Ғабиден Мұстафин

Мен әрдайым бүгінгіні, шамам келгенше – ертеңгіні жаздым. Жазушы, алдымен, өз дәуірінің жаршысы. Мен өз бойымдағы бүкіл дарыным мен күш-қуатымды… халық мүддесіне қалтқысыз, алаңсыз бағыштаған жазушымын. Менің творчествомның өзегі, арқауы, негізі жаңа заман, жаңа адам.
Ғабиден Мұстафин мұрасы - 20-40- жылдардағы Қазақстанның көркемдік шежіресі. Жазушы шығармаларынан ескен шындық - дән салмағынан басын көтере алмай, маужырай тербелген қалың бидай мен гүрсілдеген шыңырау шахтаны аралатып, туған өлкеге көз жібертеді – еңбекке толы уақытты, қарапайым еңбек адамын көресіз. Ғабиден Мұстафин жағымды кейіпкерлердің тұтас бір тізбегін жасады. Олар жарқын болашақ үшін батыл күресіп, ел- жұртының арман-тілегі, мүдде-мақсатының орындалуына аянбай ат салысты – азаматтық тұғырдан түспеді.Өз заманымен тығыз байланысып, күш-қуатын уақыт алдындағы борышты өтеуге арнау, өз замандасына аянбай қызмет ету, еңбек адамының ой-арманын, баянды ісін мадақтай жырлау, белсенді кұрескер биігінен таймау -- Ғабиден
        
        ЃАБИДЕН М¦СТАФИН
(1902-1985)
Мен єрдайым б‰гінгіні, шамам келгенше – ертењгіні жаздым.
Жазушы, алдымен, µз дєуірініњ жаршысы. Мен µз ... ... мен ... ... м‰ддесіне ќалтќысыз,
алањсыз баѓыштаѓан жазушымын. Меніњ творчествомныњ µзегі,
арќауы, негізі жања ... жања ... ... ... м±расы - 20-40- жылдардаѓы Ќазаќстанныњ
кµркемдік шежіресі. Жазушы шыѓармаларынан ескен шындыќ -
дєн салмаѓынан басын кµтере ... ... ... ќалыњ
бидай мен г‰рсілдеген шыњырау шахтаны аралатып, туѓан
µлкеге кµз жібертеді – ењбекке толы уаќытты, ќарапайым
ењбек ... ... ... ... ... ... бір ... жасады. Олар
жарќын болашаќ ‰шін батыл к‰ресіп, ел- ж±ртыныњ
арман-тілегі, ... ... ... ...... т±ѓырдан т‰спеді.¤з заманымен тыѓыз
байланысып, к‰ш-ќуатын уаќыт алдындаѓы борышты µтеуге
арнау, µз ... ... ... ету, ... ... ... ісін ... жырлау, белсенді к±рескер
биігінен таймау -- Ѓабиден М±стафинніњ рухани келбеті.
Жастыќ шаќ. ... ... ... ... мен µмір жолы ... ... із
ќалдырып, ел басынан кешкен тарихи оќиѓалар сайрап жатады.
Ѓабиден М±стафин м±расы-осынау ќаѓиданыњ дєлелі мен
айѓаѓы.
Ол 1902 жылы ... ... ... ауданында шаѓын
дєулетті отбасында µмірге келді. Талапты бала єуелі ... оќып ... ... ... оќу жоќ еді» -- ... ... жастыќ шаѓын ќынжыла, м±њая еске алып. Кішкентай ж‰ректе
жанѓан шыраќ оќу-білім іздетеді, 1916 жылы зауыттаѓы
орысша-ќазаќша мектептіњ тµртінші сыныбына т‰сіп, бір
жылдан кейін ... ... ... ... ... болѓан жоќ» --
деп µкінеді кейін жазушы. 1918-1925 жылдары ауылдыќ кењестіњ єр
алуан ж±мысына ... ... ... ... ... кездегі орталыѓы Ќызылордадан оќу іздетеді. Біраќ балалыќ
шаѓында алѓан шамалы білім оќу ... ... ... де, ... сотќа ќызметке орналасады.
Жазушыныњ µзі айтќандай, кµркем єдебиетке деген
ќ±штарлыѓы осы жылдары оянады.
Жиырмасыншы жылдар туѓан еліміз ‰шін аса бір мањызды кезењ ... ... ... ... ... ... єлі оњы мен ... айыра бермейтін
кедейлердіњ ќиын хал-к‰йі тµњірегінде µрбитін. Жастайынан
талай ќиянат кµрген болашаќ жазушы ќайнаѓан µмір аѓымынан
сырт ќала алмады. ¤зініњ ... ... ... ... ... -- ... Ѓабењ. Демек, жазушылыќ
µмірініњ алѓашќы сєтінен бастап б‰кіл µнер жолына ‰лкен
єсер осындай тартыстардыњ ќызу ортасы еді.
Жас талапкер µзі ... ... ... ... ... ... м±њ-шер, жапа шеккен адамдар туралы наќтылы оќиѓа
негізінде жазѓан хабарлам, очерк, ... ... ... «Егемен Ќазаќстан») газетіне жариялап ж‰рді.
Сµйтіп, Ѓабиден М±стафин алѓашќы ќалам тартысынан-аќ µзініњ
µзекті таќырыбын -- б‰гінгі ќайнаѓан µмірді дєл тапты.
Т±њѓыш ... «Ер ... (1929) ... ... да ... ... ауыл ... кедейдіњ сана-сезімі, таптыќ
к‰рес еді. «Ер Шойын» -- ... ... ... ... ... мен талантына сенім туѓызѓан
ерекше мєні бар жинаќ.
Белгілі сыншы-ѓалым З. С. Кедрина ... µнер ... ... оны тыњ ... алдымен баратын батылдыѓын,
жањашылдыѓын «творчестволыќ барлауда» деп, басып айтты.
Жинаќќа кірген т±њѓыш шыѓармасы «Сєрсен мен Боќаш»
(1927-1928), «Ер Шойын», «Ќан», «Ќашќын» сияќты ... µтіп ... ... ... ... оќиѓа-кµріністер
арќылы реалистік дєлдікпен бейнеледі. Жазушыныњ ыстыќ ыќыласы
ќаналѓан тап жаѓында. Кµркем ... ... ... ... ... ... ... ардаќты атќа ќолы жетпей
ќиналѓан адал жандар осылар!» -- дейді жазушы. Байдыњ
малын баѓып, байлыѓын кµбейтіп ж‰рген ќ±тты ќол жандар жас
жазушыѓа адамгершілік пен ... ... ... Осындай
жандарды с‰ліктей сорып, басын кµтертпей езгіге салѓан ‰стем
тапты автор жиіркенішпен, жек кµре суреттейді. Жазушыныњ
маќсаты айќын, м‰ддесі ашыќ -- ... ... ... т‰сінікті. Таптыќ к‰ресте ќажыр-ќайрат.
¦йымшылдыќ ќажеттігін суреттеген «Ер Шойын» жинаѓы
тартыстыњ єлі толастамаѓан кезінде шыќќанын ескерсек,
кітаптыњ єлеуметтік, тєрбиелік мєні ... ... ... ... ќаламгердіњ шыѓармаларында кейбір біркелкілікке ќ±рылып,
жинаќтау сипаты, кµркемдік мєнерлеу, тіл шеберлігі жетпей
жатќанмен, алѓашќы ... ... ... маќсатыныњ айќындыѓы аныќтала т‰седі.
Біраќ Ѓ. М±стафинніњ ізденісі жењіл болды, ... ... ... ... едік. Жас кезінде
ж‰йелі білім ала алмаѓан жазушыѓа µмір – білім б±лаѓы, ењбек -
µнер шыраѓы болды. Баяу ... ... ... да жазды,
біраќ тынымсыз ењбек, іздену, оќу білімді, парасатты,
ќайраткер жазушыѓа айналдырды.
Жања кітаптыњ ќуанышы басылмай жатып, µмірді терењ зерттеу
ќажеттігін т‰сінген ... ... ... ... майданына (1930) араласып кетеді – ‰ш
жыл шахтада ж±мыс істейді, жер ќазады, ... ... «Мен ... - ... ... - ... ... барак ќана, 30-40 ж±мысшы ѓана бар еді.
Олар кµмірді ќайламен ќазып, сыртќа темір шелекпен ќол
б±рау арќылы шыѓаратын. Шахта дегендері—бір ѓана ... жылы Ѓ. ... ... ... ... ... ќызметіне таѓайындалады. Біраќ кµп кешікпей ќазаќ
тілінде «Ќызыл ту» атты жања ... ... ... ... ... ... тєжірибесі байыѓан,
журналист ретінде ќаламы тµселген Ѓ. М‰стафин 1938 жылы ... ... ... ... «Б±л меніњ тоѓыз жыл бойы
жазушылыќтан ќол ‰зіп кеткен, ќайта оралѓан ... -- ... ... ... кµп єлеуметтік-ќоѓамдыќ жаѓдайды жања биіктен
баѓалауына, єдеби-мєдени µмірмен етене араласуѓа м‰мкіндік
береді. Сол бір ... ... ... ... ќызу жылдарында ќаламгер, µзі айтќандай,
к‰ресші µнердіњ шебінде болды. Оныњ кµз алдында жалынды
аќын Сєкенніњ. Cєбит пен Бейімбеттіњ, ±лы М±хтар ... ... ... ... ... ... Дєл осы
жылдары єдебиетті кµп оќып, кµп ‰йренді. Жања µмірдіњ
єсерімен философиялыќ, эстетикалыќ кµзќарасы ќалыптасып,
єдеби талѓамы биіктей береді. Кµптен кµњілін ќобалжытќан ... ...... ... µмірінен «¤мір мен
µлім» атты т±њѓыш романын жазады (1939). Б±л --- ‰лкен
жолдыњ бастауын аша т‰скен кітап еді.
Он жыл (1939-1948) ... ... ... ... ... ... ... басында єдеби
ќызметкер, кейін редактор) ел µмірімен кењ танысып,
жазушылыќ ењбекке біржолата бет б±рады. 1942 жылы «Айѓаќ»
атты шаѓын пьеса, ... ... ... ... ќ±з»,
«Керуен» секілді єњгімелер жазды. Жазушыныњ кемел кезі
басталады.
Замандас туралы жыр. ... жанр ... жылы Ѓ. ... ... ... ... --- «¤мір мен
µлім» романы жарыќќа шыќты. Б±л – ќазаќ єдебиетіндегі ... ... ... ... табы мен техникалыќ
интеллегенцияны бейнелеген т±њѓыш шыѓарманыњ бірі еді.
Ќараѓанды да кµтеріліп келе жатќан зор жањалыќ кењінен
суреттелгенмен, ... ... ... ... ... да ... болар еді. Єйтсе де, жања шыѓарма
болашаќ романистіњ шеберлігін шыњдауда ‰лкен мектеп болды.
«¤мір мен µлімнен» кейін ќаламгердіњ сєтті кезењі ... ... ... ... (1945) ... (1948) ... ... Кµп кешікпей орыс
тілінде жарияланѓан б±л шыѓармалар ќаламгер есімін кењінен
танытады. М±стафин шыѓармалары шет тілдерге аударыла бастайды.
Ќазаќ єдебиетініњ кµрнекті туындысына айналѓан ... (1952) мен ... ... бір шыњы ... ... (1960) романы басылып шыѓады. Соњѓы
жылдары µз басынан кешкенін, кµргенін ѓ±мырнамалыќ «Кµз
кµрген» романында жинаќтады.
¤те ... ... ... б±л романдарѓа кењ т±рѓыдан
ќарау керек. Жиырмасыншы жылдардаѓы кескілескен таптыќ
тартыс, ќалыњ б±ќараныњ рухани µзгеруі, ауылдыњ µзгерісі
ен далаѓа µнеркєсіп алыптарыныњ салынуы – ... ... ... жања бір ќоѓамныњ ќанат жаюы кењ бейнеленген
кењ ќ±лашты шыѓармаларѓа айналды.
Шыѓанаќ туралы сыр.
Ќазаќ єдебиетінде шаруа ... ... ... ... ... ... ие ... – «Шыѓанаќ»
романы.
¤мірдіњ талай бел-белесін басынан кешірген Олжабек бейнесі
µзініњ типтік сипатымен миллиондаѓан орта шаруаныњ
жолайырыќтаѓы єуре-cарсаныњ ... ... ... ... ... ... ... жалѓыз саяѓын кµш жерден іздейтін Олжабектер аз
болѓан жоќ. Б±л ... ... ... ... ... ќаќ-cоќпен ісі жоќ Олжабек азын-аулаќ
жиѓан-тергеніне ќатер тµнгенінде шиыршыќ атып шыѓа келеді
– кєкір-ш‰кірін ортаѓа µткізуге іші ќимай, ‰й-ішімен колхоздан
ќашып, ќой ... ... ... ... ... ... ... жылдар-жылдар тырнаќтап жиѓан
кµз ќ±ртты – азѓантай малынан айрылѓалы т±рѓанын сезгенде
Олжабектіњ кµкірегіне дерт ќ±йылып, т±ла бойы ... ... – тас ... ... ... ... кетеді. Ал,
дєл осы кезде Россия орталыѓында Никита Моргунок, шалѓайдаѓы
ќара ќазаќ Олжабектей, еркіндік іздеп ќањѓи жµнеледі.
Олжабектіњ кµрген к‰ні ќарањ: єйелі мен ... ... ... ... ... ... ... болып сабалѓан Шыѓанаќ ел ішіне ќайта оралып,
ќызу ењбек еткен с‰ттей ±йыѓан абзал ... ... ... ... табады. Сµйтіп, жазушы сайы мен саясы мол
µмірді, ќаѓа берісі мен ќалтарысы кµпт адам ... ... ... ... бас ќаћарманы – Шыѓанаќтыњ µмір жолы --- адам деген
ардаќты атты, т‰сте кµрген арманын, баќытын ... ... ... ... ... ... жолы. Шыѓанаќтыњ
таѓдыры да жењіл емес. Таѓатсыз ой шырмауы, тынымсыз
ењбек, ел ќамы, жер сєні – кєрі ... ... ... ... ... ... ... Кешегі ќара табюан
таќыр кедей – б±л к‰нде тµњірекке азаматтыќ биік м±нарадан
кµз жібереді, ол ... ... µз ... ... Шыѓанаќ б±л к‰нде – арамдыќќа душар болса, табан тіреп
ќарсы т±рар, адалдыќ ‰шін жанын ќияр азамат. ¤мір ... басы ... ... ел ...... ... µзі
сияќты ењбек с‰тін емген шымыр білек жандардыњ µмірдегі ізгі
орнын єбден ±ќќан: адамды (Олжабекті) µзгерту, ќ±лазыѓан
шµлейт даланы ќ±лпырту, µмірді сєндеу µз ... ісі ... ... ауыл ... µмір жолы -- µз ... деген
санасыныњ µзгеруі оњай болмаѓан. Жазушы табиѓатты
µзгертуші бейбіт ењбек адамын ... ... ... ... адамныњ µзін жањѓыртатын жасампаз ењбекті
дєріптейді.
Егер Олжабек соќпаѓы колхоздастырудыњ аоашапќынын ќамтыса,
романныњ негізгі оќиѓасы – екінші д‰ниеж‰зілік соѓыс
жылдарындаѓы ењбек адамыныњ ерлігі. ... ... – «аќ ... ... ... Берсиевтіњ µмірі
мен ерлігі, єлемді тањ ќалдырѓан рекорды. «Шыѓанаќ бейнесін,
-- деп жазды М±хтар Єуезов, -- жазушы халыќ ... ... жања ... бір ... ... адам ... етіп,
кµтере кµрсеткен .Соѓыс жылдарында сусыз сарањ сахарада ѓажайып
мол егін -- µнім алѓан ењбек даналыѓын келісті ѓып ... ... ... ... таразысын танытатын µзі
дана, барынша адал пейілді адам бейнесі жаќсы сипатталѓан.»
Шыѓанаќтыњ т±лѓасы мен ерлігі єлем ж±ртшылыѓыныњ назарын
аударды. Атаќты ... ... ... ... ... ... ... мол, ќиындыѓы сан алуан аѓа ±рпаќ таѓдырын,
н±рлы ... ... ... бейнеледі.Біз бір сєт
диќан ќарт Шыѓанаќпен бірге Аќтµбе жазирасыныњ жусан
иісімен сергек тыныстап, жылы топыраќты уыстап т±рып:
«Дєн ... сєт ... деп, дєл ... ... ... туѓан
жердіњ ќадір-ќасиетін зердесіне тоќи білген кµне кµз ењбек
адамыныњ келбетіне, шуаќ кµњіліне с‰йсіне ќарасаќ, енді ... ... ... ... ... ... Михаил
Шолоховтыњ Кондрат Майданниковіне ±ќсап азын аулаќ
жиѓан-тергенін ќызѓыштай ќорѓап, ит ... ... бара ... ... де ... ... т±лѓасыныњ халыќтыќ сипатын, типтік ќасиетін терењ
ашќан ±лы М±хтардыњ сµзі мейлінше ... ... ... ... сын-сыйпаттарын алып суреттейді.
Адамныњ ішкі cезімдері, ой толѓау, ќажырлы арманы
халыќтыќ кењ ќызыќты мінездер ретінде єдемі ‰йлесіп,
т±таса ќалыптасќан». . Таѓдыры да, ... ... аѓа ... -- ... ... пен ... µз
замандасыныњ типтік ќасиетін бойына топтастырѓан мєнді, жанды
бейне. Олардыњ µмір жолы, мінез ќ±лќы шыќќан ортасына,
топыраѓына сай. С‰йіп-с‰йсініп отырып, ... ... ... ... ... -- сол ... µз ... ¦лттыќ сипатпен бірге олардан адамгершілік асыл
ќасиеттіњ ќалыптасуын кµреміз. Жањарып, ќайта туѓан Шыѓанаќ.
Олжабек бейнелері Отанѓа деген ќуаныш сезімініњ, сµнбес
махаббаттыњ кµркем сµз ... ... ... ... кейінгі халыќ шаруашылыѓы мен
єдебиетіне арналѓан «Миллионер» повесінде ауыл
ењбекшілерініњ рухани-єлеуметтік келбеті кењінен
бейнеленген. Колхозды ауылдыњ жања кезењін суреттейтін
«Миллионер» ... ... ... ... ... -- ... ... -- ж‰йелес, біраќ уаќыт
жаѓынан екі кезењ суреттелген. Жања уаќытќа сай жања
єуен-бояумен єрлендірген «Миллионер» ауылдыњ келешегін паш
етеді, жаны с±лу адамдар жырланады. ... ... ... тартысы Жомарт пен Жаќып жоспарына
байланысты еді деп, -- талданѓан-ды. Б±л д±рыс та, біраќ б±л
тартыс к‰рделі єлеуметтік- ... ... ... ... ... ... ... ‰стінде жас ќауымныњ ой
шењберініњ керемет µскенін, жања кµзќарасты азамат
болып ќалыптасќанын, жаны таза, адамгершілігі мол ... ... ... ... шет ... тіліне
аударылѓанда шыѓарманыњ осы жарќын рухы жоѓары
баѓаланѓан-ды. «Миллионердіњ» кейіпкерлері – ... ... ... олар ... с±лу ... ... ... халыќтыќ т±рѓыдан баѓалайды. Егер
«Шыѓанаќ» романындаѓы Олжабектер: «Ќайтсем, µмірден опыќ
жемей, жылы ±я ... деп жеке ... ... ... жанталасса,
«Миллионердіњ» кейіпкерлері: «Ќайтсем, еліме, ж±ртыма септігім
тиеді» деп, алдарына маќсат ќояды. М±стафин с‰ттен аќ, ... ... ... ... ... адамгершілік µреден
табылатын адал жандарды ‰лгі т±тады. Аќ тілекті
Жомарттар Саттар Ерубаев («Меніњ ќ±рдастарым»)
хикаятыныњ ... ... ... ... cыйпаттас. Адамѓа тєн ќайшылыќ «Миллионер»
повесініњ бас арнасына айналѓан. Ќыстыњ боранына, ыстыѓына
шыдап, ауылдыњ µсіп-µнуіне кµп ‰лес ќосќан Жаќып сол ... ... ... ... ... алмай ќалады.
Ізденбеу, жањалыќќа талпынбау -- µмірлік ‰лкен кемшілігіне
айналып, кешегініњ келте пішілген кесімінен аса алмай
ќалады. Туѓан елдіњ ... ... ... ойыныњ µресі
биік ауылды жања белескеілгерілете т‰суге ыќпалын тигізбек.
Демек, жазушы екі ... ... ... ... ... ... ... ќояды.Соѓыстан кейінгі
ауылдыњ даму жолы µзініњ табиѓи , к‰рделі ќалпында, ... ... – екі ... жоспар арќылы суреттеледі.
Єрине, ќазіргі биіктен ќарасаќ, жазушы шыѓармаларына
бірталай мін ... едік ... ... ... кµп
жаѓдайда аѓа жазушыныњ сеніміне, арман-тілегіне ќайшы
келеді - ол заманныњ иірімі мен ќайшылыќтары толыќ болжай
алмады. .Єйтсе де адамгершілікті ањсаудан, сєулетті де
дєулетті ... ... ... «Миллионер» повесі ---
µзініњ кіршіксіз тазалыѓымен, мµлдір сезімімен уаќытында ж±мыр
жердіњ ... ... ... ... ш±ѓылалы шыѓарма.Рас,
б‰гінгі µмір ел баќыты, жердіњ г‰лденуі тек колхозды ауылѓа
байланысты емес екенін дєлелдеп келеді, біраќ ќаламгердіњ ізгі
тілегі, ... ... ... ... єлі ... ... шаша ... хаќ . . .

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғ.Мұстафиннің сыншылық табиғаты23 бет
Ғабиден Мұстафин шығармаларындағы тарихи шындық7 бет
Ғабиден Мұстафин өмірі және шығармашылығы24 бет
Ғабиден Мұстафин өмірі мен шығармашылығы8 бет
Қазақ әдеби туындыларының аударылуы4 бет
Қазақстан сәндік қолданбалы өнер9 бет
Әдебиет пен сынның биік белесі17 бет
Антонимдер4 бет
Еліктеуіш сөздер8 бет
Хамза Ықсанұлы Есенжанов13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь