Малайзия

Малайзия- Оңтүстік-Шығыс Азиядағы мемлекет. Ол Оңтүстік Қытай теңізімен бөлінген екі бөліктен құралады. Батыс Малайзия (Малайя) – Малакка түбегінің оңтүстігінде, Шығыс Малайзия (Саравак және Сабах) – Калимантан (Борнео) аралының солтүстігі мен солтүстік батысында. Ынтымақ (Британ) құрамына кіреді. Жері 332,8 мың км, (Батыс Малайзия – 131,8 мың км, Саравак – 124,9 мың км, Сабах – 76,1 мың км). Халқы 11 млн-ға жуық (1972), оның ішінде Батыс Малайзияда - 9,2 млн., Саравакта – 975,0 мың, Сабахта – 655,3 мың. Астанасы – Куала-Лумпур қаласы. әкімшілік жағынан 13 штатқа бөлінген.
Мемлекеттік құрылысы. Малайзия — конституциялы монархия. Қазіргі конституциясы 1957 қабылданған. Оған түзету 1963 жылы акт бойынша енгізілген. Мемлекет басшысы – Билеушілер Советі 5 жылға сайлайтын. Жоғарғы билеуші (оны сайлауға тек султанат билеушілері ғана қатынаса алады). Жоғарғы билеуші федерация жоғары лауазым иелерін тағайындайды, парламентті шақырады және таратып жібере алады, заң жобаларын бекітеді,қарулы күштердің жоғарғы бас қолбасшы да сол. Ол бұл праволарын үкіметтің ұсынысы бойынша ғана жүзеге асырып отырады. Заң шығарушыжоғары өкімет органы екі палаталы парламент-сенат пен өкілдер палатасынан құралады. Сенаттың 58 мүшесі бар. Оның 26-сы штатардың заң шығарушы жиналыстарында сайланады, 32 мүшені премьер-министрдін ұсынысы бойынша Жоғарғы билеуші тағайындайды. Сенаторлар өкілдерінің мерзімі 6 жыл. өкілдер палатасынаң 144 депутаты 5 жасқа толған барлық азаматтарға сайлау правосы беріледі. 1957 жылғы 31 тамызда тәуелсіздік алған малайзиялық өздерінің тарихи дәстүріне, тіптен еуропалықтар көзқарасы бойынша ескіріп қалған сияқты көрінер көне
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Тоқаев Қ.
Қазақстан Республикасының дипломатиясы. Алматы, 2002 жыл.
2. Қазақ совет энциклопедиясы. 7 том. Алматы 1975 жыл.
3. Малайзия. Справочник. М., «Наука» 1987.
4. Страны и народы мира. Ростов-на-Дону, «Феникс» 1999.
5. Саясат, 1995 жыл. №4
Р.Абазов, Ә.Абазова.Малайзиялық даму тәжірибесі.
Жас жолбарыстың үлгісі.75-85 беттер
6. Саясат, 2001жыл. №5, 72-бет.
Исабек Ж.А. Современные тенденции развития Юго-Восточной Азии и Казахстан.
        
        Малайзия- Оңтүстік-Шығыс Азиядағы мемлекет. Ол Оңтүстік Қытай
теңізімен бөлінген екі бөліктен құралады. Батыс Малайзия
(Малайя) – Малакка түбегінің оңтүстігінде, Шығыс Малайзия
(Саравак және ...... ... ... ... ... ... Ынтымақ (Британ) құрамына кіреді. Жері
332,8 мың км, (Батыс Малайзия – 131,8 мың км, Саравак – 124,9
мың км, Сабах – 76,1 мың км). ... 11 ... жуық ... ... ... ... - 9,2 млн., Саравакта – 975,0
мың, Сабахта – 655,3 мың. Астанасы – Куала-Лумпур қаласы.
әкімшілік жағынан 13 ... ... ... ...... ... конституциясы 1957 қабылданған. Оған түзету 1963
жылы акт бойынша енгізілген. Мемлекет басшысы – ... 5 ... ... Жоғарғы билеуші (оны сайлауға
тек султанат билеушілері ғана қатынаса алады). Жоғарғы
билеуші федерация жоғары лауазым иелерін тағайындайды,
парламентті шақырады және таратып ... ... ... бекітеді,қарулы күштердің жоғарғы бас
қолбасшы да сол. Ол бұл праволарын үкіметтің ұсынысы
бойынша ғана жүзеге асырып отырады. Заң шығарушыжоғары
өкімет ... екі ... ... пен өкілдер
палатасынан құралады. Сенаттың 58 мүшесі бар. Оның 26-сы
штатардың заң шығарушы жиналыстарында ... 32 ... ... ... ... ... ... өкілдерінің мерзімі 6 жыл.
өкілдер палатасынаң 144 депутаты 5 жасқа толған барлық
азаматтарға ... ... ... 1957 ... 31
тамызда тәуелсіздік алған малайзиялық өздерінің тарихи
дәстүріне, тіптен еуропалықтар көзқарасы бойынша ескіріп
қалған сияқты көрінер көне жоралғыларына да барынша ... және ... ... ... қазіргі заманғы
ұғымдарымен астастаруға ұмтылады. Малайзия секілді үлкен емес
ел үшін саяси да, экономикалық та мәселелерді реттеуде мемлекет
рөлі орасан зор. Атазаңға ... ... заң, ... және ... бөлінеді. Малайзияның жоғарғы заңшығарушы органы
сенат пен өкілдер палатасынан тұратын федералды парламент
болып табылады. Сенат төрағасы мен өкілдер палатасының
спикері парламент ... ... ... ... жылғы сәуірде өткен сайлауда қазіргі Премьер-министр
Махатхир және билік ... ... ... ... ... ... тамаша жеңіске
жетті де, тағы бес жыл мерзімге үкімет құру құқығын алды.
Көптеген кәсіпорындар мен үкімет үйінің маңдайшасынан ... ... ... ... ... ... Осы уақытта
мемлекет анық сезінген әрі жол-жобасы сызылған
көрсеткіштерге ... ... ... Бұл ... ... ... ... әлде бір жағынан
Швейцарияға, әлде бір жағынан Жапонияға, әлде бір
жағынан АҚШ-қа ұқсай отырып, соның өзінде Малайзия боп
қалуға ұмтылған ұлттың нақты ... ... ... ... ... және басқаруоргандары бар. Әрбір
монархиялық штатты мұрагерлікпен тағайындалған ... ... ... (сұлтан, раджа), ал монархиялық
емес штаттарды Жоғарғы билеуші 4 жылға тағайындалады
губернаторлар басқарады. Сот жүйесі федералдық сот
және екі жоғарғы сот, ... ... мен ... ... Әрбір штатта мұсылмандық және
әдет право соттары бар.
Табиғаты. Малайзия экваторлық ... ... ... ... ... ... батпақты келеді. Калимантан
аралын солтүстік-шығысынан маржан рифтері қоршайды.
Малайзия ... ... ... ... ... ... және ... таулары (1000-2000 м, ең
биігі – Тархан тауы, 2190 м) алып жатыр.Оңтүстік-батыс және
солтүстік-шығыс жағалаулар, Малакканың оңтүстігі мен
Калимантанның ... да – ... ... ең биік жері – ... тауы ... ... оңтүстігінде экваторлық, солтүстікке қарай
субэкваторлық, муссондық климат. Ауаның айлық орташа
температурасы жыл бойына азғана өзгереді. Жағалаулық
өңірлерде жылына 2000-2500 мм, ... 4000 ... ... ... ... 5000 ... астам
жауын-шашын түседі. Өзен торы жиі. Ұзын өзендері
Калимантан аралында (Раджанг,Барам, Кинабатанган).
Малакка түбегінің өзендері қысқа келеді (ең ұзын ... 320 км). Ірі ... саға тұсы кеме ... Жері ... күлгін латерит топырақты, ойпаттар
аллювиал топырақты. Малайзия жерінің үштен-төртіне жуығын
мәңгі жасыл ылғалды тропиктік, көп ярусты биік діңдіағаш
(пальма, панданус, бамбук, мәңгі ... ... ... ... ... алып ... Жануарлары
Үнді-Малайя зоо-географиялық облысына жатады. Түр-түрі өте
көп: піл, мүйіз тұмсық, гималай аюы, жолбарыс, жабайы өгіз,
адам тәрізді маймылдар (орангутан, гиббон), крокодил,
айдаhaр ... ... ... сүт ... тупай,
тиін, сусар, жартылай маймыл мекендейді.
Халқының этникалық құрамы күрделі. 54% -тен астамы малайя
полинезиялық семья тілдерінде сөйлейтін халықтар, 37%
-тейі қытайлар, 8,6%-і үндістер. ... ... ... ... ... және шығыс бөліктерінде
тығыз қоныстанған. Қытайлар мен үндістердің көбісі батыс
жағалауда, сонымен бірге ірі ... ... ... ... ... ... ресми календары-григориян календары.
Табиғи өсімі (жылына 3%-тей) және Үндістан, Индонезиядан
т.б. елдерден иммиграция есебінен Малайзияның халқы тез өсуде.
1957 жылғы санақ бойынша, ... ... ... 57,6%-i ... 6,3%-і ... өнеркәсібінде істеді. Халықтың орташа
тығыздығы 1 шаршы км-ге 30 адамнан асады. Қала халқы Батыс
Малайзияда 45,3%, ... 19,2%, ... 16% . ... (1972): ... ... ... ... Джохор-Бару, Кланг, Малакка.
Тарихы. Малайзия жерін адам баласы ерте палеолит кезінен
мекендей бастаған. Ежелгі тұрғындары – негроавстриялық
текті тайпалар. ... ... ... ... ... ... ... тайпалары келді.
Б.з.б. 1- мың жылдықтың аяқ шенінде бұл тайпалар арасында
алғашқы қауымдық ... ... ... 1- ... бас ... осы күнгі Малайзия жеріне Орталық
Суматра ауданынан қазіргі малайзиялықтардың бабалары қоныс
аударды. Малакка түбегінде таптар мен ... ... ... және ... ... буддизм мен индуизмнің енуі
елеулі роль атқарды. Үндістаннан Қытайға ... ... ... жерлерде, Малакка түбегінің
солтүстігінде алғашқы мемлекетттер
(Ланкасука,Тамбралинга,Такола,Кедах т.б.) пайда
болды.Билеуші таптың негізі табысы саудадан түсті. Әдетте бұл
қала-мемлекеттерге тәуелді болды, 3-6 ғасырларда Фунанға, ... ... ... ... қарады. 13 ғасырдың
ақырында солтүстік князьдықтар (негізгісі Тамбралинг) тайлердің
қол астына көшті. 14 ғасырдың 2-жартысында түбектің
оңтүстігінде князьдықтар Маджапахит өкімет билігін
мойындады. 15-16 ... ... ... Риау ... Суматра аралының шығыс бөлігі Малакка сұлтандығына
бірікті. 1511 жылы бұл сұлтандықтың жерін португал
отаршылдары басып алды. ... ... ... ... ... ... ... ең
негізгісі-Джоһор еді. 16-18 ғасырларда феодалдық
қатынастар одан әрі дамып, ... жеке ... ... ... ... ... ... дамуына байланысты қарыз
кіріптарлығы өсті. Құл иеленушілік сақталып қалды. 16-18
ғасырларда Джохор Малайяның барлық жерін өз қол астына ... ... ... ... португалдықтар мен
голландықтар және солтүстік-суматралық Аға сұлтандығы
еді. 1641 жылы голландықтар Джохормен одақтасып,
португалдықтардан Малакканы тартып алды. 17
ғасырдың 2 –жартысында Джохор ... ... ... ... ... ... өз ... жүргізді. Малакка
бұғазы арқылы өтетін сауда жолын бақылауды өз қолына алуды
мақсат еткен Голландия отаршылдары 17 ғасырдың аяғы мен 18
ғасырдың бас кезінде ішкі 1712 ... ... ... ... (1666-83 ... Джамбимен соғыс) елеулі саяси
қиыншылықтарға ұшырап отырған Джохорға ... ... жылы ... ... ... келген буг феодалдарының
қарсылығын тойтарған голландықтар екі соғыста да ... 1783-87) ... ... 18 ... ... Малайя
мемлекеттеріне ағылшын отарлау экспансиясы өз ықпалын
жүргізе бастады. Ағылшындар алғашқыда (1786-1824)
Малайзияның біраз жерін басып алды. 1826 жылы
Малайядағы Ұлыбритания иеліктері Үндістан ... ... ... ... ... ... ... түгелдей дерлік Ұлыбритания ықпалына көшті.
1867-1914 ж. ағылшын экспансиясының үшінші ... ... ... ... иеліктерінен Британ
Малайясы отары құрылды. 19 ғасырда ағылшын отаршылдары
Бруней сұлтандығы кіретін басып алды. 1841 жылы Бруней
сұлтаны ағылшын ... ... ... Саравакты берді
де, мұнда “ақ радждар” әулиетінің негізі қаланды. 1881-1882
жылдары ... ... ... ... құрылып, 19
ғасырдың ақырында Сабахқа билік жүргізді. 1888 жылы
Саравак пен Сабахта ағылшын протектораты ... ... ... ... ... ... қарсы: 1791жылы Кедах, 1831- 32 жылы
Нанинг соғыстары, 1875-1876ж. Перак, 1894-1900 ж. Мат
Саллех көтерілістері туды. Малайя, Сабах, Саравак
бірте-бірте Ұлыбританияның ... ... ... отарлық шаруашылық жүйесі құрылды. Британиның
Малайяны дүние жүзіндегі капититалистік шаруашылық жүйесі
тартуына байланысты ... ... дами ... дақылдар плантациялары, ірі қалайы рудниктері,
банктер, сауда үйлері, қамсыздандыру және транспорттық
компаниялары ... ... 1914-18 ... ... ... ... тұтыну заттары шығарыла бастады. Жергілікті
буржуазия мен жұмысшы табының ... ... – 1939-45 ... ... ... соғысқа дейін бұл
таптар қытайлар мен үнді имигранттарынан тұрды. ... ... ... ... және ... ... ұлт-азаттық қозғалысы өрістей түсті.
Россиядағы 1905-07 жылдарғы революциның және Қытай мен
Үндістандағы ... ... ... ... демократиялық ұйымдар пайда болды.
Россиядағы Ұлы Октябрь социалистік революциясынан кейін
Малайзияда марксизм-ленинизм идеялары тарай бастады. 20
жылдары Малайяда маркстік үйірмелер мен ... ... ... мен ... ... ... ... болды, әсіресе 1925-27 жылдары
Қытай революциясының әсерімен Малайяда М. гоминданының
революциялық комитеті, Жұмысшы-шаруалар қозғалысы сияқты
ұйымдар құрылды. 1930 ж. Малайя ... ... ... 1934 жылы ... тұңғыш жаппай көтеріліс
болып өтті. Екінші дүние жүзілік соғыс кезеңінде ... ... ... ... ... әскери-отарлық тәртіп орнатты.
Елді жаппай жұмыссыздық пен аштық жайлады. Бұл ... ... ... ... ... 1943 ... ... антижапондық армиясы қалыптасты. Оған
антижапондық азаматтық одақ көмектесті. Қозғалысты МКП
басқарды. Ол ... ... үш ... “Үш ... ... ... жеңілгенннен кейін
(1945жылы 2 қыркүйек) антижапондық армия әскерлерін
қарусыздандырып, ... ... ... халықтық комиттерді құрды. Саравактағы жапон басқыншыларына
қарсы күрескен Антифашистік лига ұйымының негізгі ұйытқысы
комунистер болды. 1943 ... ... ... ... болып өтті. 1945 жылы Малайя жеріне қайта оралған
ағылшын отаршылдары бұрыңғы тәртіпті орнатуға тырысты.
Демократиялық партиялар мен ... ... ... жылдардағы конституциялық реформаларға сәйкес
Сингапур Малайядан бөлінді. Малайя ағылшын отары болып
қалды да, 1946 жылы ... ... 1948 жылы ... ... ... 1946 ... пен Сабах Ұлыбританияның отарлар
мин-лігінің қарауына көшті. 1948 жылы маусымда ағылшын
өкіметі Малайя Федерациясындағы ұлт-азаттық қозғалысын қару
күшімен басу ... елде ... ... ... ... Бүкіл малайялық біріккен қимыл Советі құрған
демократиялық ұйымдарға тыйым салынды. МКП астыртын
жұмысқа көшіп, ... ... ... партизан соғысын
өрістетті. 1949 жылы февральда Малайя халықтарының
Азаттық армиясы құрылды. Ағылшын отаршылдары партизандарға
қарсы әскер шығарғанымен, феодал қорғайтын партияларға ғана
емес (Біріккен ... ... ... ... ... Малайяның үндістік конгресі, 1953жылы
құрылған Үш партия одағы, 1957 жылы саяси блокқа
біріккен Одақ ... ұсақ ... ... ... ... ... болды. 1955 жылы Малайя Федерациясының
Заң шығару советі сайлауында британ Ынтымағы көлемінде
Федерацияның тәуелсіздігі жолында күресіп ... ... ... ... ... Үш партия одағының басшысы А.
Рахман үкімет құрды. Бірақ экономиканың шешуші салаларында
және саясатта ... ... ... сақталып қалды.
Малайядағы өкімет Одақ партиясы ұсынған саяси блоктың қолына
көшті. 1956 жылы ... ... Одақ ... ... 73-не ие ... ... жаңа үкімет құрды.
50-60 жылдары Сабах пен Саравакта саяси партиялар пайда болды.
1963 жылы 9 маусым ... ... ... ... ... ... көлемінде Ұлыбритания, Малайя
Федерациясы, Сингапур, Сабах және Саравак ... қол ... 1963 жылы 16 ... Малайя
Федерациясы жарияланды. Федерация құрамына солтүстік
Калиманттанның қосылуына қарсы дауыс берген
Индонезиямен, Филиппинмен сауда және дипломатиялық
қатынастары үзілді. 1965 жылы Малайя үкіметі мен Сингапур
арасындағы ... ... ... 1965 жылы 9 ... ... ... ... 1968 жылы Малайя Халық
қозғалысы партиясы мен Малайя ұсақ буржуазиялық Мархаэншілдер
партиясы пайда болды. 1969 жылы Батыс Малайяда өткен сайлаудан
соң малайя мен ... ... ... ірі ... ... төтенше жағдай енгізілді (1971жылы
жойылды). 1970 жылы Шығыс Малайядағы (Саравак пен ... ... ... ... ... блогы мен Одақ
партиясы жеңіске жетті. Ұлыбритания мен арадығы 1957 ... және ... ... ... ... жойған соң 1971 бесжақты
келісімге қол қойылды (Австрия, ... Жаңа ... және ... ... ... ... бағыт - бейбіт қатар өмір сүру және бейтараптық
саясатқа көшті. 1970 жылы ... ... ... Шығыс Азияны бейтараптандыру жоспарын ұсынды.
Сыртқы саясаттағы бұл жаңа бағыт, әсіресе Малайяның
СССР-мен және т.б. социалист елдермен арадағы
қарым-қатынасынан айқын байқалды. Малайя мен ... ... ... ... ... ... келісімдеріне қол қойылды; 1969 жылы
Куала-Лумпурде тұңғыш сов.өнеркәсіп-сауда көрмесі ашылды.
Малайя сондай-ақ Болгария, Венгрия, Польша, ГДР,ВДР,КХДР
және т.б. соц. ... ... және ... ... 1972 жылы Малайяның
премьер-министрі А.Разак СCСР-ге келген сапарында
СССР мен ... ... ... және ... және ... ... жөніндегі келісімдерге қол
қойды.
Саяси партиялар мен кәсіподақтары. 1974 жылы мынадай негізгі
партиялар болды: Малайя Одақ партиясы, 1952 жылы ... ... ... үнді феодалдарының мүддесін
көздейді. Халық-прогрестік партиясы, 1955 жылы негізі
қаланды; Ислам партиясы,1951 жылы құрылды. Әлеуметтік әділет
партиясы (Пекемас), 1971 жылы ... ... ... 1930 жылы ... 1948 ... астыртын
жұмыс істейді; Саравак ұлттық партиясы, 1961 жылы құрылды;
Сабах одақтық ... 1962 жылы ... 1969 жылы ... ... ... ... ... орталығы- Малайя
кәсіподақтарының конгресі, 1949 жылы негізі қаланған. 100-ден
аса кәсіподақты біріктіреді.
Экономикасы. Ұзаққа созылған отарлық ... ... ... әсер ... қалмаған, ол осы күнге дейін
негізінен шетел капиталына тәуелді. Шаруашылығынығ
негізі – каучук, ағаш материалдары, ... және ... және ауыл ... ... ... ... ... Мемлекет
шаруашылықтың дамуын жоспарлауға әрекет жасауда.
1966-1970 жылдары ұлттық ... 6,5% ... ... сектор
біртіндеп ұлғаюда. Өнеркәсіпте және экономиканың басқа
салаларында шешуші позицияны шетелдік (көбінесе ағылшын,
американ, жапон ... ... ... отыр.
Ауыл шаруашылығының үлесіне жалпы ұлттық өнімінің үштен-бірдейі
тиеді. Ауыл шаруашылығының ең маңызды саласы – каучук өндіру.
1972 жылы каучукты ... жер ... 2 млн. га, ал ... 1345 мың ... болды (дүние жүзі бойынша өндірілген
табиғи каучуктың 44%-і). Екінші маңызды дақылы майлы пальма
(370 мың га 658 мың ... май, 1971). ... ... ... ... ... арнап өндірудің
маңызы зор. Негізгі азықтық дақылы- күріш (552 мың га, 1005
мың тонна өнім). Овощь, түрлі жемістер, темекі, шай
өсіріледі. Мал ... ... ... ... ... жылына 400 мың тонна балық ауланады.
Малайяның қазіргі экономикасы,- “Asiaweek” сарапшылары жылына
8,9 % деп ... ... ... кешірулі. Аумағы
Қырғыстаннан сәл ғана үлкен, 19 млн. халқы бар ел
электронды өнеркәсіп үшін ... ... ... да компоненттер жөнінде аса ірі өндірушінің бірі
болып отыр. Оның тұрмыстық техникалары (салқындатқыштар,
теледидарлар, телемониторлар және т.б.), сондай-ақ
автомобильдер мен ... да ... ... өз сатып алушыларын сенімді түрде табуда. Соңғы
12 айда экспорттың жалпы көлемі 58,1 млрд. АҚШ долларын құрады
(салыстыру үшін – ... ... ... ... ... ... АҚШ ... Сарапшылар 1995 жылы тек қана
электрондық және электротұрмыстық ... ... ... АҚШ долларына дейін (1994 жылы - 27,2 млрд. АҚШ
доллары) өседі деп жорамалдайды. Бірақ өнебойы бұлай бола
берген жоқ . Оған ... ... ... экономика
(бұрынғы қожасы-Ұлыбританияның экономикасына тұйықталған)
мұраға қалды. Тек таукен өнеркәсібі (қалайы, мұнай, және т.б.)
мен дарадақылды ауыл шаруашылығы-каучук, күріш ... ... ... ... ... ... дүниедегі ең кедей елдердің
қатарында болды.
Тәуелсіз дамудың туу басынан-ақ алуан түрлі ... пен ... ... ... құру ... ... . Бұл ... қол жеткен қомақты табыс 80- жылдар
басында өкімет билігіне келген Премьер-министр Мохатхир
Мохаммадтың еншісіне тиеді. Бір қызығы, Мохатхир үкіметі
ең басынан-ақ “ Шығысқа бет бұру ” ... ... ... және ... ... даму ... ұстанды. Біздің
ойымызша, Малайзия экономикалық кереметінің сырын үкіметтің
ұлттық экономиканың мына салаларын ... мен ... ... ... ... назарда ұстауымен түсіндіруге болатын
сияқты:
- Жапонияның, Оңтүстік Кореа мен ... ... мен аса ірі ... ... ... Samsung, Аiwa, ... Mitsubishi сияқты трансұлттық
кампаниялар (ТҰК) осында өздерінің құрастырмалы кәсіпорындарын
көшіріп әкеліп, нәтижесінде білікті еңбек ... ... ... ... ... де, телекоммуникациялық та
ультразамандық инфрақұрылымдарды жасау. Жергілікті MAS
әуекампанияларының біріне ... он ... ... ... ... ... жұмыс істейтін экономика
салаларының дамуын ынталандыру әрі қолдау көрсетіп отыру
және өндірістің басыңқы салаларын барынша жоғары мамандыру.
Үкіметтін нақты қадамдары арасынан мынаны ... айту ... 5-10 ... ... ... ... ... әдетте анық
байыпталған әрі бағамдалған екі-үш басыңқы бағытты
айырықшалау артықшылық берілген ... ... ... ... екі ... мұндай сала
автомобиль өнеркәсібі болған еді. Митцубиси
кампаниясымен бірлесіп ел тарихында тұңғыш рет ұлттық
жеңіл автомобильдер шығаратын “Proton” ... бой ... ... ... ... үшін ... салық
100 проценттік көрсеткішке бір-ақ жетті. Қазір “Proton”
автомобильдерінің өндірісі жылына 200 мыңнан асып
түседі. Олар Индонезия, ... ... және ... ... Осы ... ... мен ... 15
жылдан аз мезгілді қажет етті. Енді артықшылық алар сала
деп әуеғарыштық құрылыс аталып отыр.
ә) Жоспарлы жекешелендіру. Иә, қанша оғаш ... де ... ... ... ... ... “Malaysia Airlines” – ірі ұлттық әуе кампаниясын құруға
бағыт алды. Уақыт өте келе кампания өсті (ұлттық FORTUNE
тізімінде 1994 ... 11 ... ... (4,4 ... ... ... үшінші орында), әуе жолаушыларын және
жүк тасымалдаушы жекешелендірілді. Яғни, әдетте қарызға
белшесінен батып, тұралап қалған кәсіпорынды ... ... ... беру үшін жеке ынта-ықылас
құлардай аяғынан тік басқан кампанияны ... ... ... инвестицияларды ынталандыру. Жаңа экономикалық
саясатқа (ЖЭС) сәйкес өндірілген өнімнің 20-дан 50 %-ке
дейінгісін экспорттаушы кәсіпорында акцияның 51 % ... ... ... ... ал мұндай өнім
51-ден 80 %-ке дейін құрайтын кәсіпорында шетелдік
қатысушының сыбағасы 80% - ке дейін ... ... ең жаңа ... ... ... ... ... кәсіпорында шетелдік инвесторлар
акцияның 51 % -тен астамын иемдене алады. “Asian
Business” журналының деректері бойынша, 1994 жылдың өзінде-ақ
шетелдік кампаниялар ... ... 11,1 ... ... (4,4 млрд.АҚШ доллары) инвестиция ұсынған. Шамамен
бұл 1993 жылғы деңгейден 44 процентке көп деген сөз. Және де,
инвестицияның негізгі бөлігі ТМД-да жиі ... ... ... емес, экономиканың өнім шығаратын
секторына (әсіресе электронды өнеркәсірке) жұсалады.
1994 жылы аса ірі шетелдік инвестор ... ... (1, 12 ... ... Оны ... ... (700 мың АҚШ ... мен
Сингапур (480 млн.) келеді.
Ұлт мәселесі. Малайзия Федерациясы - көпұлтты мемлекет. Кейде
малайзиялықтар өздерін “Төрт халықтың елі” деп ... да, ... ең ... төрт ... ...... мен ... бөлігіндегі – Борнеодағы
(59% байырғы тұрғындар (аборигендер – ... ... мен ... (9%). Мұндай мемлекетте ұлт мәселесінің орын
теппеуі мүмкін емес. Бірақ мұнда әулекі көңіл әуенін айналып
өтеді және ... оқ атып ... ... бір ... ... ... ... көрсетіліп отырады.
Екінші жағынан, әрбір этнос өзінің әлеуметтік ыңғайын
тапқан, әрі, олардың арасындағы теңдестікті әлбетте
нарықтық демократия қуаттайды. Малайялықтар, негізінде,
саясат ... ... ...... үндістер –
едәуір дәрежеде мәдени өмірде, заң қызметімен және т.б.
шұғылданады. Автобуспен бір жаққа аттанған сайын
адамдар мына бір көріністі байқап жүреді: ... ... ... ол ... қай ... айту ... бір
өзіне мәлім жолмен болжай қоятын сияқты. Мемлекеттік тіл
ретінде малай тілі жарияланған. Алайда отарлық өткеннен
қалған ... тілі ... тіл ... табылады, қытай және тәміл
де осындай мәртебеге ие. Тіл ... ... әлі ... ... келе жатыр. Мемлекетте өзіндік оқу жүйесі
жасалып, 30 жыл тәуелсіздік мерзімі ішінде ел ұлттық
кадрларының бірнеше ұрпағын даярлап шығарды десек те,
турасына ... ... ... ... ... ... ... қостілділікпен (дұрысында көптіліктен) бас
тартпайды. Отарлық өткенге қарамастан, Британия
Достастығы шеңберінде бұрыңғы метрополиямен мәдени,
ғылыми және басқа ... ... ... ... дүниеде бұрыңғы отарлаушы ретінде Батысқа деген
дүрдараз қарым-қатынас бар, ал мұнда осы мәселеге
прагматикалық тұрғыдан қарайды. Елде ашық экономика
қызмет етіп отыр – бұл ... ... үшін ... ... егер айтылғандардың бәріне экономиканың аз маңызды емес
бөлігі туризм болып табылатынын қоссақ, дәлелдемеміз
анағұрлым салмақтанып көрінеді. Мемлекеттік радио мен
теледидар : ағылшын, ... ... ... және ...... ... Сондай-ақ, басты газеттер де, дүйім
дүниенің кез келген елінен (бұрынғы Кеңес Одағын қосқанда)
кез келген баспасөзге жазылуға болатынын ... ... ... Әр ... ... ... ... бүгінде
әлемдегі ең бай елдер – Сингапур (1965 ... ... ... болыпты. Федерациядан шығуға тілек білдіргеннен кейін
олар қарулы бас тартуды ... жоқ – бәрі ... ... ... ... тату көршілік қарым-қатынасқа күні
бүгінге дейін тат түсіп көрген ... ... ... ... ... ... болып
табылады. Бұл манифест 1970 жылы-ақ жарияланған-ды, ол
біртұтас ... ... ... ... ... халқын молығырақ топтастыруға жету үрдісін
көздейді. Қоғамды демократияландыру, ұлттық ... ... ... ... ... ... құру -
“Рукунегараның” ең үлкен үрдісінің бірі. Сөйтіп,
“ұлт мәселесі – мәдениеттік мәселе” деген негізгі ой-ниет
өмірге асуда. Саяси өрісте ұлтаралық егес пен ... жоқ. ... ... ... ... көзінше қозғамауға
тырысады. Малайзия – Ислам мемлекеттің ресми діні деп
жарияланған әлемдегі ... ... ... ... дін ... ... – ол ... Ел жан басына шаққанда мешіттер саны жағынан
ең басты ... ... ... ... ... храмдары
мен христиан шіркеулерінің тамаша ғимараттары бірімен бірі
бейбіт қатар өмір сүріп, құдайға құлшылық етушілер күн
құрғатпай келіп тұрады. Малайзия заңдық жүйесінің
ажырағысыз бөлігі ... ... ... ... ... мәселелердің түйін табуы соған келіп тіреледі. Жекелей
алғанда, бұл отбасы құқығына да (неке, ажырасу, мұрагерлік
мәселелері, т.б.) қатысты.мұсылман емес ... ... ... заң жүйесіне табан тіреген азаматтық
кодекске жүгінеді. Ислам тек алла-тағаламен адамның
қарым-қатынасы саласын ғана, бірге экономикалық ... ... де ... көпқырлы діни жүйе
болып табылады. Соңғысы жеткілікті түрде қатаң бақыланады. Бұл
бағытта мемлекет ислам үрдістерін белсенді қолдап, ... ... ... банк ісін алайық. Гәп мынада :
Шариғат бойынша, ... ... ... ... Салым бойынша банктік процент әсте тап осы
топқа жатады. Сондықтан, үкіметтік актіге ... ... ... (оның ішінде шетелдік те) мұсылманға
арнаулы есеп-қисап жүйесін ұсынады. Осы есепшотта
сақталатын ақшалар ислам өлшемдері мен үрдістеріне
қарама-қайшы келетін ... ... ... ... ... тек ... ... ғана емес,
сондай-ақ “Citybank” немесе “Hong Kong Bank” –те де ашуға
болады. Сонымен ... ... ... дін деп ... вбір ... кім ... ... бұрмалап, бұзса,
мысалы,көшеде бірсыпыра штаттардың атазаңында сол адамға
айып салу немесе оны түрмеге қамау қарастырылған. 1971 ... елде ... ... өтеу – ... ... ... күні ... Бірақ, шығынды есептей
келе, үкімет кәдімгі кесімді жұмыс күнінің ұзақтығын сақтауға
жарлық шығарды. Сол ... де ... күні – жұма ... ... ... ... деп таңба салу
тәртібі қабылданған, мұның мәнісі - өнімді дайындау үдерісі
Ислам үрдісіне қайшы келмейді және ол мұсылмандар үшін ... өнім ... ... ... ... ... Азия ... қауымдастығының қызметі
(АСЕАН)-аймақтағы интеграцияның көрнекті мысалы бола
алады. Осы ... ... ... ... ... өтті және
қазір Шығыс Азияның экономикалық дамуында маңызды рөл ойнайды.
АСЕАН өзінің өміршеңдігін және тиімділігін дәлелдеген ұйым
ретінде әлемдік қоғамдастықта ... ие ... ... ... ортасында қабылдаған Декларацияда АСЕАН-ға
қатысушыға мемлекеттер өздерінің алдына өзара
экономикалық, әлеуметтік және мәдени ... ... ... Бұл ... ... ... ... төмен деңгейімен байланысты еді. Аймақтық құрылым
құруға тартылған бес мемлекет
(Индонезия,Малайзия,Тайланд,Филиппин
және Сингапур) экономикалық даму Оңтүстік-Шығыс Азиядағы
жағдайдың шешуші ... ... деп ... ... қарашада Куала-Лумпурда АСЕАН-ға мүше мемлекеттердің Сыртқы
істер министлерінің кездесуінде Оңтүстік-Шығыс Азияны бейбіт,
еркін және бейтарап аймақ деп жариялаған Декларация қабылданды.
1976 жылы ... ... ... ... ... принциптерін айқындаған Оңтүстік-Шығыс Азиядағы
Достық және ынтымақтастық туралы шартқа қол қойды. Олардың
қатарында бір-бірінің тәуелсіздігі, егемендігі, теңдігі,
аумақтық тұтастығы және ұлттық ерекшеліктері; әрбір
мемлекеттің ... да бір ... ... пен ... ... жолмен реттеу; күш
қолданудан және күш қолдану қаупін ... бас ... ... ... сияқты базалық принциптері бар. Ширек
ғасыр бойы осы принциптерді бұлжытпай сақтаудың нәтижесінде
әлемдік қоғамдастықта Оңтүстік-Шығыс Азиялық мемлекеттердің
қуатты бірлестігі қалыптасты әрі ... . ... ... 10 мемлекетті – Малайзияны, Индонезияны, Филиппинді,
Сингапурды, Тайландты, Вьетнамды, Лаосты, Камбоджаны,
Брунейді,Бирманы қамтиді. 1995 жылғы 15 ... ... ... ... самитінде Оңтүстік-Шығыс Азияда
Ядролық қарудан азат аймақ құру туралы шартқа қол қойды. Шарт
1997 ... 27 ... ... енді. 2000 жылғы қарашада
“ACEAH+3” саммитінде қабылданған, бүкіл Шығыс Азияда еркін
сауда аймағын құру ... ... ... 1997 ... азияның
қаржылық дағдарысынан кейін күрт белең алған интеграциялық
идеялардың бірте-бірте іске ... ... ... ... және одан ... ... экономикалық
құлдырауды басынан өткізген Шығыс Азия елдері, қаржылық
бақылауды күшейтуге, ... және ... ... ... ... әрі ... іс-қимыл нәтижесінде экономикалық өсімнің
қарқынын қалпына келтірді. Осыған байланысты Малайзия
үкіметінің бірегей практикасы айрқша атап өтуді ... ... ... ... Қорының қаржылық
көмегісіз елді дағдарыстан шығара білді. Малайзияның
тәжірибесі 2001 жылы жазда Қытайда өткен ... ... ... басшыларының мүдделігін
туғызған талқылау тақырыбына айналды. 1996 жылы Банкокте
болған Азия-Еуропа (АСЕМ) саммитінде Малайзия мен ... ... ... желісінің құрылысын салу
туралы принципті уағдаластыққа қол жеткізді. Ұлы ... ... ... ... ... мен ... жне ... Азияны біріктіретін трансеуразиялық темір жол
құрылысын салудың перспективасы да нақты сипат алып келе
жатыр.
Малайзия мемлекетінің Қазақстанмен өзара байланыстары. ... ... ... ... ... ... осы ... жан-жақты байланыстың үлкен
практикалық мәні бар деген пікірді ұстанады. Малайзияның
Қазақстанның елшілігі ашылған Оңтүстік Шығыс азиядағы
бірден-бір мемлекет екені ... ... ... ... дипломатиялық қатынастар
Малайзияның Сыртқы істер министрі Д.А.Бадауидің
Қазақстанға сапары барысында 1992 жылғы 16 ... 1993 жылы ... ... ... бастаған малайзиялық делегация және
путниктік байланыс пен мұнай өндіру саласында
маманданған «Бинарьянг» корпарациясының (малайзиялық
шығыс азиялық спутниктік корпарация) ... ... Жаңа ... ... ... көмек
көрсету бағдарламасына сәйес дипломатия, медицина, банк
ісі, менеджмент, микробиология және қаржы ... ... ... ... Малайзияның ғылыми
орталықтарында және оқу орындарында тағылымдамадан
өтті. Екі мемлекет басшыларының сапар алмасуы нысанында екі
жақты қатынастар одан әрі дами түсті. Н.Назарбаев 1996 ... ... ... ... 1996 ... ... ... Сапарлар нәтижесінде
Қазақстан-Малайзиялық қарым-қатынасының
принциптік ережелерін айқындаған саяси сипаттағы негізгі
құжат болып ... ... ... қол ... ... теңдңгңн және егемендікті,
аумақтық тұтастықты және саяси тәуелсіздікті, бір-бірінің
ішкі ... ... ... ... ... ... құрмет
тұту пртнциптері негізінде өзара сенім білдіруді нығайту арқылы
достық қатынастарды дамытуға бекем бел ... ... ... дамыту, екі тараптың да пікірі бойынша,
Қазақстан мен Малайзия халықтарының ... ... ... ... ... ... Әуе қатынасы туралы
келісімге және Малайзияның Негара Банкі мен Қазақстанның
Ұлттық банкі арасындағы келісімге қол ... Екі ... ... салық салуды болдырмау туралы
келісімді және Визалық мәселелер жөніндегі келісімді қол
қоюға әзірлеу үшін жұмыс жүргізуде. Қазақстан Малайзиямен
сауда-экономикалық комитет сындарлы рөл ... ... және ... ... ... ынтымақтастыққа үлкен
қызығушылық танытуда. Шикізат өнеркәсібі министрлігі пальма
майының бірнеше түрін, қалайыны, ... ... ... ... ... ... ... мен орау, Қазақстанның
мұңай кен орындарының бірін игеру, ... ... ... даярлау сияқты салаларда
Қазақстанмен экономикалық ынтымақтастықты дамытуға
мүдделік білдірілді. Малайзиялық ... ... ... ... ... салуды және қазақстандық
әуежайларды қайта ұруды инвестициялауға ниет білдірді. Бірақ
екі елдің сауда айналымының өлемі ауқымды емес. Бұл
жеткілікті түрде пысықталмаған көлік ... Иран ... ... және ... ... ... өтетін қазіргі бар бағыттар өз дәрежесінде
жұмыс ісмейді, Қосарланған салық салу режимінің болмауы да
сауда байланыстарын дамыту процесін етектен тартуда.
Сауда-саттықа кедергі келтіретін ... бір ... ... ... ... қолында Қазақстан мен Малайзияның
экспорттық-импорттық мүмкіндіктері туралы жартымды хабардың
жоқтығы деп саналады. Саяси тұрғыдан ынтымақтастықтың
құңдылығын мынадан көрінеді, ... ... және ... ... немесе байқаушы мәртебесін алу
тілегіне қолдау білдірді. Оңтүстік Шығыс Азия елдерінің
экникалық, ... діни ... және ... ... ... ... ескере отырып,
біздің еліміздің олармен ынтымақтасудағы көзқарасы
сараланған сипатымен көзге түседі. Сондықтан да екі
жақты ынтымақтастыққа да ... ... ... ... ... ... ... диалог режимі орнатылды.
Қазақстан мен Оңтүстік Шығыс Азия елдері арасындағы
ынтымақтастық мәдениет, білім, туризм саласында да
дамуда.
Қорыта келгенде Малайзия үдемелі экономикалық процестер
дамыған, сауда-экономикалық ... ... ... ... ... ... көрсетілген
қызметтердің, жұмыс күшінің, технология мен ақпарат
рыногында аймақтық ынтымақтастықтың бай тәжірибесін ... ... ... үшін ... ... ... қалыптасу кезеңінде аймақтың көпшілік
мемлекеттері ішкі дамуды жеделдетуге және әлемдік
шаруашылық процестеріне кірігуге өздерінің қабілетті
екенін көрсетті.
Пайдаланылған әдебиеттер:
Тоқаев Қ.
Қазақстан Республикасының дипломатиясы. Алматы, 2002 ... ... ... 7 том. Алматы 1975 жыл.
Малайзия. Справочник. М., «Наука» 1987.
Страны и народы ... ... ... ... 1995 жыл. ... ... даму ... жолбарыстың үлгісі.75-85 беттер
Саясат, 2001жыл. №5, 72-бет.
Исабек Ж.А. Современные тенденции развития Юго-Восточной Азии ...

Пән: Экономикалық география
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жоспарлау жүйесі: малайзия тәжірибесі25 бет
Малайзия мемлекетіндегі туризм6 бет
Малайзия туралы7 бет
Малайзия Федерациясы4 бет
Малайзияның туристік орталықтары14 бет
Малайзияның туристік орталықтары жайлы32 бет
Малайзияның этносаяси құрылымының қалыптасуы және этносаралық жағдайы29 бет
Азия елдеріне жалпы шолу4 бет
АҚШ-тың Оңтүстік Шығыс Азиядағы саясаты47 бет
Оңтүстік шығыс Азия елі Вьетнам4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь