Қазақстандағы лизингтік бизнестің даму тәжірибесі

ЖОСПАР

КІРІСПЕ

1. ЛИЗИНГТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1. Лизингтің пайда болуы
1.2. Лизингтің мәні мен маңызы
1.3. Лизингтік операциялардың нысандары мен түрлері

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЛИЗИНГТІҢ ДАМУ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1. Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердегі лизингтік қызметтер жағдайын талдау
2.2. «БТА Банк» АҚ.ның лизингтік қызметі
2.3. Лизинг қызметіндегі тәуекелділіктерді басқару

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Тұрар Рысқұлов атындағы
Қазақ Экономикалық Университеті
кафедрасы
Реферат
Тақырыбы:
Оқытушы:
Студент:
Алматы 2010
ЖОСПАР
КІРІСПЕ
* ЛИЗИНГТІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
+ Лизингтің ... ... ... мәні мен ... ... ... нысандары мен түрлері
* ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЛИЗИНГТІҢ ДАМУ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
+ Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердегі лизингтік қызметтер жағдайын талдау
+ ... ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1.1. Лизингтің пайда болуы, мәні мен маңызы
Лизингтің идеясы жас емес. Берілген деректер бойынша адамзатқа лизингтің ... ... ... ... тарихшылар мен экономистердің пікірінше, лизинтік келісім-шарттар б.э.д. Шумер мемлекетінде де жасалды. Аристотельдің (б.э.д. 384 / 383 - 322 ж.ж.) ... ... в ... а не в ... ... атты ... лизинг идеясы туралы пікірлер жазылған. Басқа сөзбен ... ... алу ... ... иесі ... ... ... осы мүлікті пайдалану құқығы болу керек, соның нәтижесінде пайда алу мүмкін болады ... ... ... тек ... бір меншік түрлерін жалға алумен шектелген жоқ. Тарихи мәліметтер бойынша, ауылшаруашылық техниканың түрлері және шеберлік құрылғылар, ... ... ... ... да жалға алынды.
Лизинг сөзі ағылшын етістігінен аударғанда "жалға ... ... екі ... қатысса: жалға беруші және алушы болса, ал лизингте үш қатысушы:лизинг беруші, лизинг алушы және жабдықтаушы болады.
Лизинг - бұл ... ... ... ... ... тиесілі құрал-жабдықтарды, машиналарды, ЭЕМ, ұйымдастыру техникаларды, өндіріске, сауда-саттыққа және қоймаға арналған құрылғыларды лизинг алушыға (жалгерге) лизингтік төлем төлеу шартымен, ... ... ... ... ... ... беру шарты.
Банктердің лизингтік операциялары несиелік операциялармен ұқсас болып келеді. Алайда, ... ... бір ... ... ... төлемдер төленіп, мерзімі аяқталғаннан кейін де лизинг объектісінің лизинг берушінің меншігінде қала беруінен көруге болады. Ал ... ... ... ... ... ... ... берген кепілдігі қалады.
Тарихта лизингке ұқсас операцияның б.э.2000 жылдай бұрын ертедегі Вавильонда жасалғандығы белгілі болғанмен, шетелдік зерттеушілер лизинг ... ... ... нақты зерттеулер ретінде 1877 жылы деген американдық компанияның телефондарды сатудың орнына жалға бергендігін ... тиек ... атты ... ... ... 1952 жылы Сан ... (АҚШ) құрылған.Европада 1962 жылы деген бірінші лизингтік компания Дюссельдорфта ... ... ... ... бері ... ... нарығы дамып келеді.
60 жылдары лизингтік бизнес Азия континентінде дами бастады.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... "АҚШ - ... ... - ... мемлекеттерінде шоғырланды. Батыс Еуропада лизинг берушілер ретінде, көбінесе, арнайы лизингтік компаниялар бола алады. Осы лизингтік компанияларды 75-80%-ға жуық банктер немесе ... ... ... ... Жапония үшін сипатты белгі ретінде лизингтік операциялардың қаржыландырудан "қызметтер пакетіне" дейін ұлғайтты.
КСРО-да лизингтік ... ... 1989 жылы ... ... қолданудың бастапқы ережелерінің белгілі құбылысы ретінде жалға беру туралы 23 қарашаның 1989 жылы № 810-1 КСРО заңнаманың және 16 ақпанның 1990 жылы ... ... ... ... ... табу ... көрсетілген № 270 "бухгалтерлік есеп шоттарының жоспары" КСРО Мемлекеттік Банктің хаты негізі болды.
1991 жылдың маусым айында халықаралық ... ... ... ... ал желтоқсан айынан бастап өз қызметін жүзеге асырды. Оның құрылтайшылары болып, кеңес жағынан КСРО-ның Сыртқы ... ... ... және ... ... ... ал ... жағынан - Еуропаның бір ірі лизингтік компаниясы " ... де Пари ... ал ... ... - ... ... ірі лизингтік компания - "Митфинанц ГмбХ" болды. ... ... мәні мен ... ... ... ... ұзақ ... пайдаланылатын заттарды жалға беру негізінде, әртүрлі мәмілелерді ... үшін ... ... ... жасалу мерзіміне байланысты арендалық операциялардың үш түрі бар:
+ Қысқа ... ... ... - бір ... бір ... ... Орта ... аренда (хайринг) - бір жылдан үш жылға дейін;
+ Ұзақ мерзімді аренда (лизинг) - үш жылдан ... ... ... ... ... экономикалық ұғымдар секілді лизингте де бірнеше анықтамалар бар. Ең біріншіден, лизинг - бұл ... сөзі to lease - ... ... беру ... ... алу деген мағынаны білдіреді.
Лизинг - бұл жалға берушінің уақытша бос немесе тартылған қаржы қаражаттарын ... Бұл ... ... ... ... бір ... өз меншігіне келісім-шартта көрсетілген мүлікті сатып алуға міндетті болады және осы мүлікті ... ... ... ... ... ... ... болады және оны кейін сатып алу құқығының бар болуын ... ... ... ... ... Ол ... ... өз иелігіндегі жабдықтарды, машиналарды, ЭЕМ, оргтехниканы, транспорттық құраларды, өндірістік, сауда және қойма мәні бар құрылғыларды ... ... бір ... ... ... ... ... жалданушының ақша нарығындағы тартылған қаражаттардың құнын жабатын, банктің пайдасын есепке алатын және мүліктің амортизациясын ескеретін, анықталған ... ... ... беруді білдіреді.
Сонымен қатар, лизингті үшінші тұлға үшін мүлікті сатып ... және оған ұзақ ... ... ... ... ... компанияның делдалдық қызметі арқылы негізгі қорларға салымдарды қаржыландырудың арнайы нысаны ретінде де қарастыруға болады. Яғни, ... ... ... ... жалданушыны несиелендіреді. Сондықтан лизингті кейде "несие - аренда" деп атайды.
Сатып ... ... ... ... ету ... ... ... алушыға өтеді, ал лизингте аренда келісім шартын жасасқан кезінде, мүлікке ие болу құқығы жалға берушіде қалады. Лизингтік келісім шартының мерзімі ... соң, ... ... ... келісілген бағада сатып алу, келісім шарт мерзімін ұзарту немесе жалға берушіге жабдықты қайтару мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... Республикасында лизингтік операцияларды реттеу 2000 жылдың шілде айында қабылданған "Қаржы заңынан" кейін ғана ... ... ... ... бұндай қаржылық қызмет көрсету түрі өзге елдердегідей қарқынды даму үстінде. ... ... ... ... көптеген өндіріс салалары, ауыл шаруашылығы техникалық жағынан жаңартуды, жаңа технологиялармен жабдықталуды қажет етеді. Алайда, барлық өндіріс ... ... игі ... ... қаржылары жете бермейді және де барлығының да банктерге кепілдік қойып, несие алуға мүмкіндіктері жоқ. Осындай сәттерді ескере отырып, лизингтік компаниялар ... ... да сол ... ... жүргізіледі.
Қаржылық лизингте лизинг алушыдан ешқандай мүлікті кепілдікке қою талап етілмейді, тек қана алынған соманың жарты ақшасын ... ... ... ... соманы кұю арқылы алушы өзінің қажеттіліктерін игере алады және лизингтік қаржы операциялары кезінде екінші рет ... ... алу ... ... ... ... ... алушыларға мемлекет тарапынан да бірқатар жеңілдіктер жасалған. Мәселен, лизинг алушылар кейбір салық төлемдерінен босатылған. Лизингтік операцияларда несиеге қарағанда пайыздық ... ... Оны ... ... ... қаржыны банктерден қарызға алатындығымен түсіндіруге болады.
1.3. Лизингтік операциялардың нысандары мен түрлері
Лизингтік қызметтердің қазіргі нарығы ... ... ... ... шарт ... және лизингтік операцияларды реттейтін заңды нормалардың алуан түрлілігімен сипатталады.
Лизингтің ... ... ... ... тура ... ... шарт екі жақ арасында жасалынады, яғни жалға беруші және жалға алушы арасында;
+ жанама лизинг, келісім шарт үш ... одан да көп ... ... ... яғни ... ... ... алушы және делдал арасында.
* Мүлік нысанына байланысты:
+ жылжитын мүлік лизингі ( ... ... ... ... т.б.), соның ішінде жаңа және қолданыста болғандар.
+ жылжымайтын мүлік лизингі ( жалға беруші ғимараттарды, құрылғыларды ... ... ... ... ... немесе сатып алады).
+ қолданыста болған лизинг мүлігі.
* Мүліктің өтелімділігі бойынша:
+ толығымен өтелінетін лизинг, келісім шарт мерзімі ішінде жалданатын ... құны ... ... ... ... ... бір ... шарт мерзімі ішінде мүліктің жартылай амортизация өтеді және оның жартысы ғана ...
* ... ... байланысты:
+ толық амортизация деңгейі;
+ толық емес амортизация деңгейі.
* Қызмет ... ... ... Таза ─ мүлікке қызмет көрсеткенге кететін шығындарды лизинг алушы өзіне алады;
+ Толық ─ мүлікке қызмет көрсеткенге кететін шығындарды лизинг алушы ... ...
+ ...... ... көрсетуге байланысты функциялардың жартысын лизинг берушіге жүктелінеді.
* Нарық секторына ... Ішкі ─ ... ... ... ... бір елді ... ... келісім шарттың бір ғана тұлғасы немесе барлық ... ... ... ... ... ... ... бірі өзара кәсіпорын болған жағдайда.
Халықаралық лизинг:
+ импорттық - егер лизинг беруші мен лизинг алушы бір мемлекетте, ал ... ... елде ...
+ ... - егер ... ... және лизинг беруші бір мемлекетте орналасса, ал лизинг алушы басқа елде болса.
+ ... - егер ... ... ... ... ...
* Лизингтік төлемдер сипатына байланысты:
+ ақшалай төлемді лизинг (барлық ... ... ... ... ... ... ... алынған жабдықта өндірілген тауарларды жеткізу);
+ аралас төлемді лизинг.
* Салық және амортизациялық жеңілдіктерге ...
+ ... - ... ... ... ... және жедел амортизация секілді, ал жалға алушы арендалық төлемдерді салықты төлеу үшін алынатын табыстардан шегере алу сияқты ... ... ие ...
+ жалған - мәміле спекулятивті ... ... және ең ... ... алу мақсатында негіссіз салықтық және амортизациялық мәміле ... ... ...
* ... ... байланысты:
+ мерзімдік лизинг ─ бір жолғы аренда жүзеге асырылатын ... ... ...... ... ... ... аяқталған соң қайта жалғастырылады.
* Жалға алынатын мүлікке ...
+ таза ... ─ бұл ... ... ... ... ... шығындарды жалға алушы өзіне алады;
+ толық лизинг ─ бұл ... ... ... ... байланысты шығындарды жалға беруші өзіне алады.
Лизингтің түрлері. Лизингтің 2 түрі ... ... ... ... ... ... ... беруші төлейтін төлем есебінен, жалға алынатын жабдықтың толық амортизациясын білдіретін ұзақ мерзімді келісім-шарт.
Қаржы лизингі - бұл уақытша ... ... ... ... ... ... ... толық амортизациялық құнын төлеп шығуымен немесе өзін-өзі өтеуімен байланысты сипатталады.
Қаржылық лизинг - бұл ... ... ... ... ... ... түрін жалға беру, онда уақытша пайдалануға берілген мүліктің мерзімі шамамен мүліктің амортизацияланатын және пайдаланатын мерзіміне жақын болады. ... ... ... ... ... ... лизинг алушылар(жалға алушылар) болып табылады.
Басқаша сөзбен айтқанда, қаржылық лизинг - бұл ... ... бір ... ... ... беруші сатып алушыдан лизинг бұйымын лизинг келісім шарты бойынша өз меншігіне алуды, сосын оны лизинг алушыға белгілі бір ақыға, белгілі бір ... ... бір ... ... ету ... және кәсіпкерлік мақсаты үшін пайдалануына беруді міндетіне алады. Бұл ... ... ... ... ... ... оның мерзімі амортизацияланатын мерзіммен шамалас немесе оның 80% бөлігіне сәйкес келуі тиіс;
+ лизинг алушы ... ... ... жататын төлемдерді кезеңімен тиянақты түрде төлеп тұруды өз міндетіне алады. Келісімшарттың мерзімі өткен соң, лизинг бұйымылизинг алушының меншігіне өтуі мүмкін, егер ... ... ... ... ... ... қаржы лизингі - капиталды лизинг немесе лизингке берілетін ... ... ... өтейтін лизинг ретінде сипатталды. Қаржы лизингі жалгерлік, саудалық, несиелік және өзге де ... ... ... ... Бұл ... ... лизингін несиенің нысаны ретінде, яғни оның қызмет етуімен және басқарылу ерекшелігімен байланысты несиелік қатынастар жиынтығы ретінде қарастырамыз.
Қаржы лизингінің несиелік ... көп ... және кең ... болып келеді. Мұндай қаржылық лизингтің несиелік аспектілері мыналармен сипатталады (1-сурет):
1. Қаржылық лизинг - бұл ұзақ мерзімді несие түріндегі заемдық ... ... ... ... ... ... ... заемдық қаражаттарға деген нақты да мақсатты қажеттіліктерін толық көлемде қанағаттандырады
3. Қаржылық лизинг автоматты түрде несиені толық қамтамасыз етеді және ... ... ... ... бойынша кәсіпорын лизингке алатын активтің біртіндеп аммортизациясын жасайтындықтан да ондай актив бойынша ... ... ... қорын құру қажет етілмейді
4. Қаржылық лизинг бойынша тартылатын несиенің ... ... ... ... ие ... Қаржылық лизинг лизингтелетін активтің жойылу құны есебінен несиенің ... ... ... ... ... ... қарызға қызмет етумен байланысты кең көлемді төлемдерді қамтамасыз етеді
7. Қаржы лизингі
банктік несиеге қарағанда несиенің оңайлатылған рәсімделу ... ... ... ... ... ... етумен байланысты төлем мерзімдерінде үлкен икемділікке ие
Қаржылық ... ... ... 1 − ... ... несиелік аспектілерінің сипаты
Лизинг бұйымдарына: ғимараттар, қондырғылар, машиналар, ... ... ... жер ... т.б. ... жатады. Лизинг бұйымына бағалы қағаздар, табиғи ресурстар жатпайды.
Қаржылық лизинг келесі ... ... ... ... ... ... Келісім-шарттың мерзімі аяқталуына дейін келісім-шартты бұзу мүмкіндігінің болмауы;
+ Лизингтік келісім ... одан әрі ... ... ... ... ... ... объектілер жоғары құнға ие болады.
Осындай келісімдер аренданың уақытына дейін аяқталуын көздемегендіктен, арендалық төлем сомасын дұрыс есептеу өте маңызды ... ... ... осы ... ... жабдықты сатып алуға және қолдануға байланысты барлық жоғалтуларды, ... ... ... ... ... ... ... береді. Лизингтің осындай нысанында мүлікті орнату мен ... ... ... ... ... ... ... жалға алушы өзіне алады. Көп жағдайда осындай келісімдер жалға алушының келісім-шарт аяқталған соң, мүлікті қалдықты құн немесе жеңілдікпен ... ... ... ... ... лизингкке қарағанда, қаржы лизингі мүлік иелерінің тәуекелін төмендетеді.
Қаржылық лизингтің объектілеріне жылжымайтын мүлік (жер, ғимараттар мен ... ... ... ... ұзақ ... ... жатады. Қаржылық лизинг ұзақ мерзімді аренданың басқа екі түріне, қайтарымды және үлестік негіз болады.
Жедел лизинг. Ағымды аренда туралы ... ... ... ... ... алу мен ... байланысты шығындар арендалық төлемдер есебінен бір лизингтік келісім-шартта өтелмейтіндіктен, осы жабдықты жалға бірнеше рет беруді талап ... Ол, ... 2 - 5 ... ... ... ... кезінде объктіге қатысты залал шегу мен жоғалтуға байланысты шығындарды жалға беруші өзіне алады. Лизингтік төлемдер ставкасы, ... ... ... ... жоғары болады, себебі шығындардың толық өтелетіндігіне ешкім ... ... ... ... ... ... ... жедел тозатын түрлерін жатқызамыз: компьютерлер, көшірме және көбейткіш техника, оргтехниканың әр түрлі нысандары, т.б. және ... ... ... ... ... ... техникалық жабдықтар: (жүк және жеңіл автомобильдер, әуе лайнерлер, темір және теңіз транспорт).
Жедел лизингтің шарттары жалға ... үшін ... ... ... болады. Мысалы, егер жалға алушы моральды тозған жабдықтан келісім-шартты уақытының аяқталуына дейін күшін жойса, жалға алушының жаңа жоғары технологиялы және ... ... ... ... ... ... қатар, жалға алушы әртүрлі қолайсыз жағдай туындаған жағдайда, осы іскерлік түрінен бас тартуы мүмкін. Ол мүлік иесіне ... ... ... ... ... ... өндірістің жойылуына және қайта құруына байланысты шығындарды азайтуға мүмкіндігі болады. Егер бір жолғы жобаларды немесе тапсырыстарды жүзеге асыру ... ... ... одан әрі ... ... ... мен құралдарды сатып алудан босатады.
2.1. Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердегі лизингтік қызметтер жағдайын талдау
Қазақстандағы лизингтің ... көп ... ... ... ... ... Қазақстандағы алғашқы лизингтік компаниялар да Еуропадағы секілді қаржыландыру жобасы бар банк ... ... ... ... ... негізгі клиенттері даму сатысында банктің корпоративтік ... ... ... ... ... 20 ... компанияларының реті жұмыс істейді, олардың сегізі жергілікті банктердің компаниялары болып табылады және олардың ... ... ... ... 51% ... де, 26% ... компаниясының үлесіне тиеді.
Қазақстанда қызмет ететін лизингтік компанияларды мынадай белгілеріне қарай жіктеуге болады (2-сурет).
Қазақстандағы лизингтік компаниялар құрылымы
Мемлекеттің
100 ... ... ... ... ... ... ... компаниялар
Сауда-өнеркәсіптік палаталарының құрамына кіретін лизингтік компаниялар
Шетелдік капиталдың қатысуымен құралған лизингтік компаниялар
Сурет 2 − Қазақстандағы ... ... ... мемлекеттік лизингтік компанияларға және компаниясы жатады.
Екінші ... ... ... ... ... құралған лизингтік компаниялар: АҚ; АҚ; АҚ; ЖШС; ЖШС; АҚ; АҚ; ... ... ... ... ... ... ... берілген.
Кесте 1 − ЖІӨ-гі лизингтің үлесі
Көрсетікіштер
01.01.2006ж.
01.01.2007ж.
01.01.2008ж.
01.01.2009ж.
ЖІӨ-гі лизингтің үлесі, ... ... ... ... көлеміндегі лизингтің үлесі, %
1,01
1,53
1,52
1,86
Қазақстан қаржылық лизинг нарығының алдағы уақытта қарқынды ... ... ... ... ... ... ... бар ТМД елдері арасында ЖІӨ көлемінде лизингтік қызметтің ең аз үлесін алып ... ... ... даму негізі 2000 жылы заңның қабылдануымен байланысты болды. Лизинг ... ... ... ең бір тез ... отырған нарығының біріне жатады. 2002 және 2008 жылдар аралығында лизингтік операциялар көлемі 75 есеге ... ... АҚШ ... 3 − ... ... жалпы көлемі,
мың АҚШ долларымен
Лизингтік нарықтың мұндай қарқынмен дамуы өндірістің негізгі құралдарының жоғары дәрежеде тозуы, жаңа өндірістің дамуы, ... ... ... ... дамуымен, сондай-ақ мемлекеттің қолдауымен тікелей байланысты.
Бірақта, Қазақстанда біршама ... ... ... өскенімен, лизинг негізгі құралдардың жаңаруын қаржыландырудың толық қанды құралына ... ... ... ... ... ... бағалауынша лизингтік операциялардың көлемі 2002 жылы 22 млн. АҚШ ... ... ал 2008 жылы оның ... 1 600 млн. АҚШ ... жуық ... құраған.
2008 жылы лизинг арқылы негізгі құралдарға салынған инвестициялардың сомасы 6,2 ... Ал ... ... ... 18 , ... 38 , ... 28 және Ирландияда 25 құрап отыр. Халықаралық тәжірибеге ... ... ... ... ... елімізде болашағының барлығына күмән келтіруге болмайды.
Лизингтік қызметті құқықтық жағынан қамтамасыз ету міндетті түрде керек, бірақ лизинг даму шарты жеткіліксіз. ... ... ... - жұмыс істеуді қажет ететін экономикалық шарттарға тәуелді және алғашқы кезекте кіші және орта кәсіпкерлікті ... ... ... мүмкіндіктері.
Қазақстан үшін экономикалық өсуде соңғы үш жылда жоғары қарқын көрсетілген, кәсіпкерлік құру мен ... ... ... ... бірі ... болу керек, бұған оның барлық жетістіктері бар. Лизинг дамуының оптималды шарты ... ... ... пен ... ... лизингтен ортақ дүниежүзілік пропорцияға дейін әкелді. Алайда Қазақстандағы лизинг секторының өсуі бүгінгі күні оның ... ... ... Оның ... - ... ... шектеулік, сонымен бірге лизинг механизмі арқылы кіші және орта ... ... көп ... ... ... ... ... қатынастарды банктік құрылымдар арқылы ұйымдастырудың ерекшеліктеріне тоқталайық.
Бүгінгі таңда еліміздегі отандық лизингтік ... ... ... ... ... жылдан-жылға ұлғайып келеді деуге болады. Оны коммерциялық банктерден экономика салаларына бөлінген лизингтік операцияларды ... ... ... ... ... ... (2-кесте).
Кесте 2 − Коммерциялық банктердің лизингтік операцияларды қаржыландыруы
Көрсеткіштер
2005 ж.
2006 ... ... ... ... ... млн. АҚШ ... мәмілелер саны
120
440
1300
2700
Қазіргі уақытта экономика салаларына банктік сектордан бөлініп отырған орта және ұзақ мерзімді несиелердің үлес салмағының жоғарлауы ... ... ... әсер етеді деген қорытынды шығаруға болады. Сонымен бірге, лизингтік операциялардың ұзақ мерзімді сипатта болатындығын ... онда ... ... лизингтік компаниялардың коммерциялық қызметінде және отандық лизингтік нарықтың стратегиясы мен тактикасын ... ... ... ... ... ... жағдай лизингтік компанияның банк алдындағы төлемдік міндеттемелерін өз уақытында орындауын және өтімділік деңгейін қамтамасыз етуін талап етеді.
Коммерциялық банктер лизингтік ... ... ... ұйымдастыру кезінде несиелеудің банкте қабылданған жалпы тәртіптерін пайдалану арқылы жүзеге асырады. Сондықтан да мұндай несиелік операцияларды клиенттерге ... беру ... ... ... ... ретінде де қарастыруы мүмкін. Бірақ кейбір жағдайларда лизингтік компаниялар үшін несиені беру және оны өтеудің ерекше механизмін жасауды да қарастырады. ... ... ... ... ... ... баға ... және олардың төлем қабілеттілігін анықтаудың ерекше қағидалары көрсетілуі ... ... ... ... ... ... операциялардың дамуы лизинг шартымен пайдалануға беру мақсатында ... сату үшін ... ақша ... ... ... келіп тірелуде. Ал, коммерциялық банктер айналыстағы бос ақша қаражаттарын жинақтаумен айналысатын мекемелердің бірі болып табылатындықтан, лизингтік операцияларды банктік операциялардың бірі ... ... ... ... ... үшін ... әдістердің бірі болып табылады.
Соңғы жылдарда мемлекет банктердің ... ... ... ... кіші ... пен ауыл ... ... бойыша қызметін жандандыруға бағытталған көптеген түрлі шаралар қабылдап отыр. Бұл мәселелерді ... ... үлес ... ... келеді, лизингтің арқасында кәсіпорындар, кепілдік мүлігі болмаған ... да, ... ... ... ... үшін ... қаржылық және материалдық көмекті ала алады.
Бірақ, екінші деңгейлі банктер лизингтік мәмілелерді қаржыландыруда әлі де болса, ынталанушылық байқалтпай ... мұны ... ... ... ... ... банктер өзінің несиелік саясатын ескеретін көп жоспарлы қызметін атқарып отыр, оның құрамына қаржылық лизинг мәселелері әрқашан кіре бермейді.
Екіншіден, банктердің ... бір ... ... ... ... ... емес ... кіріс алуды қалайды. Ал өндірістің түрлі салаларындағы лизингті ұйымдастырудың және жүргізудің айқын процедуралары болмағандықтан, банктерге оған ... ... ... ... ... және оларда өзінің қатысуының тиімділігін анықтауға мүмкіндік бермейді.
Лизинг нарығындағы қатысушылардың ... ... 2009 ... 1 қаңтарына берілген статистикалық мәліметтерге сүйеніп, төмендегідей диаграмма құруға болады (4-сурет).
85%
15%
Банктер
Лизингтік компаниялар
Сурет 4 − Лизинг нарығындағы банктердің үлесі
2.2. АҚ-ның ... ... ... ... ... ... ... лизингтік операцияны жүргізудегі ерекшеліктерін түсіну үшін біз республикамыздың алдыңғы қатарлы банктердің бірі АҚ-ы ... ... ... күні ... ... 12 өңірінде лизингтік қызмет көрсетумен айналысып келеді. ... ... ... ... ... бірі ретінде компаниясының бастамасымен Қазақстанның қаржыгерлер қауымдастығының жанынан Қазақстандық лизинг берушілер қауымдастығы құрылды.
Сонымен қатар 5-суретте компаниясы арқылы АҚ ... ... ... лизингтік мәмілелерді қаржыландыру құрылымын көруге болады.
0
10
20
30
40
50
60
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
Жылдар
млн. АҚШ долларымен ддолларымендолларымен
Сурет 5 − ... ... ... ... динамикасы, млн. АҚШ долларымен
компаниясының лизингтік қоржынының құрылымына талдау жасасақ, онда негізінен құрылыс саласы басым үлес алады. Оның себебі, 2009 ... ... ... құрылыс секторының қарқынды дамуымен түсіндіруге болады. Сонымен қатар біршама жоғары үлесті ... (15,2%), ... ... ... (9,2%) және ... (8,76%) ... алады (6-сурет).
Сурет 6 - Лизинг компаниясының лизингтік қоржынның құрылымы, пайызбен (01.01.2009ж. )
... ... ... ... ... ... оның ... 22 филиалдары арқылы жүзеге асады. Олардың ішінде лизингтік қызметті белсенді түрде көрсететін филиалдарға: Алматы, Астана, Атырау, Шымкент, Карағанды, Өскенмен қаласындағы ... ... ... жылы ең көп жасалған лизингтік келісім-шарттар жасаған филиалдарға Алматы - 19,1%, Астана - 16,2%, ... - 15,3%, ... 15,7%, ... - 8,3% ... АҚ ... ... ... күні қаржылық және қайтарылмалы лизинг түрлері бойынша қызмет көрсетеді. Ең көп лизингтік мәмілелер қаржы лизингі бойынша жасалған. Лизинг беруші мен ... ... ... салу ... оңтайландыруға бағытталған қайтарылмалы лизингтік келісім-шарттар да банктің несиелік қоржынынан кездеседі.
Бүгінгі күні ... және орта ... ... қымбат құрал-жабдықтарды сатып алу мүмкін емес екендігі белгілі. ... ... ... ... ... берілетін мүліктің құнын 90%-ға дейін қаржыландырады. Лизинг алушылар өз ... аз ... ... ... ... құрал-жабдықтар мен техникалардың көбі шетелден әкелінетіндігі белгілі. Мысалға, 2008 жылы ... ... ... төрттен үші импортқа әкелінген заттар болып табылған. Оны төмендегі ... ... ... 3 − АҚ-ның жабдықтаушы елдер бойынша ... ... ... млн. АҚШ ... ... ... ... лизинг заттарының жалпы құны
АҚШ
22 820
Ұлыбритания
4 500
Германия
18 320
Италия
1 800
Финляндия
6 500
Қытай
53 000
Чехия
48 ... ... ... ... ... ... ... таңда лизинг операциясымен айналысатын жиырма лизингтік компания нарыққа әйгілі, бірақ та оның ішінде бәрінің де қаржылық жағдайы бірдей емес.
2.3. Лизинг ... ... ... ... ... түрі сияқты банктік - лизингтік қызмет те тәуекелмен тікелей байланысты. Себебі, жалпы ... ... ... ... белгілі бір шешімдерді қабылдау үдерісі соңғы нәтижелердің белгісізділік жағдайында іске асырылады. Тәуекелдерді басқару мәселесі экономиканың кез ... ... үшін тән. ... да ... ... ... орнату кезінде де өзектілік мәні өте жоғары.
Жалпы зерттеу барысында ұсынылатын банктік лизингтік қатынастардағы тәуекелдерді ... ... ... сай ... блок-сұлбасын 7-суреттен көруге болады.
Сыртқы факторлар: инфляция, ... ... және ... ... т.б.
Лизингтік катынастардағытәуекелдіктердегі әсер ететін ішкі және сыртқы факторларды анықтау
Ішкі ... ... ... өндірістік потенциал, шаруашылық және экономикалық байланыстар, қаржылық жағдай математикалық есептеу әдістерін талдау
Тәуекелдерді ... ... ... ... ... және ақша ... резервтеу
Серіктестіктерді таңдау туралы қосымша ақпарттар жинау
Тәуекелдердің деңгейіне әсер ету әдістерін талдау
Тәуекелдерді бөлу
Сақтандыру
Қажетті қаржылық ... ... ... ... ... қабылдау
Лизинг объектісі нақты анықталады, лизингтік келісімшарт, және сатып ... ... ... ... ... ... олардың міндеттемелерін анықтау және бөлу
Лизингтік келісімшарт объектілерінің және субъектілерінің ерекшеліктерін ескере отырып, тәуекелге ... ... ... ... ... ... ... ету
Пайда болған шығындар және оларды азайту бойынша қабылданған шаралар туралы ақпараттар алу
Тәуекелді бақылау
Алдағы ... ... ... шығындар мөлшерін бақылауға, сондай-ақ кездейсоқ оқиғалардан сақтануға ықпалы
Сурет 7 − ... ... ... ... ... қазіргі блок-сұлбасы
Тәуекелді талдау - бұл тәуекелді басқару үдерісіндегі маңызды кезеңдердің бірі болып табылады. Оның ... ... ... ... ерекшеліктері және оларды жүзеге асыру барысында кездесетін тәуекелдер туралы қажетті ақпараттарды ... ... ... ... ... ... және ... тұрады. Тәуекел түрлерін анықтау кезінде лизингтік қатынастарға әсер ететін барлық ... ... ... ... Осы ... басты қағида - тәуекелдің барлық түрлеріне лизингтік қатынастардың ерекшеліктерін ескере ... ... ... ... ... мәміле барысында туындайтын тәуекел мен дефолтты анықтауға мүмкіндік беретін көрсеткіштерге мыналар жатады:
* EL (Expected Loss) - ... ... UL ... Loss) - ... ... PD ... of Default) - ... болу ықтималдығы (орташа жылдық);
* EAD (Exposure at Default) - тәуекелге ықтимал қаражаттардың шамасы (төленбеген ... ... ... ... ... лизинг берушінің немесе жабдықтаушының ықтимал тәуекелін бағалау болып табылады. Қазіргі кезде тәжірибеде лизинг берушінің ішкі ... ... және ... ... ... оның ... ... және сандық бағалау әдістері қолданылады. Қалған әдістер ... ... ... ... ... бір ... ішіндегі ақпараттарға негізделгендіктен, қазіргі кезде олардың жоқтығына байланысты есептеуде қиындықтар туғызады.
Лизингтік мәміледен туындайтын несиелік ... ... ... ... ... жобаның алдыңғы сатысында лизинг алушының несиелік-қаржылық жағдайына талдау жасау;
* құрал-жабдықты ... ... ... ... алу құнының нақтылығын тексеру;
* лизингтік мәмілені дұрыс құрылымдау;
* ... ... ... және ... ... құрал-жабдықты қабылдау, тіркеу және сақтандыру;
* лизингтік қоржынға ағымдық мониторинг жүргізу;
* лизингтік келісімшарттың орындалуын қадағалау.
Банктің қызметіндегі ... ... ... ... бір түрі ... ... Банк ... лизингтік тәуекел - банктік лизингтік операцияларды жүзеге асыру нәтижесінде қосымша шығын жұмсау салдарынан пайда алмау немесе ... ... бір ... ... ... ... ... тәуекелдерді келесідей төрт топқа бөлуге болады:
* Лизинг затын қайтармау тәуекелі бұл лизинг келісімшартының бұзылу барысында лизинг берушіге ... ... ... ... ... қайтаруына байланысты міндеттемені орындамауын білдіреді.
* Көзге көрінбейтін және қосымша шығыстар тәуекелі бұл лизинг объектісіне ... ... ... лизинг затын орналастыратын аумақтың талабына сәйкес келтіру шығыстары және т.б. шығыстармен байланысты зияндарды сипаттайды.
* Лизинг затының бүліну, құнын жоғалту тәуекелі - әр ... ... ... ... ... ... туындайтын шығыстар.
* Валюталық тәуекел бұл жылжымайтын ... ... ... немесе ұзақ мерзімге валюталық несиемен берілетін лизинг объектілеріне ... ... ... ... ... деңгейін неғұрлым жоғары операциялар қатарына жатқызғандықтан лизингтік катынастарды сактандыру сұрағы өзектілігі ... ... бірі ... табылады.
Тәуекелді сақтандыру - бұл белгілі бір тәуекелдерді сақтандыру компаниясына беру. Лизингтік ... ... ... ... ... объектісінің толық құнын сақтандыру компаниясы арқылы сақтандырады. Сол арқылы тәуекел деңгейін төмендетеді. Лизинг объектісін лизингке ... ... ... ... ол ... ... есебінен сақтандыру компаниясына сақтандыру сыйақысын төлеп отырады, ал лизингке беруші тұлға лизинг объектісін сақтандырған жағдайда ол сақтандырумен байланысты шығындарды, әдетте ... ... ... ... ... Жалпы әлемдік тәжірибеде, лизинг объектісін сақтандырушылардың 40 пайызы лизингтік компаниялар, 60 ... ... ... ... келеді.
Бұл жерде мынадай тәуекелдер бойынша сақтандыру шаралары жүзеге асырылады:
* ... ... (өрт, ... ... ... және т.б. ... зардап шегуі);
* оқыс оқиғалар салдарынан туындайтын тәуекелдер (жер сілкінісі, су тасқыны және ... ... ... ... бір тұлғаның әсерінен туындайтын тәуекелдер (вандализм, бұзақылық, біреудің мүлкін қасақана бүлдіру);
* сақтандырылған мүлікке ... ... ... оның ... құлау тәуекелі;
* жер бетіндегі көлік құралдарының соғылуынан туындайтын тәуекелдер.
Демек, несие беруге байланысты лизингтік тәуекелді сақтандырудың ең маңыздысы бұл лизинг мүлкін ... ... ... ... ... ... ... мүддесін қорғай отырып, бір мезетте банкіге берілген несиенің қайтарылуына кепілдік беріледі.
Осы екі түрлі лизингтік ... ... ... ... болады. Ең бастысы мақсаттарына байланысты:
* қарыз алушы-лизингтік компанияның тәуекелін басқарудың мақсаты несиені қайтармаған ... ... ... азайту және қарыз алушының банк алдындағы келісім-шартта көзделген міндеттемелерін орындалмай қалу ықтималдығын азайту болып табылады;
* лизингтік қоржынның тәуекелін басқарудың мақсаты ... ... ... ... тиімділігін сипаттайтын көрсеткіштерді белгілі бір деңгейде қолдап отыру.
Лизингтік қоржынның тәуекелдерін басқару әдістеріне мыналар жатады: диверсификациялау, яғни банк несиесін әр ... ... ... бағыттау немесе оның қазіргі формасы аутсорсинг; лимиттеу, яғни шығындар құрылымына, мерзіміне, объект түріне қарай шек қою; ... ... ... құру ... ... ... ... секьюритизациялау; хеджирлеу.
Қазіргі кезде, лизинг қатысушылары арасында тәуекелді үлестіретін келісім-шарттық механизмдерін және синдицирленген ... ... ... ... коммерциялық банктер арасында бөлуді және қатысушылардың міндеттерін қамтамасыз етудің сақтандыру принциптерін пайдалану қажет деп санаймыз. ... ... ... ... ... ... ... несиелік немесе лизингтік тәуекелді әртараптандырудың оңтайлы жолдарының біріне лизингтік операцияларды үйлестірілген тауарлы-ақша сызбасымен жүргізу тиімді. Мұнда ... ... ... үш ... ... өндіруші, банк, лизинг алушы. Мұндай сызбамен лизингтік ... ... ... ... өз ... ... тәуекел түрлерін басқаруға арналған әдістерін дұрыс таңдауына көңіл аударуды қажет етеді.
КІРІСПЕ
Лизинг экономика ... ең қиын ... ... ... алу және сату ... және ... және займдарды қарастырады. Сондықтан да лизинг түсінігі нақты белгілі бір анықтамада болмайды.
Лизинг түсінігі үш ... ... ... ... ... белсенді бөлігі ретінде қызмет атқарады:
* машина - ... ... ... ... материалдық - техникалық өндірісті қамтамасыз етеді;
2. Лизинг - ішкі нарыққа капитал салу және ... ... ... ... ... жаңа формасы ретінде көрінеді;
* лизинг - лизингтік компанияларды несиесіз ... ...
3. ... - ... ... ұйымдастыру формасы:
* ұлттық экономикада сыртқы нарықтық бәсекелестікті көтеру;
* мемлекеттің сыртқы қарыздарының көбеюіне жол бермеу. ... ... ... ... ... ... бірі ... отыр.
Қазақстанның әлемнің 50 бәсекелестік елдерінің қатарына кіруі Стратегиясы туралы ҚР Президентінің жолдауындағы негізгі ... бірі - ... ... әрі ... ... және ... ... экономикалық өсудің негізгі ірге тасы ретінде көзделуі де жай емес. Бұл стратегия Қазақстан экономикасының тек шикізат бағытында дамуының ... яғни ... емес ... ... ... бөлу ... ...
Қазақстан экономикасының шикізаттық бағытта дамып отырғандығын ескеріп, ҚР Үкіметі оның бағытын ... ... ... 2003-2015 жылдарға арналған индустриалды-инновациялық стратегиясында еліміздің өндірістік секторындағы қызмет ететін негізгі құралдарды жаңарту міндетін ... ... ... 80%-ға ... ... жеткен құрал-жабдықтарды алдағы жылдары алмастыра отырып, оны шешудің жолы ретінде жалға алудың басқа түрлерімен ... ... ... бар - ... ... несиелік және инвестициялық операциялар элементтерін біріктіретін лизинг болмақ.
Өндірістік сектордағы құрал-жабдықтарды жаңартудың негізгі ... түрі ... ... ... ... ... берді.
Осы жерде кәсіпорындарды орта және ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... бола ... ... қазіргі кезде қызмет жасайтын және жаңадан құрылатын лизинг алушылардың активтерін ұлғайтудың ең тиімді құралы болып саналады.
Әлемдік тәжірибеде бұл құрал шағын және орта ... ... ... ... ... ... кезде лизингтің дамуы үшін мемлекеттің қолдауы қажет екендігі белгілі. Мемлекет лизингтің ... үшін ... ... салықтық жеңілдіктер және кеден бажынан босату сияқты шаралары бәсекеге қабілетті өндірісті дамытуға ықпал ... ... ... ... үшін қолайлы макроэкономикалық және нормативтік ахуалдың болуы қажет. Экономикалық қатынастар тұрғысынан алғанда лизинг бұл ... ... ... ... банктің қаржылық қызметтерінің біріне жатады.
Қазақстандағы лизингтік қызметтер нарығы 2000 жылдан бастап қана белсенді дами бастады. Бұл ... ... ... ... ... ... ауылдағы әлеуметтік мәселелерді шешуге арналған агроазық-түлік бағдарламасы төңірегінде үкіметтің ... 100 ... ... ... ... лизингтік компанияларға тиесілі. Қазіргі кезде Қазақстанда қаржылық ... ... ... ... бір ... ... дамып отыр десе болады.
Қазақстан мемлекеті бүгінгі күні лизингтің дамуына үлкен көңіл бөлуде. Ең ... ... ... ... ... ... ... жетілдіріліп, салық салуға байланысты жеңілдіктер жасалды.
Коммерциялық банктерде бүгінгі күні өздерінің лизингтік компанияларын құру арқылы және лизингтік операцияларды жүзеге ... ... ... ... дамуына біршама өз үлестерін қосуда. Қазіргі кездегі Қазақстандағы жұмыс ... ... ... ... ... 8-і ... ... банктердің еншілес компаниялары болып саналады.
Лизинг бүгінгі әлемдік экономикалық дағдарыс жағдайында маңызы бар инвестициялық саясаттың құралы ... ... ... ... ... ... ... отандық кәсіпорындарды қаржыландырудың балама көзіне айналуымен сипатталады. Сондықтан да бұл қызмет түрі өзінің экономикалық табиғаты ... ... ... ... және әрі ... ... ... үлес қосатын, ал екінші жағынан халықаралық деңгейде отандық өндірушілердің шетелдік серіктестермен жаңа байланыстар ... оны ... ... ... ... ... түріне жатады.
Лизинг - шетелден елімізге жоғарғы технологияларға ие құрал-жабдықтардың келуіне жол ашатын және кәсіпорынға қаржылық өтімділігін сақтай ... ... ... ... ... балама көзі.
Мұндай мәселелерді шешуде қазақстандық коммерциялық банктердің лизингтік қызметін дамыту және жетілдірудің маңыздылығы теориялық және тәжірибелік тұрғыдан арта ... ... ... біздің елімізде лизингтік бизнестің дамуы лизинг шартымен пайдалануға беру мақсатында жабдықтарды сату үшін қажетті ақша қаражаттарын жинақтау мәселесіне ... ... Ал ... ... ... бос ақша ... ... айналысатын мекемелердің бірі болып табылатындықтан, лизингтік операцияларды банктік операциялардың бірі ретінде қарастыру лизингтік бизнестің дамуы үшін тиімді әдістердің бірі болып ... ... ... ... ... ... ... ішінде кіші бизнес пен ауыл шаруашылығын несиелеу бойынша қызметін жандандыруға бағытталған көптеген түрлі шаралар қабылдап отыр. Бұл мәселелерді шешудегі ... үлес ... ... ... ... ... ... кепілдік мүлігі болмаған жағдайда да, өндірісті техникалық ... ... үшін ... ... және ... ... ала ... деңгейлі банктер лизингтік мәмілелерді қаржыландыруда әлі де болса, ынталанушылық байқалтпай отыр, мұны бірнеше жағдайлармен ... ... ... ... ... ... саясатын ескеретін көп жоспарлы қызметін атқарып отыр, оның құрамына қаржылық лизинг мәселелері әрқашан кіре бермейді. Екіншіден, ... ... бір ... ... ... қызметпен байланысты емес операциялардан кіріс алуды қалайды. Ал өндірістің түрлі салаларындағы ... ... және ... ... ... ... ... оған қызмет көрсетудің сәйкес стандарттарын жасауға және оларда өзінің қатысуының тиімділігін анықтауға мүмкіндік бермейді.
Лизингілік мәмілелердің негізгі қаржыландыру көзі банк ... ... қала ... ... өткен жылы бірнеше лизингілік компаниялар өзін қор нарығында көрсетті. Алғаш рет бұл құралды игеріп алған ендігі үш бірдей - 500 ... 1 ... және 1,5 ... ... ... ... ... айналымда (400 миллионға және 320 миллионға), (15 млн., 150 млн. және 20 млн.) және ... ... (20 млн.) ... ... жүр. ... ... бәрі де бұл ... көзін қолайлы деп санамайды. . ашық нарықта қарыз алған емес, алайда О.Бушина бұл ... ... ... бар және ... өзін ... деп ... Ол кісімен Д.Глобенко келіседі және оның қор нарығына шығуын жоққа шығармайды.
Қаржы министрлігінің мәліметі бойынша кәсіпорындардың негізгі қорларын ... 800 ... ... кем емес ... ... ... бұл өткен жылдары банкілер берген несиенің көлемімен екі есе ... ... ... мәселелерге байланысты бүгінгі таңда Қазақстанда қаржылық лизингтік қызметті жедел дамыту үшін ... ... ... ... ... ... мәселелерін аз уақыт аралығында тек қана лизинг арқылы шешуге болады.
Жыл сайын республикада негізгі өндірістік қорлардың тек 0,8-1,2 - сі ғана ... ал бұл ... ... ... бұл көрсеткіш 6-8% - ті құрайды.
Бүгінгі таңда қаржылық лизинг ... ... - ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
* Смағұлов Ә. Қазақстандағы лизинг: тәжірибесі, мәселеле-рі, болашағы.- Алматы: Экономика, 2008
* Сабитов А. С. Коммерциялық банктердің лизингтік ... ... ... ... канд....дис. Авторефераты. 2010ж.
* Лизинг түрлері және олардың классификациясы // ҚазЭУ хабаршысы. − 2006. −№1 (49). −Б. 125-129, 0,6 ... ... ... ... ... ... байланысы мен айырмашылықтары // ҚазҰУ хабаршысы. − 2008. −№5 (69). − Б. 41-44, 0,5 ... ... Г. М., ... Г.С. Лизинг-шағын кәсіпкерлікті қаржыландырудың қайнар көзі. // Қаржы- қаражат, 2008ж.
* Адамов Н. А., Тилов А. А. ... ... ... А.Ж. ... ... және орта бизнестің белсенділігін арттыру құралы ретінде// ҚҰУ хабаршысы.№5(57), 2006ж.
САЙТТАР
* www.elmedia.kz
* www.kaf.kz
* kazgazetteri.kz

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Банк Центр Кредит» АҚ-ның мысалы негізінде Қазақстанда шағын және орта бизнесті несиелендіруді ұйымдастыруды жетілдіру77 бет
Лизинг операциялары19 бет
Лизингтік бизнес. Қазақстан Республикасында лизингтік бизнесті басқару жүйесін талдау42 бет
Лизингтің даму тарихы және лизинг ұғымының экономикалық мазмұны65 бет
Лизингтің экономикадағы мәні мен мазмұны туралы37 бет
Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің инновациялық түрлерін жетілдірудің нарықтық механизмдері (оқу құралы)299 бет
Қазақстан Республикасындағы аграрлық салада қызмет атқарып жатқан «Қазагроқаржы» АҚ лизингтік қызмет көрсету нарығындағы қызметі76 бет
Қазақстан Республикасындағы лизинг33 бет
Қазақстана шағын және орта бизнесті несиелендіруді талдау35 бет
Шағын және орта бизнес субъектілерін несиелеу94 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь