Гистология

Жоспар:

1) Гистология сөзіне анықтама.
2) Құрылысы өзгерген микроскоп.
3) Өсімдіктер мен жануарлардың клетка құрылысын зерттеу.
4) Клеткалық теорияның негізгі қағидалары.
5) Шет ел гистологиясы.
6) Қазақстан Республикасындағы гистолияның дамуы
        
        Жоспар:
1) Гистология сөзіне анықтама.
2) Құрылысы өзгерген микроскоп.
3) Өсімдіктер мен ... ... ... ... ... теорияның негізгі қағидалары.
5) Шет ел гистологиясы.
6) Қазақстан Республикасындағы гистолияның дамуы
ГИСТОЛОГИЯ МЕН ... ... ДАМУ ... ... histes -- ұлпа, logos -- ілім, ғылым) жануарлар ұлпаларының ... ... ... зерттейтін ғылым. Жалпы организмді ұлпаларға бөлу жөніндегі алғашқы пайымдаулар ... ... Ибн ... ... Фаллопийдің, тағы басқа ғалымдардың еңбектерінде кездеседі.
Гистология ұлпаларды зерттейтін ғылым саласы ... ... ... негізінде әр түрлі ұлпалар мен құрылымдарды бір топқа топтастырып қарау қате еді. Бұл кезең XVIII ... ... ... созылған.
Гистология саласының дамуындағы жаңа дәуір микроскоптын шығуынан басталады. Микроскопты ойлап табу тарихы әлі ... ... ... ... ол ... әр ... ... бар. Бірақ та микроскопты жасаушылар кезінде көзілдірікті жасап шығарушылар тәжірибесін ... ... ... ... рет 1285 жылы ... шыққан. Кейбір аңыздарда алғашқы микроскопты голландиялық оптиктер Янсендер 1590 жылы жасап ... ... ... ... де 1612 жылы ... ... екен ... мәлімет бар.
Алғашқы ойлап табылған микроскоптар ғылыми-зерттеу құралы ретінде қолданылмады. Ағылшын математигі, физигі әрі механигі Роберт Гук 1665 жылы өзі ... ... тоз ... ... ... жеке ... тұратынын анықтаған. Осы ұяшықтарды Р. Гук "клетка" деп атады (гректің "китос" -- қуыс деген ... ... ... Р. Гук ... ... ... алғаш қолданған ғалым. Бұл қазіргі әрине біздін ұғымымыздағы клетканың ашылуы емес.
Кейінірек Грю мен Мальпиги микроскопты ... ... ... ... 1671 жылы ... ... анатомиясы жөніндегі түсініктер" деген еңбегін, 1672-1675 жылдарда "Өсімдіктер анатомиясы" деген кітабын жариялады. Сонымен бірге Грю 1671 жылы "Өсімдіктер анатомиясының бастамасы" ... ... де ... ... ... ... Мальпиги, әсіресе, Грю өсімдіктердің микроскопиялық күрылысын зерттей жүріп өсімдіктердің әр ... ... ... ... ... ... Өсімдіктердің клеткалық қүрылысын зерттеген XVII ғасырда зерттеуші А. Левенгук болды, бірақ та ол өзі ашқан жаңалықтарынын маңызын ... ... А. ... ... ... эритроциттерді, сперматозоидтарды, бір клеткалы жануарларды алғаш зерттеп көрді. Сонымен XVII ғасырда өсімдіктердің "клеткалық ... ... ... шын ... клетка осы ғасырда өмір сүрген оқымыстыларға белгісіз болды.
XVII ғасырдағы микроскоптың құрылысы әлі де тым қарапайым болатын. Ал XVIII ғасырда микроскоптың ... ... ... ... -- ... ... жетілдірілді. Бұның себебі XVIII ғасырда ғұмыр кешкен ғалымдар микроскопқа аз көңіл бөлді, күнделікті ғылыми жұмысқа ... ... ... мен XIX ... бас ... өсімдіктер клеткасын зерттеуде елеулі жаналықтар болмады. XVII және XVIII ғасырларда өсімдік клеткасының қабықшасы ... XIX ... ... ... өз ... ... ... аудара бастады. XIX ғасырдың алғашқы ширегінде зерттеушілер клеткада ядроны (1825) байқады. Оны алғаш тауық жұмыртқасынан ... ұрык ... деп ... Кейінірек өсімдік клеткасының ядросьш 1831 жылы. Р. Броун ашты. Осыдан соң ... ... ... атау үшін Я. ... ... (1839-1840) деген термин енгізді. Сонымен 1830 жылдары өсімдіктер ... ... ... елулі жаңалықтар ашылды. Егер де XIX ғасырдың басында клетканың өзінің не екендігі, өсімдіктердің клеткалық қүрылысының маңызы жөніңдегі ... әлі де анық ... ... ... ғасырдың екінші ширегінің бас кезінде жағдай баскаша өзгерді. Клетканың ... ... ... ... ... ... белгілі болды.
XIX ғасырдың басында микроскопиялық зерттеулердің кең таралуы клеткалық қүрылыстын өсімдіктерге ғана ... ... ... де тән екенін көрсетті. Бүл бағытта Я. Пуркинье мен И. Мюллердің ... көп ... ... Ян Эвангелиста Пуркииье өзінің шәкірттерімен бірге (әсіресе Валентинмен) адам мен жану-арлардың әр ... ... ... ... ... ... ғана ... сонымен бірге микроскопиялық техниканың да негізін салушылардың бірі ... ... ... ... тарихында ерекше орын алады. Оның шәкірттері: Т. Шванның, Я. Генленің, Р. Ремактың, гистологияның негізін қалаушылардын бірі А. Келликердін, Э. ... Р. ... Э. ... И. М. ... ... ... әлемге мәлім. 1838 және 1839 жылдары немістін екі ғалымы, ... М. ... мен ... Т. ... ... ... материалға сүйеніп клеткалық теорияны жасады. Т. Шванн клетканы өсімдіктер мен жануарлардың универсал-дық құрылымдық компоненті деп қарастырды.
Алайда, М. ... мен Т. ... ... ... ... жоқ ... ... болады деп қате түсінген. Клеткалық теория барлық тірі ... ... ... ... Оның ... ... ғана емес, философияның да дамуьша үлкен прогрессивтік әсері болды.
Ф. Энгельс клеткалық теорияны XIX ғасырдағы үш үлы ... ... ... заны, клетка-лық теория және Ч. Дарвиннің эволюциялық ілімі) бірі деп жоғары ... ... ... шыққаннан кейін 20 жылдан соң неміс дәрігері ... ... (1859) ... ... ғана ... ... ... корытынды жасап клеткалық теорияны одан әрі дамытты.
Қазіргі кездегі клеткалық теорияның негізгі қағидалары мыналар:
1. Клетка -- ... ең ... әрі ... бірлігі (единицасы);
2. Түрлі организмнін клеткалары қүрылысы жағынан ұқсас;
3. Клеткалар бөліну арқылы көбейеді;
4. Көп клеткалы организмдер клеткалар мен олардың туындыларының жиынтығы.
XIX ... ... ... ... жедел да-мыды. Клеткалық теорияның негізінде түрлі органдар мен ұлпалар қүрамы және ... ... ... ... Осымен бірге Еуропада Гассельдің, Келликердің, Лейдигтің және басқалардың алғашқы гистология жөніндегі оқулықтары щықты.
Микроскоппен зерттеу әдістері мен оның ... ... XIX ... екінші жартысында гистологияның жедел дамуына жағдай жасады. Осы кезде жақсартылған иммерсиялык объективтер тәжірибеге енгізіліп, микроскоп-тың үлкейтіп көрсету мүмкіндігі ... жаңа ... -- ... ... 1893), хром ... (Ганновер 1840) жәие пикрин қышқылы (Ранвье 1865) тағы ... ... ... XIX ғасырдың екінші жартысындағы елеулі жаңалық микротомның шығуы, оны Я. Пуркиньенің шәкірті А. Ошац жасап шығарған. Осы қүралдың гистология ... енуі ... мен ... нәзік қүрылысын зерттеуге мүмкіндік берді. 1876 жылы клетка орталығы, 1894 жылы митохондриялар, 1898 жылы Гольджи аппараты ашылды. Осы органоидтардын ашылуы ... ... ... мен кызметіне байланысты маңызды процестердің жүретінін көрсетті.
Клеткалық ... ... ... ... ... ... ашылуы игі әсерін тигізді. Клетканың тікелей емес бөлінуі жөніндегі алғашқы мәлімдемені 1873 жылы ... ... Оның бүл ... ... ... ... ала ... Сонымен бірге автордын өзі де жаңалығшшң универсалдық зор ... жете ... ... болатын. Бүдан кейінгі жылдары клетка бөлінуінің жаңа әдістері туралы көптеген ... ... ... жылы Н. Д. ... митоздық бөлінудің бірнеше фазаларьш жазды. Ол жанадан пайда болған клеткалардың ядросы аналық клеткалар ядросының бөлінуінің нәтижесінде пайда болатынын ... ... та Н. Д. ... ... ... ... ... біле алмады. 1875 жылы клетка бөлінуінің жаңа ашылған әдісіне ... ... ... ... ... Э. Страсбургер бірнеше өсімдіктер митозын баяндауға арналған "Клетканың бөлінуі және клетканың пайда болуы" деген ... ... ... Страсбургер өсімдіктермен бірге шеміршек клеткаларының, асцидий жүмыртқасының бөлінулерін де қарастырды. Түрлі организмдердің тікелей емес ... ... ... ... ... дүрыс түсінді. Бірақ та митоздың жеке детальдарына баға берген кезде ол еңбегінде көптеген кателер жіберді.
1978-1879 ... ... ... шарықтау кезеңі болып саналады. 1878 жылы Страсбургердін "Клетканың бөлінуі және үрықтану жөнінде" деген екінші монографиясы шықты. 1879 жылы В. ... П. И. ... және В. ... осы ... ... еңбектері жарық көрді. Флемминг өзінің "Клетканың субстанциясы, ядросы және клетканын ... ... 1882 жылы ... ... ... ... ... жүмыстарды қорытты. Осы кездегі қолданылып жүрген кариокинезге байланысты көптеген терминдер ... осы ... ... ... тікелей және тікелей емес бөліну, митоз және амитоз, ядро торы, хроматин мен ... ... ... ... және ... жұлдыздар. "Кариокинез" деген терминді казіргі мағынасында пайдаланған да Флемминг.
"Профаза", "Метафаза" және "анафаза" деген терминдерді Э. Страсбургер 1884 жылы, ... ... ... 1894 жылы ... ... ... ... өркендеуіне орай, бүл сала Ресейде де дами бастады. ХІХ ... ... ... ... ... (1864), Мәскеу (1866), Харь-ков (1867), Қазан (1871), Томскі (1883) университеттерінде және Санкт-Петербургтің Дәрігерлік-хирургиялық академиясында (1869) гистология кафедралары ашылды. Осы ... ... ... А. И. ... Ф. В. Овсянников, Н. М. Якубович, Ф. Н. Заварыкин, К. А. Аршптейн, П. И. Перемежко, Н. А. Хржонщевский ... еді. 1869 ... ... ... ... ... кафедрасын А. И. Бабухин (1835-1891) басқарды. Оның шеткі нерв талшықтарының нәзік ... ... ... ... ... ... кез бүршағын және иіс-сезім органьш зерттеуге арналган енбектері осы күнге дейін маңызын жойған жоқ. А. И. ... ... ... бағытын одан әрі жалғастырған көптеген шәкірттерін (И. Ф. Огенев, А. А. Колосов, Н. А. ... ... ... мектебін ашқан К. А. Арнштейн (1840-1919). Оның негізгі еңбектері шеткі нерв ... ... ... ... ... ... ... А. С. Догель, А. Е. Смирнов, Д. А. Тимофеев,
Б. А. Лаврентьев, А. Н. Миславский тағы ... ... ... ... ... кафедрасын 1864 жылдан бастал академик Ф. В. Овсянников (1826-1906) басқарды. Ол морфологиядағы гистофизиологиялық ... ... ... бірі ... Ф. В. ... әр ... ... нерв жүйесі мен сезім мүшелерін зерттеген.
А. С. Догель (1852-1922) ... ... ... ... ... ... ғалым. Ол өз еңбектерінің көпшілігін вегетативтік нерв жүйесі мен ... ... ... А. С. ... ... бірі -- ... А. А. Заварзин (1886-1945) болды.
Санкт-Петербург гистологтар мектебінің негізін қалаушылардың бірі М. Д. Лавдовский (1847-1963) қуықтың ганглия клеткаларына, нерв талшықтарының ре-генерациясы мен ... ... ... ... Ол Ресейдегі салыстырмалы гистология мен микро-физиология саласында да танымал.
Орыс гистология ғылымының ... ... бірІ -- ... нерв жүйесінің нәзік құрылысын зерттеумен есімі танылған Н. М. Якубович (1817-1879). Киев университетінің гистология, эмбриология және салыстырмалы анатомия кафедрасын ... П. И. ... ... Оның негізгі енбектері клетканын белінуіне арналған. Кенес өкіметінің гистология мектебі эмбриологияның, гистологияның онан әрі ... ... үлес ... (Д. А. ... А. Н. ... А. А. Заварзин, Б. И. Лаврентьев, Н. Г. Хлопин, А. В. Румянцев және т. ... И. ... пен А. А. ... нерв ... салыстырмалы морфологиясын, А. В. Немилов пен А. В. Румянцев ішкі секреция мүшелерішң ... Н. Г. ... ... қүрылысы мен дамуын, Г. Н. Хрущев лейкоциттер жүйелерінің салыстырмалы гистологиясын зерттеуде үлкен табыстарға жетті. Қазақстан галымдары да: ... Ф. ... ... ... ... ... Т. Масенов, А. М. Мырзамадиев, А. Ракышев, профессор Г. Мұсағалиева, ... ... ... ... М. ... т. б. ... мен эмбриологиянын дамуына белгілі дәрежеде өздерінін үлестерін қосты.
Гистология ... ... ... ... және салыстырмалы анатомиямен, эмбриологиямен, физиологиямен, биохимиямен, зоологиямен тағы пәндермен тығыз байланысты.
Жеке ғылым ... ... ... 19 ғ-дың басында микроскоппен зерттеудің дамуына байланысты қалыптасты. Жалпы Гистология - тіннің дамуын, құрылысын және атқаратын қызметін зерттесе, жеке ... - адам және көп ... ... ... ... құрылымын зерттейді. Кейде бұны деп те атайды. терминін ғылымға неміс ғалымы К.Майер енгізген (1819ж.). Қазақстанда Гистология ... ... ... ... ... институты (1929ж., қазіргі Қазақ ұлттық агр. университеті) мен Қазақ мед. институтының (1932ж., қазіргі Қазақ ұлттық мед. ... ... және ... ... ... 1930 - 1960 ж. ... жануарлардың тіндері, олардың құрылымындағы ерекшеліктер тін филогенезі мен тін ... ... ... ... 1970 ... бері кейбір жалпақ құрттар мен жұмыр құрттардың ... ... ас ... ... ... ... еті мен ... жүрегі мен қан тамырлары, терісі гистология тұрғыдан айқындалды. Тамақтану, ғарышқа ұшу жағдайларының адам мен жануарлар тініне тигізетін әсері анықталды. ... ... адам ... ... ... зерттелді. Адам мен жануар тіндерінде ауырған кезде болатын гистол. өзгерістер сипатталды. Қазақстанда ... ... ... үлес ... ... ... ... Б.Шайкенов, І.Шағыров, З.Слободин, т.б. Қазіргі кезде Г-лық зерттеулермен Қазақстан Білім және ғыл. ... ... ... жабық акцион. қоғамы, Қазақ ұлттық мед. ун-ті, т.б. жоғары оқу орындарының арнайы кафедралары шұғылданады.
Қолданылған әдебиеттер
* Гистология. Республикалық педагогикалық әдістемелік ... №6, ... ... ... педагогикалық әдістемелік журнал.- № 1, 2003
* Ж.Ж.Жатқанбаев. Гистология. - Алматы 2003
* Х.Қ.Сәтбаева, Ж.Б.Нілдібаева. ... (Оқу - ... ... - Алматы, 1999

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«гистология» пәні бойынша силлабус20 бет
Іле өзеніндегі тыран (abramis brama) балығының биологиялық сипаттамасы және жыныс бездерінің гистологиялық ерекшеліктері29 бет
Гистология туралы11 бет
Гистология-ежелгі дәуір ғылымы9 бет
Гистологияның даму тарихы6 бет
Тыныс алу мүшелеріне анатомо – гистологиялық сипаттама 27 бет
Цитология және гистология66 бет
Егеуқұйрықтардың өкпе эпителийіне жоғары температураның әсері20 бет
Каспий орыс бекіресінің көбею жүйесі мен бауырының гисто – функциональды жағдайы28 бет
Клетканы зерттеу әдістері3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь