Қазақ елі Наурызды қалай қарсы алған?

Жоспар

І Кіріспе
1. “Ұлыстың ұлы күні . ұлы күн”

ІІ Негізгі бөлім
а) Қазақ елі Наурызды қалай қарсы алған?
б) Наурыз туралы түсінік.
в) Айтыңыз құтты болсын.

Пайдаланылған әдебиеттер
Наурыз — өте көнеден келе жатқан мейрам. Күні бүгінге дейін жер шарындағы көптеген халықтардың дәстүрлі мейрамына айналып отырған бұл мерекенің қашаннан бері тойланып келе жатқанын дөп басып айту қиын.
Көшпелілердің байырғы астрономиялық түсінігі бойынша, әрбір жыл алты жаз ("йас") бен алты ай қысқа ("қыш") бөлінген. Тіліміздегі „алты ай жаз бойы", „ала жаздай", „алты ай қыс бойы", „ала қыстай" секілді сөз оралымдарын осы бір түсініктің жаңғырығы десек болады. Жаз айларында дүние кеңіп, шаруадан мойып босап, жер бетін қуаныш, шаттық жайлайтындықтан — „жағымды", ал қыс айларында суық, аштық, жұт болатындықтан — „жағымсыз" саналған. Әуелгі адамдардың жақсылық пен жамандыққа жан бітіріп, оларды адам бейнесінде айтыстырып, күрестіргені туралы қызықты мәліметтер көне жазбаларда көптеп сақталған. Мәселен, біздің жыл санауымыздан бұрын дүниеге келген қасиетті „Авеста" кітабында, XI ғасырдағы түркі тілдерінің энциклопедиясы—„Диван лугат-ат-түрк" сөздігінде, сондай-ақ қазақ халқының қиял-ғажайып ертегілерінде осындай ұқсас сюжеттер қайталанып отырады. Соғдалықтар жақсылыққа „Ахуромазда", жамандыққа „Ахирман" деп ат қойса, бұрынғы қазақтар жақсылықты „Кие", жамандықты „Кесір", қысты „Зымыстан", жазды „Табысқан" деп атаған.
Бүл күіі — аспан денелері өздерінің „ең бастапқы нүктелеріне келіп, күн мен түн теңелетін, жан-жануарлар төлдеп, адамдардың аузы аққа тиетін, жер үстіне шаттық орнаған күн. Қазақ елі осы күнді „Ұлыстың ұлы күні — ұлыс күн" деп атаған. Григориан календары бойынша ескіше 9 наурыз, жаңаша 21-нен 22-не қараған түн осы күнге сәйкес келеді. Наурыз сөзі иран тілінің ноу — „жаңа", руз — „күн"деген сөздерінен қалыптасып, жылдың бірінші күнін білдірген. Ал қазақ тілінде „наурыз" сөзі, біріншіден, жыл басында тойланатын думанды халықтық мейрам, екіншіден, наурыз айы, үшіншіден, ұлыс күні жасалатын көжеге қатысты
        
        Жоспар
І Кіріспе
1. “Ұлыстың ұлы күні – ұлы күн”
ІІ Негізгі бөлім
а) Қазақ елі Наурызды қалай қарсы алған?
б) Наурыз туралы ... ... ... болсын.
Пайдаланылған әдебиеттер
„Ұлыстың ұлы күні — ұлыс күн"
Наурыз — өте көнеден келе жатқан ... Күні ... ... ... көптеген халықтардың дәстүрлі мейрамына айналып отырған бұл
мерекенің қашаннан бері тойланып келе ... дөп ... айту ... байырғы астрономиялық түсінігі бойынша, әрбір жыл ... ... бен алты ай ... ... ... Тіліміздегі „алты ай жаз
бойы", „ала жаздай", „алты ай қыс бойы", ... ... ... ... осы бір ... ... десек болады. Жаз айларында дүние
кеңіп, ... ... ... жер бетін қуаныш, шаттық ... ... ал қыс ... ... ... жұт ...... Әуелгі адамдардың жақсылық пен жамандыққа жан бітіріп, оларды
адам бейнесінде ... ... ... ... мәліметтер көне
жазбаларда көптеп сақталған. Мәселен, біздің жыл санауымыздан бұрын дүниеге
келген қасиетті ... ... XI ... ... ... лугат-ат-түрк" сөздігінде, сондай-ақ қазақ халқының
қиял-ғажайып ертегілерінде осындай ұқсас ... ... ... ... ... ... „Ахирман" деп ат қойса,
бұрынғы қазақтар жақсылықты „Кие", жамандықты „Кесір", қысты „Зымыстан",
жазды ... деп ... күіі — ... ... өздерінің „ең бастапқы нүктелеріне келіп,
күн мен түн теңелетін, жан-жануарлар төлдеп, адамдардың аузы аққа тиетін,
жер ... ... ... күн. ... елі осы ... ... ұлы күні — ... деп атаған. Григориан календары бойынша ескіше 9 наурыз, жаңаша 21-нен
22-не қараған түн осы ... ... ... сөзі иран тілінің ноу — „жаңа", руз — „күн"деген
сөздерінен ... ... ... ... білдірген. Ал қазақ тілінде
„наурыз" сөзі, біріншіден, жыл ... ... ... ... ... ... айы, үшіншіден, ұлыс күні жасалатын көжеге қатысты
айтылады.
Наурыз мерекесін ... ... ... жүзі ... тұрмыс-салтында бағзы замандардан бері орын ... ... ... ... ... ... „Су мейрамы", тәжіктер „Гүл
гардон", „Бәйшешек", ... ... ... ... буряттар „Сагааи сара", соғдалықтар ... ... ... ... ояхе" деп түрліше атаған. Шығыс халықтарының
Наурызды қалай ... ... көне ... ... Әбу ... Ибн Балхи, Омар һайям еңбектері арқылы ... ... ЕЛІ ... ... ҚАРСЫ АЛҒАН?
Қызыр түні Жаңа жыл табалдырықтан аттап үйге ... ... ... болмас" деп терге қос шырақ жағылып қойылады. "Жаңа жыл мұнтаздай
таза үйге ... ол үй ... ... аман болады" деген
сеніммен Наурызға дейін үй ішіндегі жиһаз мүліктің шаны қағылып, жуылып,
тазартылады. "Береке ... ... ... "жыл басы ... ... да жақсы болады". "Жыл бойы ақ мол, дән ... ... ... деп ... түні ыдыс атаулыны ырысқа (бидай , тары, арпа, сұлы,
жүгері т. б.) аққа (сүт, ... ... уыз т. б.) және ... ... ... мифологиялық түсінігі бойынша наурыздың 21-і түні даланы
Қызыр аралайды екен. Сол ... осы түн ... ... деп ... ... ... дәулет дарытып, бақ қондыратын, ақсақал кейпінде көзге көрінетін
қиял-ғажайып бейне. Жақсылықтың жаршысы, жаңа түскен Күн нұрының ... ... аты ... кезе ... ... ... ... оның тоң кеудесін жібіеді,
ат тасқа түссе, тасты ... ... ... ... жер ... ... бөлігінен таңғы сағат 6-да себезгілеп
атқан кезде біздің ... бұл сәт ... ... 3-ке тұспа-тұс
келеді, сондықтан да ... ... Жаңа ... ... 22-сі күні
таңғы сағат 3-те қарсы алады.
Бұл түні ауыл бойжеткендері өздері ұнатқан ... ... ... етін ... ... ... ... деп аталатын ерекше дәм
дайындайды. Ал ... мен ... ... ... ... айна, тарақ, иіссудан тұратын "селт еткізер", “дір еткізер”
сыйлықтарын ұсынады. Бұл ... ... айна — ... пен жастықтың,
тарақ — әдемілік пен сұлулықтың, иіссу — бүршігін жаңа ... ... ... ... ... күнінің бір ерекшелігі — бұл күн көрісуден ... ... ... ... ... бар, ... ... жасың ұзақ болсын!
Ұлыс бақты болсын!
Төрт түлік ақты болсын!
Ұлыс береке берсін!
Пәле-жала ... ... ... ...... сөзі. Бұл қазақша айтқанда, "жаңа күн" деген сөз. ... ... ... күн" деп ... ... не? Оның ... ... 21-нен 22-
не қараған наурыз күні күн мен түн теңеледі. Сонан кейін күн ұзарып, жылы
бола бастайды. Күн жылыға ...... ... ... 22 ... айы болып табылады. Жаз болса, дүние жаңаланады: ағаш бүршік атып,
жердегі шөптер қылтиып, ... ... ... төрт ... ... ... жаңалайтын тоқсаны — жаз. Сол тоқсанның басы 22 март
болғандықтан бұл күн "Наурыз'' яғни ... күн" дел ... ... ... ... тіршілік ету тәлімін, өмірге деген көзқарасын,
рухани өресін, танымы мен нанымын ... ... ... ... ... әрі ... ... халықтың ежелден келе жатқан ескі салт-
дәстүрлері меп әдет-ғұрыптары, ... ... ... Талай
ұрпақтардың ұлан-ғайыр көшін ұзатып салып, тар жол, тайғақ кешуді ... ... ... ... ... ... ... жайып,
халық тірлігінің өзегімен өріле жасасып келе жатқан бұл ... ... ... ... ... Өйткені мұніда бәріміздің
бас иер киелеріміз, халықтың тілі, діні, ділі жатқанын көреміз. Халқымыздың
бағы да, бары да, құты мен ... де ... ... ... ... ... көтеріле алмайды, емін-еркін тыныстап еңсесін тіктеу
де қиынға түседі, танымы мен сеніміне ... ... ... бет ... түлеуге де қолы жетпейді. Ұлттық дәстүрді сақтай білу — ұрпақтардың
өз тағдырына аялай қарауы, қадірлеп қастерлеуі, иманды ... ... ... пеншенесіне жазылған тағдыры болады.
Ұлттық келбетіміз жайлы ой қаузағанда, сол ... сан ... ... ... ... ... ... эволюциясы көз
алдымызға келеді. Оның түйінді тораптары, ... ... ... ... ... сыр ... халқымыздың даналығына,
қайсарлығына, төзімділігіне, кеңпейілдігіне, қарапайым-дылығына ... ... ... ... Ал ... басына түскен зауалдар тақсіреті
неше қилы өкініштер мен опыныстарға да ... ... ... ... ... ... көрмегені де, кешпегені де
аз емес екен. Отаршылдықтың, ... ... ... ... ... ... ... не хал болушы еді? Бүгежек-тірлік белін жаздырмай,
адымын аштырмады, ... ... ... ... жүдеп-жадап, жарық дүниеге
келгеннен қасаң қағида - жат уағыз миына тықпаланды, өткеннің бәрін жоққа
шығару саясаты мәңгүрттікке алып ... ақыр ... ...
ұмытқаымыз, тапқанымыздан жоғалтқанымыз көп болып шықты. Оны енді ғана ... ... ... ... ... ... жеңіп, еңсемізді
тіктеген серпілісіміз мәңгірген жанның есін жиған алакөбең ... ... ел ... ... жиып, ертеңгі күнімізге
алаңдай бастауымыз соның айғағы. Жадымыз бен ... ... ... ... ... ... тарап, салт-дәстүріміздің, әдет-
ғұрыптарымыздың, тіліміздің, дініміздің жоғалтып алған өмірлік ... ... ... ... ... ... бар. Халықтық нәрсенің
бәрі де жермен, ... ... ... біте ... ... жасайтынына, оны
ешбір қатал қысым да, заң да, зорлық та өшіре ... көз ... ... болады.
Ғасырлар бойы өмірдің өткелдерінен өтіп, қилы-қилы ... ... бір ... келе ... да,, бар ... әдет-қасиетін, ғұрып
пен рәміздерін сақтап қалуға ... ... ... ... ... бағы енді ... ... қайта орала ... ... бен ... ... ... ... айғағы.
Солардың ішінде халқымыз бен ... ... ... ... халықтық сипаты мол, ізгілік пен мейірімділікке үндейтім, ел
ішіне кең тараған салт- ... ... ... тұту, айт, құрбан айт
мерекелері.
Пайдаланылған әдебиеттер
1) Бейбіт Сапарұлы. “Той”. Алматы, 1994.
2) Жақау ... ... ... әдет ... ... 1993
3) Б.Әлімқұлов., Е.Әбдіраманов. “Күйеу келтір, қыз ұзат”.
Алматы “Санат” 1994.
НАУРЫЗ СӨЗДІГІ
1. ӘЗ — халык аңызындз күн мен ... ... ... ... кекті жарып
ерекше бір гуіл етуге тиіс. "Оны кой ғана біледі. Егер күкдіз етсе, ... ... ғана ... ... ... соз бар. Осы ... ... 22-
сіне дейінгі үш күннің ішшде өтеді деп есептеген халқымыз: "Әз болмай, ... ... ... ... Сол үш ... ... гырнақ пен шаш алуга ... ... ... ... бастап, күллі тіршіліктін түла бойына, бір ... ... жан ... Сол жан ... ... ... ... киылып
кетсе, адамның колы мен басы селкілдейтін бо-лады-мыс.
2. НАУРЫЗ — ... ... бір ғана күн аты, жаңа ... күні — жана күн. ... халқында
қалыптаскан ... ... осы ... ... ... алғашкы айының атын да толық қамтиды.
3. НАУРЫЗ БАТА — ... ... ... малдың басы ... ескі ... дәмі — ... казы-қарта, жал-жая...
берілетш арнаулы бата.
4. ... ЖЫРЫ — ... ... жана жыл, ... ... ... ... бір түрі.
5. НАУРЫЗ КӨЖЕ — ... ... ... ... ... әр шанырак
міндетті түрде жасайтын арнаулы ... Оған кем ... ... (бидай, тары, конақ, бүршақ, сүт, су, түз ... ... ... қосылуға тиіс. Так ... ... ... ... ... болады. Қүрт пен катықтың қай-кайсысы да ... ... ... ... ... ... ... көже", "көп көже"
деп те атай ... ... ... ... тойы)— күн мен түннің теңелетін
күні —22 ... атап ... үлы ... ... бен ... бәрі де ... жыр-думан.
7. НАУРЫЗ ...... ... ... мен орнына, күн мен ... ... ... бұл ... ... імен ауа райының өзгерісіне байланысты
айтылатын жүмбақ өлең.
8. ... ...... ... бет ... ... ... ... ... ... ... тілек.
9. НАУРЫЗ ТӨЛ — ... ... ... бота, қүлын, бүзау
болса, наурыз төл деп ... Осы ... тән төл ... НАУРЫЗША — наурыз қырбак, қарайған жерді ... ... ... жүка кар.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Азамат соғысы жылдарында5 бет
Наурыз мейрамы туралы7 бет
"ҰБТ психологиялық дайындық" (Жасөспірімдердің суйцидімен күресу,мазасызданудан қалай айырылуға болады?)8 бет
«Палестина-Израиль» қақатығыстарына әсер етуші факторлар негізінде қарастырып Араб шығысындағы мемлекеттердің шиеленістегі алған орны мен саяси ұстанымдардың халықаралық қатынастарға ықпалы63 бет
«Қазақстан барысы» жарысының елімізде өткізудің Қазақстандағы маңызы23 бет
Австрия еліне экономикалық географиялық сипаттама22 бет
Аралмен солтүстік Қазақстан аман алып қалуды қалайды21 бет
Асқазан мен он екі елі ішектің ойық жара ауруы12 бет
Ата-аналарға ойын терапиясының маңыздылығын қалай түсіндіру қажет4 бет
АҚШ-тың әлемнің ең қуатты еліне айналуы30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь