемдік сот тµраѓасы, медициналыќ сот эксперті, салыќ ќызметініњ бастыѓы жєне ревизор сайлау ќызметіндегілер болып табылады. Ќалаларда муниципальді кењестер мен мэрлер сайланады. Кейбір округтер мен ќалаларда атќарушы биліктіњ жоѓарѓы міндеттемелері µзін-µзі басќару органдарыныњ µкілдері таѓайындаѓан (бар болса жалдайды) кєсіби басќарушылардыњ ќолында шоѓарланѓан.
Ќалалар мен округтардыњ ќатарында штаттардыњ арнайы территориялды-єкімшілік бірліктері де бар. Олар сумен ќамту, суды ‰немдеу мен табиѓи ресурстарѓа, µрт ќауіпсіздігіне, оќыс жаѓдайда кµмекке келу, бµлек салыќ есебінен ќаржыландырылѓан транспортќа жауап береді. Олардыњ жетекшілігі бір жаѓдайларда сайланады, ал басќа жаѓдайда штат биліктерінен таѓайындалады. Мемлекеттік мектептерді басќару мектептік округтерге сєйкес сайлау немесе ќамќоршы т±лѓасынан ќ±рылѓан білім кењестеріне негізделген.
АЌШ-тыњ партиялары. АЌШ-тыњ саяси µмірінде АЌШ-тыњ республикандыќ партиясы, демократиялыќ партиясы, сонымен ќатар т‰рлі єсер етуші партиялар ќатысады. Олардыњ ењ ‰лкені - АЌШ-тыњ жасылдар партиясы.

1.2.Ќазаќстан Республикасында ‰кіметтіњ ќалыптасуыныњ саяси тарихы.

Б±рынѓа Ресей империясы ќол астындаѓы ±лттардыњ саяси жаѓынан µзін - µзі билеу барысындаѓы процестерді езілген ±лттардыњ жеке, тіпті оныњ ішінде буржуазиялыќ мемлекет [10] ќ±руѓа єрекеттенеді деген пікірді теріске шыѓарды. Мєселе ±лттардыњ µзін - µзі билеуге ±лттыќ сананыњ ќандай дењгейде жетіп, оныњ м‰мкін болатын ќандай тарихи жаѓдайларѓа байланысты екендігінде.
Ќазаќстанда ±лттыњ µзін - µзі билеу идеялары Ресейдегі 1905 - 1907 жылдарда революциядан кейін-аќ пайда болды. Ал, 1917 жылѓа аќпан буржуазиялыќ - демократиялыќ революциясынан кейін ќазаќ этнополитогенезінде конститутциялыќ - демократиялыќ баѓыттаѓы ±лттыќ интеллигенция тарапынан жања ќазаќ мемлекеттігін ќ±руѓа деген ±мтылыс оянып, ±лттыќ санада к‰шті серпіліс болѓандыѓы байќалады. Олар Ресейдегі µзгерістерді ќолдай отырып, облыстыќ жєне жалпы ќазаќ - ќырѓыз съездерінде Ресейдіњ федеративті - демократиялыќ ќ±рылымын бекітетін Б‰кілресейлік ќ±рылтай жиналысын µткізуді (Орынбор 1917 жыл, 5 - 13 желтоќсан) мєдениеті, тарихы жєне бірыњѓай сµйлеу тілі белгілері бойынша ќазаќтар т±ратын бірќатар облыстар мен аймаќтарды аумаќтыќ - ±лттыќ Алаш автономиясы етіп ќ±ру туралы ќаулы ќабылдады [11].
Автономияныњ барлыќ атќарушы µкілеттілігі 25 м‰шеден т±ратын Алашорданыњ уаќытша халыќтыќ кењесіне берілді. Ќазаќтар арасында т±ратын барлыќ ±лттыњ µкілдеріне мєдени автономия, аз ±лттардыњ ќ±ќыѓы жєне Алаш автономиясы мекемелерінде тењ дєрежедегі µкілеттіктерін саќтау кепілдері берілді. М.Дулатов пен басќа да ±лт басшыларыныњ (Є.Бµкейханов, Ж.Досм±хамедов, Х.Досм±хамедов, А.Байт±рсынов), пікірлері бойынша, Алаш автономиясыныњ Конститутциясы Б‰кілресейлік ќ±рылтай жиналысында бекітілуі тиіс болатын. Алашорданыњ т±рѓын орны болып Семей ќаласы алынды да, Кейін Алаш автономиясыныњ батыс бµлігін басќару ‰шін Алашорда ‰кіметініњ Батыс бµлімі [12] ±йымдастырылды.
Алайда, Алашорда ‰кіметі барќатар тарихи жаѓдайларѓа байланысты (уаќытша Сібір ‰кіметініњ сенімсіздігі, орыс генералдарыныњ сеператизмнен к‰діктенуі, ќазаќ ќоѓамыныњ революционер мен контрреволюционерлерге бµлінуі, ењ аќырында Ќазаќстанда кењес µкіметініњ орнауы) µз ойларын іске асыра алмады. Біраќ Алаш партиясы ойластырѓан Ќазаќстан мемлекеттігі мен сол кезењдегі оныњ тєуелсіздігініњ дєрежесі б‰гінгі тањда да кµњіл аударуѓа т±рарлыќ.
Ќазаќ газетініњ 1917 жылѓы 21 ќарашадаѓы (№251) санында жарияланѓан Алаш партиясыныњ Баѓдарламасыныњ бірінші параграфында былай деп жазылѓан: Ресей - демократтыќ федеративтік республика болуы ќажет (демократия - халыќтыќ µкімет, федерация - ±саќ мемлекеттердіњ одаѓы). Федеративтік республика ќ±рамындаѓы єрбір мемлекет дербес жєне µзін - µзі тењ ќ±ќыќты басќарады. ‰кімет басында ќ±рылтай жиналысы, ал белгілі мерзім аралыѓында мемлекеттік дума мен ќ±рылтай жиналысында белгілі - бір уаќытќа сайланатын президент т±рады. Президент министрлер кењесі арќылы басќарып, ќ±рылтай жиналысы мен мемлекеттік дума алдында жауапты. Ал зањ шыѓару билігі ‰кіметтіњ ‰стінен баќылап отыратын мемлекеттік дума ќолына шоѓырланѓан. Барлыќ адамдар шыѓу тегіне, діни нанымы мен жынысына ќарамастан сайлау ќ±ќыѓына ие. Депутаттарды сайлау тікелей, тењ дєрежеде жєне жасырын дауыс беру арќылы ж‰ргізіледі [13].
Ќазаќтардыњ автономиялыќ ±лттыќ - демократиялыќ Алаш мемлекеттігініњ Алашорда ‰кіметі азамат соѓысы жаѓдайында 1917 жылдыњ желтоќсанынан 1919 жылдыњ желтоќсанына дейін екі жыл µмір с‰рді, ал зањды т‰рде µзініњ µмір с‰руін Омбы ќаласындаѓы Уаќытша Б‰кілресейлік ‰кіметтіњ жарлыѓы бойынша 1918 жылдыњ 22 ќазанында (4 ќарашада) тоќтатты [14].
Сонымен бірге Алашорда ‰кіметініњ аз ѓана тарихи уаќыт аралыѓында Алаш автономиясыныњ жобасын ж‰зеге асыруы Орталыќ Азиядаѓы ќазаќ ж±ртшылыѓыныњ Барлыќ ±лттардыњ мемлекеттік бірігуініњ ќажет екендігін т‰сінуіне объективті ыќпал еткен ќажетті кезењ болып табылды. Б±л пікірдіњ д±рыстыѓына - Ќазаќстандаѓы Кењес ‰кіметініњ ±лттыќ - аумаќтыќ автономия идеясыныњ тарихи сабаќтастыѓы (Є.Жангелдин, Т.Бокин, С.Мењдешов, Н.Н±рмаќов, С.Сейфуллин жєне т.б.) дєлел бола алады.
Большевиктік кµсемдердіњ орталыќта жєне жергілікті жерлерде бірт±тас державаны саќтауѓа ±мтылуына ќарамастан, кењес ‰кіметі б±рын патша отары болѓан халыќтар мен ±лттардыњ µсіп келе жатќан мемлекеттік сана-сезіміне кµњіл бµлмей, жергілікті халыќтыњ саяси м‰дделерін есепке алмай т±ра алмады. Міне, сондыќтан 1918 жылы ќабылданѓан РКФСР Конститутциясы Ресей Кењестік Республикасын ерікті ±лттардыњ еркін одаѓы негізінде кењес ±лттыќ республикалар федерациясы деп жариялады (2 - бап), ал оныњ 11 - бабы айрыќша т±рмысы мен ±лттыќ ќ±рамы жаѓынан ерекшеленетін облыстарѓа, облыстыќ автономиялыќ одаќтарѓа бірігу ќ±ќыѓын берді. Олар да Федерация негізінде РКФСР ќ±рамына енді [15]. Алайда, парламенттік - президенттік республиканыњ ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Өкіметтің қалыптасуының әлемдік тәжірбиесі
Электрондық үкіметтің әлемдік тәжірибесі және оның Қазақстандағы қалыптасуы (салыстырмалы саяси талдау)
Кәсіпкерлік түрлері "Салыстырмалы талдау"
Кәсіпкерлік түрлері “Салыстырмалы талдау”
Салыстырмалы шамаларды талдау
Әлемдік діни мәтіндердің салыстырмалы талдауы
Кәсіпкерлік түрлері (Салыстырмалы талдау)
Кәсіпкерлік түрлері. "Салыстырмалы талдау"
Кәсіпкерлік түрі "салыстырмалы талдау"
Кәсіпкерлік түрлері(салыстырмалы талдау)
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь