Қазақстандағы ұжымдастыру

20-шы жылдардың басында қабылданған жаңа экономикалық саясат бойынша шаруаларды ұжымдастыру, халықтың материалдық ол-ауқаты мен мәдени дәрежесiн көтеру сияқты күрделi мәселелер шешiледi деп есептелiндi. Шаруалар кооперациясы мемлекеттiк қысым күшiмен емес, экономикалық тиiмдiлiк шарпарын сөзсiз орындау арқылы жүзеге асатын шаралар ретiнде қаралды. Жаңа экономикалық саясаттың алғашқы жылдардағы тәжiрибесi оның мүмкiн екенiн дәйектеп бердi.
Алайда, 20-шы жылдардың екiншi жартысында жаңа экономикалық саясат негiзiнде қалыптасқан шынайы бағыт түбiрiнен өзгердi. Басты мiндет - ең зәру көкейкестi мақсат индустрияландыруды қызу қарқынмен жүргiзу деп жар салынды. Индустрияландыру қам-қарекетiн қамтамасыз ететiн қорды жинауды шаруалар қауымын тiкелей және жанамалап экспроприяциялау есебiнен жүргiзу көзделдi. Атап айтқанда, бұл мақсат мемлекеттендiрiлген колхоз жүйесiн жасау, яғни шаруаларды ұжымдастыруды жаппай өткiзу арқылы iске асырылды. Сөйтiп, 20-шы жылдардың аяқ шенiнде бүкiл елдегi сияқты Қазақстанда да колхоздастыру науқаны басталды. Бұл шараның iске асырылуына шаруалардың тiлегi мен ықыласы себеп болған жоқ, ол жоғарыдан берiлген өмiр, нұсқаулар негiзiнде жүргiзiлдi. Қазақстанда колхоздастыруды 1932 жылдың көктемiне қарай аяқтау белгiлендi. Шаруаларды күштеп ұжымдастырудың арқасында республикада колхоздар саны қауырт өсiп 1927 жылы 1072 болса, 1928 жылы - 2354, ал 1929 жылы- 4876-ға жеттi. Бұлар колхоздастыру саясатын жүргiзудегi жоғары көрсеткiштерге қол жеткiзу үшiн құрылған жасанды шаруашылылықтар едi Оларды құру барысында небiр
        
        Ќазаќстандаѓы ±жымдастыру
20-шы жылдардыњ басында ќабылданѓан жања экономикалыќ саясат
бойынша шаруаларды ±жымдастыру, халыќтыњ материалдыќ
ол-ауќаты мен мєдени дєрежесiн кµтеру сияќты к‰рделi
мєселелер шешiледi деп ... ... ... ќысым к‰шiмен емес, экономикалыќ тиiмдiлiк
шарпарын сµзсiз орындау арќылы ж‰зеге асатын шаралар
ретiнде ќаралды. Жања экономикалыќ ... ... ... оныњ м‰мкiн екенiн дєйектеп
бердi.
Алайда, 20-шы жылдардыњ екiншi жартысында жања экономикалыќ
саясат негiзiнде ќалыптасќан шынайы баѓыт т‰бiрiнен
µзгердi. Басты мiндет - ењ зєру ... ... ќызу ... ... деп ... ... ќам-ќарекетiн ќамтамасыз ететiн
ќорды жинауды шаруалар ќауымын тiкелей жєне жанамалап
экспроприяциялау есебiнен ж‰ргiзу кµзделдi. Атап
айтќанда, б±л маќсат мемлекеттендiрiлген ... ... яѓни ... ... ... µткiзу арќылы
iске асырылды. Сµйтiп, 20-шы жылдардыњ аяќ шенiнде б‰кiл
елдегi сияќты Ќазаќстанда да ... ... Б±л ... iске ... ... мен ... ... болѓан жоќ, ол жоѓарыдан берiлген
µмiр, н±сќаулар негiзiнде ж‰ргiзiлдi. Ќазаќстанда
колхоздастыруды 1932 ... ... ... ... ... ... ±жымдастырудыњ арќасында
республикада колхоздар саны ќауырт µсiп 1927 жылы 1072
болса, 1928 жылы - 2354, ал 1929 ... ... ... Б±лар
колхоздастыру саясатын ж‰ргiзудегi жоѓары кµрсеткiштерге
ќол жеткiзу ‰шiн ќ±рылѓан жасанды шаруашылылыќтар едi Оларды
ќ±ру барысында небiр ... ... ... жол ... ... ќабылданѓан бiрнен ќаулы - ќарарлардыњ зандылыѓын
тексеру барысында Ќазаќстан Республикасы Жоѓары
Кењесiнiњ Тµралќа комиссиясыныњ 1992 жылѓы
желтоќсанындаѓы ... ... ... ... мен ... колхоздастырудыњ ќандай
єдiстермен ж‰ргiзiлгенi жµнiнде толыќ т‰сiнiк бередi.
Колхоздастырудыњ 1929 жылдыњ орта шенiнен басталѓаны
белгiлi. Оныњ ќ±лаш жаюы ... сол ... 7 ... ... ... деп аталатын маќаласыныњ шыѓуымен
т±спа-т±с келдi. М±ныњ алдында кулактарѓа шабуыл жµнiндегi
н±сќаулар негiзіндс Ќазаќстанда байлардыњ шаруашылыќтарын
тєркiлеу аяќталѓан болатын. Ендi жања ... ... ... ... кооперациялау iсi мемлекет
баѓыттап отырѓан к‰шпен ±жымдастыру шарасына орын бердi. Ал,
б±л шара шаруа ќауымыныњ игiлiгiн ойлаудан тумады, тек
индустрияландыру процесiн ќамтамасыз ету ... ... ... 20-30 жж. жања ... ... дамыту
баѓыты т±йыќталып тасталды. Ондаѓан жылдар бойына экономика мен
ќоѓамдыќ саяси µмiрде тек “к‰штеу” шарасыныњ рухы ‰стемдiк
еттi.
Б±л жаѓдай ауыл ... ... ... ... ... ењ басты шарты - µмiр єкiмшiл террорѓа
с‰йенген экономикалыќ емес ... ... ... идеясын жаманатты ќылып ќоймай, оныњ
пайдалы жаќтарын да ќ±ртып жiбердi. “¦лы бетб±рыс” селолыќ
ќ±рылымдарды ќатiгез ќаталдыќпен аяусыз ќиратып, ќоѓамныњ
болашаќта туатын ... ... ... ... барысында ж‰ргiзiлген ауыл шаруашылыѓы µнiмдерi
оныњ iшiнде астыќты к‰штеп дайындау шаруалардыњ к‰н кµрiсiне,
кµњiл-к‰йiне мейiлiнше керi єсер еткен, оларды кењес µкiметiн
жек ... ... ... бiр ... шара ... ... саны ... кµрсетiлiп, алынатын еттiњ, ж‰ннiњ кµлемi
белгiлi есептен асып т‰стi. ... ... ‰шiн ... ... ќой ... мєжб‰р болды. М±ныњ µзi ќойлардыњ жаппай
ќырылуына соќтырды. ... ... ... талап етiлдi. Салѓыртты орындамаѓан ќожалыќтар сотќа
тартылды. 1928-1929 жылдары осындай айыпќа ±шыраѓан 34 мыњ
ауыл-село адамдары сотталды. М±ныњ µзі ауыл ... ... де ... ... ауыр ... басталды да, оны басќару
єкiмшiлiк, зорлыќ, к‰штеу єдiстерiмен ж‰ргiзiлдi. Егер 1928
жылы Ќазаќстанда колхозѓа барлыќ шаруашылыќтардыњ екi пайызы
ѓана кiрсе, 1931 жылдыњ к‰зiнде ... ... 100 ... ... аудандардыњ саны 78-ге жеттi. Б±л т±ста
µлкеде 122 аудан болатын. Шаруаларды ±жымдастыру кезiнде
ауыл-селоларда бай-кулактарды тап ретiнде жою шаралары
iскс ... ... ... ... ... ... тиiстi бай-кулак шањыраќтары барлыќ
шаруашылыќтыњ жалпы саныныњ 3-5 пайызынан аспауы керек деп
ескертiлдi. Бiраќ, осыѓан ќарамастан ємiршiл-єкiмшiл ж‰йенiњ
асыра сiлтеу єрекетiмен тєркiгс салынѓандар саны кез ... ењ ... ... ... ... ... жж. ... тыс жерге бай-кулак деп “жер
аударылып” жiберiлген шаруалар саны 6765 адамѓа жеттi.
Ондаѓан мыњ шаруалар т±рѓан округтерiнсн республика iшiнде
басќа жерлерге ... мен ... ... ‰шiн ... ... ... ... белсендiлермен бiрге
кєсiпорындардан сегiз мыњ ж±мысшыны тартты. М±ныњ ‰стiне
республикаѓа Мєскеуден, Иваново-Вознесенскiден,
Харьковтан, Ленинградтан партияныњ шаќыруымен 1204
«жиырма бесмыњыншы» келдi. Бiраќ б±лардыњ µздерi ќазаќ
жерiнде ... мєнi мен ... ... ... ... ‰шiн б±л ... шаруашылыќты бiр жерге жинау болды. М±ндай
топтаудыњ салдарынан шаруалар мал µрiсiнен, су мен шµп
iздеп, жайылым ... ... ... айырылды.
Ємiршiл-єкiмшiл ж‰йенiњ н±сќауымен Ќазаќстанныњ барлыќ
аймаќтарында ±жымдастыру егiншiлiк шаруашылыќтарында
да ... ... ... мал µсiретiн шаруашылыќтарда
да ол сондай ќарќынмен ж‰ргiзiлсiн деп талап етiлдi.
Ойластырылмай алынѓан шешiмнiњ зиянды ќайтарымы µзiн
кµп к‰пiрген жоќ.
Ќолдаѓы малды ќоѓамдастыру нєтижесiнде ... ... ... ... алып ... ... µте кµп шаруа бiрiктiрдi. Соныњ нєтижесiнде фермаларѓа
жиналѓан ќисапсыз мал к‰тiмнiњ кемдiгiнен, шµптіњ,
жайылымныњ жетпеуiнен ќырылды. Колхозѓа ... ... мал ... ... ... жоќ. Сµйтiп, 1928-32
жылдар аралыѓында республикада iрi ќара 6 млн. 509 ... ... ќой 18 млн. 566 ... 1 млн. 386 ... ... З ... мыњнан 316 мыњѓа, т‰йе 1 млн. 42 мыњнан 63 ... ... ... осы жылдары одаќ бойынша тауарлы астыќ
µндiруден ‰лес салмаѓы 9 пайыздан З пайызга кемiдi. ... ... ... ... М±ныњ µзi шаруалар
б±ќарасыныњ наразылыѓын туѓызбай ќойѓан жоќ. 1929-1931
жылдарда ... 372 ... ... оѓан 80 ... ... Созаќ, Шемонаиха, Б±ќтырма, Ырѓыз, Ќазалы,
Ќармаќшы, Самар, Абыралы, Биен-Аќсу, Шыњѓыстау,
Бµрiбаев, Ќастек, Балќаш, Ш±бартау, Мањѓыстау ... ... ... ... басылып, оѓан
ќатысќандардан 5551 адам сотталды, олардыњ 883-i атылды.
Жалпы алѓанда к‰штеп ±жымдастыру кезiнде Ќазаќстанда 100
мыњнан астам адам жазаланды.
Кµшпелi ќазаќ мал ... ... ... жєне
±жымдастыру Ќазаќстан экономикасын ќ±лдыратып тµмен т‰сiрiп
жiбердi. Республика экономикасыныњ ќ±лдырап тµмендеуi
1932-1933 жылдардаѓы ќуањшылыќпен ... ... ... ... с орѓа ... еткен ќолдан жасалѓан ќастандыќ пен
табиѓаттыњ раќым сыздыѓынан осы екi жылда республикада
аштыќтан µте кµп адам ќырылып, ќазаќ елi орны ... ... ... ... 2 млн. 200 мыњ ... яѓни ... ... пайызынан айырылды. Республикада т±ратын басќа халыќтар да
сан жаѓынан кемідi.
Ќазаќстанѓа Ф. И. Голощекиннiњ ... ... ... ... ... ... ќазаќ халќына адам айтќысыз
баќытсыздыќ єкелдi. Голощекин ємiршiл-єкiмшiл басќару
ж‰йесiне арќа с‰йеп, небiр с±мдыќ ... ... ... ... ... ... бiр-бiрiне айдап салды,
“халыќ жауы” деп жала жауып, мыњдаѓан ќазаќ азаматтарыныњ
ќанын тµктi. Голощекиннiњ тiкелей басшылыѓымен 1929 жылы ... 1930 жылы - 82, 1931 жылы - 80 ... ... ашылып, б±л ±йымдардыњ м‰шесі болды деген жаламен
он мыњѓа тарта ... ... ... ... ќамауѓа
алынды.
Сµйтiп, тарихшы ѓалымдардын соњѓы жылдардаѓы зерттеулерi
кµрсеткендей, ќазаќ халќы аса ауыр шыѓынѓа ±шырады.
Ашаршылыќтан жєне ... ... ... ... ... ... кµп болуы, халыќтыњ басќа
республикаларѓа, Кытайѓа, Иранѓа, Монѓолияѓа т.б. елдерге ауа
кµшуi нєтижесiнде Ќазаќстан ... ... ... ... орны ... ќателiктер мен
б±рмалаушылыќтарды Мєскеудегi орталыќ аппарат
жергiлiктi басќару органдары айыпты деп, барлыќ бєленi
соларѓа ... 1933 ... ... Ф. И. ... ... ... ... комитетiнiњ бiрiншi хатшысы болып Л. И.
Мирзоян сайланды. Осы жылдыњ кµктемiнен бастап ендi жiберiлген
ќателiктердi жєне республикада ќалыптасќан ауыр ... ... ... ... мен ... ... шаруашылыќтарын ерiксiз
отырыќшыландыру мєселелерiне айырыќша назар аударылды. Iске
асырылѓан шаралардыњ нєтижесiнде тек 1934 жылы мал саны ... µстi. ... ... ... ќол ... ... ... ±шыраѓан республика µмiрiнiњ ќоѓамдыќ
жєне экономикалыќ негiздерiн ќалпына келтiре алмады. ¦лы Отан
соѓысына дейiн Ќазаќстаннан тыс ауа ... ж‰з ... ... ... ... ќырылѓан малдыњ орны
толмады. 1941 жылдыњ басында олардыњ ... саны 16 ... ѓана ... Ал ... ... ... санын ќалпына
келтiру тек ¦лы Отан соѓысынан кейiнгi жылдары болѓан к‰штi
демографиялыќ µсудiњ арќасында, яѓни 40 жылдан кейiн ѓана
iске асты.
Пайдаланылѓан єдебиеттер:
Ч.Мусин. Ќазаќстан ... ... ... ... 2003
Ќазаќстан тарихы кµне заманнан б‰гінге дейін (Очерк).Алматы
«ДЄУІР»,1994.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстандағы ұжымдастыру: тәсілі мен зардаптары»4 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Қазақстанның табиғат жағдайы56 бет
Қр-да жинақтаушы зейнетақы қорының қаржылық ресурстарын басқару66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь