Қазақстандық қоғамдағы жастардың саяси құқықтық мәдениетін қалыптастыру

Саяси құқықтық мәдениет жастардың қоғам өміріндегі жақсы жақтарын көрсететін түсінік болса, девианттық мінез-құлық олардың қоғам –өміріндегі теріс орны мен салмағын айқындайды. Сондықтан, жастардың саяси құқықтық мәдениетін көрсетуде девианттық іс-әрекеттердің мәні мен маңызын түсіну өте маңызды. Қоғам өміріндегі қатынастардың жүйесі түбегейлі өзгеріп жатқан қазіргі заманда, өмірлік тәжірибесі жоқ, әлі толыққанды көзқарасы қалыптаса қоймаған жастар үшін қалыпты тіршілік ағымынан ауытқу оңай. Сөзімізді кішігірім болса да девианттық жүріс тұрыстың кейбір теориялық қорларына б ұруды жөн санап отырмыз. Жастар арасында девианттық жүріс-тұрыс мәселесімен айналысқан ғалым Д.К. Қазымбетова «Девиантное поведение –это поступок, деятельность или образ жизни людей, не соответствующие общепринятым моральным, правовым группам или обществу в целом [1,20 б] деп, кең мағына түсінік береді, ал жай ғана айтатын болсақ, қоғамда қалыптасқан нормалардан ауытқуға жол апаратын жүріс-тұрыс – девиантты жүріс-тұрыс. Біз төменде девиантты жүрыс-тұрыстың кесте түріндегі көрінісін беріп отырмыз:
1-кесте
Девианттық жүріс-тұрыс

Құқыққа қарсы жүріс-тұрыс

Моральға қарсы жүріс-тұрыс
Қылмыс және теріс қылық Нашақорлық, маскүнемдік, өзін-өзі өлтіру, гомосексуализм, жезөкшелік, фанатизм, т.б.

Қоғамның басқа топтарына қарағанда девианттық мінез-құлық жасөспірімдерде көбірек байқалады. Оның объективтік себебі жасөспірімдерде құқықтық әлеуметтену процесі (нормаларды меңгеруі) және делинквенттік мінез-құлықы (нормалардан ауытқу) бір мезгілде жүреді. Нашар тұрмыс жағдайы, шиеленіскен қатынастары бар сәтсіз отбасыларында тұратын жасөспірімдерге көбінесе мектеп бағдардамасына үлгермеушілік, мектеп ұжымынан алыстап кетуі және мұғалімнен қарым-қатынасының нашарлауы т.б.
Пайдаланылған әдебиеттер.


1. Казымбетова Д.К. Девиантное поведение молодежи как объект социаологического исследования: Дис.... как социол. наук. – Алматы. 1999-133 с.
2. Литвинов Т. Прияины правонарушений совершаемых подростками // Мир закона. -2002. №8-25 с.
3. Степанов В.С. Психология трудного школьника . М; 1998-228с. ъ
4. ҚР Президенті ҚР нашақорлық пен есірткі бизнесіне қарсы күрестің 2001-2005 ж.ж. арналған стратегиясы туралы №394 16 мамыр 2000 ж. жарлығы //Егемен Қазақстан.
5. Калашникова Н.П. Правовая и социальная защита молодежи: пути становления ювенальной службы в Казахстан//Саясат -2001 №2-с.59.
6. Алауланов Е. Кепілдікке берілген уақытша өмір //Заң газеті. -2001-10 қаңтар
7. С.Б. Бейсебаева. Жастардың құқықтық мәдениеті –Шымкент, -2007-с. 8. Бэрон Р., Ричардон Д. Агрессия. - СПб.: Питер, 1997. - 156 с.
        
        Қазақстандық қоғамдағы жастардың саяси құқықтық мәдениетін
қалыптастыру
Саяси құқықтық мәдениет ... ... ... ... көрсететін түсінік болса, девианттық
мінез-құлық олардың қоғам –өміріндегі теріс орны мен
салмағын айқындайды. Сондықтан, жастардың саяси құқықтық
мәдениетін көрсетуде ... ... мәні ... ... өте ... ... өміріндегі қатынастардың
жүйесі түбегейлі өзгеріп жатқан қазіргі заманда, өмірлік
тәжірибесі жоқ, әлі толыққанды көзқарасы қалыптаса қоймаған
жастар үшін қалыпты тіршілік ағымынан ауытқу ... ... ... да девианттық жүріс тұрыстың кейбір теориялық
қорларына б ұруды жөн санап отырмыз. Жастар арасында девианттық
жүріс-тұрыс мәселесімен ... ... Д.К. ... поведение –это поступок, деятельность или
образ жизни людей, не соответствующие общепринятым
моральным, правовым группам или обществу в ... ... деп, кең ... түсінік береді, ал жай ғана айтатын болсақ,
қоғамда қалыптасқан ... ... жол ...... ... Біз ... ... кесте түріндегі көрінісін беріп
отырмыз:
1-кесте
Девианттық жүріс-тұрыс
Құқыққа қарсы жүріс-тұрыс
Моральға қарсы жүріс-тұрыс Қылмыс және теріс қылық Нашақорлық,
маскүнемдік, өзін-өзі өлтіру, гомосексуализм, жезөкшелік,
фанатизм, т.б.
Қоғамның басқа ... ... ... ... ... ... Оның ... жасөспірімдерде құқықтық әлеуметтену процесі
(нормаларды меңгеруі) және делинквенттік мінез-құлықы
(нормалардан ауытқу) бір мезгілде ... ... ... ... ... бар ... отбасыларында
тұратын жасөспірімдерге көбінесе мектеп бағдардамасына
үлгермеушілік, мектеп ұжымынан алыстап ... ... ... нашарлауы т.б. тән. Кейбір
жағдайларда айналасын тәп-тәуір адамдар қоршаған тұрақты
отбасының кәдімгі баласы өз ... ... ... ... ... ... ... көрсетуі
мүмкін. Қиын отбасынан шыққан жасөспірімдер үйлердің
жертөлелерінде өткізеді. «Үй асты өмірі» олар үшін
қалыпты. Себебі, ол жерге әртүрлі өздері сияқты жастар
жиналады. Олардың ... «үй ... ... ... ... бар. ... жағдайда топтық ауытқу да
дамиды. Олар жеке субкультуралық нормаларға сай ... ... ... қылмыс жасаған тұлғалар саны (мың).
1991199219931994Қылмыс жасаған тұлғалар
88,389,8107108,9111,2Оның
ішінде
14-1712,412,511,410,68,98,4
3-кесте
19911992199319941995199619971998Барлық сотталғандар
100100100100100100100100100Оның ішінде кәмелетке толмағандар
1413,910,79,787,27,17,87,87,5
Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, жасы толмаған құқық
бұзушылардың 44% сәтсіз отбасында тәрбиеленгендер ... А.Е. ... және В.Г. ... ... ... ... 4 жағдайды бөліп көрсетеді:
-Отбасындағы қамқорлықты күшейту (гиперопека), баланың ішкі
өмірінің барлық көріністерінен отбасындағы қаталдыққа
дейін әртүрлі дәрежеде қатысу ... ... ( ... ... жиі, ... тыс
бақылаусыз қалуы;
- отбасындағы "кумирдің" болуы, барлық уақытта баланың тілегіне
ықы-лас білдіруі, оның қарапайым жетістігін шамадан тыс
марапаттау;
- отбасында « ... ... ... өзіне көп көңіл
бөліп, бала-ларына аз көңіл бөлуі [3.,226-227б.б]
Айтылғандарды қорыта келе, мынадай пікірге ... ... ... ... ... сыртқы әлеуметтік ортаға және оның ішкі жеке
ерекшелігіне де байланысты, яғни, жасөспірімнің
психологиялық ... ... ... түрде болады.
Р.Бэрон, Д.Ричардон қызуқандылық детерминантының төрт негізін
бөліп көрсетеді: әлеуметтік, сыртқы, жеке және
биологиялық[8.,156с]. ... ... ... отбасы қатынастарында
қалыптасады. Осы жағдайлармен қатар, қызуқандылықтың
дамуына алып келетін мына жағдайлар:
- жиі болатын ... ... ... жанжалдар;
- ата-аналардыңбір-бірін және балаларын сыйламауы;
- балаларға қарау мен бақылаудың болмауы;
- жасөспірімдердің пікірін елемеу;
- ата-аналармен жылы шырайлы байланыстардың ... ... ... ... ... жүйесінің сапасыздығы.
Криминологтардың мәліметтері бойынша, қатыгездікті, зорлықты
іске ас-ырған тұлғалардың көпшілігі, бала ... ... ... ... ... ... ... ОҚО жастардың заңды бұзу себептері жөніндей мәліметтер %
Не себептен ... ... ... ... техникалық т.б.СтуденттерОқу
бітіргендерЗаңдарды білмеуден 3,5%27%
25%30%Шымкент
Ленгір
Сарыағаш
ауыл тұрғындары 24
19
-
3216
-
38
2725
-
-
2530
-
-
- Өмір сүру дәрежесі ... ... ... ... ... мәдениеттің төмендігінен24%24%26%30%Шымкент
Ленгір
Сарыағаш
ауыл тұрғындары 26
20
-
2522
-
23
2932
-
-
2930
-
-
-
Кестедегі көрсеткіштерге сүйенсек, әлі де көптеген іс-шараларды
іске асыру қажеттілігі көрініп тұр.
Мемлекетімізде жүргізіліп жатқан экономикалық реформалардың
жаңа ке-зеңі де ... ... ... - ... ... әсер етіп ... жоқ. ... оқудан
қол үзу, қымбатшылық пен тап-шылық жастар бойында ... ... алып ... ... ... ... үшін жаза ... қылмысты болдырмау ісінің тиімді екендігі белгілі.
Әсіресе бұл жасы кәмелетке толмағандар арасындағы қылмысты
болдырмау шараларында ... ... ... 1997 ... ... ҚР Президентінің жарлығы, «ҚР 1997-1998 ж.ж.
қылмысқа қарсы күрес» Мемлекеттік бағдарламасы және
2000ж. ... ... ... ... негізгі бағыттары, «ҚР
1998-2000 ж. жасы кәмелетке толмағандар арасындағы құқық
бұзушылыққа қарсы ... ... ... Үкіметінің 1998 ж. 8 шілдедегі қаулысында жасы кәмелетке
толмағандар арасындағы құқық бұзушылықты болдырмаудың нақты
шаралары ... ... ОҚО да 14-18 жас ... тұлғалар
арасында қылмыс, өсуде. 1995 ж. 460 қылмыс оның 25 адам
өлімі, оның 4-ін жасы кәмелетке толмағандар жасаған; 1997 ... ... 51 адам ... ... 13,8 % ... ... 6 өлім ... 1998 ж. 243 қылмыс, 23% төмендеген,
74 адам өлімі оның 5-уін жасөспірімдер жасаған. 1999ж. ... 6,1 % ... ... 4 адам ... ... 269 ... 17,5% өскен, 195-і ауыр қылмыс. 14-18 жас
аралығындағыларға 9 адам өлімі тіркелген. Адам өлімі ... 33 әйел ... 48 ... 64 ... ... ... жасөпірімдер жасаған. Статистикалық мәліметтерге
талдау жасасақ, кәмелетке толмаған жастар арасында 120 бап
бойынша 1995 ж. -4; 1996-6; 1998 ж. -6; 1999ж- 3; 2000 ж. ... ... ... 1995-27; 1996-26; 1997 ж. -17; 1998 ... 1999 ж.-27; 2000 ж. - 34 ... іс ... ... бойынша 1995 ж. -19; 1996 ж.-5; 1997ж.- 14;
1998ж.- 11; 1999ж. -11; 2000ж.-10 ... өзі ең ... ... ... алып ... ... таңда кәмелетке толмаған жастар арасындағы қылмыстың
өсіп отырғанын көруге болады. Бұдан біз қоғамдық өмірдің барлық
салаларында реформалар жүргізілгенімен, ... ... ... асырылмай жатқандығын көреміз. 1991 жылы 28
маусымда қабылданған "ҚазССР-індегі Мемлекеттік жастар туралы"
заңына 1995 жылы және 1997 жылы ... мен ... оның ... ... ... ... біздің қала көшелерінде қараусыз қалған балалар
мен жасөспірімдерді көреміз. ... ... ... ... ... ... бойынша 27 мың бала мектепке бармаған.
Жастардың девианттық жүріс-тұрыстарының бір түрі–нашақорлық.
Бұл мәселе жөнінде ел Президенті Қазақстан халқына
жолдауының бірінде былай деген: ... ... ... ... ... ... ... Экономикалық, географиялық тұрғыдан
қарағанда есірткі бизнесімен күресті Қазақстандықтардың
өздерінің қолдауынсыз жүргізуге болмайды» [4]. «ҚР
нашақорлыққа және ... ... ... күрестің
2001-2005 ж.ж. жарлығымен бекітілген құжатта:
«Кәмелетке толмағандар мен жастардың, әйелдердің арасында
есірткіні беймедициналық тұтынудың етек алуы ерекше
алаңдатушылық туғызады. Есірткі тұтынушылардың 2/3-30
жасқа дейінгі ... ... ... ... ... ... ... 1991 ж.
бастап жалпы қылмыстылықтың 19,8% төмендеуі аясында
есірткіге байланысты қылмыстардың абсолюттік санының
4,3 есе өсті. Бұл қылмыстардың үлесі 5,3 есе өсті және 1999 ... % ... ... ... жүргізілген әлеуметтік
сұраунаманың бір деректерінде жастардың 9-10%
есірткіні пайдаланғанын айтқан болатын [5].
Статистикалық мәліметтер бойынша, қылмыстарды
(есірткіге байланысты) 20-29 ... ... ... ... пен ... өте ... оның ішінде жастар
арасында тез тарауға бейім екендігін ескерген еліміз
жоғарыдағы Президент ... ... ... ... және ... ... ... 2001-2005 жылдарға арналған стратегиясында"
мыныдай мақ-саттар мен міндеттерді ... ... ... ... ... елде ... ахуалдың өрістеуіне
мем-лекеттік және әлеуметтік пәрменді бақылау орнатуға, оны
тұрақтандыруға қол жеткізуге әрі Қазақстанның ішкі және
сыртқы қауіпсіздігінің ... ... ... ... ... ... шектеуге мүмкіндік беретін
бірыңғай әрі теңдестірілген мемлекеттік саясатты іске
асыруды қамтамасыз ету болып ... ... қол ... үшін мынадай басым міндеттерді
шешу көзделіп отыр:
1. нашақорлық пен есірткі бизнесіне қарсы күрестің ... өзге де ... ... базасын жетілдіру және оны
тиімді қолдану;
2. халықтың есірткіге қарсы әлеуметтік иммунитетін қалыптастыру
және осының негізінде қоғамды нашақорлық пен есірткі бизнесіне
қарсы ... ... ... психотроптық заттар мен прекурсорлардың айналымына
бақылау орнату, есіркіге қол ... ... және ... ... жол ... ... мүдделі министірліктер мен ведомстволардың
теңдестірілген, бірлескен қызметін қамтамасыз ету;
5. қылмыстық жазалаудың өткір жүзін ... ... ... ... ... бұру;
6. ТМД мемлекеттері мен басқа да елдердің құқық қорғау, арнаулы
және өзге де құзыретті органдарымен ... ... ... пен ... ... ... күрес саласына
инвестициялар, өзге де халықаралық техникалық көмек
тарту.
Стратегияның мақсатына қол жеткізу мен басым міндеттеріне әсер
ететін шешуші факторлар:
- кәсібилік, мемлекеттің барлық ... ... ... мен ... ... ... және өзге де қамтамасыз ету;
- халықтың бұқаралық топтарының қолдауы;
- стратегияны іске ... ... мен ... ... мен ... ... ... елімізде де істеліп
жатқан шаралар бар. Мысалы ҚР Премьер–Министрінің 2003 ж.
20 қыркүйек №222 ... ... ... ... ... есірткіге қарсы ұранымен «АҚ бидай» республикалық
ауыл спорты ... ... ... ... ... Спорт мектептерін қайта жандандырып,олардың басым
бөлігін спорттың түр-түрімен айналысуға баулу қажет. Жастар
арасындағы нашақорлықпен ... ісі ... ... және ... ... талап етіп отыр.
Жастар арасындағы девианттық жүріс-тұрыстың тағы бір түрі –
ішкілік. Шын мәнінде ішкілікке салыну біздің өмірімізге
әлуметтік дәстүр ретінде еніп ... ол ... ... ... өткізудің
тәсілі ретінде қолданылуда. Статистикалық мәліметтер
бойынша, бұзақылықтың 90%; әйел зорлаудың 90%; басқа
қылмыстар 40% , өлім, ... ... ... ауыр ... ... 70%, ажырасудың 50% ішімдікке байланысты
болған. Ішімдік мәселесі көбіне қазіргі кезде ауыл
жастарының арасында өршіп тұр. Әрине, жұмыссыздық,
әлеуметтік жағдайдың нашарлығы, ... ... ... ... ... ... Қолы бос, айналысар еш
кәсібі жоқ ауыл жастары осы мәселеге көптеп беріліп кетіп
жатыр. ... ... ... ... ... ... ... болып отырған бірінші фактор.
Ауылда қазақ жастарының басым бөлігі тұрады. Мәселеге терең
бойлайтын болсақ, бұл ... ... ... ... үйі, т.б. мәдени іс-шараларды ұлттық рухымызды
көтеретін насихат шараларын жүзеге асыру ... ... ... ... қажет.
Девианттық мінез-құлықтық бір түрі суицид, яғни бұл өзіне ... ... ... бұл түрі 20-55 ... ... ... кезде 10-12 жасар балаларда да кездесіп отыр. Бұл
жағынан Қазақстанда басқа ТМД елдерінен қалыспай отыр.
Девианттық мінез-құлықтың пайда болуының бірнеше себептері бар:
1. ... ... ... ... ... жемқорлық т.б.
2. Девианттық мінез-құлықтың моральдық этикалық факторы қоғамның
моральдық –адамгершілік қасиетінің төмендеуі, рухани азғындау
жеке адамның қоғамдық ортаны жатсынуы. ... ... ... ... ... ... ... алуға болады.
Деградация және әдет-ғұрыптың ықпалының төмендеуі.
Бұқаралық қайырымшылық ... ... ... ... Девианттық мінез-құлыққа қоршаған ортаның немқұрайлы қарауы.
әсіресе, отбасы тәрбиесінің нашарлауы, өмір жағдайының сәтсіз
болуы, ... ... ... т.б. ... ... ... дағдарларысына әкеліп, өмір сүру
мәнінің жоғалуына алып келеді.
Бұл қоғамның болашағы жастарға кері әсер тигізетіні сөзсіз.
Жастар арасындағы әлеуметтік – ... ... ... ... ... тұжырым жасауға болады. Бір
әлеуметтік норманы бұзудан екінші әлеуметтік нормаға
өту ... Ол жеке ... ... тән ... және
қоршаған ортасына байланысты болады.
Жастар біздің болашағымыз. «Бүгінгі жастар – ертеңгі ... ... ... айтар ақылы, кеңесі
болады»-деген-ді Ғабит Мүсірепов Яғни, бүгінгі жастар
ертеңгі ... ... Одан соң ... ... ... қазақ
ұлтының бетке ұстар қариясы. Сондықтан, жастардың саяси
құқықтық санасы мен мәдениетін ... ... ... ... Д.К. ... ... молодежи как объект
социаологического исследования: Дис.... как социол. наук.
– Алматы. 1999-133 с.
Литвинов Т. Прияины правонарушений совершаемых подростками //
Мир закона. -2002. №8-25 ... В.С. ... ... школьника . М; 1998-228с. ъ
ҚР Президенті ҚР нашақорлық пен ... ... ... ... ж.ж. ... ... туралы
№394 16 мамыр 2000 ж. жарлығы //Егемен ... Н.П. ... и ... ... ... ... ювенальной службы в Казахстан//Саясат -2001
№2-с.59.
Алауланов Е. Кепілдікке берілген уақытша өмір //Заң ... ... ... ... құқықтық мәдениеті –Шымкент,
-2007-с. 8. Бэрон Р., Ричардон Д. ... - СПб.: ... - 156 ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Саяси құндылықтық бағдарлары51 бет
Қазақстан азаматтық қарама-қарсылық жылдырында4 бет
Қазақстан жастарының саяси құндылықтық бағдарлары және әлеуметтендіру процесі62 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
Постиндустриялды қоғам концепциясы4 бет
Қоғам және жеке адамның қалыптасуындағы конфликтінің мәні7 бет
Қоғам және жеке тұлға14 бет
Қоғамдық тамақтану кәсіпорындары37 бет
Аджип ҚКО компаниясы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь