Ғабиден Мұстафин


Мен әрдайым бүгінгіні, шамам келгенше – ертеңгіні жаздым. Жазушы, алдымен, өз дәуірінің жаршысы. Мен өз бойымдағы бүкіл дарыным мен күш-қуатымды… халық мүддесіне қалтқысыз, алаңсыз бағыштаған жазушымын. Менің творчествомның өзегі, арқауы, негізі жаңа заман, жаңа адам.
Ғабиден Мұстафин мұрасы - 20-40- жылдардағы Қазақстанның көркемдік шежіресі. Жазушы шығармаларынан ескен шындық - дән салмағынан басын көтере алмай, маужырай тербелген қалың бидай мен гүрсілдеген шыңырау шахтаны аралатып, туған өлкеге көз жібертеді – еңбекке толы уақытты, қарапайым еңбек адамын көресіз. Ғабиден Мұстафин жағымды кейіпкерлердің тұтас бір тізбегін жасады. Олар жарқын болашақ үшін батыл күресіп, ел- жұртының арман-тілегі, мүдде-мақсатының орындалуына аянбай ат салысты – азаматтық тұғырдан түспеді.Өз заманымен тығыз байланысып, күш-қуатын уақыт алдындағы борышты өтеуге арнау, өз замандасына аянбай қызмет ету, еңбек адамының ой-арманын, баянды ісін мадақтай жырлау, белсенді кұрескер биігінен таймау -- Ғабиден

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




ЃАБИДЕН М¦СТАФИН

(1902-1985)

Мен єрдайым б‰гінгіні, шамам келгенше –ертењгіні жаздым. Жазушы, алдымен, µз дєуірініњ жаршысы. Мен µз бойымдаѓы б‰кіл дарыным мен к‰ш-ќуатымды... халыќ м‰ддесіне ќалтќысыз, алањсыз баѓыштаѓан жазушымын. Меніњ творчествомныњ µзегі, арќауы, негізі жања заман, жања адам.

Ѓабиден М±стафин.

Ѓабиден М±стафин м±расы - 20-40- жылдардаѓы Ќазаќстанныњ кµркемдік шежіресі. Жазушы шыѓармаларынан ескен шындыќ - дєн салмаѓынан басын кµтере алмай, маужырай тербелген ќалыњ бидай мен г‰рсілдеген шыњырау шахтаны аралатып, туѓан µлкеге кµз жібертеді –ењбекке толы уаќытты, ќарапайым ењбек адамын кµресіз. Ѓабиден М±стафин жаѓымды кейіпкерлердіњ т±тас бір тізбегін жасады. Олар жарќын болашаќ ‰шін батыл к‰ресіп, ел- ж±ртыныњ арман-тілегі, м‰дде-маќсатыныњ орындалуына аянбай ат салысты –азаматтыќ т±ѓырдан т‰спеді.¤з заманымен тыѓыз байланысып, к‰ш-ќуатын уаќыт алдындаѓы борышты µтеуге арнау, µз замандасына аянбай ќызмет ету, ењбек адамыныњ ой-арманын, баянды ісін мадаќтай жырлау, белсенді к±рескер биігінен таймау -- Ѓабиден М±стафинніњ рухани келбеті.

Жастыќ шаќ. Алѓашќы ќадам.

Єдетте, жазушыныњ ізденісі мен µмір жолы кµркем шыѓармасында із ќалдырып, ел басынан кешкен тарихи оќиѓалар сайрап жатады. Ѓабиден М±стафин м±расы-осынау ќаѓиданыњ дєлелі мен айѓаѓы.
Ол 1902 жылы Ќараѓанды облысыныњ Тельман ауданында шаѓын дєулетті отбасында µмірге келді. Талапты бала єуелі ауыл молдасынан оќып сауатын ашады. Басќа оќу жоќ еді -- дейді ол кейін жастыќ шаѓын ќынжыла, м±њая еске алып. Кішкентай ж‰ректе жанѓан шыраќ оќу-білім іздетеді, 1916 жылы зауыттаѓы орысша-ќазаќша мектептіњ тµртінші сыныбына т‰сіп, бір жылдан кейін бітіріп шыѓады. Ќайтып оќуѓа м±рша болѓан жоќ -- деп µкінеді кейін жазушы. 1918-1925 жылдары ауылдыќ кењестіњ єр алуан ж±мысына араласады. Білімге деген ќ±штарлыќ Ќазаќстанныњ сол кездегі орталыѓы Ќызылордадан оќу іздетеді. Біраќ балалыќ шаѓында алѓан шамалы білім оќу орнына т‰суге м‰мкіндік бермейді де, жоѓарѓы сотќа ќызметке орналасады. Жазушыныњ µзі айтќандай, кµркем єдебиетке деген ќ±штарлыѓы осы жылдары оянады.
Жиырмасыншы жылдар туѓан еліміз ‰шін аса бір мањызды кезењ еді. Ауылдаѓы негізгі тартыстар Азамат соѓысынан кейінгі ауыртпалыќтар, єлі оњы мен солын айыра бермейтін кедейлердіњ ќиын хал-к‰йі тµњірегінде µрбитін. Жастайынан талай ќиянат кµрген болашаќ жазушы ќайнаѓан µмір аѓымынан сырт ќала алмады. ¤зініњ алѓашќы ќадамы туралы кµргенімді, сезгенімді жазатынмын -- дейді Ѓабењ. Демек, жазушылыќ µмірініњ алѓашќы сєтінен бастап б‰кіл µнер жолына ‰лкен єсер осындай тартыстардыњ ќызу ортасы еді.
Жас талапкер µзі кµрген, сотќа келіп т‰скен шаѓымдарда айтылѓан ќиянат, м±њ-шер, жапа шеккен адамдар туралы наќтылы оќиѓа негізінде жазѓан хабарлам, очерк, фельетондарын Ењбекші ќазаќ (ќазіргі Егемен Ќазаќстан) газетіне жариялап ж‰рді.
Сµйтіп, Ѓабиден М±стафин алѓашќы ќалам тартысынан-аќ µзініњ µзекті таќырыбын -- б‰гінгі ќайнаѓан µмірді дєл тапты. Т±њѓыш кітабы Ер Шойынѓа (1929) арќау болѓан да µзі жаќсы білетін ауыл µмірі, кедейдіњ сана-сезімі, таптыќ к‰рес еді. Ер Шойын -- жазушыныњ ѓ±мырлыќ таќырыбын белгілеген, µзініњ талабы мен талантына сенім туѓызѓан ерекше мєні бар жинаќ.
Белгілі сыншы-ѓалым З. С. Кедрина жазушыныњ µнер жолын саралай келіп, оны тыњ таќырыптарѓа алдымен баратын батылдыѓын, жањашылдыѓын творчестволыќ барлауда деп, басып айтты. Жинаќќа кірген т±њѓыш шыѓармасы Сєрсен мен Боќаш (1927-1928), Ер Шойын, Ќан, Ќашќын сияќты єњгімелерінде ауылда µтіп жатќан таптыќ тартысты наќтылы оќиѓа-кµріністер арќылы реалистік дєлдікпен бейнеледі. Жазушыныњ ыстыќ ыќыласы ќаналѓан тап жаѓында. Кµркем образдар арќылы: Адал ењбегініњ ќызыѓын кµрмей, адам! деген ардаќты атќа ќолы жетпей ќиналѓан адал жандар осылар! -- дейді жазушы. Байдыњ малын баѓып, байлыѓын кµбейтіп ж‰рген ќ±тты ќол жандар жас жазушыѓа адамгершілік пен аќиќаттыњ µзіндей кµрінеді. Осындай жандарды с‰ліктей сорып, басын кµтертпей езгіге салѓан ‰стем тапты автор жиіркенішпен, жек кµре суреттейді. Жазушыныњ маќсаты айќын, м‰ддесі ашыќ -- кімді жаќтайтыны, кімді даттайтыны т‰сінікті. Таптыќ к‰ресте ќажыр-ќайрат. ¦йымшылдыќ ќажеттігін суреттеген Ер Шойын жинаѓы тартыстыњ єлі толастамаѓан кезінде шыќќанын ескерсек, кітаптыњ єлеуметтік, тєрбиелік мєні ерекше болѓанын т‰сіну ќиын емес.
Жас ќаламгердіњ шыѓармаларында кейбір біркелкілікке ќ±рылып, жинаќтау сипаты, кµркемдік мєнерлеу, тіл шеберлігі жетпей жатќанмен, алѓашќы ќадамынан-аќ автордыњ азаматтыќ белсенділігі, маќсатыныњ айќындыѓы аныќтала т‰седі.
Біраќ Ѓ. М±стафинніњ ізденісі жењіл болды, ќиыншылыќќа кездеспеді десек, шындыќтан ауытќыр едік. Жас кезінде ж‰йелі білім ала алмаѓан жазушыѓа µмір –білім б±лаѓы, ењбек - µнер шыраѓы болды. Баяу ќалыптасып, жењіл шыѓармалар да жазды, біраќ тынымсыз ењбек, іздену, оќу білімді, парасатты, ќайраткер жазушыѓа айналдырды.
Жања кітаптыњ ќуанышы басылмай жатып, µмірді терењ зерттеу ќажеттігін т‰сінген ќаламгер Ќараѓанды ќаласындаѓы ќайнаѓан ењбек майданына (1930) араласып кетеді –‰ш жыл шахтада ж±мыс істейді, жер ќазады, токарь мамандыѓын игереді. Мен келгенде, - дейді жазушы, - Ќараѓандыда бес-алты жаман барак ќана, 30-40 ж±мысшы ѓана бар еді. Олар кµмірді ќайламен ќазып, сыртќа темір шелекпен ќол б±рау арќылы шыѓаратын. Шахта дегендері—бір ѓана ќ±дыќ.
1933 жылы Ѓ. М±стафин Ќараѓанды пролетариаты газетініњ жауапты секретары ќызметіне таѓайындалады. Біраќ кµп кешікпей ќазаќ тілінде Ќызыл ту атты жања газеттіњ ашылуына байланысты Новосибирь ќаласына ауыстырылады. ¤мірлік тєжірибесі байыѓан, журналист ретінде ќаламы тµселген Ѓ. М‰стафин 1938 жылы газет жабылысымен Алматыѓа кµшіп келеді. Б±л меніњ тоѓыз жыл бойы жазушылыќтан ќол ‰зіп кеткен, ќайта оралѓан шаѓым, -- деп жазады Ѓабењ.
Астана жазушыѓа кµп єлеуметтік-ќоѓамдыќ жаѓдайды жања биіктен баѓалауына, єдеби-мєдени µмірмен етене араласуѓа м‰мкіндік береді. Сол бір илелогия майданы шиеленіскен таптыќ тартыстыњ ќызу жылдарында ќаламгер, µзі айтќандай, к‰ресші µнердіњ шебінде болды. Оныњ кµз алдында жалынды аќын Сєкенніњ. Cєбит пен Бейімбеттіњ, ±лы М±хтар мен Ѓабиттіњ ‰лгі т±тар жарќын бейнелері т±рды. Дєл осы жылдары єдебиетті кµп оќып, кµп ‰йренді. Жања µмірдіњ єсерімен философиялыќ, эстетикалыќ кµзќарасы ќалыптасып, єдеби талѓамы биіктей береді. Кµптен кµњілін ќобалжытќан етене жаќын таќырыбы –Ќараѓанды шахтерлерініњ µмірінен ¤мір мен µлім атты т±њѓыш романын жазады (1939). Б±л --- ‰лкен жолдыњ бастауын аша т‰скен кітап еді.
Он жыл (1939-1948) Єдебиет майданы (ќазіргі Ж±лдыз журналында ќызмет істей ж‰ріп, басында єдеби ќызметкер, кейін редактор) ел µмірімен кењ танысып, жазушылыќ ењбекке біржолата бет б±рады. 1942 жылы Айѓаќ атты шаѓын пьеса, Т±тќын, К‰лмеген адам, Ќ±лаѓан ќ±з, Керуен секілді єњгімелер жазды. Жазушыныњ кемел кезі басталады.

Замандас туралы жыр. ‡лкен жанр µрінде.

1940 жылы Ѓ. М±стафинніњ алѓашќы кµлемді туындысы --- ¤мір мен µлім романы жарыќќа шыќты. Б±л –ќазаќ єдебиетіндегі ауыр µнеркєсіпке ењбек еткен ж±мысшы табы мен техникалыќ интеллегенцияны бейнелеген т±њѓыш шыѓарманыњ бірі еді. Ќараѓанды да кµтеріліп келе жатќан зор жањалыќ кењінен суреттелгенмен, алѓашќы єњгімелерде кеткен кемшілікті б±л кітаптан да байќауѓа болар еді. Єйтсе де, жања шыѓарма болашаќ романистіњ шеберлігін шыњдауда ‰лкен мектеп болды.
¤мір мен µлімнен кейін ќаламгердіњ сєтті кезењі басталады. Ауылдаѓы µзгерістерге арналѓан Шыѓанаќ (1945) пен Миллионер (1948) жарыќ кµреді. Кµп кешікпей орыс тілінде жарияланѓан б±л шыѓармалар ќаламгер есімін кењінен танытады. М±стафин шыѓармалары шет тілдерге аударыла бастайды.
Ќазаќ єдебиетініњ кµрнекті туындысына айналѓан Ќараѓанды романы (1952) мен жазушы шыѓармашылыѓыныњ бір шыњы –Дауылдан кейін (1960) романы басылып шыѓады. Соњѓы жылдары µз басынан кешкенін, кµргенін ѓ±мырнамалыќ Кµз кµрген романында жинаќтады.
¤те мањызды таќырыптарѓа арналѓан б±л романдарѓа кењ т±рѓыдан ќарау керек. Жиырмасыншы жылдардаѓы кескілескен таптыќ тартыс, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ғабиден Мұстафин өмірі
Ғабиден Мұстафин өмірі мен шығармашылығы
Ғабиден Мұстафин шығармаларындағы тарихи шындық
Ғабиден Мұстафин өмірі және шығармашылығы
Қазақ тіліндегі мақал-мәтелдердің танымдық бейнелілігі (Ғ.Мұстафин, С.Мұқанов шығармалары негізінде)
Қазақ тілі мен әдебиет пәні бойынша оқушыларды біріңғай ұлттық тестілеуге дайындаудың тиімді жолдары
Қазақстан сәндік қолданбалы өнер
Қазақтың ақын-жазушылары
« ҚАЗАҚ ТІЛІ САБАҚТАРЫНДА ТИІМДІ ӘДІСТЕРДІ ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ МАБ ЖӘНЕ ҰБТ ДАЙЫНДЫҚТАРЫН АРТТЫРУ »
Ғ.Мұстафиннің сыншылық табиғаты
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь