Қазақстан Республикасындағы мүлік салығы және оның жетілдірудің ерекшеліктері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

НЕГІЗГІ БӨЛІМ

1 Мүлікке салынатын салықтың теориялық аспектілері
1.1 Мүлік салығының пайда болу алғышарттары
1.2 Мүлік салығының экономикалық мәні
1.3 Мүлік салығын шетел тәжірибесінде қолдану ерекшеліктері

2 Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі мүлік салығының түсуіне экономикалық талдау
2.1 Мүлік салығын есептеу механизмі және төлеу тәртібі
2.2 Бюджет кірістерін қалыптастырудағы мүлік салығының орны
2.3 Шымкент қаласы Абай ауданы бойынша мүлік салығының түсуіне талдау

3 Қазақстан Республикасында мүлік салығының есептелу проблемалары мен оларды жетілдіру жолдары
3.1 Қазақстан Республикасында мүлік салығын есептеудегі негізгі проблемалар
3.2 Жергілікті бюджетті қалыптастырудағы мүлік салығын жетілдіру жолдары

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе

Мүлік салығы – Қазақстан Республикасының аумағында меншік, шаруашылық жүргізу немесе оралымды басқару құқығында салық салу объектісі бар заңды тұлғалар, жеке кәсіпкерлер және жеке тұлғалар төлейтін салық түрі болып келеді. Мүлік салғы жергілікті бюджетке түсетін, меншікке салынатын салықтың бір түрі ретінде қарастырылады. Бұл салықтың жергілікті бюджет кірістерін қалыптастырып, аймақтарды дамытуда маңызы зор.
Еліміздің егемендік алуымен бірге туындаған қоғамдық қатынастар жүйесінің өзгеруі, азаматтық құқықтық ортаның өзгеруі ел экономикасына өз салқынын тигізбей кеткен жоқ. Бұл жағдай ел экономикасы негіздерінің бірі болып табылатын салық жүйесінің дамуына да өз әсерін тигізді.
Алайда, ұлттық экономиканың өркендеуімен бірге, бүгінде жылжымайтын мүлік нарығының жедел қарқынмен дамуы салық жүйесінде мүлікке салық салу жүйесін қайта қарап, оны жетілдіруді талап етеді.
Соңғы уақытта елімізде құрылыстың қарқынды дамуы, жылжымайтын мүлікке, оның ішінде жерге деген сұраныстың өсуі, оның нарықтық құнын шарықтауға жеткізді, әйтсе де салық жүйесінде олардан түсетін түсімдердің өзгеріссіз қалуы бұл салықтарды жетілдірудің қажеттігін білдіреді. Әлемдегі көптеген экономист ғалымдардың еңбектерінде салық тақырыбы, оның маңыздылығы, қоғамның дамуындағы рөлі, экономикадағы алатын орны кең және терең зерттелген. Сонымен бірге тажірибесіне негіз болған ғылыми зерттеулер жарияланып жүр.
Қазіргі қолданыстағы салық жүйесінде салық ауыртпалығы негізінен заңды және жеке тұлғалардың табыстарына көбірек түсуде. Бұған табыс салықтарынан түсетін түсімдердің мүлік салықтарынан түскен түсім мөлшерінен бірнеше есе жоғары болуы дәлел. Мұндай айқын құрылымдық үйлеспеушілік өндірісті дамытуға қажетті алғы шарттарды жасауға кедергі келтіріп, дәулетті мүлік иелерін фискалды ауыртпалықтан босатуға негіз болып отыр.
Сол себепті бүгінгі күні бюджеттің кіріс көзінің басым бөлігін құрап отырған, экономика салаларының табысына салынатын шектен тыс салық ауыртпалығының бір бөлігін осы уақытқа дейін салық жүйесімен мүлде ескерілмей келген мүліктен түсетін кіріс түрлеріне аударған жөн.
Мүліктің басқа объектілерге (табыс және қосылған құнмен) қарағандағы ерекшелігі, ол салық салудың барынша тұрақты объектілерінің бірі болып табылады. Сонымен бірге мүлікке салық салу осы мүлікті барынша тиімді пайдалануға ынталандырады әрі мүлікті салық салудан жасыру тіптен мүмкін емес.
Сондай-ақ мүліктік салықтарды жергілікті деңгейде қолдану салықтың негізгі функциялары – фискалдық, реттеушілік және бақылау қызметтерін айтарлықтай дәрежеде көтеруге мүмкіндік береді. Мүлікке салық салу өткен кезеңдерде жасалған капитализацияланған табысқа салық салу объектілерін қоса, табысқа салық салуға толықтауыш қызметін атқарады.
Жұмыс өзектілігі Қазақстанның дүниежүзілік шаруашылыққа итеграциялануымен байланысты біздің елде мүлікке салық салуды өзгерту мен жетілдіру қажеттілігі мен салық жүйесін халықаралық нормаларға сәйкес келтіру болып табылады.
Дипломдық жұмыс мақсаты – мүлік салығын зерттеу негізінде Қазақстандағы мүлікке салық салу бойынша ұсыныстар жасау мен салық салудың даму перспективаларын анықтау.
Мақсатты жүзеге асыру мынадай міндеттерді шешуді талап етеді:
- Мүлік салығының пайда болу алғышарттарын қарастыру;
- Мүлік салығының экономикалық мәнін анықтау;
- Мүлік салығын шетел тәжірибесінде қолану ерешеліктерін қарау;
- Мүлік салығын есептеу механизмі және төлеу тәртібімен танысу;
- Бюджет кірістерін қалыптастырудағы мүлік салығының орнын анықтау;
- Шымкент қаласы Абай ауданы бойынша мүлік салығының түсуіне талдау;
- Қазақстан Республикасында мүлік салығын есептеудегі негізгі проблемаларды анықтау;
- Жергілікті бюджетті қалыптастырудағы мүлік салығын жетілдіру жолдарын қарастыру.
Дипломдық жұмыста жүргізілген зерттеу мүлік салығы тұрғысындағы салық заңдылығын жетілдіруге бағытталған ұсыныстарды шетелдік тәжірибемен байланыстыра отырып өңдеуге мүмкіндік береді,
Дипломдық жұмыстың теориялық және әдіснамалық негізі Қазақстан Респуликасы Салық Кодексі, Азаматтық Кодекс тағы басқа заңдар мен нормативтік құқықтық актілер мен әлемдік экономика ғылымының классиктерінің, ресей және қазақстандық ғалым-экономистер мен мамандар еңбектері қарастырылып отырған мәселеге байланысты әр түрлі нысандағы есептілік мәліметтері қолданылған.
Дипломдық жұмыстың объектісі ҚР-ның салық жүйесіндегі мүлік салығы, оның ішінде Шымкент қаласы Абай ауданы бойынша салық комитетінің мүлік салығы түсімі. Алға қойылған мақсаттарға жету барысында ҚР мемлекеттік бюджетінің, сондай-ақ Шымкент қаласы Абай ауданының салық комитеті бойынша салықтық түсімдердің жылдық, тоқсандық есептіліктері және жедел ақпараттары, сонымен бірге осы қарастырылып отырған мәселеге тиесілі шеңберіндегі арнайы материалдарға, жалпы экономикалық және құқықтық әдебиеттерге жүгініп негізделінген.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1 Ермекбаева Б.Ж. «Салық және салық салу» - Алматы: Қазақ Университеті, 2003, 5-6 бб.
2 НурхалиеваД.М., Омарова Ш.А. «Налог и налогооблажение», - Оқулық Астана: 2007, 35-41 б6.
3 Үмбеталиев А.Д., Керімбек Ғ.Е. «Салық және салық салу», - Оқулық Алматы: 2006, 66-71 бб.
4 Бекболсынова А.С. «Салық жүйесінің негіздері», - Оқулық Астана: 2007.
5 Мүслимова С.А. «Мүлікке салық салу нысандары». // - Бухгалтер хабаршысы.- 2010 - № 6, 35-61 бб.
6 Ермекбаева Б.Ж. «Шет мемлекеттер салығы», - Алматы: 2004, 101-105 бб.
7 Бердешова И.Ә. «Экономикасы дамыған елдерде мүлікке салық салудың тәжірибесі». // - ҚазЭу хабаршысы. Экономика сериясы.- 2006.-№ 5, 25б.
8 «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Салық кодексі – Алматы: 2011 жыл.
9 Омаров К.Р. Отраслевые и иные особенности налогооблажения и учета.// - Бухгалтерский бюллетень. – 2004. –№1.
10 Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің статистикалық бюллетені – 2010.
11 Сахариев С.С., Сахариева А.С. «Жаңа кезең – экономикалық теориясы»,- Алматы: «Данекер» - 2004, 7-13 бб.
12 Шымкент қаласы Абай ауданы салық басқармасының статистикалық бюллетені – 2010.
13 Сиязбекқызы Б.А. «Аймақтық экономика дамуындағы жергілікті бюджеттік үрдістің қалыптасуы мен атқарылуының ерекшеліктері» // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы, - 2008, №2, 115-119 бб.
14 Ергожин Д.Е. «Фотографировать ваше имущество налоговики не будут...» //Вестник налоговой службы РК – 2010 – 2006, № 2, 5-7бб.
15 Сарыбаева Д.К. «Салық салу мақсатында мүлікті бағалау мәселелері» // ҚазЭУ хабаршысы. Экономика сериясы. – 2006, № 1.
16 Оспанов М.Т. «Гармонизация налоговых отношении», - Оқулық Алматы: 2001.
17 Мыңбаева А.Н. «Қазақстанда жылжымайтын мүлікке салынатын салықты енгізудің алғышарттары» // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы,-2007, № 1.
18 А.Ә Макенова «Жылжымайтын мүлікке салық салу жүйесінің ақпараттық негізі» // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы, - 2007, №3 (61), 26-28 бб.
19 Нуримова А.С. «Қазақстанда мүлікке салық салу жүйесін жетілдіру жолдары» // ҚазҰУ хабаршысы. Алматы: 2006, № 3.
20 Туралыкова Е.С. «Совершенствование налоговой системы РК» // Бухгалтер и налоги. -2004, № 6, 20-23 бб.
        
        Кіріспе
Мүлік салығы – Қазақстан Республикасының аумағында меншік, шаруашылық
жүргізу немесе оралымды басқару құқығында салық салу объектісі бар ... жеке ... және жеке ... ... ... түрі ... ... салғы жергілікті бюджетке түсетін, меншікке ... бір түрі ... ... Бұл салықтың жергілікті бюджет
кірістерін қалыптастырып, аймақтарды дамытуда маңызы зор.
Еліміздің ... ... ... ... қоғамдық қатынастар
жүйесінің өзгеруі, ... ... ... ... ел ... ... ... кеткен жоқ. Бұл жағдай ел экономикасы негіздерінің бірі
болып табылатын салық жүйесінің дамуына да өз әсерін тигізді.
Алайда, ұлттық ... ... ... ... ... ... жедел қарқынмен дамуы салық жүйесінде мүлікке салық салу
жүйесін қайта қарап, оны жетілдіруді талап етеді.
Соңғы уақытта елімізде ... ... ... ... мүлікке,
оның ішінде жерге деген сұраныстың өсуі, оның ... ... ... ... де ... ... олардан түсетін түсімдердің өзгеріссіз
қалуы бұл ... ... ... білдіреді. Әлемдегі көптеген
экономист ... ... ... ... оның ... ... рөлі, экономикадағы алатын орны кең және ... ... ... ... ... болған ғылыми зерттеулер
жарияланып жүр.
Қазіргі қолданыстағы салық жүйесінде салық ... ... ... жеке ... ... көбірек түсуде. Бұған табыс салықтарынан
түсетін түсімдердің мүлік салықтарынан түскен түсім мөлшерінен бірнеше есе
жоғары ... ... ... ... ... ... өндірісті
дамытуға қажетті алғы шарттарды жасауға кедергі келтіріп, дәулетті мүлік
иелерін фискалды ауыртпалықтан босатуға негіз болып ... ... ... күні ... кіріс көзінің басым бөлігін құрап
отырған, экономика ... ... ... ... тыс салық
ауыртпалығының бір бөлігін осы уақытқа ... ... ... ... келген мүліктен түсетін кіріс түрлеріне аударған жөн.
Мүліктің басқа объектілерге ... және ... ... ... ол ... ... барынша тұрақты объектілерінің бірі болып
табылады. Сонымен бірге ... ... салу осы ... ... тиімді
пайдалануға ынталандырады әрі мүлікті салық салудан жасыру тіптен мүмкін
емес.
Сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... – фискалдық, реттеушілік және бақылау ... ... ... ... ... ... ... салу өткен
кезеңдерде жасалған капитализацияланған табысқа салық салу объектілерін
қоса, табысқа ... ... ... ... ... өзектілігі Қазақстанның дүниежүзілік ... ... ... елде ... ... ... ... мен
жетілдіру қажеттілігі мен салық жүйесін халықаралық нормаларға сәйкес
келтіру болып табылады.
Дипломдық ... ...... ... ... ... мүлікке салық салу бойынша ұсыныстар жасау мен салық салудың
даму ... ... ... ... ... ... шешуді талап етеді:
- Мүлік салығының пайда болу алғышарттарын қарастыру;
- Мүлік салығының экономикалық мәнін ... ... ... ... ... ... ерешеліктерін қарау;
- Мүлік салығын есептеу механизмі және төлеу тәртібімен танысу;
- Бюджет кірістерін қалыптастырудағы мүлік салығының орнын анықтау;
- Шымкент қаласы Абай ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында мүлік салығын есептеудегі ... ... ... ... ... мүлік салығын жетілдіру жолдарын
қарастыру.
Дипломдық жұмыста жүргізілген зерттеу мүлік салығы ... ... ... бағытталған ұсыныстарды шетелдік тәжірибемен
байланыстыра отырып өңдеуге мүмкіндік береді,
Дипломдық жұмыстың теориялық және әдіснамалық ... ... ... ... Азаматтық Кодекс тағы басқа заңдар мен
нормативтік ... ... мен ... ... ... ... және ... ғалым-экономистер мен мамандар
еңбектері қарастырылып отырған ... ... әр ... ... мәліметтері қолданылған.
Дипломдық жұмыстың объектісі ҚР-ның салық жүйесіндегі мүлік ... ... ... ... Абай ауданы бойынша салық комитетінің ... ... Алға ... ... жету ... ҚР ... сондай-ақ Шымкент қаласы Абай ауданының салық комитеті бойынша
салықтық түсімдердің жылдық, ... ... және ... ... ... осы ... отырған мәселеге тиесілі
шеңберіндегі арнайы материалдарға, жалпы ... және ... ... ... ... ... ... теориялық аспектілері
1.1 Мүлік салығының пайда болу алғышарттары
Салық салудың қарапайым әрі тарихи ерте нысаны тікелей салықтар, яғни
салық төлеушінің ... не ... ... ... ... салықтар
болған.
Жалпы алғашқы салықтардың пайда болуының ... ... ... ... прототипi адамзат қоғамымен басқарудың ең алғашқы ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаның қатаң
шарттарына амалсыз бейiмделуге, сыртқы жаудан қорғау үшін, ... ... ... ... ... қоғамдық запастарын сақтау үшін, бiрнеше
адамдардың қолдауын түсiнген.
Осыдан ... ... ... ... ... ... ... қоғамның осы немесе басқа да қызығушылықтардың қанағаттандырылуының
ұжымдық тұтынуы болды. Байлар ... адал әрi ... үшін ... ... ... керек. Бұл түрде салықтар ұзақ уақыт бойы
әрекет еттi және де қоғам бұны ... ... ... ... өзі ... ... бастап қазірге дейін даму барысында
бірнеше кезеңнен өткен. Олармен ... ... ... да ... ... ... салық салу жүйесінің қалыптасуындағы ... орта ... ... ... ... кездейсоқ сипатқа ие болды.
Алымдар, негізінде натуралды формада жүйесіз ... ... ... ... ақша ... ... қарай алымдар біртіндеп ақшалай ... ... ... ... ... ... тек XV ... пайда болды.
Неополитандық қаржыгер Д. Карафа ... ... ... ... ... ... ... құқықтар, капитал) құрауы керек деген [1].
Жалпы салықтардың iшiнде мүлiк салығының алатын орны ерекше. Мүлiк
салығы толығымен дерлiк ... ... ... ... Мүлiк салығы
нақтылай тiкелей салықтардың қатарына жатады. Мүлiк салығының сомасы салық
төлеушiнiң табыс көлемiне ... ... ... ... ... ... ... Рим империясы кезінің өзінде белгілі болды. Европада ол
орта ... ... ... ... ... негізі формасы ретінде
қарастырылды. Оған жер учаскелеріндегі меншік және ақшалай меншік ... ... ең ... табыс көзi мүлік және жер салығы болды.
Оның орташа ставкасы жер ... ... ... бiр ... ... Басқа
да құндылықтарға салық салынатын қозғалмайтын ... тiрi ... ... мал, ... ... құндылықта.
ХVII ғасырдың екінші жартысында Ұлы Моғол мемлекетінде бүкіл ... ... ... ... Осыған сәйкес елдің бүкіл жарамды жерлердің
бәріне салық салынып, ол мемлекет қазынасына құйылатын. Сондай-ақ джагир,
заминдар, инам және уакф деп ... ... ... жеке ... де болды.
Джагир - әскери қызметі үшін жеке ... ... үй, ... ... қызметкерлерді джагирдарлар деп атады. ... ... ... саны ... олар падишахтың негізгі ... – оның ... ... яғни ... өз ... қалдыра алатын еді. Заминдарлардың тегі көбінесе үнді ақсүйектері,
ал джагидарлардың негізі мұсылмандардан құрылатын еді. Ал инам – ... ... ... Олар ... ... Уакф – ... яғни ... медреселер, діни мектептер. Оларға да салық
салынбады.
ХIХ ғасырдың басында Араб елдерінде ... ... ... ... ... Олар жеке ... жерлер, мешіт-медреселер иеленетін
жерлер, қауымдық жерлерге бөлінетін. Алым-салықтардың бір бөлігін феодалдар
түрік сұлтандарына өткізетін. Өз тарапынан ... ... 1/3-ін ... жіберіп, қалғанын өз пайдасына жұмсайтын. Ішіп-жеуге құныққан
феодалдар мен әкімдер шаруашылықты дамытуға мән берген жоқ.
ХVIII ғасырда Ресейде І Петр ... ... ... ... алдында
үлкен мәселе – армияны ұстауға, қарулы күшке, флот ... ... ... аппараты ұстауға қайдан ақша табу керек деген мәселе болды.
Үздіксіз өсу үстіндегі мемлекеттік шығынды жабу үшін ... да ... мен ... ... ... болды. Халықтан тікелей салық ... ... ... төлем енгізілді (ол бюджеттік кірістердің 40%-ына
жуығын құрады). Помещиктердің басыбайлыларынан басқа барлық салық төлеуші
адамдар салықтан ... әр жыл ... ... 40 тиын алым ... ... соңы ХХ ... басында адам қоғамында iрi қалалар үлкен
рөл атқара бастады. Мәскеу қаласындағы 1890 - 1891 жж. салықтық ... ... 60 %-тiн ... еттi. Ал егерде негiзгi кәсiпорындар
мен қалалық ғимараттың алымдарын қосатын болсақ, онда ол ... ... ... % ... ... салықтар барлық табыстың 57% ... ... ... ең ... ... мүлiкке салынатын салық
болды. Айтылған кезең аралығында ол 9% ставка бойынша алынды. 1890 ... бұл түрi 4,14 млн. ... ... ... ... 2,3 ... Бұл өсiм ... ставкасының жоғарлауын немесе қозғалмайтын мүлiктiң
тез ... ... ... ... ... ... ... қайта
бағалауға байланысты болды. Қозғалмайтын мүлiктi сатудан түсетiн салық ... 7785 ... ... ал 1891 жылы ... ... яғни үлес салмағы
0,1%. 1900 жылы ... ... ... ... ставкасы заңмен
бекiтiлген максимумға дейiн, яғни 10%- ке дейiн өстi. 1901 жылы ол 9 %- ке
дейiн ... 1902 жылы 9,5%- тi ... 1903 жылы ... 10% ... 1890-1913жж. құрады, қозғалмайтын мүлiк құны екi есеге дейiн
өстi.
Қазақстан аумағындағы ... және ... салу ... ... ... Жеке ... ... болуы мен жерді жеке ... ... ... б.д.д I ... сақталған материалдық (қабір,
тиындар) және жазбаша түрдегі мәліметтер бар.
Қазақстанда ХVIII – ХІХ ғысырларда мүлікке салық – ... ... ... ... дәуірлерде отарланған халықты қанаудың басты құралы –
салық жүйесі болды. Түрлі алым-салықтар салу арқылы басыбайлы халықты ... ... ... ... Қазақ халқын отарлық қанау саясаты
барысында патшалық Ресейдің салық жүйесі өз дамуының бірнеше кезеңдерінен
өтті. Осы ... ... ... ... сай ... ... жүйесін реттеудің кезекті сатысы – 1891 жылғы 25-
наурызда қабылданған Ақмола, Семей, Жетісу, Орал және ... ... ... ... болды.
1891 жылғы Ереже бойынша ... ... ... ... олардың көлемі ұлғайтылды, салықты төлеушілердің санын есепке
алу жүйесі, салықты жинау тәртібі жетілдірілді, салықтың жиналуына ... ... ... ... тарапынан бақылау тетіктері
күшейтілді.
1891 жылғы Ереженің басты ... - ол ... ... ... ... Далалық облыстардың көшпелі халқын ... ... ... ... және оны ... кез-келген тұруға арналған
үй-жайлардан – киіз үйден, үйден, жеркепеден, жертөледен 4 сом ... ... ... ... ... Осы ... қосымшада: белгілі-
бір «қожайынның» жазғы және қысқы тұрғын үйі бір шаңырақ «болып есептеледі»
деген ескерту ... ... ... ... ... алымның негізгі
түрі болған түтін салығының мөлшерін өзгертуді патша ... ... ... ... және ... саясатындағы өзгерістер жоспарлады.
Осы кезден бастап Қазақстанның бүкіл аумағында салық – «түтін салығы »
енгізілді. Ол жыл ... бір рет әр үй ... ... алынып тұрды. Орынбор
және Батыс Сібір генерал-губернаторлығындағы қазақтар 3 ... ... ... ... 2 сом 75 ... төлеп
келді. Мал санағы 3 жылда бір рет өткізілді. Малдың санын жасырғандарға
салық есе көп салынды. ... ... ... басқа да міндетті борыштарды
өтеуде Кіші жүздің қайтыс болған ханы ... ... ... ... ... ... 1844 жылы хан ... Қасымұлының
әскери жасақтарының қолынан қаза тапқан қазақтарға да берілді.
1868 жылғы Уақытша Ереже бойынша жылына 3 сом ... ... ... ... 1891 ... дейін бірнеше рет өсірілді. Бұған орталық та
және жергілікті отаршыл ... ... да ... ... Бұл ... өлкесінің шенеуніктері де ашық ... ... ... ... губернаторы князь Голицын 1878 жылы генерал-губернаторға: ... ... уезд ... ... ... 3 рубльден 5 рубльге көтеру
қырғыздар үшін ешқандай қысымшылық туғызбайтынын және олардың ... ... ... ықпалын тигізбейтінін бір ауыздан мәлімдеп отыр.
Мен өз тарапымнан, Орал облысындағы басқару ... ... ... ... сот пен тергеу бөлімінің құрамын күшейту және кейбір
қызметтердің жалақысын ұлғайту қажет деп ... ... ... бөлігі әкімшілік және сот мекемелерінің қазіргі құрамын
жақсартуға жұмсалса деген ... ... ... ... ... ... шығынға ұшырамайды, керісінше, өзінің кірісін ... деп ... ... ... жаңа ... тек 1886 жылы ... Осы ... Ереже салық жүйесінің отаршылдық бағытын нығайта түсті. ... ... ... алым ... бірте-бірте көбейтіп, бірқатар үстеме шаралар
жүргізген болатын. 1882 жылы Жетісу облысында ... ... 1 сом ... көбейтілді. Алайда қазақ шаруашылықтарына 1879- 1880 жылдардағы ... зор зиян ... 4 ... ... ... ... 1886 жылғы 8-желтоқсаннан, далалық облыстарда 1887 жылғы 1-
қаңтардан бастап ... ... ... 4 сом ... ... 1891 жылға дейін-ақ енгізіліп қойған еді.
1891 жылғы шаңырақ санының санағы үш жылда бір рет ... ... ... көшпелі халықтың шаңырақ санын дұрыс есепке алуға үлкен көңіл
бөлінді. Ол үшін ... ... ... ... ... ... тұрақты түрде бақылау болыс басқарушылары
мен ауыл ... ... ... санын жасырып, теріс көрсеткен
болыс басқарушылары облыстық басқарманың қаулысы бойынша шаңырақтан ... ... ... ... ... ... ... екі есе сомасын
өндіріп алумен жазаланды.
Сонымен бірге, Қазақстан тұрғындарына заттай және ... ... ... Бұл ... ... төрт ... ... халқына қатысты болды. Ереже Император ... ... ... ... ... ... пен Обь ... Алтай таулы аймағында көшіп жүретін қазақтар жер
пайдаланғаны үшін ... ... 6 сом 50 тиын ... ... ... қазына пайдасына 1 сом 50 тиын түтін салығын төледі.
Әрбір ... ... ... ... ауыл ... ... өз
кезегінде, олар алынған қаражатты болыс басқарушысына берді. Қаражат одан
әрі уездік ... ... оны ... ... тапсырылды.
Осылайша, 1891 жылғы Ереже өлкеде құрылған отаршылдық салық жүйесін
одан әрі күшейте түсті. Ал, ... ... ... ... ... қатаң
сақталуы бұл басқа мәселе болды. Өйткені, алым- салықтар үнемі белгіленген
мөлшерден ... ... ... Осы ... ... ... қосымша
ауыртпалықтар әкелді. Жаңа міндетті борыштар мен ... ... ... ... ... ... ... жіберді. Түтін
салығы бұрынғы 1 сом 50 тиыннан 3 сомға бір-ақ көтерілді. ... ... ... олардың толып жатқан шабармандарын ұстауға
жұмсалатын қаржы да халықтан жыл ... ... ... ... Әр ... жұмсау үшін « қара шығын » деп аталатын қосымша салықта салынды.
Бұдан түскен қаржы жол салуға, оны жөндеуге, ... ... ... аурухана
салуға жұмсалды.
ХІХ ғасырдың 20-30-жылдарында алым-салықтын ... ... ... ... ... ат ... жинау қолға алынды.
Салық жинауда халықтың ... ... ... Меншігінде малы 40
бастан аспайтындар алым-салықтан босатылды. 40-тан 100 ... ... ... бір ... ал 100 ... ... ... әрбір 40 басына бір малдан
төлеп ... ... ... ... 60-жылдарынан бастап патша үкіметі Қазақстанның
аумағына ... ... ... ... ... ... бірге
егіншілік мәдениетін, сондай-ақ жаңа еңбек ... ала ... ... бау-бақша және омарта шарушылығы пайда болып, едәуір дамыды.
Жергілікті қазақ халқы мен қоныс аударып ... ... ... ... ... қалыптасты.
Ресей мемлекеті қоныс аударып келген шаруаларға олардың жаңа ... үшін ... ... ... ... ... ... үй сайын 185
сомнан ақшалай қарыз берілді. Сонымен қатар оларға егін үшін тұқым, азық-
түлік ... ... ... бөлінді. Шаруалардың үй-жай салып алуына көмек
ретінде ағаш материалдары тегін таратылды.
Әр ... ... ... 200-ге ... ... бөрене және 50
сырғауыл берілді, мәселен монша салып алуға деп 20 ... ... ... шикі ... ... ... ... 200 сом, ал ағаш үйлердің
бағасы 400 сом тұрды.
Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ... жаңа ... ... ... және ... ... ... өтті. Салық
заңдарында көптеген түпкілікті ... ... ... ... болмаған терең теориялық зерттемелердің қажеттілігін көрсетті.
Аралас экономиканың алғашқы белгілерінің пайда болуымен, 80-ші жылдары
басталған ... ... ... ... ... ... мен
салаларына, оның ішінде салық салу жүйесіне де өзгерістер әкелді.
Қазақстанда ұлттық салық жүйесінің ... 5 ... ... ... ... Өтпелі кезең (1991-1994жж.) – салықтардың белгілі бір түрлері және
олардың ... ... ... мен ... алдын алуға
элементтері тәріздес түрлі құралдарды пайдалану арқылы ұлттық салық ... ... 1991 ... 25 ... «Салықтар туралы»
заңның негізгі баптары салықтарды тәртіпке ... ... ... ... және ... ... жетуге
бағытталған.
1991 жылғы 9 шілдедегі Қазақ КСР Президентінің «ҚазКСР мемлекеттік
салық қызметін құру ... ... ... ның ... ... салық
инспекциясы құрылды. 16 жалпымемлекеттік 10 ... ... ... ... мен ... және 17 ... ... мен алымдар
түрін қарастыратын салық жөніндегі заң ... ... ... ... ... ... жалпымемлекеттік салықтардың ішінде заңды
ұйымдардың мүлкіне салық ... ... Жеке ... ... ... ... міндетті жергілікті салықтар мен алымдарға кіріп, жеке
адамдардың мүлкіне салынатын салық деп аталды.
2. Қалыптасу ... ...... ... ... мен ... ... бөлінді. Барлық салықтар саны 11-ге
дейін қысқартылды.
Салық реформасының екінші кезеңінінің мақсаты: ... ... ... түрлерін азайту; Қазақстанның ... ... ... ... Бұл ... жүзеге асыруға Президентіміздің
жарғысымен 1995 жылы 24 ... ... ... дәне ... ... басқа
да міндетті төлемдер туралы» заңы жауап берді.
«ҚР Президенті мен ... ... ... ... ... ... 1993 жылғы 10 желтоқсандағы ҚР Заңының 1 – бабына сәйкес 2005 ... ... және ... ... ... да ... төлемдер
туралы» ҚР Президентінің заңды күші бар жарлығында мүлік ... ... Бұл ... күші бар ... ... ... ... иесі,
меншікті сенім білдіріп басқару, шаруашылық жүргізу немесе ... ... ... салу ... бар заңды және жеке тұлғалар мүлік
салығын ... ... ... Даму ... ... – салықтардың жалпымемлекеттік және
жергілікті болып ... ... ... ... ... және ... ... да міндетті төлемдер» деп аталды. Олардың саны 11-ден 17-ге
дейін жеткізілді. Әлеуметтік салық және алымдардың түрлері ... ... 16 ... ... жаңа ... заңы ... ... кезеңі (2002-2008жж.) – Салық және басқа да ... ... ... ... Салықтар (9); алымдар(13); төлемақы
(9); мемлекеттік баж, кеден төлемдері.
Бұл кезеңнің негізгі мақсаты - ... ... ... қатысы
бар мемлекеттік органдар мен фискалды органдар және ... ... ... ... ... ... кодексінде салық төлешілерге қатысты өзгерістер
болмаған. 2007 жылғы Салық кодексінде мүлікке салынатын салықты ... ... ... ... ... ҚР ... ... оның филиалдары
мен өкілдіктері алынып тасталды. 2008 жылғы Салық кодексінде ... ... ... ... бойынша концессионер қосылды.
5. Жетілдіру кезеңі (2009ж. – қазіргі кезге дейін) – Салықтар және
басқа да
міндетті төлемдердің мынадай түрлері бөлінді: ... (13); ... ... (10); мемлекеттік баж, кеден төлемдері.
Салық кодексі 2009 жылы, 2008 жылдағы салық төлеуші болып ... ... ... ... жеке ... ... концессия
шартына сәйкес концессия обьектісі болып ... ... салу ... ... құқығы бар концессионер деп ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалар құрамындағы ҚР
Үкіметі белгілейтін қажеттілік нормативтер ... ... салу ... ... жер ... ... өз ... өнімдерін өндіру,
сақтау және қайта өңдеу процесінде тікелей пайдаланатын, меншік ... ... салу ... ... жер ... төлеушілер деп өзгертілді.
Салық салу белгіленген салық режимінің ... ... ... жүзеге
асырылатын жер қойнауын пайдаланушылар алынып тасталды.
1.2 Мүлік салығының экономикалық ... ... пен ... ... мұқтаждықтарын қанағаттандыру
және өндірісті дамыту мақсатында ұлттық табыс және жалпы ішкі өнімді қайта
бөлуге байланысты экономикалық қатынастарды ... ... ... ... жүргізуші субъектілердің, жеке тұлғалардың мемлекетпен екі
арадағы ... ... ... ... ... байланысты
туындайтын қаржылық қатынастарды сипаттайтын экономикалық категория болып
табылады «Салық» ұғымы әр ... ... ... әр түрлі
қарастырылады. Негізінен көптеген экономикалық ... ... ... ... ... бір көлемде және белгілі бір уақытта түсетін міндетті
төлем ретінде қарастырылады. Ал ... ... ... кодексі
бойынша салықтар дегеніміз мемлекеттік бюджетке заңды және жеке ... бір ... және ... түсетін міндетті төлемдер болып
табылады.
Салықтардың экономикалық мәні мынада:
- ... ... ... ... ... мен ... ... қаржылық қатынастардың бір бөлігін көрсетеді;
- екіншіден, шаруашылық жүргізуші ... мен ... ... бір ... ... ... ... жиынтықтаудың қаржылық
қатынастарын көрсетеді [3].
Салықтардың мәнін толық түсіну үшін олардың экономикалық маңызын түсіну
қажет. Ал салықтардың экономикалық ... ... ... ... қатысты. Салықтардың функцияларына талдау жасау арқылы салықтардың
тікелей мәнін және экономикалық табиғатын, ... ... ... ... ... ... ... белгілі кезеңде өздері
атқаратын рөліне байланысты ... ... ... ... ... ықпал ететін қажетті экономикалық реттеуші тұтқа болып табылады.
Экономикалық мазмұны жағынан ...... ... ... ... мен мекемелерден алынатын мiндеттi төлемдер
жүйесi. Табыстардың әр түрлi нысандарынан салық ... ... ... ... жалақы, дивиденд, рента т.б. Салықтардың мәжбүр ету
сипатынан басқа ерекше ...... ... ... алу ретiмен
төленген сомасының мөлшерi мен салық төлеушiлердiң мемлекеттен ... ... ... сәйкессiздiк болып табылады. Салық салудың
мынадай негiзгi принциптерi бар:
а) азаматтар салықты ... ... ... ... ... ... ... мөлшерiнен, салық төлеушiлердiң жұмыс халiнiң
дәрежесiнен тәуелдi болу керек.
Салықтар бірнеше белгілері бойынша ... ... алу ... немесе салықтарды салу объектісі бойынша: тікелей
және жанама салықтар ... ... ...... ... ... ... иеленушілерден алынады.
Оған жататындар: корпоративтік табыс салығы, жеке табыс салығы,жер қойнауын
пайдаланушылардың салықтары, әлеуметтік салық, жер салығы, мүлік салығы.
Мәселен, жеке ... ... ... ... ... да, ол ертеңгі күні
міндетті түрде салық төлеуші ... ... ... ол ... бір ... ... ... мүлік алады.
2. Тікелей салықтар: нақты және жеке болып бөлінеді. Нақты салықтар –
мүлікке салынатын салықты айтамыз. ... ... ... ... ... алынады, яғни салық объектісі назарға алынады. Нақты
салықтарға мүлік салығы,көлік құралдары салығы, жер ... ... ... ... ... алу ... және салық салу объектісіне қарай тікелей
салықтарға, оның ішінде ... ... ... ...... төлеушілердің табыстарына салынатын салық.
Жанама салық – тауар бағасына ... ... ... ... ... құн ... акциз салығы.
3. Объектінің экономикалық белгілері бойынша былайша бөлуге болады:
- тұтынуға салынатын салықтар;
- табысқа салынатын ... ... ... - мұнда белгілі таурларға (қызмет көрсетуге)
салық салынады. Табысқа салынатын ... - ... ... әртүрлі
табыстарынан түскен ақша қаражаттарына салық салынады.
4. Салық көлемін анықтау тәсілі бойынша: үйлесімді салық, ... ... ... болып бөлінеді.
Үйлесімді салық – табыс көлемінің өзгерісіне қарамастан салық мөлшері,
ставкасы өзгеріссіз қалатын салық. Үдемелі салық – салық ... ... ... өсіп ... салық.
Кемімелі салық – салық мөлшері табыс өскен сайын, кеміп ... ... ... ... ... ... ... бойынша үйлесімді салықтарға
жатады.
5. Салық сомасы түсетін бюджет деңгейіне немесе ... ... ... ... ... ... ... жалпы мемлекеттік немесе республикалық салықтар;
- жергілікті салықтар болып ... ... ... - ... және жеке тұлғалардан алынатын табыс
салығы, қосылған құнға салынатын салық, акциздер жатады. Ал жергілікті
салықтарға жер ... ... және жеке ... ... ... ... құралдарына салынатын салық жатады. Мүлік салығы салық сомасы түсетін
бюджет ... ... ... ... және оған ... ... ... жергілікті салықтарға жатады, өйткені толығымен жергілікті бюджетке
түседі.
6. Салықтарды пайдалану ретіне немесе тәртібіне қарай: жалпы салықтар
және ... ... ... бөлінеді.
Жалпы салықтар – бір қазынаға түсетін және жалпы бір ... ... ... ... ... ... Соның ішінде жер
салығы мен ... ... да ... ... ... ... ...
белгілі бір мақсатқа аранлған салықтар. Мәселен, көлік құралдары салығы –
жол жөндеуге, әлеуметтік салықтар - әлеуметтік ... ... ... ... байланысты: заттай және ақшалай болып бөлінеді.
Заттай салық – салықты заттай ... ... ... ... ... – ақша ... ... Мүлік салығы салықтарды төлеуге байланысты
ақшалай салықтарға жатады.
8. Салық субъектілеріне қарай немесе ... ... ... заңды тұлғалардың салықтары;
- жеке тұлғалардың салықтары және аралас салықтар.
Заңды ... ... ... ... салығы, заңды
тұлғалардың мүлік салығы жатады. Жеке тұлғалардың ... жеке ... жеке ... ... ... ... Аралас салықтарға заңды
тұлғалармен де, жеке тұлғалармен де ... ... ... ... ... аралас салықтар болып табылады. Мүлік салығы аралас салықтарға
да ... ... ... ... да, жеке тұлғаларда төлейді.
9. Салықтардың қолданылу қызметтеріне ... жеке ... ... ... салықтар – мемлекеттің күнделікті қызмет барысында қолданлады.
Бұған Қазақстан Республикасындағы барлық салық түрін жатқызуға болады.
Оның ... ... ... ... ...... шығындардың деңгейінің көбеюіне орай
қосымша табыстарды қажет еткен жағдайда, форсмажор кезінде қолданылады.
10. Салықты есептеу және төлеу ... ... ... ... қызметақысыз деп бөлуге болады.
Қызметақылы салық – кезінде салық органдары салық төлеушіге салық
сомасын ... ... және ... сомасы, салық базасы мен салықты төлеу
мерзімі көрсетілген салық органдарының өкімдерін, яғни салық хабарламасын
алғаннан ... ... ... міндеттеледі.
Мәселен, мүлік салығы қызметақылы слықтарға жатады, өйткені салық
сомасын салық органдары есептеп, салық ... ... ... ...... ... өз ... есептеледі және
төленеді. Салық ... ... ... ... және дер ... ... жасайды. Қызметақысыз салықтарға қосылған құн салығы,
акциздер, заңды тұлғалардың мүлік салығы жатады. Заңды ... ... ... ... ... ... өздері салық ... ... ... өі ... ... ... ... тиіс салық
сомасын есептеп және ол соманы төлейді.
11. Салық ... ... ... мен ... ... ... ... активті салық;
- пассивті салық болып бөлінеді.
Активті салық – салық төлеушінің ағымдағы шаруашылық және ... ... ... ... ... ... базасы және төлем
көзі анықталады.
Пассивті салық, ең бастысы салықты төлеу – ... ... ... ... ... ... ... объектілеріне мыналарды
жатқызуға болады:
- біріншіден, субъектінің кейбір жағдайларына салық салынады: ... ... ... бас ... бойдақ салығы;
- екіншіден, белгілі бір заттарға салу. Мұндай заттарға: ... үй, ... ... ... және тағы ... ... Яғни
пассивті салықты мүлікке салынатын салыққа жатызуға болады.
12. ... ... ... салық төлеушілердің арасында бөлуге
байланысты былайш бөлуге болады:
- үлестірме салық;
- сандық салық.
Санды ... ... ... ... ... үшін ... ... төлеушінің мүмкіндіктеріне қарай салық төлейді. Бұл
салықтар салық төлеушінің мүліктік ... ... ... ... ... ... төленуіне қарай:
- тұрақты салықтар;
- біржолғы салықтар деп бөлінеді.
Тұрақты салықтар – салық төлеушілердің меншігіндегі мүліктеріне немесе
табыс ... ... ... бір ... ... ... ... салынып отырады. Біржолғы салықтар – кейбір жағдайларға байланысты
туындайды. Мүлікке ... ... ... салықтарға жатқызуға болады.
Өйткені салық төлеушілер меншігіндегі мүліктеріне белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... салық - жылжитын және жылжымайтын болып болып
бөлінеді.
Жалпы, мүліктің ... және ... ... ... ... құқықтық
жүйелерде мақұлданған.
Жылжымайтын мүлік ұғымы үш элементтің жиынтығымен сипатталады деп
тұжырым жасауға болады:
- жылжымайтын ... – жер ... ... адам ... ... ... ... екпелер түріндегі толықтыру-лар;
- жер учаскесі – табиғи объектілер орналасқан шектеулі жер беті.
ҚР Азаматтық кодексінің «жылжымайтын заттар ұғымына қатысты анықтаманы
сақтап, ал ... ... ... ... ... және билік етуге
қатысты заңды және жеке ... ... ... ... ... ... ... жылжымайтын дүние-мүлік» ретінде
анықтау керек. Аталған анықтама, жылжымайтын мүліктің экономикалық мәнін
толық ашады.
Әйтсе де, салық салу ... ... және ... ... ... ... объектісі» ұғымын пайдаланған жөн болады.
Енді «мүлік» ұғымын экономикалық категория тұрғысынан, сол ... ... салу ... ретінде анықтап алу қажет.
Мүлікке берілген түрлі анықтамаларға талдау жасай келе, ... ... ... құндық бағасы бар және иелену, пайдалану
немесе бір немесе бірнеше ... оның ... ... де, ... ... әрі қарай тұтыну үшін адам еңбегімен жасалған материалдық
құндылықтар. Оның ... ... ... ... ... ... материалдық құндылық екендігі маңызды емес.
Мүлік салықтарының салық салу ... ... ... бір ... ... ... алатын материалдық ... яғни ... ... ... болуы керек, адамдардың игілігі үшін
тұтынылып, бір немесе бірнеше субъектінің иелену, ... ... ... ... ... ... және ұзақ уақыт бойы оны пайдалану табыс ... ... ... ... ... категория ретіндегі мүліктен» «мүлік салықтарының ... ... ... мүліктің» ерекшелігі сол, табыс алу үшін тек қана
мүліктің өзі ғана емес ... оны ...... сол ... оны
иелену мен пайдаланудан тікелей табыс алудың көзі ретінде пайдаланылуы
мүмкін. ... ... ... деп те ... ... яғни ол ... ... арналуы мүмкін.
Мүлік салығы меншікке салынатын салықтар ... ... ... ... нарықтық экономика жағдайында мемлекет иелігінен алу
үшін және жекешелендіру процесінің ... ... ... ... ... ... едәуір орын алады. Меншікке салынатын
салықтар негізінен ... ... ... ... ... ... ... салықтық жауапкершілікті
біркелкі етіп бөлуге мүмкіндік береді. Мұның әсіресе жер ... ... ... қатысы бар.
Мүлікке салынатын салық тікелей нақты салыққа ... оның ... ... ... төлеушілер мүлкінің құныны байланысты болады.
Салық ... ... ... ... ... салығы жергілікті бюджетке түсетін маңызды кіріс көзі болып
табылады. мүлікке тән белгілер мен құнына байланысты ... салу ... ... ... ... ... ... төлеуге байланысты салық
төлеушілердің негізгі міндеті болып салық салу ... ... ... ... дұрыс өлшеу болып табылады [5].
Мүлікке салынатын салықтар көптеген мемлекеттерге кеңінен танымал
ескіден келе ... ... әрі ... ... қатарына жатады.
Тарихи тұрғыдан алып қарасақ, мүлікке салынатын салықтар (ең алдымен
жер ... ... ... ... ... ... және ... нысанында табыс салықтары жай ғана капиталға салық салудың жаңа
тәсілі (қаржы капиталынан ... ... ... ... ... декларацияланған сомасы мөлшерінде салық салу) ретінде көрініс
тапты. Алайда, ... ... салу ... ... ... ... мүлікке салынатын салықтардың мәні төмендеп, табыс салығының
көлеңкесінде қалды. Дегенмен, ... ... ... ... ... рөлі ... ... жергілікті бюджеттің кіріс көзі
ретінде олардан бас тартуға болмайды.
Қазіргі салық заңдылығында кең қолданылатын «мүліктік ... ... ... кешенді болып табылады. Жалпы ұғым астарында әртүрлі мүлік
түрлеріне қатысты салықтар мен алымдардың ... бір тобы ... ... ... ... белгі болып, біріншіден, олардың барлығы
да тікелей салықтар қатарына жатады. Екіншіден, олардың төлеушілері ... ... ... ... Үшіншіден, бұл жерде мүлік табыс көзі
ретінде емес, салық салу объектісі ... ... ... салығын шетел тәжірибесінде қолдану ерекшеліктері
Әр елде мүлікке салық салу ... ... ... ... ... ішінде мүлікке салық негізгі болып
табылады. Ол ... ... ... ... ... ... ұғымға жер кіреді. Бұл салықтың төлеушілерінің санына тұрған үйде тұрып
және оның пәтерақысын төлеуші ... да ... ... ... ... ... бірыңғай
мүлік салығы өндіріп алынады. Жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда салық салынатын база
жылдық арендалық төлемнің болжамды сомасы болып келеді. Ол өндірістік және
өндірістік емес мақсаттағы ... ... ... ... не ... алынады. Бұл түсінікке жер де кіреді. Аталған ... ... ... үйді ... және ... ... да жатады. Салық жыл сайын жиналады, бірақ бөлшектеп те енізілуі
мүмкін. Ол толығымен жергілікті бюджетке түседі және ... ... ... ... ... ... ... мөлшерде жоғары болып
келеді.
Жылжымайтын мүлікті бағалау құны ... 10 ... бір рет ... де ... ... салығы есебінің негізі болып табылады. Ол мүлікті
жалға беруден алынатын ... ... ... сомасын көрсетеді. Салық
мөлшері мүлік құнының әр фунт ... ... ... ... ... ... ресурстардағы қажеттіліктерге ... ... ... ... ... Ұлыбританияның графтық
аймақтары мен қалалары бойынша шағылады.
Сауда, бизнес, кәсіби қызметке ... ... ... ... ... ... салыққа шегерім негізі болып қызмет
ете алады.
Құрама Корольдікте (Англия, Шотландия, Уэльс, екі Ирландияда, Мэн,
Джерси және ... ... ... мүлік туралы негізгі заңдар
1925 жылдан бері өзгермеген. Алайда заң шығарушылық бір ... ... және ... үй ... ... әсіресе құбылмалы, яғни өзгермелі болып
келеді. Коммерциялық (кісі тұрмайтын) жылжымайтын мүлік туралы заң ... ... Бұл сала ... үй ... ... ... және ... мемлекетпен дотацияланғанда саясаттан тыс.
Егер жер учаскесі тұрғын үйге не коммерциялық болып табылмайтын өзге
обьектіге қызмет көрсетуге берілсе, онда ... ... ... ... ... табылады, ал құрылыс жанындағы жер учаскесі құрама ... үй ... ... ... ... участокты коммерциялық
мақсаттарға (оның ішінде ауылшаруашылық өнімін өндіруге ... ... ... ... ... ... ауылшаруашылық өнімін
өндіруге квота алу қажет. Содан кейін участок ... ... ... ... ... ал құрылыс құрама ... ... ... ... ... кіреді.
Егер де участоктегі тұрғын үйді коммерциялық бағытта пайдалана бастаса
(мысалы, қонақ үй ... онда ... ... ... ал ... салу обьектісі ұлттық рента мөлшеріне негізделген
жердің шартты бірлігі болып табылады. Айта ... ... ... шартты
бірлігі тек Құрама Корольдікке ғана тән, ... ... ... ... ... ғана ... ... елдерінің ішінде жылжымайтын мүлікке
салық жалғыз жергілікті салық ... ... ... ... болсақ, Францияда 50-ге жуық жергілікті салықтардың ... ... ... ... 70 ... ... ... 100-ге жуық.
Бұл елдердегі олардың түсімдерінің сомасы ... ... ... ... түсімдерін құрайды. Ұлыбританияда бұл ... ... ... ... ... салықтық түсімдерінен 10%-ды құрайды.
Құрама корольдікте «жылжымайтын мүлік» түсінігі жер учаскесінің
бірлігімен байланысты. ... ... ... ... салу ... де және ... ... ретінде де бірыңғай, бірақ бұл жер учаскесі
емес, не болмаса ... емес ... ... құрылыс не
құрылысымен участок.
Англияда нақты түрде жылжымайтын мүлікке салық ставкасы 1991 жылдың ... ... осы ... ... үйді ашық ... тиісті жарнамамен
сатуға болған сома негізінде оның нарықтық құнына байланысты. ... ... ... ... үйге салық мүлдем салынбайды, 120-дан 250 мың фунт
стерлингке дейін 1% ставкасы бойынша, 250-ден 500 мың фунт стерлингке дейін
- 3%, 500 мың фунт ... ... - 4% ... ... ... салынады
[6].
Францияда мүлік салығының үш түрі бар:
- мүлік салығы (салынған учаскелер);
- мүлік салығы (салынып бітпеген учаскелер);
- тұрғын үйге салық;
Мүлік ... ... ... ... ... ... Салық барлық жылжымайтын мүлікке қатысты – ғимараттар, мекендер,
мұнаралар және тағы ... ... ... ... коммерциялық
пайдалану үшін тағайындалған жер телімдері.
Салық салынатын бөлік телімінің кадастрлық ... ... ... салықтан мемлекеттік меншік және қала шетінде орналасқан және
ауылшаруашылығына пайдалану үшін ... ... ... ... 75 ... ... жеке тұлғалар, сондай-ақ қоғамдық қорлардан арнайы
жәрдемақы алатын тұлғалар босатылған.
Францияда пәтер иесі ... ... екі ... төлейді: (шынымен, салық
соңғы жарты ғасыр қайта қарастырылмаған құрылыстың кадастрлық ... Егер ... ... иесі онда ... ол екі салықты да төлейді,
егер тұрмаса, тек жылжымайтын мүлікке салықты ғана ... ... ... ... – қарсы екенін атап өтуге болады:
Ресейде, керісінше, пәтер иемденіп, онда тұрмайтын адамдарға ... ... ... ... ... ... және ... үйге салық – бұл
әртүрлі салық түрлері және олар бір ... ... ... ... ... меншік иесіне екі салық та салынуы мүмкін.
Ұлы француз революциясы кездерінен бері ... ... ... және анық ... ... ... ... жергілікті
салықтар болып тарихи қалыптасты. Еңбек заты болып ... ... ... ... ... тиесілі ретінде, салық салудың
дербес обьектісі болып табылмайды, бірақ олардың құндылығы жерді бағалауда
ескеріледі.
Салықтар ... ... өзін - өзі ... ... мен ... ... үйге ... – бұл әр жылдың бірінші қаңтары тұрғын үйде ... кез ... ... жыл ... төленетін жергілікті салық. Салық
жергілікті жер ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару органдарымен бекітілетін коэффициенттерге
көбейту ... ... ... ... ... ... отбасылық жағдайына байланысты
ұсынылады. Тұрғын үйге ... аз ... ... олардың негізгі
тұратын жері бойынша толық немесе жартылай босатылуы мүмкін.
Салынған учаскелерге ... ... ... ... ... де ол ... өзін-өзі басқару органдарымен жыл сайын ... ... ... жер реестірімен анықталған тәртіпте
шартты арендалық төлем құнының жартысына қолдану арқылы есептеледі. ... ... ... ... - ... ... резервуарлар,
мұнаралар және т.б., сондай-ақ өндірістік ... ... ... ... Бұл салықты төлеуден мемлекеттік меншік; қалалардын
тыс орналасқан және ауылшаруашылық ... ... ... 75 ... жоғары және жәрдемақыларды қоғамдық қорлардан алатын
және мүгедектік бойынша жәрдемақы алатын жеке ... ... ... ... – жер салығы (негізінен жеке
меншіктегі жерлер мен орман учаскелеріне, дала, ... ... ... ... салуға учаскелерге және т.б.) шартты арендалық
төлем құнының 80 % -ын жер кадастры негізінде жергілікті ... ... ... ... ... жолымен анықталады. Оны
төлеуден мемлекеттік меншіктегі учаскелер ... және де ... ... ... ... ... босатыла алады.
Еңбек құралы ретіндегі ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің ерекше
статусы басқа еуропалық елдерге қарағанда ... ... анық ... келесіде көрінеді. Кадастрдағы есеп обьектісі жер учаскесі болған және
болып қала ... ... ... ... ... ... анықталады:
- Егер жер учаскесі ауыл шаруашылығы мақсатында бекітілсе, онда
бұндай ... ... ... мүлік обьектілері (көпжылдық
жасыл екпелер, сиыр қоралар, шошқа ... т.б) ... ... ... ... ... құны ... да бірыңғай бүтінді сияқты
құрылымдарымен учаскенің табыстылығы анықталады;
- Егер жер учаскесі құрылымға қызмет етуге ... ... ... ... ... ... салық салу обьектісі құрылым болып
табылады.
Барлық жағдайларда, жергілікті билік салық ставкасын болжанып ... ... ... ... және бар салық салынатын база мөлшерінде
болжайды. Ставкалар заңды түрде бекітілген максимумнан аса алмайды.
Францияда жылжымайтын ... ... ... ... салық салудың айрықша ережелері бар. Осылайша, жылжымайтын
мүлікті ... ... ... ... ... факт тұрғысынан, сатылған
жылдағы салық салынатын табысқа жатқызылады. Бірақ салықтан ... ... ... ... ... үйді бірінші сатудан табыс, сондай – ақ
меншігінде 32 ... кем емес ... ... үйді ... ... босатылады.
Салықтың түрлі ставкасы ғимараттың сатушының меншігінде қанша уақыт ... ... ... Егер бұл ... екі ... дейін болса,
максималды ставка пайдаланылады. Әрі қарай ... ... ... ... ... ... ... салығы жыл сайын жергілікті өзін - өзі
басқару органдарымен оның пайдалану ... ... ... ... Ол 0,35% ... федералдық ставка бойынша мүліктің
салықтық құнына салынады. ... ... ... ... ... ... дейін бола алады, соған ... ... ... ... ... 0,98%-дан 2,1%-ға дейін құрайды. Орташа ставка жуықтап
1,5%-ға тең.
Заңды тұлғаларға бұл ... ... ... салық және
кәсіпкерлерге салық ... үшін ... ... ... ... ете ... тұлғаларға болса, егер меншік коммерциялық мақсаттарда пайдаланылса
немесе табыс көзі ... ... ... ... берілсе, салық тек табыс
салығы мақсаты үшін ғана шегерімдер негізі ретінде қызмет ете алады.
Салық салу ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы мүлігі, жер
иеліктері, кәсіпорын ... өзге ... ... ... мемлекеттік
кәсіпорындар, діни мекемелер босатылған. Бес жаңа ... ... егер олар ... ... ... берілсе не тұруға
қолданылған жағдайда аз құнға ие ... ... ... туралы мәліметтерді көрсету үшін екі ... – жер ... ... және жер ... ... пайдаланылады.
Данияда орналасқан жылжымайтын мүлікке жылжымайтын мүлік салығының үш
түрі салынуы мүмкін:
1. жылжымайтын мүлікке жергілікті салық;
2. ... ... ... ... ... ... заводтар, шеберханалар және ұқсас коммерциялық
мақсаттар ретінде пайдаланылатын жылжымайтын мүлікке жергілікті салық.
Жылжымайтын мүлікке салық табыс ... ... үшін ... ... ете алады. (жеке тұлғаларға ол, меншік коммерциялық
мақсаттарда пайдаланылған жағдайда ғана шегерімдерге негіз бола ... ... ... және ... ... ... үшін
салық салынатын база – бұл жердің құны ... ... және ... ... оған ... Коммерциялық мақсаттарда пайдаланылатын
жылжымайтын мүлікке жергілікті салық үшін салық салынатын база – ... ... ... жердің құны емес.
Жылжымайтын мүлікке жергілікті салық ставкасы орташа 0,6%-дан ... ... ... ... ... ... ... ставкасы 1% -ды
құрайды. Белгілі бір мақсаттарда пайдаланылатын ... ... ... ... ... ... аса алмайды. Салық бойынша
ұсынылатын жеңілдіктер жылжымайтын мүлік обьектілеріне ғана қатысты.
Голландияда жылжымайтын мүлікке ... жыл ... ... органдармен
салынады. Салық жылжымайтын мүліктің меншік иелеріне салынатын бөлімнен,
жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... иесі мен пайдаланушы бір адам болған жағдайда, бұл ... ... та ... Салық салынатын база мемлекеттік бағалаумен бекітіледі.
Жергілікті биліктер жылжымайтын мүлікке салық ставкасын болжанып ... ... ... және бар ... салу ... ... болжайды.
Жергілікті биліктер ставкалар мөлшерін таңдауда ең кең өкілеттіктерге ие.
(әр жергілікті өзін-өзі басқару органы ... ... ... ... ... жуықтап құнның 0,1% бен 0,9% аралығында. Салық төледен
босату ғимарат құрылысы ... жаңа ... ... ... салық жыл сайын жергілікті өзін-өзі басқару органдармен өн-
діріп алынады. Жер учаскелері мен ... ... ... шегінде
салық салынады. Салық салынатын база – кадастрлық құн. Ол әр 8 жыл ... мен ... ... қоса ... ... нарықтық құнына сілтеме
жасай отырып, Кадастрлық басқармамен қайта бағаланып отырады. ... және ... ... ... ... тіркеу, қайта бағалау мен ... ... ... ... ... меншікке немесе мүлікке салық 286600 млн. песет немесе 1,7%
сомасында қарастырылған. Салық салынбайтын минимум 17 млн.песетті құрайды.
Тарихи және ... ... ... ... ... берілетін мүлік салығы - бюджетке 34200 млн.песет, ... ... ... Салық мөлшерлемесі – 7,65-тен 34%-ға дейін. Салық
салынатын базаны анықтауда тікелей ... ... ... Егер ол 21 ... ... ... онда қосымша 6-7 мың ... жыл үшін ... ... ... ... сомасы 7408 мың песеттен аса
алмайды.
Екінші және үшінші сатыдағы мұрагерлерге алымдар сомасы 1235 ... ... екі есе ... ... алыс ... ... және
бөтен тұлғаларға алым жасалмайды.
Мүлікті өткізуге салық - 110750 млн.песет, немесе 6,4%. Мүлікті сатып
алу және жалға алу кезіндегі ... ... ... ... табылады.
Қозғалмалы мүлікті беруге 4%, жылжымайтын мүлікті беруге 6% мөлшерлеме
бойынша салық ... ... ... ... ... ... төлейді.
Муниципалдық округтың жер телімдері осы ... ... бола ... 1995 жылғы жергілікті бюджеттерінде осы бап бойынша 74069
млн.песет қарастырылған, ол 14,9% ... ... ... ... ... ... ... Мөлшерлемелер дифференциялданған
және оларды муниципалитеттер реттейді.
Орташа алатын болсақ, қалада орналасқан мүлік салығына ставка ... ауыл ... ... мүлік салығына ставка 0,3%-ды құрап отыр,
алайда ... ... ... ... ... өсіп бара ... құнына салық бар. Ол участок иесінің
өзгеруінде, егер иемденуден сатуға дейін оның кадастрлық құны кезең ішінде
өсіп кетсе салынады.
Швецияда ... ... ... ... тұруға, коммерциялық
және өндірістік мақсаттарға қолданылуы мүмкін барлық ... ... ... ... база - ... ... салық жылына қарағанда екі
жылға ерте мерзімге мүліктің бағалау құны. ... тыс ... ... жағдайында оның нарықтық құнының 75%-ы).
Салық ставкасы жалға берілетін пәтерлер және пәтерлер блогына ... 1,3%, ... ... ... ... 1,0% ... меншікке 0,5%. Жаңа тұратын помещениялар алғашқы 5 жылға
салықтан ... ... 5 ... ... 50%-ға ... ... ... жеңілдіктер жылжымайтын мүлік обьектілеріне қатысты болып
келген. Салық компанияның табысына салық мақсаты үшін шегерімдер ... ... ете ... ... ... заң ... үлкен атасы екенін атап
өтуге болады. Әсіресе бұл жылжымайтын мүлікке қатысты және ... ... ... мен ... ... байқалады.
Еропаға тән ауыл шаруашылығы бағытындағы жерлердің ерекше статусы алғаш
рет Рим империясында ... ... ... иелігі ретінде қалалық
жерлер құрылыс сәулет органдарының басқаруында, ал құқықтарды тіркеу әділет
органдарының ведомствосына қарасты болғандықтан жер ... өте ... ... тіпті жоқ десе де болады.
Чехияда пәтер иемденушілерден салық Ресейдегі жүргізіліп жатқан ұқсас
схема бойынша құрылыстың қалдық құнының негізінде өндіріп ... жыл ... ... ... ... 1 кв. м ауданына мөлшері
1евроға тең болып келеді. Үйдің нарықтық құны маңызды емес.
Швейцарияда федералды деңгейде бірыңғай салық жоқ. ... ... не ... ... ... ... субьектілер) деңгейінде,
не жергілікті деңгейде салынады. Жергілікті ... ... ... ... ... ... ... шығыстары мен бар салық
базасы мөлшерінде жоспарлайды. Олар ставка мөлшерлерін таңдауда ең ... ... ... ... ... ... ... ставкасы нарықтық құнның 0,4%-ын құрайды, төмендетілген ... ... ... қолданылады.
Еуропалық өлшемдер бойынша Швейцарияда салыстырмалы түрде салық салу
деңгейі төмен. Швейцариялық жылжымайтын мүлікке инвестициялар тұрақты ... ... ... ... ... ... ... Европа қалалары
мен Швейцарияның негізгі кантондары бойынша ... ... ... ... ... жылына 1 00 000 швейцарлық франктерге (CHF)
жуық ұйымдар мен жеке тұлғаларға салық салу ... ... ... ... өте ... ... ... 1 – Шет мемлекеттердегі мүлік салығының ставкалары
|Мемлекеттер ... ... |1 - 4% ... |1% ... |0,1 - 0,9% ... |4 - 6% ... |0,5 - 1,3% ... |1% ... |0,4% ... – автормен құрастырылған ... ... ... ... ... жуықтап 130 елде бар, бірақ
оның маңыздылығы әр ... ... ... Көптеген елдерде бұл салықтан
түсімдер билік құрылымының барлық деңгейлерінде жалпы салық түсімдерінің ... 3%-ға ... ... ... ... ... ... қатысты
өзгешеліктер де бар: Ұлыбританияда -10,43%, ... -1,06%, ... ... ... - 0,21%, ... – 1,81%, ... - 2,17%,
Швейцарияда - 0,46%, Швецияда - 0,89%. Көптеген басым шет ... бұл ... ... ... одан ... ... ... билік
органдары бюджеттірінің кірісінің негізгі бөлімдерін құрайды ... пен ... ... ... екі рет ... ... болдырмау
мақсатында келісімдер жасалған болатын. Мысалға, АҚШ пен Франция арасындағы
келісім бойынша қайтыс болған америка азаматтарының ... емес ... ... ... мүлік бойынша салықтан босатылады.
2 Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі мүлік салығының түсуіне
экономикалық талдау
2.1 Мүлік салығын есептеу механизмі және төлеу ... ... ... ... ... ... тұлғалар мен дара кәсіпкерлкерге салынатын мүлік салығы;
- Жеке тұлғаларға салынатын ... ... деп ... ... мен дара кәсіпкерлкерге салынатын мүлік салығының
төлеушілері мыналар болып ... ... ... ... ... ... жүргізу
немесе оралымды басқару құқығында салық салу объектісі бар заңды тұлғалар;
2) Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... ... бар дара кәсіпкерлер;
3) концессия шартына сәйкес концессия объектісі болып табылатын ... ... ... ... ... бар концессионер мүлік салығын
төлеушілер болып табылады.
2. салық салу ... бар ... ... ... ... ... бөлімшелері дербес салық төлеушілер ретінде қарастырылады.
3. салық төлеушілер мүлік  салығын осы ... ... ... ... тәртіппен есептейді және төлейді.
Мыналар мүлiк салығын төлеушiлер болып табылмайды:
1) өз ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру, ... және ... ... ... ... ... ... бар салық салу
объектілері ... ... жер ... төлеушілер.
Өз ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру, сақтау және қайта ... ... ... ... салу ... бойынша бірыңғай жер салығын
төлеушілер мүлік салығын осы бөлімде ... ... ... ... ... мемлекеттік органның қылмыстық жазаларды атқару саласындағы
түзеу мекемелерінің мемлекеттік кәсіпорындары;
4) діни ... ... ... ... ... ... немесе
жалға берiлген салық салу ... ... ... ... ... салу ... Дара ... мен заңды тұлғалар үшiн Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... белгiлеген
сыныптамаға сәйкес осындайларға жататын және негiзгi құралдар құрамында
есепке алынатын ғимараттар, ... ... ... ... ... және ... ... бухгалтерлiк есеп
және қаржылық есептiлiк ... ... ... сәйкес келетiн
жылжымайтын мүлiкке инвестициялар;
2) концессия шартына ... ... ... болып табылатын
ғимараттар, құрылыстар салық салу объектiсi болып табылады.
Салық базасы:
1. Егер осы бапта өзгеше белгiленбесе, ... ... ... ... ... салу ... орташа жылдық баланстық құны
дара кәсiпкерлер мен заңды тұлғалардың салық салу объектiлерi бойынша ... ... ... ... ... жылдық баланстық құны болмаған жағдайда
бюджеттiң атқарылуы жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк ... ... ... ... ... құны салық базасы болып
табылады.
Салықты есептеу мен төлеу тәртібі:
1. Салық төлеушілер ... ... ... ... тиісті салық
ставкаларын қолдану арқылы дербес жүргізеді.
Ауыл шаруашылығы өнімдерін, акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімін
өндіруші заңды тұлғалар мен ... ... ... үшін ... ... ... салық төлеушілер салықты  белгіленген
ерекшеліктерді ескере отырып ... ... ... меншіктегі салық салу объектілері бойынша әрбір салық
төлеуші үшін мүлік салығы мүлік құнындағы оның ... ... ... ... ... ... салық режимін қолданатын дара кәсіпкерлерді
қоспағанда, салық төлеушілер салық кезеңі ішінде ... ... ... ... төлеуге міндетті, олар салық ... ... ... алу ... ... айқындалған салық салу
объектілерінің баланстық ... ... ... ... ... ... ... салық төлеу салық салу ... ... ... ... ... ... ... сомасын, патент негізінде арнаулы
салық режимін қолданатын дара кәсіпкерлерді қоспағанда, салық төлеуші ... 25 ... 25 ... 25 ... ... 25 ... тең үлестермен енгізеді.
Салық төлеушінің құрылу күнінен (салық салу объектілерін пайдалануға,
сенiмгерлiкпен басқаруға немесе жалға беру күнінен) ... ... ... ... ... жаңадан құрылған салық төлеушілер мен заңды тұлғалар
бойынша ағымдағы төлемдерді төлеудің бірінші мерзімі болып табылады.
Ағымдағы төлемдерді ... ... ... ... ... салық
төлеушілер мен аталған заңды тұлғалар ағымдағы төлемдерді төлеудің соңғы
мерзімінен кейін салық салу ... ... ... немесе жалға берген кезде салық сомасын ағымдағы салық кезеңі
үшін мерзімдерде төлейді.
6. Салық кезеңі ... ... салу ... ... түскен жағдайда,
мүлік
салығы бойынша ағымдағы төлемдер салық салу объектілері ... ... ... ... ... ... дейінгі ағымдағы салық кезеңі айларының
санына көбейтілген, келіп ... ... ... есеп ... ... келіп түскен салық салу объектілерінің бастапқы құнының 1/13-
іне ... ... ... ... ... ... ... тиіс сома белгіленген мерзімдер бойынша тең үлестермен бөлінеді,
бұл ретте салық салу объектілері ... ... ... ... ... мерзім
ағымдағы төлемдерді төлеудің бірінші мерзімі болып табылады.
Салық кезеңі ... ... салу ... ... ... ... ... салық салу объектілері шығып қалған айдан бастап салық
кезеңінің соңына дейінгі ... ... ... ... ... ... қалған салық салу объектілерінің құнының 1/13-іне салық
ставкасын қолдану жолымен айқындалатын сомаға азайтылады.
Дара ... ... ... пайдаланылатын салық салу объектілері
бойынша салықты белгіленген ставкалар бойынша және тәртіппен есептейді және
төлейді.
Жекелеген ... ... ... және төлеу:
Дара кәсіпкер кәсіпкерлік қызметте пайдаланылатын салық салу объектілері
бойынша салықты осы тарауда белгіленген ставкалар бойынша және ... және ... ... ... ... арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкерлерді
қоспағанда, салық төлеушілер салық салу ... ... ... ... ... ағымдағы төлемдер сомаларының есеп-қисабын және
декларацияны табыс етуге міндетті.
Патент негізінде арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкерлер салық
салу объектілерінің ... жері ... ... ... ... ... міндетті.
Аталған заңды тұлғалар пайдалануға, сенiмгерлiкпен басқаруға немесе
жалға берілген ... салу ... ... ... ... осы бапта
белгіленген тәртіппен табыс етеді.  
2. Мүлік салығы бойынша ... ... ... ... ... ... 15 ... кешіктірілмей табыс етіледі.
Жаңадан құрылған салық төлеушілер ағымдағы төлемдер сомаларының ... ... ... ... ... ... ... кейінгі айдың 15-
інен кешіктірмей табыс етеді.
Аталған заңды тұлғалар пайдалануға, ... ... ... ... ... салу ... бойынша ағымдағы төлемдер сомаларының
есеп-қисабын объектілерді пайдалануға немесе жалға берген ... ... ... ... ... ... ... кезеңі ішінде мүлік салығы ... ... ... ... ... ... салу объектілері
бойынша 1 ақпандағы, 1 мамырдағы, 1 ... және 1 ... ... ... ағымдағы салық кезеңінің 15 ақпанынан, 15 мамырынан,  15
тамызынан және 15 қарашасынан кешіктірмей табыс етіледі. 
4. Декларация есепті жылдан кейінгі жылдың 31 ... ... ... ... салығы |
|Төлеушілері ... ... ... | ... | ... ... ... жүргізу не | |аумағында | |болып табылатын |
|оралымды басқару | ... | ... салу ... ... салу | ... | ... ... бар заңды | |салық салу | ... ... ... | ... бар | |бар ... |
| | ... | | |
| | ... | | |
| ... салу ... ... құралдар құрамында есепке алынатын |
|ғимараттар, ... ... ... ... ... стандарттарына және Қазақстан |
|Республикасының ... есеп және ... ... ... ... ... сәйкес |
|келетiн жылжымайтын мүлiкке инвестициялар |
|Салық базасы ... есеп ... ... ... ... салу ... орташа жылдық қалдық |
|құны ... ... |
| | ... ... | ... ... |
|Заңды тұлғалар – | |мен оңайлатылған | ... 2 ... % ... | ... ... |тармағында |
| | ... ... | ... ... |
| | ... ... – | ... үшін - |
| | |0,5 % | |0,1% ... 1. ... ... ... мен жеке кәсіпкерлердің
мүлкіне салынатын салықтың құрылу механизмі
Төменде аталған заңды тұлғалар ... ... ... базасының 0,1
процент ставкасы бойынша есептейді:
1) діни бірлестіктерді қоспағанда, коммерциялық емес заңды тұлғалар;
2) негізгі ... түрі ... ... көрсету саласындағы
жұмыстарды орындау (қызметтер көрсету) болып ... ... ... ... ... функциялар жү
зеге асыратын мемлекеттік кәсіпорындар;
4) мемлекеттік меншіктегі және ... ... ... су ... су ... және ... қорғау
мақсатындағы басқа да су шаруашылығы құрылыстарының ... ... ... ауыл ... ... ... ... тұлғалардың және шаруа
немесе фермер  қожалықтарының жерін ... үшін ... ... ... ... ... тұлғалар.
Мыналар жеке тұлғаларға салынатын мүлік салығының төлеушілері болып
табылады.
1. ... салу ... бар жеке ... жеке ... мүлік салығын
төлеушілер болып табылады.
2. Мыналар жеке тұлғалардың мүлік салығын төлеушілер болып табылмайды:
1) мерзімді қызметті өткеру кезеңіндегі ... ... ... ... құқығындағы барлық салық салу объектілерінің жалпы құнынан
Республикалық Бюджет туралы Заңда белгiленген және тиiстi ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштің 1000 еселенген 
мөлшері шегінде - Кеңес Одағының Батырлары, ... ... ... ... ... Еңбек Ері» атақтарын алған, үш дәрежелі
Даңқ орденімен және «Отан» орденімен ... ... ... ... алған, «Алтын алқа» алқасымен наградталған көп балалы аналар, жеке
тұратын зейнеткерлер;
3) меншік ... ... ... салу ... ... ... ... туралы Заңда белгiленген және тиiстi қаржы жылының 1
қаңтарында қолданыста ... ... ... ... 1500 ... ... - Ұлы Отан ... қатысушылар мен оларға теңестірілген
адамдар, І және ІІ ... ... ... ... ... салық салу объектілерінің жалпы құнынан
Республикалық Бюджет туралы Заңда белгiленген және ... ... ... ... ... ... айлық есептік көрсеткіштің 1500 еселенген
мөлшері шегінде - Ұлы Отан ... ... ... ... ... ... ... қызметі үшін бұрынғы КСР Одағының ордендерімен және
медальдарымен наградталған адамдар, ... 1941 ... 22 ... - ... 9 ... ... ... алты ай жұмыс істеген (қызмет өткерген)
және Ұлы Отан соғысы жылдарында тылдағы жанқиярлық еңбегі мен мінсіз ... үшін ... КСР ... ... және ... ... немесе жалға берілген салық салу объектілері бойынша салықты
осы тарауда белгіленген тәртіппен есептейді және төлейді;
5) кәсіпкерлік қызметте ... ... салу ... ... кәсіпкерлер.
  Салық базасы:
1. Әрбір жылдың 1 ... ... ... жылжымайтын мүлікке
құқықтарды және олармен жасалатын мәмілелерді тіркеу саласындағы уәкілетті
мемлекеттік орган белгілейтін, мынадай ... ... ... салу
объектілерінің құны жеке тұлғалар үшін тұрғын үй-жайлар, саяжай құрылыстары
немесе аяқталған құрылыс объектілері бойынша салық базасы болып табылады:
Қ = Қ б х S х К таб х К ... х К айм х К аек. өзг, ... - ... салу ... үшін ... құны,
Қ б - тұрғын үй-жайдың,   саяжай құрылыстарының ... ... ... бір ... ... ... ... - тұрғын үй-жайдың, саяжай құрылыстарының немесе аяқталмаған құрылыс
объектісінің шаршы метрмен пайдалы ауданы,
К таб - ... тозу ... ... - ... тозу ... айм - ... коэффициенті,
К аек. өзг - айлық есептік көрсеткіш ... ... ... ... ... ... немесе аяқталмаған құрылыс
объектісінің теңгемен көрсетілген бір шаршы ... ... құны (Қ ... ... ... байланысты мынадай мөлшерде айқындалады.
 
Кесте 2 – Тұрғын үй-жайдың,  саяжай құрылыстарының немесе аяқталмаған
құрылыс объектісінің ... ... ... ... түрі ... құн, ... | ... ... ... |30000 ... ... |30000 ... ... |18000 ... |Ақтөбе |18000 ... ... |18000 ... ... |18000 ... ... |18000 ... |Көкшетау |18000 ... ... |18000 ... |Павлодар |18000 ... ... |18000 ... ... |18000 ... ... |18000 ... |Орал |18000 ... ... |18000 ... ... |18000 ... ... маңызы бар қалалар |12000 ... ... ... бар ... |6000 ... ... |4200 ...... ... ... негізінде жасалынған |
2. ... ... 1 ... ... ... ... мүлікке және
олармен жасалатын мәмілелерге құқықтарды тіркеу саласындағы уәкілетті
мемлекеттік орган ... ... ... ... ... объектінің құны
тұрғын үйлердің салқын жапсаржайлары, шаруашылық (қызметтік) құрылыстары,
шығыңқы ірге қабаттары, жертөлелері,  гаражы бойынша ... ... ... = Қ б x S x К таб х К аек өзг. х K айм, ...... салу ... үшін құн,
Қ б  - осы баптың ... ... ... ... мынадай
мөлшерінде айқындалған бір шаршы метрдің базалық құны:
тұрғын үйлердің салқын ... ... ... ... ірге ... ... ... –25 процент, гараж
бойынша – 15 процент,
S - тұрғын үйлердің салқын жапсаржайларының, ... ... ... ірге қабаттарының, жертөлелерінің, гаражының шаршы
метрмен жалпы ауданы,
К таб – осы ... ... ... ... ... табиғи
тозу коэффициенті
К аек. өзг - осы баптың 7-тармағында белгіленген тәртіппен ... ... ... өзгерісінің коэффициенті,
К айм - осы баптың 6-тармағында белгіленген тәртіппен айқындалған
аймақтау коэффициенті.
Жекелеген жағдайларда ... ... мен ... ... ... асырмайтын жеке тұлғалар, оның iшiнде
жекеше нотариустар, адвокаттар меншiк ... ... үй емес ... ... ... қолдана отырып, патент негiзiнде арнаулы
салық режимiн қолданатын дара ... үшiн осы ... ... ... ... ... ... және осы салық бойынша салық
есептiлiгiн ... ... ... ... бөлiгiнде көрсетiлгендердi қоспағанда, мұндай тұрғын
үй емес үй-жайлар бойынша салық базасы сәйкес айқындалады.
Осы баптың ережелерi салық базасы сәйкес ... ... үй емес ... ... жеке ... ... ... Жеке тұлғалардың мүлік салығын есептеу мен төлеу үшін салық кезеңі
сәйкес айқындалады.
Мүлік салығының салық кезеңі – ... жыл ... ... Жеке ... салық салу объектілері жойылған, бұзылған, қираған
кезде, салық салу объектілерінің жойылу, қирау, бұзылу фактісі болған ... ... ... кіреді.
Салық ставкалары:
Салық базасы сәйкес айқындалатын жеке тұлғалардың мүлік салығы салық
салу объектілерінің құнына қарай, мынадай ставкалар ... ... 3 – Жеке ... ... ... ... ... ставкалары
|1. |1 000 000 теңгеге дейін  қоса алғанда |салық салу объектілері құнының|
| | |0,05 ... ... |1 000 000 ... ... 2 000 000 |500 ... + 1 000 000 ... |теңгеге дейiн қоса алғанда ... ... 0,08 ... ... |2 000 000 ... ... 3 000 000 |1 300 теңге + 2 000 000 |
| ... ... қоса ... ... ... |
| | ... 0,1 |
| | ... ... |3 000 000 теңгеден жоғары 4 000 000 |2 300 теңге + 3 000 000 |
| ... ... қоса ... ... ... ... 0,15 |
| | ... ... |4 000 000 ... ... 5 000 000 |3 800 ... + 4 000 000 |
| ... дейiн қоса алғанда ... ... ... |
| | ... ... ... |5 000 000 ... ... 6 000 000 |5 800 ... + 5 000 000 |
| ... дейiн қоса алғанда |теңгеден асатын соманың  0,25 |
| | ... ... |6 000 000 ... ... 7 000 000 |8 300 ... + 6 000 000 |
| |теңгеге дейiн қоса алғанда ... ... |
| | ... 0,3 |
| | ... ... |7 000 000 ... жоғары 8 000 000 |11 300 ... + 7 000 000 |
| ... ... қоса алғанда ... ... ... 0,35 |
| | ... ... |8 000 000 ... жоғары 9 000 000 |14 800 теңге + 8 000 000 |
| ... ... қоса ... ... ... |
| | ... 0,4 |
| | ... ... |9 000 000 теңгеден жоғары 10 000 000 |18 800 ... + 9 000 000 |
| ... ... қоса ... ... асатын соманың  0,45 |
| | ... ... |10 000 000 ... ... 50 000 000 |23 300 ... + 10 000 000 |
| ... ... қоса алғанда ... ... |
| | ... 0,5 |
| | ... ... |50 000 000 ... ... 120 000 000 |223 300 ... + 50 000 000 |
| ... ... қоса ... ... ... ... 0,75 |
| | ... ... |120 000 000 ... ... |748 300 ... + 120 000 000 |
| |  ... асатын соманың 1 |
| | ... ...... ... ... ... ... |
Салықты есептеу мен ... ... ... салық салу объектілері бойынша салықты есептеуді салық
кезеңінің 1 тамызынан кешіктірмей ... ... ... ... ... ... ... төлеушінің тұрғылықты жеріне қарамастан ... ... ... жері ... салық органдары жүргізеді.
Егер салық салу объектісі салық кезеңі ... ... ... 12
айдан
аз болса, төленуге жататын мүлік салығы айқындалған салық сомасын он ... және ... салу ... ... ... ... ... санына
көбейту жолымен есептеледі.
Бірнеше жеке тұлғаның ортақ үлестік меншігіндегі салық салу объектісі
үшін салық олардың осы мүліктегі үлесіне барабар есептеледі. ... ... ... ... ... ... бір жеке тұлға болған жағдайда
салықты есептеу әрбір салық салу ... ... ... ... ... салу ... жойылған, қираған, бұзылған кезде жойылу,
қирау, 
бұзылу фактілерін растайтын, уәкілетті орган беретін ... ... ... қайта есептеу жүргізіледі.
6. Салық кезеңі ішінде салық төлеушінің ... ... ... ... ... осы ... туындаған айдың бірінші күнінен бастап салық
сомасын қайта есептеу жүргізіледі.
7. Бюджетке салық төлеу ... салу ... ... ... ... салық кезеңінің 1 қазанынан кешіктірілмей жүргізіледі.
8. Салық кезеңі ішінде салық салу ... ... ... жағдайда, салық сомасы мүлікке меншік құқықтарын іске асырудың
нақты ... үшін ... ... ... ... салық салу объектісін   иеленудің нақты 
кезеңі үшін ... ... ... сомасын меншік құқықтарын мемлекеттік
тіркеу кезіне ... ... ... ... бюджетке енгізуге тиіс. Бұл ретте
бастапқы төлеушіге ағымдағы жылдың 1 қаңтарынан бастап, ол ... ... ... ... ... ... салық сомасы көрсетіледі.
Салықтың жылдық сомасын салық салу ... ... ... ... ... тараптардың бірі (келісім ... ... ... ... ... ... кейіннен қайталап төленбейді.
9. Жылжымайтын мүлікке және онымен ... ... ... ... ... қоспағанда) уәкілетті
мемлекеттік орган салық салу объектілерінің ... ... ... алдыңғы салық кезеңінде есептелген салық сомасы негізге алына отырып
төленеді.
2. Бюджет кірістерін ... ... ... орны
Республикамызда соңғы жылдары аймақтың экономикаға, ... ... ... республикадағы әрбір аймақтың экономикалық
өсуіне, әлеуметтік жағдайына, қаржы жағдайын тұрақтандыруға, ... ... ... ... және шетелдік инвестицияларды тарту және ... ... ... ауыл шаруашылығын, сонымен қатар ... орта ... ... сияқты мәселелерді шешуге айтарлықтай ... ... ... ... ... асырылуда. Бұл жерде салық
жүйесінің алатын орны ... ... ... ... ... бюджеті қалыптас
тыруда да айрықша маңызға ие болады.
Қазақстан ... ... ... басқару Қазақстан Республикасы
Конституциясы бойынша Президентке, Парламентке, ... ... ... ... жүйесі экономикалық қатынастар мен
сәйкес құқықтық  нормаларға негізделген әр түрлі  деңгейдегі ... әр ... ... жиынтығында мемлекеттік бюджетті құрайтын
республикалық және жергілікті бюджеттің болуын көздейді.
Бюджет саясаты тек ... ... ... қолдауға ғана емес,
сонымен қатар макроэкономикалық тұрақтылық пен ... ... ... ... де ... Үндеуінен туындайтын еліміздің азаматтарының өмір сүру
деңгейін ... ... ... жол ... индустриялық-
инновациялық даму, шағын және орта бизнесті қолдау, агроөнеркәсіп кешенін
дамыту жөніндегі іс-шараларды іске ... үшін 2010 жылы ... ... ... ... шаралар кешені қабылданды.
Ұлттық қордың қаражатын қалыптастыру және пайдалану жөнінде ... ... оған ... ... ... жыл сайынғы кепілдік
берілген трансферт 8 млрд. АҚШ ... ... 1,2 ... ... ... ... алдына қоятын аса өзекті сауалдарының бірі – ... ... ... ... болып отыр. Тәуелсіздік алғаннан бері
республикада ... ... ... ... ... Салықтық жүйе мемлекетке
елдің экономикалық және әлеуметтік дамуының маңызды мәселелерін іске асыру
үшін, сонымен бірге өндірістің даму ... мен ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджет кірістерінің
құрылымы 4 кестеде келтірілген.
Кесте 4 - ҚР-ның мемлекеттік бюджет кірістерінің құрылымы, млрд. тг.
| |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... +- ... ... | | | |
| | | | |2009 жыл |2010 жыл |
| |
4 ... мәліметтеріне сәйкес, жалпы мемлекеттік бюджет кірістерінің
құрылымында маңызды ... ... ... алып отыр, 2008 жылы (69,8%),
2009 жылы (63,5%), 2010 жылы (68,2%) ... ... ... ... тұр, яғни 2008 жылы (26,5%), 2009 жылы (31,5%), 2010 жылы ... емес ... 2008 жылы (2,1%), 2009 жылы (3,8%), 2010 жылы ... негізгі капиталды сатудан түскен түсім 2008 жылы (1,4%), 2009 жылы
(1,02%), 2010 жылы (1,4%) алып отыр. Салықтық түсімдер 2009 жылы 2008 ... ... ... ал 2010 жылы 2009 ... ... ... Трансферттік түсімдер 2009 жылы - 3% - ға, 2010 жылы - ... Ал ... емес ... 2009 жылы 2008 ... қарағанда 59,1%
жоғарылаға, ал 2010 жылы 23,3% -ға төмендеген. Негізгі капиталды сатудан
түсетін түсімдер 2009 жылы 36,9% ... 2010 жылы 69%-ға ... ... ... ... ... ... түсімі
5 кестеде келтірілген.
Кесте 5 – Мемлекеттік бюджеттегі салықтық түсімдердің түсуіне талдау
млн.тг
|Төлем атауы |2008 ж |2009 ж |2010 ж ... +- |
| | | | |2009 |2010 ... ... |2819510 |2 228 682 |2 934 ... |705 399 |
|Корпоративтік табыс |920912 |643 669 |837 233 |-277243 |193 565 ... | | | | | ... ... ... |267356 |268 725 |312 332 |1369 |43 607 ... ... |251222 |232 840 |253 830 |-18382 |20 990 ... ... ... |77837 |91 851 |107 917 |14014 |16 066 ... салығы |10780 |13 022 |13 467 |2242 |445 ... ... |14270 |17 521 |26 262 |3251 |8 740 ... ... | | | | | ... жер ... |445 |578 |762 |133 |184 ... құн ... |640983 |515 933 |677 229 |-125050 |161 296 ... | | | | | ... барлығы |51 589 |57 393 |61 423 |5804 |4 030 ... да ... |584116 |387150 |643626 |-196966 |256476 ... – ҚР-ның Қаржы министрлігінің мәліметтері негізінде автормен ... ... ... ... салықтық түсімдердің түсуіне талдау
қорытындылары туралы айтар болсақ, олар ... ... ... ... ... бұл 2009 ... қарағанда 878,5 млрд.теңгеге көп.
Мемлекеттік бюджеттің кірістері 4 299,1 ... ... ... оның ... ... 2 934,1 млрд. теңгені құрады.
Негізгі салық түрлері бойынша жылдық жоспар артығымен орындалды, оған
елдің оң даму қарқыны, кеден одағына ... ... ... баждарды
бөлу тетігін енгізу және алыс шет ... ... ... және ... ... өсімі, саланың ерекшелігіне байланысты іс жүзінде
экспортталғанға қарағанда мұнай экспортының ... ... үшін ... ... ақы ... ... ... салынатын экспорттық
кеден бажы түсімдерінің артуы, жоспарлыға қарағанда қосылған құн салығын
қайтару сомасының төмендеуі және ... ... ... әсер
етті. Қазақстан Републикасының мемлекеттік бюджеттегі салықтық түсімдердің
үлесі 6 ... ... ... 6 – ... ... ... түсімдердің үлесі, млрд.тг
|Түсімдер |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... + - |
| | | | |2009 жыл |2010 жыл |
| |
6 ... ... ... 2010 жылы ... ... салықтық
түсімдер 2 934 млрд. теңгені құрады. Бұл 2009 жылмен салыстырғанда 705
млрд. ... ... ... ... төлеушілер саны мен олардың табысының
көбеюімен түсіндіріледі.
Салықтық ... ... ... ... ... ... салығы алып
отыр. 2010 жылы корпоративті табыс салығынан түскен ... 837 ... ... ... ... ... 28,5%-ды құрады. Ол 2009 жылмен
салыстырғанда 193 млрд. теңгеге артық түскен.
Қосылған құн салығы ... 2010 жылы ... 677 ... ... түскен
және салықтық түсімдердің ішінде 23%-ын алып жатыр. Бұл ... ... ... 161 млрд. теңгеге артық.
2010 жылы әлеуметтік салықтан бюджетке 253 ... ... ... ... ... 2009 ... салыстырғанда 20 млрд. теңгеге артық
түскен. Салықтық түсімдер ішінде 8,65%-ды құрады.
Мүлік салығынан бюджетке 107 ... ... ... және ... 3,7 %-ын құрады. Мүлікке салынатын салық 2009 ... 16 ... ... ... ... ... ... 2010 жылы бюджетке 13 млрд. ... ... Және де ол ... ... ... алып отыр.
Акциздер 2010 жылы 61 ... ... ... Бұл 2009 жылмен
салыстырғанда 4 млрд. теңгеге артқанын байқауға болады. ... ... ... жыл ... ... келе ... ... болады.
Басқа да салықтар бойынша 2009 жылы бюджетке 584 млрд.теңге түскен және
салықтық түсімдердің ішінде 20,71%-ын алып жатыр. ал 2010 жылы ... ... ... түскен және салықтық түсімдердің ішінде 21,94%-ын алып жатыр.
2010 жылдың мемлекеттік бюджет кірістерінің ішіндегі салықтардың ... ... ... 2. 2010 жылы ... ... ... ішіндегі салықтардың
үлесі, %
Салықтық түсімдердің ішінде елеулі рөлді корпоративтік табыс салығы
алып отыр. 2010 жылы ... ... ... ... түсімдердің
ішінде 28,5 %-ды құрады.
Қосылған құн салығы салықтық түсімдердің ішінде 23,08 %-ын алып жатыр.
Жеке табыс салығынан бюджетке 2010 жылы 10,65% ... 2010 жылы ... ... 8,65% ... ... бюджетке 107 917 342,8 мың теңге түскен және салықтық
түсімдердің 3,7 %-ын құрады. Жер салығынан ... 2010 жылы 0,5 ... ... ... ... салығы салықтық түсімдердің ішінде ... 2010 жылы 61 423 118 мың ... ... ... ... ... ... түсімдердің жыл сайын артып келе жатқанын байқауға болады.
Нарықтық ... ... ... негізгі бағыты мемлекет пен
салық төлеушінің арасындағы ... ... ... ... ... сол ... мемлекеттің түсімдерін арттыру. Бұл ... ... ... да ... ... Мүлік салығы фискалдық саясатты
жүзеге асыруда үлесі елеулі.
Мүлікке салық салу ... ... тек ... ... ... ... де айта кету керек, көптеген елдерде мүліктік салықтар бюджет
кірістерінің ең тұрақты, басқарылатын көздері, жалпы салықтық ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Қазақстан Республикасының бюджет кірістеріндегі меншікке салынатын
салықтардың құрылымы 7 кестеде келтірілген.
Кесте 7 – ... ... ... кірістеріндегі меншікке салынатын
салықтардың құрылымына талдау, млн. тг
|Түсімдер |2008 ж |2009 ж |2010 ж ... |
| | | | |(+-) |
| ... |% ... |% |
| ... ... ... |2009 |2010 |
|Мүлік салығы, ... |77 837 |91 851 |107 917 |14 013 |16 066 ... ... мен |75 333 |88 944 |104 744 |13 611 |15 799 ... ... | | | | | ... ... салығы| | | | | ... ... |2 504 |2 906 |3 172 |402 |266 ... ... | | | | | ... | | | | | ... жылы ... ... ... кірісіндегі мүлік салығы
107 917 млн. теңгені құрайды, оның ішінде заңды тұлғалар мен ... ... ... үлесі 104744 млн. теңге құрады. Ал ... ... ... ... ... 3172 ... құрап тұр. 2010
жылы 2009 жылға қарағанда жалпы мүлік ... 16 066 млн. ... ... Ал жеке ... 266 млн. ... ... ... мемлекеттік бюджетіндегі мүлік салығының құрылымы пайызбен
4 суретте келтірілген.
Сурет 4. 2010 жылдың мемлекеттік бюджетіндегі мүлік салығының құрылымы,
%
5 суретте, ... ... ... 2010 жылы ... ... талдап пайызбен көрсететін болсақ, 2010 жылы заңды және жеке
кәсіпкерлерден түскен мүлік салығы 97 % -ды алып ең ... ... ... ... ... 2,9 %-ды ... ... Республикасының облыстары бойынша мүлік салығының түсімдеріне
талдау 9 кестеде көрсетілген.
Кесте 9 – ҚР-ның облыстары бойынша мүлік салығының түсімдеріне талдау,
млн. тг.
|Облыстар |2008 ж |2009 ж |2010 ж ... (+- ) |
| ... ... ... ... ... ... салығының
түсімдеріне талдау жасасақ, мүлікке салынатын салық ... ... ... жоғарағы үлесті алып отыр. 2010 жылы жалпы ... ... ... 107 917 млн ... оның ішінде Атырау облысы 18 286 млн ... 2008 жылы ... 2009 жылы ... 2010 жылы ... ... ... ... облысы, 2010 жылы жалпы мүлік салығының
сомасы 107 917 млн ... ... оның ... ... ... 12 119 ... ... 11,2%-ды алып отыр. Алматы қаласы ... ... ... 10% ... ... ... 2010 жылы ... және 2291 млн.
теңгеге артқан. Астана қаласы 2010 жылы 1426 млн. ... ... ... ... 7 309 млн. ... немесе 6,7% алып отыр.
2.3 Шымкент қаласы Абай ауданы бойынша мүлік салығының түсуіне
талдау
Шымкент қаласы Абай ауданы ... ... ... ... әрі ... ... және ... төленетін басқа да міндетті төлемдер
түсімдерінің толықтығын, міндетті зейнетақы ... мен ... ... ... ... ... ... және уақтылы
аударылуын қамтамасыз ету, ... ... ... міндеттемелерін
орындауына салық бақылауын жүзеге асыру аясында, өз құзыреті шегінде
акцизделетін тауарлардың жекелеген ... мен ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару және бақылау ... ... ... ... Қаржы министрлiгi Салық
комитетi Шымкент қаласы бойынша Салық департаментінің ... ... ... ... Абай ауданы бойынша Салық басқармасы 2008 ... ... ... ... ... ... мен міндеттері - өз құзыреті
шегінде салық міндеттемелерінің туындауы, орындалуы мен тоқтатылуы ... және ... ... жинақтаушы зейнетақы қорларына
міндетті зейнетақы жарналары мен мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру ... ... ... және ... ... ... ... бақылау болып табылады, салық және бюджетке
төленетін ... да ... ... ... түсуін көздейтін
заңнамалардың сақталуын бақылау, салық ... ... салу ... ... ... ... объектілерді есепке алу, салық және ... ... да ... ... өсімақылар мен айыппұлдардың
есептелген және қоса есептелген сомаларын есепке алу; салық және бюджетке
төленетін ... да ... ... ... мен айыппұлдардың
төленген сомаларын есепке алу; өз құзыреті шегінде ... ... ... ... және ... жүзеге ... ... ... мемлекеттік органдарының
қызметіне бақылауды жүзеге асыру, салық салу саласындағы заңнаманы ... ... және ... ... осы саладағы заңнаманы жетілдіру
бойынша ұсыныстар енгізу.
Абай ... ... ... бюджеттерге түсу жағдайы 10 кестеде
қарастырылады. 2010 жылы ... ... 33506 млн. ... ... оның
ішінде республикалық бюджет 29076 млн. теңгесін, жергілікті бюджет ... ... ... ... Ең ... ... ... құн салығы алып отыр, яғни
мемлекеттік бюджеттің 44,9%, республикалық ... 51,7% ... ... түспейді [12].
Кесте 10 – Абай ауданы бойынша салықтардың бюджеттерге түсу жағдайын
талдау, млн. тг
|Түсімдер|Мемлекеттік бюджет |Республикалық ... ... |
| |2009ж |2010ж |2009ж |2010ж |2009ж |2010ж |
| ... ... ... ... ... түсу жағдайына талдау
жүргіздік, яғни ... ... ... ... салығы мемлекеттік
бюджеттің 3,6%-ін, республикалық бюдеттің ... ... Жеке ... ... ... ... жергілікті бюджеттің 48,1%-ін алады,
республикалық бюдетке түспейді. Ал мүлікке салынатын салық мемлекеттік
бюджеттің 0,8%, ... ... ... ... ... ауданы бойынша салықтардың түсу үлесі 5 суретте көрсетілген.
Салықтық түсімдердің ішінде елеулі рөлді ... құн ... алып ... жылы ... құн салығынан түскен түсімдер 15048 млн.теңгені немесе
салықтық түсімдердің ішінде 44,9 %-ды құрады. Ол 2009 жылмен ... ... ... ... ... ... ... 2010 жылы бюджетке 2131 млн.теңге түскен және
салықтық түсімдердің ішінде 6,3 %-ын алып жатыр. Бұл көрсеткіш 2009 ... 1681 млн. ... ... 5. 2010 ... Абай ... ... салықтардың түсу динамикасы,%
2010 жылы әлеуметтік салықтан бюджетке 1395 млн. ... ... ... ... 2009 ... ... 1011 млн. теңгеге артық
түскен.
Мүлік салығынан мемлекеттік бюджетке 291 млн. ... ... ... ... 0,8 %-ын ... ... ... салық 2009 жылмен
салыстырғанда 249 млн. теңгеге артық орындалған.
Жер салығынан бюджетке 2010 жылы ... 147 млн. ... ... Және де ол ... түсімдердің 0,4 %-ын алып отыр. 2009 ... жер ... 127 млн. ... ... ... ... 2010 жылы 64 млн.теңгені құрады. Бұл 2009 жылмен салыстырғанда
34 млн. ... ... ... ... Жалпы алғанда салықтық
түсімдердің жыл сайын артып келе жатқанын байқауға болады. Себебі, ... саны мен ... ... көбеюімен түсіндіріледі. Соның ішінде
мүлікке салынатын ...... құн ... жеке табыс салығы,
корпоративтік табыс салығы, әлеуметтік салық, акцизден кейін 0,8 %-ды ... ... ... ... ... салықтардың құрылымы 11 кестеде
көрсетілген. 2009 жылы меншікке салынатын ... ... ... ... тг. құрайды, оның ішінде мүлік салығының алатын сомасы 42 072 мың ... ... ... 60,8 %-ін ... Ал жер ... 28,8 %-ін, көлік
құралдарына салық 10,2 %-ін ... Ал 2010 жылы ... ... ... ... 670 587 мың тг. ... оның ... мүлік
салығының алатын сомасы 291126 мың тг. ... ... ... 43,4 ... Ал жер ... 21,9 %-ін, көлік құралдарына салық 34,6 %-ін алады,
меншікке салынатын салықтардың ішінде.
Кесте 11 – Абай ... ... ... ... салықтардың
құрылымына талдау, мың тг.
|Түсімдер |2009 ж |2010 ж ... |
| ... |% ... |% ... |% |
| | | | | |(+-) | ... |69 151 |100 |670 587 |100 |601436 |10,3 ... | | | | | | ... | | | | | | ... салығы |42 072 |60,8 |291 126 |43,4 |249054 |14,4 ... ... |19 979 |28,8 |147 397 |21,9 |127418 |13,5 ... |7 099 |10,2 |232 063 |34,6 |224964 |3,06 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... ішінде мүлік салығының алатын үлесі
жоғары орынды алып отыр.
Абай ауданы бойынша мүлік ... түсу ... 6 ... ... ... ... мүлік салығының үлесі 0,86%
құрайды.
Сурет 6. Абай ауданы бойынша мүлік салығының түсу динамикасы, мың ... ... ... жалпы салықтық түсімдердегі мүлік салығының
түсу динамикасы қарастыратын болсақ, 2009 жылы салықтық ... ... ... үлесі 0,57 % құрап тұр, теңгемен алғанда 42072 мың ... 2010 жылы ... ... ... 0,86 % ... 291126 мың ... ауданы бойынша мүлік салығының құрылымына талдау мәліметтері
төмендегі кестеде келтірілген.
Кесте 12 – Абай ... ... ... ... ... ... тг.
|Түсімдер |2009 жыл |2010 жыл ... (+-) |
| ... ... ... ... ... |42 072 |291 126 |249 054 ... | | | ... ... ... 785 |239 107 |200 322 ... кәсіпкерлерге| | | ... ... | | | ... | | | ... ... |3 287 |52 019 |48 732 ... ... | | | ... | | | ... ... ... ... жж аралығындағы мүлік салығының құрылымын
талдайтын болсақ, 2009 жылы Абай ауданының бюджетінің кірісіндегі ... 42072 мың ... ... оның ішінде заңды тұлғалар мен жеке
кәсіпкерлердің мүлік салығының үлесі теңгемен алғанда 38 785 мың ... Ал жеке ... ... мүлік салығының үлесі теңгемен алатын
болсақ 3 287 мың теңге құрап тұр. Ал 2010 жылы ... ... ... 291 126 мың ... оның ... тұлғалар мен жеке кәсіпкерлердің
мүлік салығының үлесі жеке ... ... ... ... ... алғанда 52019 мың теңгені құрады. 2010 жылы ... ... ... теңгеге жоғарылаған.
Абай ауданы бойынша 2010 жылғы мүлік салығы құрамының динамикасы
пайыз түрінде 7 суретте ... 7. 2010 жылы ... ... ... ... ауданы бойынша 2010 жылы мүлік ... ... ... ... ... ... Яғни 2010 жылы мүлік салығының жалпы
сомасы 291 126 мың теңге, оның ішінде тұлғалар мен жеке ... ... ... 82,1 % құрайды, жеке тұлғаларға салынатын ... ... 17,8 % ... Яғни 2010 жылы мүлік салығы 249054 мың
теңгеге немесе 14,4 % -ға ... ... ... ... Абай ... бойынша салықтық
түсімдердің ішінде елеулі рөлді қосылған құн салығы алып отыр. 2010 ... құн ... ... ... 15048 ... ... ... ішінде 44,9 %-ды құрады. Ол 2009 жылмен салыстырғанда 11264
млн.теңгеге артық түскен. Ал екінші ... жеке ... ... отыр. 2010
жылы бюджетке 2131 млн.теңге түскен және салықтық түсімдердің ішінде 6,3 %-
ын алып ... Бұл ... 2009 ... ... 1681 млн. ... Соның ішінде мүлікке салынатын салық – қосылған құн ... ... ... ... табыс салығы, әлеуметтік салық, акцизден кейін
0,8 %-ды алып ... 2010 жылы ... ... ... жалпы сомасы 670 587 мың
тг. ... оның ... ... ... ... ... 291126 мың ... алатын үлесі 43,4 %-ін құрайды. Яғни меншікке салынатын салықтардың
ішінде елеулі ... ие ... ... Қазақстан Республикасында мүлік салығының есептелу проблемалары мен
оларды жетілдіру жолдары
3.1 ... ... ... ... ... негізгі
проблемалар
Салық жүйесі – реформалаушы экономиканың негізі. Ол ... ... ... ... ... табылады. Қазіргі уақытта
салық қоғам алдында тұрған негізгі ... ... ... ... ... ... тиіс. Салық саясатының негізін қалыптастыра келе
Қазақстан Республикасының Үкіметі көптеген қиын сұрақтарды шешу ... ... Оның ... бір ... ... ... мен ... керектігі: салық саясаты мемлекеттік және жергілікті бюджетке
кірісті кепілді ... етуі ... ... ... ... ... құны ... болуы тиіс.
Салық жүйесінің проблемаларының бірі ауылшаруашылық субьектілеріне
салынатын салық құнынның аса артық болу [13].
Біздің жас ... ... ... ... ... ... ... жүйесін айқын құрудың арқасында мемлекеттің салық
заңнамасының табысы ... ... ... ... ... ... жауап
беруі тиіс:
1. Салық жүйесінің тұрақтылығы;
2. Салық жинау ... ... ;
3. ... факторларын емес соңғы өнімін жеңілдету. Өндірістік
инвестицияларды ынталандыру проблемаларымен ... ... ... Өндірістегі инвестициялау ынталандыруға бағытталған
жегілдіктер жүйесін және басқа да экономикалық шараларды салық және
несие саясатымен ... ... және ... ... ... ... Заң алдында барлық салық төлеушілердің теңдігі;
6. Салық ... ... ... ... Салық жүйесінің қарапайымдылығы;
8. Салық салу жүйесінің бейтараптылығы
Осы талаптар ... ... ... ... ... ішінде мүлікке салынатын салықтарға тоқталатын болсақ.
Мүлік салығын төлеу кезіндегі проблемалардың бірі - ... ... ... ... бұл ... төлеушілер салық салуы салық
режимінің екінші моделі бойынша жүзеге асатын салық төлеушілер. Мұнда ... ... ... ... бар ... ... ... байқалады [14].
Мүлік салығын есептеу кезінде қаржылық қызметкерлерден салық ... ... ... ... құнын есептеу кезінде, сонымен қатар
жеңілдіктер ретіне дәлелсіз жеңілдіктерді қосып жіберу ... ... ... ... ... ... ... болуы
мүмкін.
Кесте 13 - Мүлік салығын есептеу кезіндегі қателіктер мен бұзушылықтар
|№ |Мүмкін ... ... ... |
|1 ... салу ... ... құралдарының, |Салық салу базасының|
| |консервацияның ... ... ... ... |
| ... | |
|2 ... ... (жер, бітпеген |Салық салу ... ... ... ... қор, және ... |
| |т.б.) ... құралдарды көрсету | |
|3 ... ... ... ... ... |Салық салу базасының|
| ... ... ... ... және ... |
| ... ... ... құны | |
|4 ... ... ... кезінде жою құнын қате |Салық салу базасының|
| ... ... |
|5 ... ... ... ... тіркеу ... ... |
| ... ... ... | |
|6 ... бағалау кезінде амортизациялық |Мүлік салығын |
| ... қате ... ... немесе |төлеуден жалтару |
| |негізгі құралдарды бұрыс сыныптау | |
|7 ... ... ... ... ... |Салық салу базасының|
| ... ... ... құжаттамалық растаудың |төмендеуі |
| ... | |
|8 ... емес ... ... ... ... салу ... |амортизацияның жоқтығы ... |
|9 ... ... бойынша жеңілдіктерді немесе |Салық салу базасының|
| |олардың дәлелсіз ... ... ... |
| | ... ... ... салығының құнын қолдану кезінде қателер |Салық салу базасының|
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... бірі – мүлікті ... ... ... ... ... ... ... мүліктің нақты құнын
көрсетпейді. Инфляцияға байланысты мүлік құны нарықтық құнмен есептелуі
керек. ... ... ... екі рет ... салу ... Ол жеке табыс
салығын төлеген тұлғаларға салық салумен көрінеді. Сондықтанда мүлік салығы
жеке табыс салығына ... ... ... ... ... ... құнын бағалауды талап етеді. Қозғалмайтын мүлікті бағалаудағы ... жеке ... ... ... ... нарық көрсеткіштеріне негізделген;
- құн немесе қосу;
- табысқа негізделген.
Нарыққа негізделген тұрғы нарықтағы мүлік негізінде жасалады.
Қосу ...... ... ... ... құрылыстан бергі
құнсыздану сомасын шегереді.
Табысқа негізделеген тәсіл – меншікті бағалануға қолданады, ол ... ... Бұл ... ... таза табысты анықтап, мүдденің пайыз
ставкасына сәйкес, инвестициялық тәуекелді ескере отырып орындалады. Алнған
сан, табыстың ... ... ... ... салық соммасымен
таныстырады.
Нарықтың ... ... ... мүліктің бағасын анықтау
табылады. Бұл тек ... ... беру ... ғана емес, салық салуда да
қажет. Бізге мүлікке ... ... ... ... ... ... анықтылық. Мүлікті бағалау үрдісі мен нәтижесі мөлдір, түсінікті бар
төлеушілерге түсінікті болуы қажет. Бар ... ... ... ... ... ... олар төлеуде сәйкес міндеттерді
орындалуына күмән келеді.
- заңдылық. Салық ... ... ... ... ... керек.
- әділдік. Есептеу механизмі біртұтас және бар салық төлеушілерге әділ
болуы керек. ... ... ... ... әмбебап бағалануына негізделіп
жүктеме төмендетілуі қажет.
- техникалық өкілеттік. Мүлікті бағалау сәйкес әкімшілік ... асуы ... онда – ... ... ... жөн. ... ... жағдайда байланыссыз қолдануы қажет [15].
Салық органдарында ... ... ... шаралары толық
тексерілуде. Тіркеу салық салу инспекторларының ... ... ... ... ... ақпарат берілгендер базасына енеді. ... ... ... және жұмыс уақытын қысқарту үшін олай жүруді
азайту қажет.
Тәжіриебе көрсеткендей, салық салу ... ... ... ... ... ... сүйінеді. Дамыған нарық
эконмоикалы елдер салық жүйесінің жақсы да, жаман да ... ... ... ... ... ... әсер ... бір жағынан қарапайым,
әділ, екінші ... ... ... және аз ... ... сияқты
Қазақстан да нарықты құруға көмектесетін салық жүйесіне мұқтаж, өйткені бұл
үлкен экономикалық күштің ... ... ... ... ... ... да ... ставкалы қарапайым жүйе қажет.
Қазақстанға құлдырауды тоқтатып, өмірлік деңгейді жақсарту үшін жеке
секторды дамыту қажет. Салық жүйесі кәсіпкерлікке кедергі ... ... ... ... ... ... ... қолдамайды.
Ол өндірістердің қуаттылығын төмендетеді, өйткені тауарыдң көптелегіне
мүлік салығы да көбейеді. ... ... ... ... ... кері
әсер етеді. Экономиканың басты мәселелерінің бірі – машина мен ... ... және ескі ... мардымсыз жойылуы. Сонымен ... ... ие ... ... оған ... төлей бастаса, балансөа алған
уақытта, инвестициялық белсеңділіктің көтерілуіне жол бермейді. ... ... ... ... негізгі қорлардың активті және пассивті
жақтарының тозуынан төмендейді, жергілікті бюджетті кедейлендіреді. Бұл ... ... ... ... ол өз кезегінде кәсіпкерлердің негізгі
капиталға шығындарында ... ... ... ... ... ... мен ... бар.
Қазіргі салық жүйесі мүліктік ... ... ... Бұл салықтар мемлекетке табыс немесе пайданы тұтынуға салық
салуға қарағанда, ... ... әрі ... ... әкеледі, сәйкесінше,
мемлекет үшін тұрақты және ... ала ... ... ... көзі ... Заңды және жеке тұлғалардың мүлкін бағалай және салық ... ... ... ... ... салық төлеушілер арасында, тиісінше
олардың төлем қабілеттілігіне сәйкес бөледі және ... ... ... ... ... оны көтере алатын мөлшерде төлей алатын ... ... ... ... ... салынатын салықтарды алу өнімді өндіру,
оны сату немесе қозғалысы кезінде, яғни әр түрлі уақытта және ... ... ... болатын сәттерде топтастырылса, оларды есептеу мен ... әрі ... ... болуын талап етсе, ал мүліктік салықтарды жинау
мұндай ... ... ... де, тағы бір ... ... ... ... салу кезінде
айтарлықтай шығын салық салу объектілерінің өзін есепке ... ... ... салықтар үшін құрастырылуы айтарлықтай шығынды жұмсалуын
қажет ететін алдын ала ... ... ... ... есепке алуға
кететін шығындар мұнымен шектелмейді. Салық ... ... ... әділетті есебі мен бюджетке барынша ... алу үшін ... жиі ... мен ... ... керек.
Нарықтық экономикасы дамыған елдердің мүлікке (жылжымайтын мүлікке)
салық салу жүйесіне талдау жүргізу ... бұл ... ... жер мен ... ... ... салық салу мемлекет
саясатының әрекетті құралы болып табылады. Сонымен қатар, әлемнің ... ... ... мүлікке салынатын салық ... және ... ... ... ... оң
нәтижелерге қол жеткізген.
Соңғы жылдарда ... ... ... ... ... ... мәдениетінің өсуімен, екіншіден, ... ... ... ... ... экономиканың даму ерекшеліктері
мен есеп факторларын ескермей болжамдалады, бұл өз кезегінде көтеріңкі, не
болмаса төмендетілген болжамға ... ... ... ... мен ... алу тәртібі ҚР Салық
кодексімен анықталады. Оған сәйкес мүлік салығының мөлшері меншік иелерінің
қаржы-шаруашылық қызметіне ... ... ... ... дами ма, жоқ нақты сектордың
жоғалуына әкеле ме? Қазақстанның ... ... ... ... таңдау
керектігін айтуға әлі болмайды. Бірі ғана белгілі: ... ... ... құру мен қолдану үшін берілген талаптарға сай ... ... ... келесі бағытта реформалаудың кешенін жасау қажет:
- азаматтардың мүліктік қаржылық жағдайын декларациялау;
- Қазақстанның бағалаушы ассоциацияның кәсіби жұмысын жүзеге ... ... ... ... ... ... ... бағалауға
мұқтаж адамдар көптігіне қарамастан, төмен қаржылық қорға, құқықтық
негіздің жоқтығы мен шетел ... ... ... ... жұмыс істеуде;
- орта арнайы білімі бар агенттер мен жұмысты белсендіру, ... ... жеке ... ... ... ... ... арнайы тапсырмалар;
2) салық төлеушілерден ақпарат алу үшін бланктер толтыру;
3) салық төлеу жайлы хабарлау;
4) жеке ... ... ... ... ... құны ... бағадан жоғары болмауы керек. Бұған
байланысты келесі ақпаратқа ие болу қажет:
1) ... табу ... ... ... ... құны ... ... жылы, соңғы өңдеу жылы;
3) объект құрамындағы бірлік саны, егер ол бірнешелермен қолданушылар
арасында бөлінсе;
4) қабаттар саны, ... ... ... ... ... салық салынатын бірліктің шекарсын анықтау.
Осыған байланысты салық ставкаларына бақылау жергілікті деңгейде
маңызды ... ... ... ... орталық органдары салық базасын
бекіту сұрақтарын шешсе. Салық тобы Қазақстан Республикасында жергілікті
бюджетке ... ... ... сай ... ... жергілікті
билік органдары деңгейінде жасалмаған. Бұлардың барлығы орталық ... ... және база ... ... ... ... бюджетті қалыптастырудағы мүлік ... ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастар
жүйесінің өзгеруі, азаматтық құқықтық ортаның өзгеруі ел ... ... ... ... жоқ. Бұл ... ел ... ... бірі
болып табылатын салық жүйесінің дамуына да өз ... ... ... ... ... бірге, бүгінде жылжымайтын
мүлік нарығының жедел қарқынмен дамуы ... ... ... ... ... ... ... оны жетілдіруді талап етеді.
Соңғы уақытта елімізде құрылыстың қарқында дамуы, жылжымайтын мүлікке,
оның ішінде жерге деген ... ... оның ... құнын шарықтау
шегіне жеткізді, әйтсе де салық жүйесінде олардан түсетін ... ... бұл ... ... қажеттігін білдіреді.
Бірқатар қазақстандық ғалым-экономистердің пікірі бойынша, «Қазақстанда
мүлікке салық салудың қазіргі жүйесін жетілдіру үшін жер мен ... ... мен ... ... ... ... ... болуы керек.
Сондай–ақ жер учаскесі мен онда орналасқан ... мен ... ... байланысты болғандықтан, салық салу мақсатында бұл ... ... ... ... салу ... ... ... – жылжымайтын мүлікті алу керек. Ол бәрінен бұрын, осы ... ... ... және жеке ... алынатын мүлік салығы
және жер салығы) бір салықпен (жылжымайтын мүлікке ... ... ... салу ... ... мүмкіндік береді. Бұл салықтың
болашағының зор ... ... ... де ... ... ... ... өндірістік қызметке салық салудан
мүлікке, ... ... ... салуға көшу үшін алғышарттар шынында да
пайда болды». Мұндай ауыстыру жылжымайтын ... ... ... ... негізін қалауға, салық салу ... ... ... ... ... ... әрекетті жүйесін құруға мүмкіндік береді».
Біз Қазақстан аумағында ... ... да, сол ... жеке ... ... ... ... салынатын салықты енгізудің қажеттілігі
жөніндегі маман-ғалымдардың пікірлерімен келісеміз.
Жылжымайтын мүлікке салынатын ... ... ... ... ... ... ... негізгілерінің бірі
республика аумағындағы барлық заңды және жеке тұлғалардың иелегіндегі заңды
түрде тіркелмеген ... ... салу ... ... ... ... етудің мақсаты – біріншіден, тиісті тәртіппен
рәсімделмеген, екіншіден, ... ... ... ... және
жылжымайтын мүліктерді заңды есеп жүйесі мен жаңа ... ... ... ... ... ... жекелеген бір жақты құқық бұзушылық
жасағаны үшін жауапкершіліктен босату көзделді. Олар ... ... ... ... ... рәсімдейді. Екінші жағынан, ... ... ... дамуына оң әсерін тигізері сөзсіз.
Қазақстанда мүлікке салық ... ... ... ... жер мен ... ... ... бірыңғай жылжымайтын
мүлікке салынатын салықпен алмастыру мәселесін көтереді.
Жылжымайтын ... ... ... ... ... енгізу ұзақ
уақытты қажет етеді. Бұл ... ... ... ... ... ... қажет етеді. Олардың бірі нарық талаптарына
сай мемлекеттік жер ... ... ... ... ... ... ... құқықтық кепілдік және жылжымайтын мүлікке салық
салу механизмі болған ... ғана ... ... ... ... жер кадастры – бұл сыртқы белгілері бойынша
жіктелетін жер ... мен ... ... ... ... ... тізімдеме. Онда жерлердің құқықтық ... ... ... жер ... ... ... бойынша бөлу, қалалық
жерлер құрамы туралы, сондай-ақ жердің сандық және сапалық сипаттамасы ... ... ... ... халықаралық тәжірибе, сондай-ақ Қазақстанның өз ... ... қоса ... ... ... ... ... механизмі мемлекеттік жер кадастры жүйесіне, атап айтқанда, мемлекет
жүргізетін және қорғайтын, оның негізгі құрамдас бөлігі – жер және ... ... ... ... құқықты тіркеу жүйесіне негізделуі
керек.
Бұдан басқа, мемлекеттік жер ... ... ... ... ретінде жер мен жылжымайтын ... ... ... мен
төлемдердің жиналуын қамтамасыз етеді, сөйтіп елдің бүкіл экономикасы үшін
көп мақсатты мәнге ие болады. Бүгінгі күні қалыптасқан жер ... ... үш ... ... кадастр
2.құқықтық кадастр
3.кешенді (интегралдық) кадастр
Жылжымайтын мүлікке салық салу жүйесінің негізі ... ... ... мүлік обьектілері құнының тізімдемесі. Ол салық салудың
тиімді және әділетті жүйесін құруға арналған. ... салу ... ... дәл әрі анық ... және ... ... әділетті бағаланғандығына байланысты [18].
Фискалық кадастр – бұл әділеттілік қағидасы негізінде бағаланған,
жылжымайтын ... ... ... және ... ... ... негізі болып табылады.
------
Сурет 8. Фискалдық кадастрмен орындалатын функциялар мен міндеттер
Құқықтық кадастр жердің бір иесінен екіншісіне ... ... ... Ол ... ... ... ... барынша тәуелді және
мыналарды қамтамасыз етуге міндетті:
1. Кепілдіктер. Иелік ету құжаттарын тіркеу меншік ... ... ... және ... қорғалатынына, ал құжаттардың жоғалмайтынын
немесе иелік етуге айғақтама бола алатынына ең үлкен кепілдік ... ... және ... ... ... ... аспектісінде
қоғамға, сондай-ақ мемлекеттік және сот органдарына бұл мүлік ... ... ... бар ... хабарлайды.
Нақты бір жер теліміне байланысты жылжымайтын мүлікке құқық жөнінде
және осы құқықты тіркеу үрдісін қамтамасыз ететін мәлімет ... ... ... ... ... ... (Сурет – 9)
| ... ... ... ... иесі ... оның | ... мен өлшеу нәтижесі енетін|
|иелігіндегі құқықтар құрамы мен| |жер ... ... ... ... ... | ... ... ... мен ... да ... ... ... мойындау; |
|- жер ... ... ... |
|- жер мен ... ... |
Сурет 9. Құқықтық ... ... ... функциялар мен міндетері
Көп мақсатты кадастр фискалдық және құқықтық кадастрлардың элементтерін
біріктіреді және нақты аумақтың ... ... кең ... қолдауға арналған.
Қазақстандағы жерге салық салудың маңызды ерекшелігі болып ... жер ... ... еместігі, себебі дербес қаржылық ... ... ... ... көп ... біріктіруді қолдаудың негізгі
аргументтердің бірі мәліметтерді желілік айырбас ... ... және ... ... ... ... және ... ақпараттарды жинау, өңдеу
және сақтаудың қосарлануын болдырмау.
Қазақстанда бұл кадастр енгізілген жағдайда, жер, жер ... ... ... ... ақпараттарды енгізу және жаңартып ... ... ... ... картасын жасау, сату – сатып алу
мәмілелерін тіркеу барлық жергілікті басқару ... ... ... етіп ... болар еді және бөлек аудандарда, сол сияқты жалпы
елде халық шаруашылығы кешенін ... ... ... ... ... елде жер кадастрының көп ... ... ... қатар экономикалық саясаттың қала мен ... елді ... ... ... ... де ... Бәрінен бұрын,
ол жер мен жылжымайтын мүлікті бөлек алып ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын оңтайлы және ... ... ... ... ... ... ... мен олардың құнын
экономикалық бағалауға түрлі тәсілдерді қарастыру біздің елде енді ... ... және ... ... бәрінен бұрын, қалалық аумақ
жөнінде кешенді ақпарат қажет.
Осы жағдайлады ескере ... ... ... ... ... ... келесі талаптарды тұжырымдауға болады:
- кадастр көп мақсатты болуы қажет;
- оған ... ... ... ...... әлде
жеке меншікте екендігіне қарамастан, барлық обектілерді қамтуы керек;
- ешқандай қалып қоюсыз және ... ... және ... ... ... ... ... өзгерістерін және қалалық орта құбылыстарын ескере
отырып тұрақты түрде жаңартып әрі толықтырып отыру керек;
- оны ... және ... ... ... ... төмен болуға
тиіс.
Осы талаптарға сәйкес мемлекеттік жылжымайтын ... ... ... жасалуы қажет. Ол барлық обьектілердің ... және ... ... ... мәліметтердің нысаналы және
жүйелі есебін жүргізуге мүмкіндік береді, сондай-ақ ресурстарды ұтымды
пайдалану және ... ... ... қажетті ақпараттармен қамтамасыз
ету бойынша ... ... ... ... маңызы зор.
Сонымен, жылжымайтын мүлік кадастрын жетілдіру арқылы біз жылжымайтын
мүлікке салынатын салықтың негізі болып табылатын оның ... ... ... ... ... ... аламыз.
Қазақстандағы мүлікті жария етуден алдын ала есептеулер бойынша
мемлекет бюджеті шамамен 3,8 ... ... ... жоспарлаған болатын. Ал
жарияланған мүліктің алдын ала бағалау құны 100 млрд. теңгені құрауы қажет
еді. Ал бұл ... ... ... ... ... ... түсті. Жария етілген мүліктен салық түрінде мемлекет қазынасына ... ... ... қаражат түсті.
Мүлікті жария етуге рақымшылық жасауды жүзеге асырудың нәтижесінде
республика бойынша осы ... ... ... келген жылжымайтын
мүліктер аумақтардағы «Жылжымайтын мүлікті тіркеу орталықтарынан» тіркеуден
өтіп, заңды айналымға шықты. Бұл республика бойынша ... ... ... салу ... саны ... ... сәйкесінше бюджетке
түсетін салық мөлшері де көбейетінін білдіреді.
Сондай-ақ жылжымайтын мүлікке салық салу ... ... ... ... ҚР ... ... жанынан «Халыққа қызмет
көрсету орталықтарының » ашылуы. Бұл ... ... ... органдармен көрсетілетін қызметтерді «бір терезе» принципі
бойынша жүзеге асыру ... ... ... күні ... ... ... ... уәкілетті органдардан алынатындықтан, оларды «бір
терезеге» жинақтау жылжымайтын мүлікке салынатын салықты ... ... ... ... ... ... салықтарын жаңа салықпен ауыстыру
жылжымайтын мүлікке салық ... ... ... ... ... ... ... нақты нарықтық құн негізінде мүлікті бағалаудың әрекетті
жүйесін құруға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге жылжымайтын ... ... ... көшу бұл ... ... ... қажетті бірқатар алғышарттарды қалыптастыруды қажет етеді.
Жылжымайтын мүлікке салынатын салық – келешегі зор ... ... ... ... ... ... соның ішінде салықтың басқадай дара
айқындалған объектісі тән. Бірыңғай жылжымайтын мүлікке салық салу ... ... құны ... ... жер, ғимараттар мен құрылыстардан
құралатын ... ... салу ... ... ... мүлікке салынатын салыққа көшудің негізгі идеясы - салық
ауыртпалығын негізгі қорлардың белсенді бөлігінен, ең ... ... ... ... ... – ғимараттарға, құрылыстарға,
құрылғылар мен жерге аудару. Нақты алғанда, бұл ... ... ... ... инвестицияларға, яғни жиі-жиі жаңартып тұруды
қажет ететін жабдықтардан, неғұрлым ... ... ... мен ... ауыстыруды білдіреді. Мұндай қадам жаңа жабдықтарға
салық салуға мүмкіндік береді және инвестициялық процестің дамуын ... ... ... ... ... ... ... шектеулі ұсыныс жағдайында ол жылжымайтын мүліктің нарықтық
құнының өсуіне әкеледі, бұл сәйкесінше бюджеттің кірісін ... ... ... ... бағытталуы мүмкін, бұл өз кезегінде
жетілдірілген инфрақұрылымды аудандарда ... ... ... ... ... мүмкіндік береді, және ол тағы да ... ... ... ... ... ... ... салықты
енгізу жергілікті өзін-өзі басқаруды қаржыландырудың тиімді механизмін
жасауға мүмкіндік береді.
Инвестициялық белсенділікті ... ... ... ... ... ... ... енгізілуімен пайда болатын болашақ
салық төлемдерін барынша нақты болжаудың мүмкіндігі болып табылады, себебі
жылжымайтын мүлікке ... ... ... ... ... ... және оның ... де республикалық деңгейде қабылданатын жер
салығының ставкасына қолданылатын коэффициенттерге ... ... ... ... нарықтық құн негізінде салық салу жер ... ... ... ... Жер ... ... салық
ауыртпалығының өсуі оны барынша оңтайлы ... ... ... ... ... ... ірі өндірістік
алаңдар, біртіндеп ығысып коммерциялық жылжымайтын мүліктер (дүкендер,
кеңселік орталықтар, ... ... және т.б.) мен ... ... ... ... береді.
Жүргізілген зерттеулердің нәтижесінде, Қазақстан Республикасының
территориясында тіркелген коммерциялық мақсаттағы заңды ұйымдар жылжымайтын
мүліктердің ... ... ойын ... ... қала ... газ және ... өнімдерімен қамтамасыз ететін бекеттер бойынша
жылжымайтын мүліктер) нарықтық құнынан 2 пайыз (%) ... ... ... заңды ұйымдар жылжы-майтын мүліктеріне салықты
олардың нарықтық құндарынан 1,5 ... (%) ... ... мен жеке ... жылжымайтын мүліктердің нарықтық құндарынан 1
пайыз (%) мөлшерінде, ал жеке тұлғалар жылжымайтын мүліктерінің нарықтық
құнынан 0,5 ... (%) ... ҚР ... кодексіндегі жеңілдіктерді
ескере отырып төлеген жағдайда, нарықтық құн негізінде жылжымайтын мүлікке
салу жүйесінің ... үшін ... ... ... [19].
Жылжымайтын мүлікке салық салуды енгізген жағдайда ... салу ... жеке және ... ... ... ... ... (түзету
коэффициенттерін ескере отырып) нарықтық құндары саналады.
Қазіргі таңда Қазақстан экономикасының дамуымен ... ... ... салу ... енгізу біздің тұжырым бойынша
төмендегі ұстамдардың негізінде жүзеге асырылу қажет:
1. Жылжымайтын мүлікке салық бойынша бюджетке түсетін ... ... ... ... ... ... мен жеріне салынатын салық ... ... Жеке ... үшін ... жаңа ... ... ... қаржылық
мүмкіндіктерінен асып кетпеуі керек;
3. Әлеуметтік жағынан төмен немесе қорғалмаған тұрғындардың топтары
үшін ... ... ... ... ... ... ... кешеніндегі) ұйымдарды
ынталандыру қажет.
Егер Қазақстан Республикасында ... ... ... салық
жүйесін ендіретін болсақ, онда жеке және заңды тұлғалардың мүлік және жер
салығы өзгертіледі. ... ... ... мүліктердің пайдалану
бағытына, оның түріне, одан алынатын пайданың мөлшеріне, орналасқан жеріне
және басқа да артықшылықтар мен ... ... ... ... ... біз ... жүйесіне жылжымайтын мүлікке салынатын салықты енгізетін
болсақ, онда біз кері-тартпа пікірлерден аулақ боламыз. Дегенмен ... ... баға ... ... ... нарығында, сонымен
қатар тұрғындар мен ... ... ... ... ... және ... ... салық базасын сол күйінде қалдыру
біздіңше, дұрыс емес. Сондықтан, біз жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір жеңілдіктерді қажет
ететін тұрғындардың топтарына ауыртпалықты күшейтпей, заңды ... ... ... ... ... ... мүлікке салынатын
салық салу жүйесіне көшудің негізгі сатыларын ұсынып отырмын және бұл
сатыларды ... ... ... ... ... қоса ... сынақтан өткізу қажет:
1. Жылжымайтын мүлікке салық толық меншігінде жерлері, ғимараттары мен
құрылыс-жайлары бар ұйымдарға енгізіледі;
2. Жылжымайтын мүлікке салық орта және ... ... ... ... ... ұйымдарға салынады;
3. Жылжымайтын мүлікке салық жеке тұлғалар үшін ... ... ... ... басқа да барлық салық төлеушілерге
енгізіледі [20].
Демек, ... ... ... ... мүлікке салық
салу жүйесіне біртіндеп көшудің нәтижесінде төмендегі мақсатты міндеттерді
шешуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ете ... дұрыс есептелуін бақылауға және жылжымайтын мүліктің толық
объектілік есебінің және оларды ... ... ... ... төленуін қамтамасыз етуге болады;
- жергілікті жерлерде өкімет органдарының нарықтық айналымды дамытуға
байланысты олардың қызығушылығын арттыруға, сондай-ақ ... ... ... ... ... пайда болып, жерді тиімді
пайдаланудың жағдайларын ... ... ... ... жоғарылатуға болады;
- салықтық ауыртпалықты жылжымайтын мүліктің нарықтық ... ... ... ... ... ... ... операцияларды жою және салықтан жалтаруды қысқарту арқылы
бюджеттік ... ... ... ... табыстылық және
фискальдық қуаттылығын жүзеге асыруға болады;
- жылжымайтын мүліктердің нарықтық құндарының өсуіне ... ... ... ... ... ... күрделі қаржының қайтарымдылығы қамтамасыз етіледі.
Қорытынды
Нарықтық қатынастардың қазіргі кездегі даму жағдайы, ... ... ... әл ... ... ... ... нығайып
дамуы, мемлекетаралық экономикалық қатынастардың ұлғаюы елімізде салық
жүйесін ... ... ... ... ... ... салық жүйесі экономикалық процестерге оң ықпал етіп, жағымсыз
жағдайлардың орын алуына жол ... ... ... ... ... түседі.
Қазіргі қаржы-экономикалық қатынастардың қарқынды дамуымен ... ... ... рөлі мен ... өзекті мәселеге айналып отыр. Өйткені
меншік қатынастары экономикалық жүйелер қызметінің әлеуметтік-экономикалық
негізі екені ... ... ... ... ... соңғы уақытта жер, мүлік, көлік
және басқадай мүлік түрлері заңды және жеке ... ... ғана ... ... ... қатар олар кепіл, мұра, сый және салық салу нысанына
айналуда.
Мүлікке салынатын салықтар ... ... ... ... ... ... бола ... жалпы мемлекеттік кірістердің құрамында
айтарлықтай ... орын ... және ... ... жергілікті
бюджеттерінің негізі болып табылады.
Салық саясаты саласында Салық кодексіне бірқатар ставкаларды сақтау
жөнінде өзгерістер енгізілді, нақты ынталандыру ... ... ... ... ... қызметін жүзеге асыратын ұйымдарды
корпоративтік табыс ... ... ... ... ... беру міндетінен
босату жолымен арнайы экономикалық аймақтардың аумақтарында салық рәсімдері
жеңілдетілді, салық режимі жақсартылды. Көлікке ... ... ... үшін ... құралдарын жіктеу тәртібі нақтыланды.
Мүлікке салық салу жүйесіне жүргізілген зерттеулер ... ... мен ... ... мүмкіндік береді:
1. Меншік қатынастары тарихи және экономикалық тұрғыдан ... оның ... ... ... ... мәселелерді шешу
кезінде тигізетін әсері терең де ауқымды бола ... ... ... және ... ... ... ұғымдарға
экономикалық тұрғыдан және салық салу объектісі тұрғысынан ... ... ... Мүлікке салынатын салықтардың көптүрлілігі,
оларды біріктіретін барынша ортақ ... ... ... Атап ... ... ... барлығы да тікелей
салықтар қатарына жатады. Екіншіден, олардың ... ... ... тұлға табылады. Үшіншіден, бұл жерде мүлік табыс
көзі ретінде емес, салық салу объектісі ... ... ... ... ... тәжірибесін талдау оларда мүлікке
салық салудың кең тараған екі түрі - ... ... ... және ... бөлек түрлеріне салынатын салықтар
қолданылатынын көрсетеді. Мүлік салығының негізіне жалгерлік ақы
немесе мүліктің ... құн ... ... ... салықты
жинау мен оған билік ету жергілікті билік органдарына берілген.
Бұл оларды салықты жинауға ... Шет ... ... ... көп жағдайда салық
төлеушілерге емес, салық салу объектілеріне, яғни ... ... ... ... ... аса өзекті сауалдарының бірі –
мемлекеттің кіріс көздерін қалыптастыру ... ... ... Тәуелсіздік
алғаннан бері республикада дербес салық жүйесі қызмет етуде. Салықтық жүйе
мемлекетке елдің экономикалық және әлеуметтік дамуының маңызды ... ... ... ... бірге өндірістің даму қатынасы мен қарқынын
реттеуді бақылау үшін ... ... 4 388,8 ... ... бұл 2009 ... ... ... көп. Мемлекеттік бюджеттің ... 4 299,1 ... ... оның ... ... түсімдер 2 934,1 млрд. теңгені құрады.
Ал Шымкент қаласы Абай ауданы бойынша , 2009 жылы ... ... ... ... ... 0,57 % ... тұр, ... алғанда 42072 мың теңге
болса, 2010 жылы ... ... ... 0,86 % ... 291126 мың ... Қолданыстағы мүлікке салық салу жүйесін зерттей келе, ... ... ... ... ... ... салынатын салық тек жылжымайтын мүліктен
ғана емес, сол сияқты жылжымалы ... де ... Бұл өз ... ... ... тартуға кері әсерін тигізеді;
- жеке тұлғалардың мүлкіне салынатын салық өте ... ... және ... ... де ... оны ... шығын мөлшерін кей жағдайда өтемейді;
- жерге салынатын төлемдер тұрақты емес, ... ... ... есептеуге қиындық туғызады және ... кері ... ... ... ... ... көп бөлігіне мүлік салықтары
салынбайды, себебі бұл объектілер әлі ... ... ... ... ретінде тіркелген;
- заңды және жеке ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаларға қайта рәсімдеу арқылы салықтан
жалтаруға мүмкіндік береді.
Сонымен, ... ... ... салу ... ... ... ... мен бюджеттерге жеткілікті қаражаттың түсу мүмкіндігін шектеп, негізгі
қорларды жаңартуды ... ... ... ... бөлу ... ... ... Мүлікке салық салу жүйесін ... ... және жеке ... ... салынатын салықты
есептеудің қолданыстағы жүйесі жаңа ... ... ... ... қарай жетілдіруді қажет етеді.
5. Жылжымайтын мүлікке салынатын салықты Қазақстанда енгізудің
алғышарттары ... ... ... ... ... ... ... барлық заңды және жеке тұлғалардың иелегіндегі
мүліктерді ... салу ... ... ... ... салу ... ... енгізудің
алғышарттарының келесісі ҚР Әділет ... ... ... ... ... ... Бұл ... мақсаты халыққа уәкілетті
органдармен көрсетілетін қызметтерді «бір терезе» қағидасы ... ... ... табылады, яғни халыққа қызмет көрсетуші органдарды бір
орталыққа жинақтау. Бұл өз ... ... ... тарапынан жиі
кездесетін сыбайластық пен жемқорлықты азайтудың бір жолы. Бүгінгі күні
жылжымайтын ... ... ... ... уәкілетті органдардан
алынатындықтан, оларды «бір терезеге» жинақтау ... ... ... енгізуді процесін жеделдетуге мүмкіндік береді.
Сонымен, қолданыстағы мүлік ... жаңа ... ... ... ... ... бірыңғай тәсілінің негізін қалауға, салық
салу мақсатында нақты нарықтық құн негізінде мүлікті бағалаудың әрекетті
жүйесін құруға ... ... ... ... салу ... ... барысында келесі ұсыныстарды
атап көрсетуге болады:
- қолданыстағы ... ... ... ... ... ... салынатын салықпен алмастырудың бірқатар артықшылықтары
бар. Біріншіден, бұл салық барынша икемділігі төмен салық базасы бар және
жергілікті бюджеттерді ... ... ... ... ете ... бұл ... ... түсімнің толығымен жергілікті бюджетте
қалуы, алынған пайда қағидасына жауап ... ... бұл ... мәліметтерді жинау, өңдеу және саралауды қамтиды. Бұл
ақпараттардың барлығына жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ... мүлік кадастрын қалыптастыруды
ұсынамыз. Қазақстанда бұл кадастр енгізілген жағдайда, жер, жер телімі және
жылжымайтын мүлік ... ... ... және ... отыру,
жылжымайтын меншік телімдерінің тіркеу картасын жасау, сату-сатып алу
мәмілелерін тіркеу ... ... ... ... ... ақпаратпен
қамтамасыз етіп отырған болар еді және бөлек аудандарда, сол ... ... ... ... ... кешенін дамыту бойынша шешім ... ... ... аумағында бұл салықты жаппай енгізбес бұрын бірнеше
қалаларда біз ұсынып ... ... ... ... ... ... ... таңдалған елді мекендерде қолданыстағы ... және жер ... ... ... ... жоба ... аумақтарда бір жыл ғана
жүзеге асырылмай, бірнеше жылдар бойы ... ... одан ... тағы да ... ... сынақтар өткізілген жағдайда ғана, оның
соңғы нәтижесі барынша тиімді ... ... ... Ермекбаева Б.Ж. «Салық және салық салу» - Алматы: Қазақ Университеті,
2003, 5-6 ... ... ... Ш.А. ... и ... - ... 2007, 35-41 б6.
3. Үмбеталиев А.Д., Керімбек Ғ.Е. ... және ... ... - ... ... 66-71 ... ... А.С. «Салық жүйесінің негіздері», - Оқулық Астана: 2007.
5. Мүслимова С.А. «Мүлікке салық салу нысандары». // - ... ... - № 6, 35-61 ... ... Б.Ж. «Шет ... салығы», - Алматы: 2004, 101-105 бб.
7. Бердешова И.Ә. «Экономикасы дамыған ... ... ... ... // - ... ... ... сериясы.- 2006.-№ 5, 25б.
8. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Салық
кодексі – Алматы: 2011 ... ... К.Р. ... и иные особенности налогооблажения и учета.// -
Бухгалтерский бюллетень. – 2004. –№1.
10. Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің статистикалық ... ... ... С.С., ... А.С. ... кезең – экономикалық теориясы»,-
Алматы: «Данекер» - 2004, 7-13 бб.
12. Шымкент қаласы Абай ... ... ... ... бюллетені
– 2010.
13. Сиязбекқызы Б.А. «Аймақтық экономика дамуындағы жергілікті бюджеттік
үрдістің қалыптасуы мен ... ... // ... ... ... - 2008, №2, 115-119 ... ... Д.Е. «Фотографировать ваше имущество налоговики не ... ... ... РК – 2010 – 2006, № 2, 5-7бб.
15. Сарыбаева Д.К. «Салық салу ... ... ... ... ... ... Экономика сериясы. – 2006, № 1.
16. ... М.Т. ... ... ... - Оқулық Алматы:
2001.
17. Мыңбаева А.Н. «Қазақстанда жылжымайтын ... ... ... ... // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы,-2007, №
1.
18. А.Ә Макенова «Жылжымайтын мүлікке салық салу ... ... // ... ... ... ... - 2007, №3 (61), ... Нуримова А.С. «Қазақстанда мүлікке салық салу жүйесін жетілдіру
жолдары» // ... ... ... 2006, № 3.
20. Туралыкова Е.С. «Совершенствование налоговой системы РК» // ... ... -2004, № 6, 20-23 ... ... ... кадастрдың міндеттері
Ұсақ жер телімдерін (парцелл) анықтау және сәйкестендіру
1. Өңірлердің аумақтық дамуына ... ... ... ... ... ... ... ұсақ жер телімдерінің нарықтық құнын есептеу, салық көлемін анықтау
2. Жер және басқа да жылжымайтын мүлік нарығын бақылау және ... Жер ... ... ... ... ... органдарды
қолдау
Салық төлеушілерді анықтау:
• Меншік иесін;
• Пайдаланушыны.
4. Жер ресурстарына қатысты түрлі ... ... ... ...

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығы қызметін талдау30 бет
Қазақстан Республикасындағы лизинг бизнесінің даму күйі мен перспективалары33 бет
Қазақстан Республикасындағы шаруашылық субьектілерін несиелендіруді талдау («сика» ақ мысалында)80 бет
Қазақстан Республикасында мүлікке салық салу: құрылу негіздері және жетілдіру жолдары32 бет
Басқарудағы құжатпен қамтудағы ақпаратты қорғау тәсілдері51 бет
Кәсіпорындағы салықтық бақылауды ұйымдастыру және басқару95 бет
Қазақстандағы жекешелендіру бағдармаламысының теориялық мәселелері67 бет
Болашақ заңгерлердің кәсіби ақпараттық-технологиялық даярлығын жетілдіру27 бет
Заңгердің кәсіби іс-әрекеті жайлы7 бет
"Қазақстан Республикасында жеке табыс салығын құру және алу қағидалары"48 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь