Қазақстандағы ұжымдастыру


20-шы жылдардың басында қабылданған жаңа экономикалық саясат бойынша шаруаларды ұжымдастыру, халықтың материалдық ол-ауқаты мен мәдени дәрежесiн көтеру сияқты күрделi мәселелер шешiледi деп есептелiндi. Шаруалар кооперациясы мемлекеттiк қысым күшiмен емес, экономикалық тиiмдiлiк шарпарын сөзсiз орындау арқылы жүзеге асатын шаралар ретiнде қаралды. Жаңа экономикалық саясаттың алғашқы жылдардағы тәжiрибесi оның мүмкiн екенiн дәйектеп бердi.
Алайда, 20-шы жылдардың екiншi жартысында жаңа экономикалық саясат негiзiнде қалыптасқан шынайы бағыт түбiрiнен өзгердi. Басты мiндет - ең зәру көкейкестi мақсат индустрияландыруды қызу қарқынмен жүргiзу деп жар салынды. Индустрияландыру қам-қарекетiн қамтамасыз ететiн қорды жинауды шаруалар қауымын тiкелей және жанамалап экспроприяциялау есебiнен жүргiзу көзделдi. Атап айтқанда, бұл мақсат мемлекеттендiрiлген колхоз жүйесiн жасау, яғни шаруаларды ұжымдастыруды жаппай өткiзу арқылы iске асырылды. Сөйтiп, 20-шы жылдардың аяқ шенiнде бүкiл елдегi сияқты Қазақстанда да колхоздастыру науқаны басталды. Бұл шараның iске асырылуына шаруалардың тiлегi мен ықыласы себеп болған жоқ, ол жоғарыдан берiлген өмiр, нұсқаулар негiзiнде жүргiзiлдi. Қазақстанда колхоздастыруды 1932 жылдың көктемiне қарай аяқтау белгiлендi. Шаруаларды күштеп ұжымдастырудың арқасында республикада колхоздар саны қауырт өсiп 1927 жылы 1072 болса, 1928 жылы - 2354, ал 1929 жылы- 4876-ға жеттi. Бұлар колхоздастыру саясатын жүргiзудегi жоғары көрсеткiштерге қол жеткiзу үшiн құрылған жасанды шаруашылылықтар едi Оларды құру барысында небiр

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Ќазаќстандаѓы ±жымдастыру

20-шы жылдардыњ басында ќабылданѓан жања экономикалыќ
саясат бойынша шаруаларды ±жымдастыру, халыќтыњ материалдыќ
ол-ауќаты мен мєдени дєрежесiн кµтеру сияќты к‰рделi мєселелер

шешiледi

деп есептелiндi. Шаруалар

кооперациясы

мемлекеттiк

ќысым к‰шiмен емес, экономикалыќ тиiмдiлiк шарпарын сµзсiз
орындау арќылы ж‰зеге асатын шаралар ретiнде ќаралды.

Жања

экономикалыќ саясаттыњ алѓашќы жылдардаѓы тєжiрибесi оныњ м
‰мкiн екенiн дєйектеп бердi.
Алайда,

20-шы

жылдардыњ

экономикалыќ

саясат

негiзiнде

‰бiрiнен µзгердi.

екiншi

жартысында

ќалыптасќан

Басты мiндет - ењ зєру

жања

шынайы

баѓыт т

кµкейкестi

маќсат

индустрияландыруды ќызу ќарќынмен ж‰ргiзу деп жар салынды.
Индустрияландыру ќам-ќарекетiн ќамтамасыз ететiн ќорды жинауды
шаруалар ќауымын тiкелей жєне жанамалап
есебiнен

ж‰ргiзу

мемлекеттендiрiлген

кµзделдi.
колхоз

Атап

ж‰йесiн

±жымдастыруды жаппай µткiзу

экспроприяциялау

айтќанда,
жасау,

арќылы

iске

яѓни

б±л

маќсат

шаруаларды

асырылды. Сµйтiп,

20-шы жылдардыњ аяќ шенiнде б‰кiл елдегi сияќты Ќазаќстанда да
колхоздастыру науќаны басталды. Б±л шараныњ iске асырылуына
шаруалардыњ тiлегi мен ыќыласы себеп болѓан жоќ, ол жоѓарыдан
берiлген

µмiр, н±сќаулар

негiзiнде ж‰ргiзiлдi. Ќазаќстанда

колхоздастыруды 1932 жылдыњ кµктемiне ќарай аяќтау белгiлендi.
Шаруаларды к‰штеп ±жымдастырудыњ арќасында
колхоздар

саны ќауырт

республикада

µсiп 1927 жылы 1072 болса, 1928 жылы -

2354, ал 1929 жылы- 4876-ѓа жеттi. Б±лар колхоздастыру саясатын
ж‰ргiзудегi жоѓары кµрсеткiштерге ќол жеткiзу ‰шiн ќ±рылѓан
жасанды шаруашылылыќтар

едi Оларды

ќ±ру барысында небiр

с±мдыќ зорлыќќа, к‰штеуге жол берiлдi. Ол т±ста
бiрнен

ќаулы - ќарарлардыњ

зандылыѓын тексеру

ќабылданѓан
барысында

Ќазаќстан Республикасы Жоѓары Кењесiнiњ Тµралќа комиссиясыныњ
1992 жылѓы желтоќсанындаѓы ќорытындылары жарияланды. Онда

келтiрiлген деректер мен маѓл±маттар
єдiстермен ж‰ргiзiлгенi жµнiнде

колхоздастырудыњ ќандай

толыќ

т‰сiнiк бередi.

Колхоздастырудыњ 1929 жылдыњ орта шенiнен басталѓаны белгiлi.
Оныњ ќ±лаш жаюы Сталиннiњ сол жылѓы 7 ќарашадаѓы газетiнде
“¦лы бетб±рыс’ деп аталатын маќаласыныњ шыѓуымен т±спа-т±с келдi.
М±ныњ алдында кулактарѓа шабуыл жµнiндегi н±сќаулар негiзіндс
Ќазаќстанда

байлардыњ

шаруашылыќтарын

тєркiлеу

аяќталѓан

болатын. Ендi жања экономикалыќ саясат негiзiнде ж‰ргiзiлген
шаруаларды кооперациялау iсi мемлекет баѓыттап отырѓан к‰шпен
±жымдастыру шарасына орын бердi. Ал, б±л шара шаруа ќауымыныњ
игiлiгiн ойлаудан тумады, тек индустрияландыру процесiн ќамтамасыз
ету маќсатын ќана кµздедi. Сµйтiп, 20-30 жж. жања экономикалыќ
саясатын дамыту баѓыты т±йыќталып тасталды. Ондаѓан жылдар
бойына экономика мен ќоѓамдыќ саяси µмiрде тек “к‰штеу”
шарасыныњ рухы ‰стемдiк еттi.
Б±л жаѓдай ауыл шаруашылыѓына ќасiреттi зардабын тигiздi.
Селодаѓы саясаттыњ ењ басты шарты - µмiр єкiмшiл террорѓа с
‰йенген

экономикалыќ

емес

жарлыќтар,

шаруалар

ќауымын

кооперациялау идеясын жаманатты ќылып ќоймай, оныњ пайдалы
жаќтарын да ќ±ртып жiбердi. “¦лы бетб±рыс” селолыќ ќ±рылымдарды
ќатiгез ќаталдыќпен аяусыз ќиратып, ќоѓамныњ болашаќта туатын
проблемаларын бiртiндеп єзiрлей бастады.
Колхоздастыру барысында ж‰ргiзiлген ауыл шаруашылыѓы
µнiмдерi оныњ iшiнде астыќты к‰штеп дайындау шаруалардыњ к‰н
кµрiсiне, кµњiл-к‰йiне мейiлiнше керi єсер еткен, оларды кењес
µкiметiн жек кµруге итермелеген екiншi

бiр ‰лкен шара болды.

Ауылдарда мал саны µсiрiлiп кµрсетiлiп, алынатын еттiњ, ж‰ннiњ
кµлемi белгiлi есептен асып т‰стi. Салѓыртты орындау ‰шiн

шаруалар ќыс iшiнде ќой ќырќуѓа мєжб‰р болды. М±ныњ µзi
ќойлардыњ жаппай ќырылуына соќтырды. Егiспен айналыспайтын
шаруашылыќтардан астыќ талап етiлдi. Салѓыртты орындамаѓан
ќожалыќтар сотќа тартылды.

1928-1929 жылдары осындай айыпќа

±шыраѓан 34 мыњ ауыл-село адамдары сотталды. М±ныњ µзі ауыл
адамдарын ќорќыту

‰шін де

iстелiндi.

Колхоздастыру осындай ауыр жаѓдайда басталды да, оны
басќару єкiмшiлiк, зорлыќ, к‰штеу єдiстерiмен ж‰ргiзiлдi. Егер 1928
жылы Ќазаќстанда колхозѓа барлыќ шаруашылыќтардыњ екi пайызы
ѓана кiрсе, 1931 жылдыњ к‰зiнде шаруаларды 70-тен 100 пайызѓа
дейiн колхоздастырѓан аудандардыњ саны 78-ге жеттi. Б±л т±ста
µлкеде 122 аудан болатын. Шаруаларды ±жымдастыру кезiнде ауылселоларда
асырылды.

бай-кулактарды тап ретiнде жою шаралары iскс
Жергiлiктi

орындарѓа

жеткiзiлген

н±сќау

бойынша

жойылуѓа тиiстi бай-кулак шањыраќтары барлыќ шаруашылыќтыњ
жалпы саныныњ 3-5 пайызынан аспауы керек деп ескертiлдi. Бiраќ,
осыѓан ќарамастан ємiршiл-єкiмшiл ж‰йенiњ асыра сiлтеу єрекетiмен
тєркiгс салынѓандар саны кез келген жерде ењ жоѓарѓы кµрсеткiшке
жеткiзiлдi. Нєтижесiнде тек 1930-1931 жж. республикадан тыс жерге
бай-кулак деп “жер аударылып” жiберiлген

шаруалар

саны 6765

адамѓа жеттi. Ондаѓан мыњ шаруалар т±рѓан округтерiнсн республика
iшiнде басќа жерлерге кµшiрiлдi.
¦жымдастыру

мен

отырыќшыландыруды

ж‰ргiзу ‰шiн

Ќазаќстан µлкелiк ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстандағы ұжымдастыру
«Қазақстандағы ұжымдастыру: тәсілі мен зардаптары»
Ауыл шаруашлығындағы ұжымдастыру – Қазақстандағы шаруалар қасіреті
Ұжымдастыру жылдары
Ауыл шаруашылығын күштеп ұжымдастыру
Ұжымдастыру (коллективтендіру) қарсаңындағы қазақ ауылы
Қазақстанда ауыл шаруашылығын ұжымдастыру және оның зардаптары
Қазақстан Ұжымдастыру жылдарында. Ұжымдастырудың практикалық салдарлары
Қазақстандағы индустрияландыру
Қазақстандағы православие
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь