ҚР банктік несиелеу жүйесі

Жоспар

КІРІСПЕ 7

1 БАНКТІК НЕСИЕЛЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 9
1.1 Банктердің экономикалық маңызы, олардың функциялары және 9
операциялары 9
1.2.Банктік несиелеу принциптері және банктік ссудалардың 18
сыныптамасы 18

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА БАНКТІК НЕСИЕЛЕУ 27
ЖҮЙЕСІНІҢ ЖҰМЫС ІСТЕУ МЕХАНИЗМІ 27
2.1 Қазақстан Республикасында банктік несиелеу жүйесінің қазіргі 27
жағдайы және эволюциясы 27
2.2 Коммерциялық банктегі несиелік саясат және несиелік процесс 38
(«Банк ЦентрКредит» АҚ мысалында) 38
2.3 «Банк ЦентрКредит» АҚ несиелік қызметі бойынша талдауы 53

3 БАНКТІК НЕСИЕЛЕУ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ 61

ҚОРЫТЫНДЫ 71

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 75
КІРІСПЕ

Қазіргі заманғы қоғамда банктер әр түрлі операцияларды іске асырады. Олар тек ақша айналымын және несиелік қатынастарды жүзеге асырып қана қоймайды, сонымен қатар банктер арқылы ұлттық шаруашылықты қаржыландыру, сақтандыру операциялары, бағалы қағаздарды сату-сатып алу, кей жағдайларда делдалдық келісімдер мен мүлікті басқаруды жүзеге асырады. Несиелік мекемелер кеңесші ретінде көрінеді, халықшаруашылық мәселелерді талқылауға қатысады, статистиканы жүргізеді және олардың өздерінің қоластындағы кәсіпорындары болады.
Қазақстанның бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіру мақсатында қазіргі таңда коммерциялық банктердің қызметтерінің деңгейін жоғарлату, сапалы банк қызметін көрсету міндеті тұр.
Банктің маңыздылығын оның арнайы алынған субъектіге қатысты емес, макродеңгейдегі экономикаға қатысы арқылы түсінуге болады.
Банктің экономикалық маңызын талдай отырып, қайсыбір банк қандай да бір операцияны қандай да бір көлемде орындайма екенін абстрактау қажет.
Банктік несие – заңды тұлғаларға ақшалық ссуда ретінде банктермен, несиелік-қаржылық мекемелермен берілетін несие. Банктік несие коммерциялық несиенің шекарасынан асады. Бос ақша капиталы кез келген өндіріс кешенінде бөлінеді және банктік несие арқылы кез келген бағытта жүре алады.
Берілген дипломдық жұмыстың мақсаты банктік несиелеу жүйесінің мәнін ашу және оның жетілдіру жолдарын қарастыру. Осы мақсатқа сәйкес келесі міндеттерді атап көрсетуге болады:
 банктердің экономикалық маңызы, олардың функциялары мен
операцияларын қарастыру;
 банктік несиелеу принциптері және банктік ссудалардың сыныптамасын қарастыру;
 Қазақстан Республикасында банктік несиелеу жүйесінің қазіргі жағдайы және эволюциясы;
 коммерциялық банктегі несиелік саясат және несиелік процессті жүргізу жолдары;
 «Банк ЦентрКредит» АҚ несиелік қызметі бойынша талдауы.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан және
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Дипломдық жұмысты жазудың әдістемелік негізін банктік теория бойынша отандық және шетел авторларының еңбектері, банктік және банктік несие басылымдарының баптары және заңдары, «Банк ЦентрКредит» АҚ несиелік есебі құрды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Лаврушин О.И. Банковское дело: учеб.для студ.вузов, обуч. по экон.спец. Изд. 4-е, стер. - М.: КНОРУС, 2006 - 766с.
2. Балабанов И.Т. Банки и банковское дело: Учеб.пособие. – СПб.: Питер. 2003 - 253с.
3. «Қазақстан Республикасының банк және банк қызметі туралы» Заң күші бар Қазақстан Республикасының Президентінің жарлығы (06.03.1996; 11.07.1997 жылғы өзгерістер мен қосымшалар есебімен)
4. «Акционерлік қоғамдар туралы» Заң. 13.05.2003 жылдан №415, - «Казахстанская правда» 10.07.2003 жылға
5. Ауесбаев, А.Т. Актуальные проблемы экономики и финансов Републики Казахстан –Алматы: Қаз. Ун-ті, 2004 – 181с.
6. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары: Оқу құралы, Алматы/ 2004.-272б.
7. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер: Оқу құралы, Алматы/ 2005.-415б.
8. Сахариев С.С. Жаңа кезең-экономикалық теориясы: Оқулық, Алматы: Дәнекер, 2004. – 151б.
10. Хамитов Н.Н. Банк ісі: лекциялар курсы, Алматы: Экономика, 2006. – 215б.
11. Шаяхметова К.О. Банктік тәуекелдер: Оқу құралы, Алматы: Қазақ университеті, 2004. – 77б.
12. «Қазақстан Республикасындағы банктік заңдар»: жүйесі, жетілдіру проблемалары, негізгі сипаттамасы/М. Алимова//Заң. -2005.-№3.30-33 б.
13. Банковская система за десять лет независимости Казахстана: Национальный Банк Республики Казахстан. – Алматы: Деловая литература и образование, 2001. – 199 с.
14. Бельгибаева К.К. Финансовая и банковская статистика: учеб. пособие/ Алматы: Экономика, 2000
15. Искакова З.Д. Финансовая-кредитная система Казахстана в условиях рыночной экономики, Алматы.с. 230-236
16. Кучукова Н.К. Финансово – кредитная система в условиях углубления экономической реформы: Учеб.пособие/Н.К.Кучукова. – Караганда:КарГу, 1995.-73с.
17. «Банк ЦентрКредит» АҚ 2003 – 2005 жылдарға арналған жылдық есебі.
18. Мурзиева А.А. Понятие и сущность обязательства ипотечного кредитования, Вестник КазНУ: сер. юридическая. – 2004. – №2 – С. 252-255.
19. Рыбкин Е. Автоматизация кредитования: Предпосылки, возможности, решения// Банковские технологии.- 2005 - №4 – С. 49-54.
20. Финансы Республики Казахстан: стат. ежегодник: 2001 – 2005 гг.= Казахстан Республикасының қаржысы: стат.жылнама/ под.ред. Ю. Шокоманова. – Алматы: Қазақстан Республикасының статистика агенттігі, 2006. – 151 с.
21. Хамитов Н.Н. Банковское дело.- Алматы: Экономика, 2005. -215с.
22. Шилибаев С. Меры по решению проблем/ Шиликбаев С..-Астана: Фолиант, 2002. – 141с.
23. Серикбаева Ж.Д. Совершенствование механизма денежно-кредитного регулирования экономики РК: Автореф.дис... канд.экон.наук.: 08.00.10.- Защищена 27.04.04/ Алматы: Б.и., 2004 – 31с.
24. www.afn.kz
25. www.nationalbank.kz
        
        ҚР банктік несиелеу жүйесі
Жоспар
КІРІСПЕ 7
1 БАНКТІК НЕСИЕЛЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 9
1.1 Банктердің экономикалық ... ... ... ... ... ... және банктік ссудалардың 18
сыныптамасы 18
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА БАНКТІК НЕСИЕЛЕУ 27
ЖҮЙЕСІНІҢ ЖҰМЫС ІСТЕУ МЕХАНИЗМІ 27
2.1 Қазақстан Республикасында банктік несиелеу жүйесінің қазіргі 27
жағдайы және эволюциясы 27
2.2 ... ... ... ... және ... ... АҚ мысалында) 38
2.3 АҚ несиелік қызметі бойынша талдауы 53
3 БАНКТІК НЕСИЕЛЕУ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ 61
ҚОРЫТЫНДЫ 71
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 75
КІРІСПЕ
Қазіргі заманғы қоғамда банктер әр ... ... іске ... Олар тек ақша ... және ... ... ... асырып қана қоймайды, сонымен қатар банктер арқылы ұлттық шаруашылықты қаржыландыру, ... ... ... ... ... алу, кей ... делдалдық келісімдер мен мүлікті басқаруды жүзеге асырады. Несиелік мекемелер ... ... ... ... мәселелерді талқылауға қатысады, статистиканы жүргізеді және олардың өздерінің қоластындағы кәсіпорындары болады.
Қазақстанның бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіру мақсатында қазіргі таңда ... ... ... деңгейін жоғарлату, сапалы банк қызметін көрсету міндеті тұр.
Банктің маңыздылығын оның арнайы алынған субъектіге қатысты емес, макродеңгейдегі экономикаға қатысы ... ... ... ... ... ... талдай отырып, қайсыбір банк қандай да бір операцияны қандай да бір ... ... ... ... ... ... - заңды тұлғаларға ақшалық ссуда ретінде банктермен, несиелік-қаржылық мекемелермен берілетін несие. Банктік несие коммерциялық несиенің шекарасынан асады. Бос ақша ... кез ... ... ... ... және ... ... арқылы кез келген бағытта жүре алады.
Берілген дипломдық жұмыстың мақсаты банктік несиелеу жүйесінің мәнін ашу және оның жетілдіру жолдарын ... Осы ... ... ... міндеттерді атап көрсетуге болады:
* банктердің экономикалық маңызы, олардың функциялары мен
операцияларын қарастыру;
* ... ... ... және ... ссудалардың сыныптамасын қарастыру;
* Қазақстан Республикасында банктік несиелеу жүйесінің қазіргі жағдайы және эволюциясы;
* коммерциялық банктегі несиелік саясат және ... ... ... ... АҚ ... ... бойынша талдауы.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан және
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Дипломдық жұмысты жазудың әдістемелік негізін банктік теория бойынша ... және ... ... еңбектері, банктік және банктік несие басылымдарының баптары және ... АҚ ... ... ... ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Банктердің экономикалық маңызы, олардың функциялары және
операциялары
Банктік ... ... ... ... ... оның ... ашу өте күрделі. Қазіргі заманғы қоғамда банктер әр түрлі операцияларды іске асырады. Олар тек ақша ... және ... ... ... ... қана қоймайды, сонымен қатар банктер арқылы ұлттық ... ... ... ... бағалы қағаздарды сату-сатып алу, кей жағдайларда делдалдық келісімдер мен мүлікті басқаруды жүзеге асырады. Несиелік мекемелер кеңесші ретінде көрінеді, ... ... ... қатысады, статистиканы жүргізеді және олардың өздерінің қоластындағы кәсіпорындары болады.
Банк көп жағдайда экономикалық басқарудың органы болып сипатталады. ... ... ... ... іске ... ... кезде жеке меншік, кооперативті банктер мемлекеттік органға ... ... ... банк ... ... сияқты, шаруашылық қызметін бақылауды жүзеге асыратын мемлекеттік басқару аппаратының бір бөлігі болды. Несиелеу нормативті, директивті ресурстарды үстінен тарату ... ... ... кәсіпорын арасындағы қолма қол ақшасыз есеп айырысулар директивті сипат ... ... ... ... ... ... дамытуға негіз берген жоқ. Нарыққа өтумен банктің жағдайы экономикада күрт өзгерді және оның басқару аппараты мәнінің түсінігі өз ... ... ...
Банк делдалдық ұйым ретінде де жиі сипатталуы мүмкін. Бұған негіз болып ресурстардың арнайы ағымы табылады, ... ... ... ал ... ... ... етеді. Бұл жағдайдың ерекшелігі болып белгілі бір ресурсы бар ... ... ... ... ... нақты мерзімге пайызға ресурстарды басқа контрагент - несие ... беру ... ... ... ... ... несие алушы назарымен сәйкес келу керек, несие алушының несие берілген аймақта ... ... ... емес. Қазіргі заманғы ақша шаруашылығында назарлардың мұндай сәйкес келуі ... ... буын ... ақша капиталының ұсынысы мен сұранысын есепке алатын келісімді жүзеге асыру мүмкіндігін қамтамасыз ететін банк -делдал ... ... ... банк делдал бола алады? Егер банкті несие беруші мен ... ... ... ... деп санасақ. Онда мынаны қалай түсіндіруге болады: егер банк өзінің күнделікті қызметінде бір уақытта несие беруші және несие алушы болып ... яғни ол ... өз ... беріп, біреулердікін алады. Егер банктің делдалдық интерпритациясының логикасына ... оны бір ... ... ... ал ... ... несие алушы деп санауға болады.
Бұл жағдайдағы парадокс - банк ... ... ... беруші және олардың арасындағы делдал ретінде бола отырып, өзінің маңыздылығы ... ол не ... не ... не ... де ... ... Банктің несие алушы, несие беруші және делдал ретінде болуы ол тек қызметінің үзіндісі ғана және ... ... ... бір ... ғана. Кез келген кәсіпорын, кез келген жеке тұлға несие беруші, ссуда алушы ретінде бола алады, қолма қол ақша және ... қол ... ... ... ... ... ... асыра алады, бірақ бұдан олар банк балып саналмайды.
Банк - бұл ... ... де, ... ... да, ... ... делдал да, ақшалық есеп айырысулардағы делдалдар да болып табылады; дегенмен бұл жағдайда да ол ... ... ... аша ... Банк - бұл ... өмірдегі ерекше құбылыс.
Бірте-бірте банк өз кезегінде несиелік орталық бола бастады, ал бұл оны несиелік кәсіпорын ретінде анықтауға ... ... Банк - өз ... ... ... табылатын несие дамуының салдары.
Жоғарыда айтқандай, банк әр түрлі ... ... ... оны делдал деп, биржа агенті деп тауарлық кәсіпорын және несиелік мекеме деп атайды. Банктер салымдарды қабылдайды, есеп ... ... ... ... ... ... әртүрлі операцияларды орындайды. Банктік деп аталатын кейбір операциялар тізімін басқа да ұйымдар жүзеге асырады. Несиелерді ірі ... және ... ... ұсынады, салымдарды қабылдауды әр түрлі инвестициялық компаниялар жүзеге асырады, есеп айырысуларды ірі шаруашылық ұйымдардың арнайы бөлімшелері жасай алады. Банктің ... ашу ... ... ... банктер барлық операцияларды жасамайды, олар маманданып олардың тек кейбіреуін ғана орындайды. Ал бұл ... ... ... ... банк ... ... ... қатысты дара болып табылады. Клиент банктік қызмет көрсетудің барлығымен емес, тек белгілі бір жиынтығымен ғана қолданыла алады. Бұл ... ... ... ашу ... ... деңгейде орындайтынын ескере отырсақ қиынға түседі. Бірақ мұны мүмкін емес деп айтуға болмайды. ... банк іске ... ... ... ... ... бір ... немесе банкқа лайықты минимум операциялар тізімін таңдап алуға болады. Дәл осы жолмен банктің заңгерлік беделін анықтайтын ... ... ... ... ... сәйкес кез келген мемлекеттегі банк - бұл депозиттік, есеп ... және ... ... ... ... ... ұйым. Мұндағы маңызды талап - берілген операцияларды орындау ғана емес, сонымен бірге оларды бір уақытта орындау болып табылады. ... ... оның ... ... субъектіге қатысты емес, макродеңгейдегі экономикаға қатысы арқылы түсінуге болады. ... ... ... талдай отырып, қайсыбір банк қандай да бір операцияны қандай да бір көлемде ... ... ... ... ... банк ... ... уақытша қабылдамауы мүмкін. Бұдан банк бірақ банк ... ... ... деңгейде банкпен орындалатын әрбір операция қайсыбір банк оны орындайтын орындамайтынына қарамастан, өзінің бірлігімен емес ... ... ие ... Сондықтан да банкке банк статусын береді, банктік қасиеттермен ие бола отырып, ол ... ... бір ... ... ... ... керек.
Берілген әдістемелік нұсқаудан шыға отырып, банктің мәнділігін анықтағанда оны орталық және коммерциялық банктерге тұжырымдап бөлуге ... ... ... Банктің екі мәні болуы мүмкін емес, бірақ барлығына белгілі болғандай, ... ... ... ... ... ... бола отырып макродеңгейде жұмыс істейді, ал сол уақытта коммерциялық банк ... іске ... ... ... және халықпен қарым-қатынасқа түседі. Бұл банктердің әрқайсысының мақсаты әр түрлі, әрқайсысының ұйымдастырушылық құрылымы, атқарушы және ... ... ... ... екі ... ... ... - бұл ең біріншіден оның спецификасы. Банктің барлық ішкі анықтылығын ескере отырып, оның спецификалық ... ашу ... ... Банктер өте көп, олардың қызметі әр түрлі субъектілердің - заңды және жеке ... әр ... ... орындаумен байланысты. Банктердің өздерінің коммуникация құралдары, ақша шығаратын фабрикалары, типтік төлем құралдары бар, олар келіссөздер жүргізгенде делдал, консультант ... ... ... ... ... ... көрсетеді, қазіргі заманғы шаруашылықта олардың саны мен түрі үдайы өсіп келуде.
Банктің мәнін ашуда оның ... ... ... ... ... Бұл ... банк тек дербес заңгерлік статусқа ғана ие емес, сонымен қатар :
* банк ... ... ... ... ... ... ... ие;
* банк әрекетке қабілетті жалпы және спецификалық экономикалық заңдарға бағынышты, оларды елемеу үлкен жоғалтуларға және шығындарға әкеледі;
* ... тек ... ... ғана ... ... қатар бөтен ақшалармен жұмыс істегендіктен, ақша сферасының бұзылуының зардаптары банк клиенттеріне де тиеді; банк қызметінің ... жағы ... ... шартталған; оның экономикаға әсері тек қызметінің ақшалық аспектісі өндірістің тұрақтану назарымен және бағаммен анықталса ғана үлкен және жағымды ... ... ... ... осы және ... да банктің қасиеттері оның жалпы экономикалық сипаттамасын ашады.
Банктік қызмет - абстрактілі емес өндірістік сипаттағы ерекше спецификалық қызмет. Банктің ... ... оның ... жеке ... ... ... ... Олар:
* макро және микро деңгейде төлемдік құралдарды эмитирлеу. Ақшасыз еңбек өнімін айырбастау жүзеге асырылмайды, өндірістік ... ... ... қол ... ... - бұл банктің монополиясы, оны тек банктік ... ... ... ретінде жасап, банк қана шығарады;
* шоғырланатын бос, уақытша ... ... ақша ... ... ... айналдыра отырып, банктер шаруашылықты қосымша ресурстармен қамтамасыз етеді;
* клиентке капитал ретінде, қайта қалыптасқан құн түрінде жетілдірілген өзінің бастапқы ... ... ... ... ... берілетін несиелер;
* әр түрлі қызметтер, оның өндірістік сипаты табысы сәйкес кезеңде құрылған жиынтық қоғамдық өнім мөлшеріне ... ... ... іс - банк ... ерекше ұйымшылықты талап ететін субъект үшін негіз болатын ... ... ... іс ... ... ... бола отырып, есеп айырысуды жүзеге асыратын қызметтен бөлек өз ... өмір сүре ... ... ... ... ... ... қол және қолма қолсыз ақша түріндегі төлемдік айналымды реттейтін ақша-несиелік институт ретінде анықтауға болады. ... ... ... сұрақтарына оның функциясы жайында мәселе де жатады. Банктің функциясы мен операциялары теңдестіріледі, өйткені функция түсінік ретінде банктің белгілі бір ... түрі ... ... ... ... ... жағдайларда тек банк тарапынан ғана емес сонымен бірге клиент тарапынан да қарастырылады. Экономикалық әдебиетте мұндай функцияларды ... ашу және ... деп ... болады; ақшаны және капиталды салу бойынша көмек ашу және ұсыну; ақша салымдары бойынша төлем қаражаттарын үнемдеуді қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... және ... ... айналымын жүзеге асыру және ұсыну, басқа да қызметтерді ұсыну. ... ... - ... ... ... ... ... тән құбылыс. Осыдан, ақшаны орналастыру процестері, басқа кәсіпорындарға қатысу банк спецификасын көрсетпейді, сондықтан да оның функциясы ретінде саналмайды. ... бос ақша ... ... ... қиын ... болып отыр. Бұл процесс банк функциясы болып табыла ма? Банк уақытша бос ресурстарды жинайтынында ешкімнің де ... жоқ. ... ... ... банктердің ақшасы шоғырланады, ал коммерциялық банктерде - клиенттердің ақшасы. ... ... ... ... ... үшін ... ... келе жатқан банктік операциялардың бірі.
Мұндағы мәселе ... ... оны ... ... тек ... тән ғана ... Керісінше, ол банктен гөрі басқаларға тән құбылыс. Әрбір субъект қайсыбір шығындарды қаржыландырудан бұрын, белгілі бір қаражат сомасын жинау ... Іске ... ... тән қаражаттарды шоғырландыру процестерінің ұқсастықтарын ескере отырып, банктің қаражатты ... ... ... бар. ...
* банк ... ... ... басқалардың қаражаттарын да жинайды;
* шоғырланатын ақша ресурстары өз ... емес ... ... қолданылады;
* шоғырланатын және қайта бөлінген ресурстар қайнары алғашқы кредитордың (банк клиенті) меншігінде қалады;
* қаражаттарды шоғырландыру банк қызметінің негізгі түрлерінің бірі ... ... ... ... оны ... ... үшін ... рұқсаттама керек (лицензия).
Осы және басқа да қасиеттері бойынша шоғырландыру функциясы банктің бірінші функциясы болып ... ... ... ... жөн: әр түрлі инвестициялық қорлар, қаржылық-өндірістік компаниялар да инвестиция үшін ақша ресурстарын жинайды.
Банктің ... ... - ақша ... ... функциясы. Банктер әр түрлі шаруашылық субъектілердің төлем айналымы өтетін орталық болып табылады. Есеп айырысу жүйесі арқылы банктер өз клиенттері үшін ақша ... мен ... ... айналысқа түсіру үшін мүмкіндік туғызады. Ақша айналымын реттеу ... ... ... ... ... ... несиелендіру, халыққа және шаруашылыққа бұқаралық қызмет көрсету арқылы жетеді. Сондықтан мынадай қорытынды ... ... ... ... ... тән, қаржылық-несиелік институт болып табылатын операциялар кешенімен іске асырылады.
Банктің үшінші функциясы - делдалдық функция. Мұнда банк қызметі төлемдегі делдал ... ... Банк ... ... ұйымдардың, халықтың төлемдері жүргізіледі, яғни банк клиенттердің арасында бола тұрып, ... ... ... ... ... ... делдалдық қызмет атқарғандай болады
Алдында айтып кеткендей, банк арқылы жеке субъектінің және мемлекеттік экономиканың ақша ... ... Банк ... бір ... ... ... ... бір кешенінен екіншісіне ақша қаражаты мен капиталдың ағылуы жүзеге ... ... ... ... жүзеге асыру арқылы банктер капитал қозғалысын жүзеге асырады, оларды экономиканың бір ... ... ... кешендерге және аймақтарға ресурстар мен капиталды қайта бөледі.
Банк экономикалық өмірдің ортасында бола тұрып, шаруашылықтың қажеттіліктеріне сәйкес, капиталдың көлемін, ... және ... ... ... туады. Сөйтіп, банктің делдалдық қызметі - бұл субъектілер ... кең ... ... ... және ... ... ресурстарды трансформациялау қызметі болып табылады.
Банктер басқа да ... ... ... ... ... коммерциялық және шаруашылық қызметтерін қамтамасыз ету үшін белгілі бір ақша ... ... яғни ... ие ... ... өз ... екі өзара байланысқан операцияларда - пассивті және активті операцияларда орындайды:
* банктік ресурстарды құрумен байланысты операциялар пассивті
операцияларға жатады.
Банктердің ... ... ... және ... ... ... ... акционерлік, резервті капитал және бөлінбеген табыс жатады.
Акционерлік (немесе жарғылық) капитал акцияларды шығару және орналастыру арқылы жасалады. Негізінен, банктер өз ... ... сай жаңа ... ... ... ... ... асырады.
Резервтік капитал немесе резервтік қор табыстан түскен аударымдар есебінен құрылады және ол ойда жоқ шығындар мен бағалы ... ... ... ... жоғалтуларды жабу үшін арналған.
Бөлінбеген табыс - дивиденттерді төлегеннен кейін және резервтік ... ... ... қалатын табыс бөлігі.
Тартылған қаражаттар банк ресурстарының негізгі бөлігін құрайды. Бұл депозиттер (салымдар), контокоррентік және корреспонденттік шоттар.
Негізгісі - ... олар ... ... ... және жинақтық төлемдерге бөлінеді.
Контокорренттік шот арқылы банк және оның клиенті арасындағы барлық есеп ... және ... ... ... ... Бөлек кезеңдерде бұл шот пассивті болып табылады, ал қалған жағдайларда - активті: егер клиентте қаражат бар болса, пассивті, олар жоқ ... және ... ... ... ... ... ... чек жазып берсе шот активті болып табылады.
Банктің эмитирленген қаражаттары - банктер мұндай қаражаттарды іздеуде үлкен ... ... ... ұзақ ... ... ... ... қаражаттарға облигациялық қарыздар, банктік вексельдер және тағы басқа бағалы қағаздар ... ... ақша ... ... клиентураны несиелендіру үшін және кәсіпкерлік қызметін жүзеге асыру үшін қолданады.
* банктік ресурстарды орналастырумен ... ... ... ... ... ... төрт ... бөлуге болады: кассадағы қолма қол ақшалар және оған теңдестірілген қаражаттар, бағалы қағаздарға инвестициялар, ссудалар, ғимараттар және құрылғылар
(Қосымша А). ... ... ... ... ... ... болып табылады, олар арқылы банктер бір жағынан несие алады және соның негізінде салымшы-клиенттерге қарыз ... ... ... ... ал ... ... несие беріп, клиентке қатысты несие беруші болып табылады (активті операция).
Мұнымен қоса, банк көрсететін қызметтерге ... ... ... және есеп ... банк ... ... тек тапсырысты дұрыс орындау ғана табылмайды, сонымен қатар, пассивті және активті ... ... ... клиенттерді қамтамасыз ету де банк жауапкершілігіне жатады.
Отандық банктер үшін салыстырмалы жаңа түрі - ... ... ... ... ... ... бір жалдық төлем орнына ұзақ мерзімге машиналар, құрылғылар және тағы басқа негізгі қорларды ұсынады. ... ... ... және ... ... ...
Берілген дәрежеде несиелік қатынастардың маңызы несие түрлерін ашуға мүмкіндік береді. Несиенің түрлері оның ... ... ... ... ... түрлеріне тоқталмастан бұрын оның құрлымына қысқаша тоқтала кетейік. Несие бір бірімен тығыз байланыста болатын элементтерден тұрады. Мұндай элементтер ең ... оның ... ... болып табылады. Несиелік келісімде қатынастардың субъектілері болып үнемі несие ... және ... ... ... ... қатынастар құрылымының элементіне несие беруші мен несие алушыдан басқа тапсыру объектісі - несие ... ... ... және ... ... объектілер жатады. Тапсыру объектісі болып құнның негізгі бөлігі ретіндегі қарыз берген құн жатады. ... ... ... ... ... ... несие түрлерін сыныптаудағы белгісі ретінде көрінеді (Кесте 1).
Кесте 1
Әртүрлі белгілеріне байланысты несие түрлерінің сыныптамасы
Сыныптама белгілері
Қарыз берген ... ... ... ... ... ... мақсатты қажеттілігі
Басқа белгілер
Несие түрлері
1
2
3
4
Тауарлық
Банктік
Өндірістік
Тікелей және жанама
Ақшалай
Коммерциялық
Тұтынушылық
Айқын және жасырын
Аралас
Мемлекеттік
Негізгі және қосымша
Халықаралық
Дамыған және дамымаған
Тұтынушылық (жеке)
Несиелік келісімде ... ... кім ... ... ... ... ... түрлері ажыратылады: банктік, шаруашылық (коммерциялық), мемлекеттік, халықаралық, азаматтық (жеке).
Несиенің банктік түрі - неғұрлым кең ... түр. Бұл ... нақ осы ... ... ... ... қажет ететін субъектілерге өз несиелерін жиі ұсынады. Несиенің банктік түрі ... ... ... ... ... ... бойынша берілетін ссуда көлемінен анағұрлым үлкен. Банк ... ... ... ... несиелік іс болатын ерекше субъект болып табылады, ол қайтарымдық негізде көптеген ақша ... ... ... асырады.
Несиенің банктік түрінің бірінші ерекшелігі болып банк тек меншікті капиталымен ғана емес, сонымен қатар ... ... де ... ... Бір ... ... қарызға алып, уақытша қолданысқа басқа заңды және жеке тұлғаларға береді.
Екінші ерекшелігі болып банк ... ... ... салымдарына салынған уақытша бос ақша қаражаттарынаң тарылуы табылады.
Үшінші ерекшелігі келесідей сипатталады. Банк жай бір ақша ... ... ... түріндегі ақшаны қарызға береді. Бұл дегеніміз қарыз алушы ... ... ... несие берушімен есеп айырысып қана қоймай, одан тіпті несиенің пайызын өтейтіндей табыс ала отырып пайдалана білу ... ... ... ... ақылығы оның ажырамас бөлігі болып табылады.
Банктік несие - ... ... ... ... ... ... ... мекемелермен берілетін несие. Банктік несие коммерциялық несиенің шекарасынан асады. Бос ақша капиталы кез келген ... ... ... және ... ... арқылы кез келген бағытта жүре алады.
Қоғамдық капиталды іске асыру жағынан қарағанда банктік несие ... ... ... ... ... ... капиталдың көлемін ұлғайту мақсатында қаражаттарды қолданғанда) және ақша ссудасына (несие алушылар қарыз міндеттемелерін өтеу үшін қаражаттарды алғанда) ұлғаяды.
Банктік несие ... ... ... ... ... ... ... және сапалық өзгерістерге ұшырады. Оның біреуі ссудалық келісімнің қатысушыларымен байланысты. Қазіргі уақытта ол екі ... ... және ... ... ... ғана ... Бір ... ссудалық капиталды банктен басқа әр түрлі мекемелер де бере береді (қаржылық компаниялар, несиелік серіктестіктер, одақтар).
Несиелік мүмкіндіктер ғана өзгермейді, ... ... ... ... ... де өзгеріске ұшырайды. Несиелік операциялардың көлеміне ішкі және сыртқы факторлар әсер етеді. Біріншісіне банктің ... ... ... ... ... өсуі ... оның ... мүмкіндіктеріне әсер етеді және активті операциялардың өсуіне әкеледі.
Банктік несиенің көлеміне тек ақша-чектік эмиссиямен қосылған нақты ресурстардың көлемі ғана әсер ... ... ... өндірістік компаниялардың, жеке тұлғалардың және мелекеттік мекемелердің қарыз қаражаттарына деген сұранысы да ... әсер ... ... түсу ... банктер ресурсы емес ссудалық капитал нарығының конъюктурасын ... ... ... ... ... ... ... табылды.
Банктік несиені сипаттай отырып, несиелеу қағидалары жайында айта кеткен жөн. Кез келген ... ... ... сияқты олар: қайтарымдылық, ақылық, қамтамасыз ету, мақсатты ... ... ... диференциацияланған тақалу. Банктік несиені сипаттай отырып, несиелеудің принциптерін айта кету қажет.
Қарызға беру құнының қозғалу кезеңіне қарамастан несиенің қайтарымдылығы несиенің ... ... боып ... ... өз өзінен пайда болмайды: ол материалдық үрдістерге, ... ... ... негізделеді. Бірақ құнның айналымының аяқталуы - ол қайтару емес, құнның босауы несиені ... ... ... ... ... ... ... босаған қаражаттар қарыз алушыға уақытша қолданысқа берген ақша қаражатын қайтарып алуға мумкіндік бергенде ғана басталады. Қайтарымдылық екі жақты үрдісті білдіреді, ол ... ... үшін де, ... ... үшін де ... маңызды.
Несиені қайтаруды білдіретін қайтарымдылық қағидасына қарағанда мерзімділік қағидасы несиенің уақытында және несиелік келісім шартта бекітілген тәртіп бойынша қайтару керектігін ... ... ... ... беру кезінде мерзімін анықтауға мумкіндік беретін әр түрлі кешендердің ақша ... ... ... негізделген.
Банктік несие банк үшін ақылы ресурс боып ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар негізіндегі банктер ресурстарды төлеммен сатып ала ... және ... ... ... сата ... ... ... сипаттамасы капиталдың қозғалысы ретінде сипатталады.
Қамтамасыз ету қағидасы несие алушымен алынған ссуданы уақытында қайтару қандай да бір материалды құндылықтардың ... ... ... ... ... Бұл ... ... несие берушінің шығындар бойынша тәуекелдің төмендеуіне әкеледі.
Қолданудың мақсатты сипаттамасы несиелеудің несиелеу түрі мен объектісін ... ала білу ... ... ... ... Бұл ... ... алушыға несие берушінің қызметінің нақты жүзеге асырылуына және қаражаттың қайтарылуына ... ... ... ... Несиелеу кезіндегі дифференциацияланған тәсіл түрлі несие алушыларға несие берудің әртүрлі жағдайларын ... ... түрі - ... ... үшін қолданылатын ұйымдастырушылық-экономикалық сапасы бойынша неғұрлым толық сипаттамасы. Олардың классификациясы бойынша бірыңғай әлемдік ... жоқ, әр елде ... ... бар. ... ... ... жіктеледі:
* несиемен қызмет көрсететін іске асыру сатысы бойынша;
* ... ... ... несиелеу объектісі бойынша;
* қамтамасыз етілуі бойынша;
* несиелеу жеделдігі бойынша;
* ... ... және ... ... ... кеткендей, айырбас категориясын білдіреді. Қызметін жалғастыруға қажетті өз өнімін сату, шикізат, құрылғылар және ... ... ... алу кезінде тауар өндірушілер қосымша төлем қаражаттарды қатты қажетсінеді. Несие төлемнің маңызды құралы бола отырып, қарыз алушының әр ... ... ... үшін қолданылады. Бұл қажеттіліктер төлем айналымының ара қашықтығы көрінетін айырбас кезінде ғана ... ... ... ... ... да іске ... кезінде де болады. Өнім шығаратын шаруашылық ұйымдар алған ссудаларын өндіріс құралдарын алу үшін, жұмыскерлермен жалақы бойынша есеп айырысуды жүргізу ... ... ... есеп айырысу үшін қолданылады. Халық несиені өзінің тұтынушылық мұқтаждықтарын қанағаттандыру үшін алады. Айырбас категориясы бола ... ... ... қажеттілігін қанағаттандыру үшін, жалпы өнімді тұтыну және бөлу үшін қолданылады.
Несие өзінің ... ... ... ... ... ... өндірістік кәсіпорындардың қажеттілігіне қызмет көрсетсе, онда ол өндірістік несие. Сонымен қатар, ауылшаруашылықтық, тауарлық несие ... ... ... ... ... қатарының мемлекеттік статистикасында көрінеді (өндіріске, ауылшаруашылығына, саудаға бөлек несиелер бөлінеді). Кешендер бойынша несиелерді және бөлек коммерциялық банктерді бөледі.
Несиенің ... ... ... ... ... ... етеді. Объект несиеге қарсы нәрсені көрсетеді. Көп жағдайда несие әр түрлі тауарларды иемдену үшін қолданылады (өндірісте - шикізатты, негізгі және ... ... ... тара және ... ... - әр түрлі ассортименттегі тауарларды, халық - ұзақ ... ... ... және ... ... түрлі тауарлы - материалдық құндылықтар қарсы тұрады. Кейбір ... ... әр ... ... шғындарды жүзеге асыру үшін беріледі. Мысалы, ауыл шаруашылығында шығындар көбінесе өсімдік өсіруге, мал өсіруге бағытталады, өндірісте - ... ... ... ... ауыл ... өнімдерді өндірудің жаңа мерзіміне дайындық және т.б.).
Несиелеу объектісінің материалды-заттық пішіні болуы да болмауы да мүмкін. Несие алушы ссуданы міндетті ... оған ... ... ... ... үшін ғана алмайды. Сондықтан несиеге материалдардың нақты түрлерінің қарсы ... ... ... ... көп ... кәсіпорында бос ақша қаражаты уақытша болмаған кезде, бірақ ағымдағы ... ... әр ... ... қалыптасқан кезде төлем айналымындағы арақашықтыққа алынады. Бұл кәсіпорын жұмыскерлеріне жалақыны төлеу бойынша қажеттілікпен ... ... ... және ... ... ... салықтарға байланысты, мүлікті сақтандыру бойынша төлемдерге байланысты ... ... ... Бұл ... ... ақша қаражаттарының жеткіліксіздігін және төлем айналымындағы қашықтықты жабады.
Несиенің түрі бойынша ... оның ... ... ... Әдетте, қамтамасыз етуді сипаты, дәрежесі және пішіні бойынша ажыратады. Қамтамасыз етудің сипаты бойынша ... және ... ... етуі бар ... ажыратады. Тікелей қамтамасыз етуі бар ссудаларға нақты материалдық объект үшін берілген, ... ... ... алу үшін ... ... ... Жанама қамтамасыз етуі бар ссудаларға төлем айналымындағы қашықтықты жабу үшін берілген ссуда жатады. Ссуда несие ... ... ... өтеу үшін, тауарлы-материалдық құндылықтарға төлеу үшін берілсе де, меншікті ақша көздерінен құрылған тауарлық қор түріндегі қосымша материалдық қамтамасыз ету ... ... ету ... бойынша толық (жеткілікті), толық емес (жеткіліксіз) қамтамасыз ету мен қамтамасыз етуі жоқ несиелерге бөлінеді. Қамтамасыз ету ... ... ... ... ... болса, толық қамтамасыз ету болады. Толық емес қамтамасыз ету оның мөлшері несие құнынан төмен болғанда қалыптасады. ... ... етуі де ... ... ... ... бланктік деп аталады. Ол көбінесе банктің несие алушыға толық сенімділігі кезінде немесе қаражаттың толық қайтарылуына сенімді болғанда беріледі. ... ... ... тек ... ... ... ... мен өтімді тауарлық-материалдық құндылықтардың тарапынан ғана қарастыруға болмайды, сонымен қатар оларды сыртқы кепілмен де қарастырады. Несиені қайтаруды қамтамасыз ... ... ... ... несие алушы меншігіндегі мүлікті кепілдендіруден басқа сақтандыру, басқа да кепіл түрлері жатады.
Несие сыныптамасы кезінде жедел несиелендіруге байланысты ... ... ... ұзақ ... және орта ... ... ...
Қысқа мерзімді несиелер қарыз алушының айналым капиталының қозғалысымен байланысты ағымды қажеттілігіне қызмет көрсетеді. Қысқа мерзімді несие болып ... ... ... ... мерзімі бір жылдан аспайтын несие табылады. Бірақ тәжірибеде олардың мерзімі ... ... ... Бұл экономикалық жағдайлармен, инфляция дәрежесімен анықталады. Мысалы, Қазақстанда 90-жылдары инфляциялық үрдістер әсерінен қысқа мерзімді ... ... 3-6 айға ... ... ... мерзімді және ұзақ мерзімді несиелер өндірісті жаңартуға және өндірісті кеңейтудегі капиталды шығындарды жүзеге асыру үшін арналған ұзақ ... ... ... етеді.
Орта мерзімді және ұзақ мерзімді несие бойынша бекітілген стандартты мерзім әлі жоқ. Мысалы, АҚШ-та орта мерзімді несиелерге өтеу ... 8 ... ... ... ... ... 6 ... аспайды. Ұзақ мерзімді несиеде де бірыңғайлық мерзім жоқ.
Қазақстанда орта мерзімді несиелерге өтеу ... 6 ... 12 айға ... ... ұзақ мерзімді несиелерге мерзімі 1 жылдан асатын несиелер жатады. Несиелерді олардың қызмет ету ... ... ... ... ... ... жақтады, өйткені ақшаның құнсыздануы кезінде тіпті қысқа мерзімнің өзінде капиталды жоғалтуға әкелуші еді. ... ... ... мерзімі жайында көріністі қалыптастырды, несиелеу жеделдігінің критерийін өзгертті.
Несиені оны қолданудағы ақылығына байланысты сыныптауға болады. Мұнда ақылы және ... ... және ... несиелерді ажыратады. Бұл жіктеудің негізінде ссуданы қолданғаны үшін бекітілген пайыздық ставка мөлшері жатыр.
Қазіргі заманғы шарушылықта ... ... ... ... Бұл ... несие беруші қарызға беретін құнды ақша сомасы ретінде емес ссудалық пайыз ретінде қайтып келетін, өздігінен өсетін құн ретінде береді. Қарыз ... ... ... ... үзіліссіздігін қамтамасыз ету үшін, сонымен қатар, несие берушімен есеп айырысатындай жаңа құнды құру үшін тиімді қолдану керек. Сондықтан, ... ... ... ... ... сипатта болады.
Дегенмен, ертедегі және қазіргі тарихта өте ... ... ... ... де ... Көп ... ... заманғы шаруашылықта бұл несие инсайдерлерді (банк қызметкері) несиелендіргенде, несиенің жеке (достық) түрі кезінде және т.б. ... ... ... ... ... несиеден үлкен пайыздық ставканы төлеумен байланысты. Ереже бойынша, мұндай ставка ссуданы қайтармауының (күмәнді қамтамасыз етуге байланысты, несие алушының төмен несиеқабілеттілігіне ... ... ... бар несие бойынша бекітілген. Басқа несиелер (жоғары пайыздық ставкамен) уақытында ссуданы қайтармағаны үшін, ... ... ... ... өзгерістерге өзіндік санкция ретінде қолданылады.
Несие беруші көп жағдайда ақылықтың мөлшерін несиенің мерзіміне, ... ... ... қарыз алушының несиеқабілеттілігіне байланысты өзгертеді. Ақылық экономикалық цикл - көтерілу, депрессия немесе экономикалық кризис ... ... және ... ... - ... ... ... Мысалы, батыс тәжірибесі үшін 1990 жылғы экономикалық кризис және ... ... ... ... ... ... ... мөлшерімен салыстырғанда анағұрлым үлкен. Әлемдік банктік тәжірибеде несиені жіктеудің басқа да нысандары бар. ... ... ... ... капитал қызметін атқарады. Бұл дегеніміз несие беруші қарызға беретін құнды ақша сомасы ретінде емес ссудалық ... ... ... ... ... ... құн ретінде береді. Қарыз алушы берілген қаражатты өндірістің үзіліссіздігін қамтамасыз ету үшін, сонымен қатар, несие берушімен есеп ... жаңа ... құру үшін ... ... ... ... несие құндық көрсеткіш ретінде ақылы сипатта болады.
2 ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ... ...
2.1 ... Республикасында банктік несиелеу жүйесінің қазіргі
жағдайы және эволюциясы
Бұрынғы КСРО, сәйкесінше Қазақстанда Мемлекеттік ... ... және ... банктерінен тұратын бір деңгейлі банктік жүйе болған.
1990-1991жж. Қазақстанның тәуелсіздікті алу мен нарықтық қатынасқа ... ... ... ... ... құрудың қажеттілігі туды. Ол үшін 1990 жылы Қазақстанның банктік жүйесін қайта құру үшін заңнамалық негіз құрылды - жаңа заң ... ... ... ... рет ... ... ... мен басқа да несиелік мекемелерді (өзара несиелендіру қоғамы, зейнетақы, инвестициялық қорлар, ... ... ... ... Жеке ... ... ... сонымен қатар шетел капиталының қатысуымен банктерді ашуға рұқсат берілді. Сонымен қатар бұл заңда Қазақ КСР мемлекеттік ... ақша - ... ... ... ... мен ... ... коммерциялық және мемлекеттік банктермен жүзеге асырылатын операциялар ... және ... ... қызметтерінің ашылуы мен тоқтатылуының тәртіптері мен мемлекеттік банкпен коммерциялық банктерді ... ... ... мен ... ...
Екі деңгейлі банктік жүйесі 1991 жылы мемлекеттік кешендік банктердің қайта құрылуымен және КСРО ... ... ... ... зайырлы мемлекет орталық банктеріне тән функциялармен қамтуымен, сонымен қатар бірінші коммерциялық банктердің ашылуымен бірге құрылды. ... ... ... ... ... ... Банкпен ұсынылды.
Банктік жүйенің екінші деңгейі бұрынғы КСРО шекарасындағы мамандандырылған банктердің жүйесіне ... ... ... мамандандырылған банктер негізіндегі банктер ұсынды, олар: Промстройбанк (Туранбанк), Казвнешэкономбанк ... ... ... ... ...
1993 жылдың сәуірінде және арнайы заңдар қабылданды, біріншісінде тек банктік қызметке қатысты реттеу нормалары ғана қалды. ... ... ... ... мен әдістері кеңейтілді.
1993-1994 жылдары коммерциялық банктердің саны 204-ке ... оның ... ... ... ... ... Банктің алдында банктік секторды сауықтандыру мәселесі тұрды. Банктерді құру мен олардың қызметтері туралы ... ... ... ... ... ... ... банктік қызметті реттеу бойынша неғұрлым кең өкілеттілігі 1995 ... 31 ... ... қызметті жүзеге асыру мен банктік қадағалаудың халықаралық стандарттарының негізінде жасалған заңның күшімен ... ... ... Қаулысында бекітілді. Содан бері өзгертулер мен қосымшалар 12 рет енгізілді. Банктік ... ... ... ... ... ... іс ... жақындауы мен банктік қызметті халықаралық стандарттар бойынша, ең алдымен банктік қадағалау ... ... ... негізгі қағидалары бойынша реттеу табылады.
FSAP бағдарламасы шегінде МВФ және ВБ ... ... ... ... ... ... негізгі қағидаларын ұстануды бағалауға сәйкес, 2000 жылдың басына құқықтық жүйе толығымен Базельский комитетінің ... ... ... Бұл ... халықаралық қаржылық ұйымдармен де расталады, мысалы Еуропалық Қайта құру мен Даму Банкісімен Қазақстанның банктік секторының қайта құрылуына жасалған ... ... ... ... кіретін мемлекеттер арасында тек Балтық жағалауы мен Шығыс Еуропаның елдерінің ... ғана жол ... ... заңға сүйене отырып, 1995 жылы банктік қадағалаудың өкілетті органы ... ... ... ... ... ... қайта құруды жүзеге асыра бастады.
Қазақстанның банктік ... ... ... бірінші бағдарламасы 1995 жылға сол жылдың 15 қаңтарында қабылданған Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ақша ресурстарының орталықтанған қайта бөлуді максималды қысқарту болып табылады. Банктер халықтың жинағын, шаруашылық субьектілердің бос ақша ... және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету керек болатын.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... азайту шараларын қабылдады, дәлірек айтқанда:
* 1997-2001жылдарға Қазақстанның Акционерлік ... ... ... ... ... бағдарламасын бекіту;
* ашық түрдегі АҚ акцияларының ... ... ... ...
* ... ... Банкі және акционерлік Банкі акцияларын мәжүрлік сатып алу, ... АҚ ... және ... жекешелендіру бойынша тендер жүргізу;
* ашық ... АҚ ... ... ... алу және оның АҚ ... содан кейін АҚ жекешелендіру мақсатында тендер жүргізу. ... ... ... мен ... ... 1996 ... ... екінші деңгейлі банктердің халықаралық стандарттарға көшу Бағдарламасы қабылданды, оның шекарасында халықаралық ... ... ... ... ... сапалылығына, менеджмент деңгейіне, бухгалтерлік есепті жүргізуге, ақпаратты таратуға қадамдық жету қарастырылды.
2001 жылдың 1 мамырына жағдайы бойынша 11 банк - I ... 24 банк - II ... ... 12 банк ... ... кетті.
Бағдарламаның мақсаты халықаралық стандарттар деңгейінде өз қызметтерін жүзеге ... ... ... банктер кіретін тұрақты банктік жүйені құру болғандықтан банктердің саны қаржылық жағдайы тұрақсыз болған банктер есебінен күрт төмендеді. Мұнымен қоса ... айта ... жөн: ... капиталдану деңгейіне деген қатаң талаптары банктік секторды сауықтандыруды ... ... ... ... ... капиталданған банктердің өз еркімен несиелік серіктестіктерге қайта жандануы байқалды. Қаржылық тұрақсыз және төлемқабілетсіз ... ... ... банктік операцияларды жүргізуге жоққа шығарылған лицензиялар мен мәжбүрлік жою үрдістері қолданылды. ... жылы ... ... және ... ... ... ... қызмет түрлерін кеңейту қарастырылды, сонымен қатар банктерді ашу мен оларды лицензиялау бойынша, ішкі бақылау мен банк ... ... ... ... CAMEL ... ... ... қаржылық жағдайын бағалауда рейтінгтік түрі енгізілді.
1999 жылы Қазақстан Ресубликасының басқармасы мен Ұлттық Банкінің шешімі бойынша ... ... ... ... ... жүйесі (ЕЖАБ) енгізілді, ол Ұлттық Банктің қол ... ... ... теңге бағамының сұраныс пен ұсыныс негізінде қалыптасуын қарастырады, теңге 1998 жылда болған дағдарыстан кейін, әсіресе Ресейде күрт ... Банк ... ... ... оларды қайта бағалау негізінде едәуір өсті. ... ... ... алушының қаржылық жағдайының нашарлауы нәтижесінде банктердің ссудалық қоржынының сапасы біршама төмендеді және провизияларды ... ... ... Бірақ банктердің жоғары капитализация деңгейі мен елдегі экономикалық өсуге байланысты ЕЖАБ жүйесін енгізу банктердің қаржылық тұрақтылығы мен банк секторының ... аса әсер ... ... жылы ... деңгейлі банктерде жеке тұлғалардың салымдарын (депозиттерін) міндетті түрде кешенді кепілдендіру (сақтандыру) жүйесінің енгізілуі банк салымшыларының мүдделерін ... ... ... ... ... ... банктік секторға деген сенімі артты, ал бұл болса банктік секторды институционалдық дамытуға кедергі келтіретін негізгі мәселелерінің бірі ... ... Бұл ... шешу үшін 1999 ... ... ... Ұлттық Банк болып табылатын жабық акционерлік қоғамы құрылды. Қазақстанның банктік жүйесі үшін депозиттерді сақтандыруды ... ... ... ... банктермен жүргізілетін белсенді операциялардың мөлшерінің өсуі, олардың бәсекеқабілеттілігінің ... ... ... өзіндік құндарының төмендеуі табылады.
2000 жылы Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне өзгертулер мен қосымшалар енгізілді, оған сәйкес банктік ... ... ... ... ... ... оны таратудың процедуралары қатаңдалды, сонымен қатар жеке тұлғалардың салымдарын ... ... ... ... кепілдендіру (сақтандыру) жүйесінің қызметімен байланысты нормалар жетілдірілді. Осындай бағыттағы мемлекетпен бекітілген шаралар банктермен ... жеке ... ... ... ... ... ал бұл ... банктік жүйеге деген сенімін білдіреді. Қазіргі уақытта берілген жүйенің ... ... жеке ... ... ... банктердің 34-нен 20-сы табылады. Яғни барлық банктердің 60%, ал кепілдендірілген салымға барлық жеке тұлғалардың депозиттерінің 59% келеді. Барлық осы ... ... ... ... ... ... ... негізі болды. Салымдардың жан басына шаққандағы көлемі бойынша (140 АҚШ дол.) Қазақстан ТМД елдерінің арасында Ресейге ғана жол ... ... ... 1 ... ... ... Қазақстанда 47 банк жұмыс істеп тұрды, оның ішінде 1 банк 100% мемлекеттің қатысуымен жұмыс істеп тұрды, біреуі ... ... 16 банк ... ... (12 еншілес банктерді қоса).
Халықаралық агенттіктерден алынған несиелік рейтингтерге 2002 жылдың басына 8 отандық банткер ие болды, сонымен қатар бас ... мен 10 ... ... де; халықаралық агентілікпен қазақстандық банктерге рейтингті иемдену мен ... ... ... капитал нарығына шығуы әлемдік экономикадағы интеграциялық үрдістердің дамуын көрсетеді.
Нәтижесінде бүгінде ТМД елдерінің ішінде ең қарқынды дамып келе ... ... ... қол ... қорғалған, тұрақты және таза банктік жүйе құрылды 2004 жылдың 1 қаңтарына 35 банк қызмет көрсетіп отырды, оның ... ... - 2, ... ... - 16. 2003 ... ... Қазақстанның барлық банктері қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттары ... ... ... ... ... ... капиталы 198,6 млрд. теңгені (1,3 млрд. АҚШ долл.) құрады, жиынтық активтер - 1,5 ... ... (10 ... ... құрады. 2003 жылға банктердің жиынтық активтері 46,5%, ал халықтың салымдары - 33,8% ... Банк ... 58% ... ... ... ...
Екінші деңгейлі банктер үшін экономиканың нақты секторын несиелеу операциялардың приоритетті түрі болып қала береді. 2003 жылы ... ... ... көлемінің өсуі 2002 жылмен салыстырғанда 45,5% құрады, 2004 жылы 2003 жылмен салыстырғанда - 51,7 % ... ... ... үшін ... ... ... ... жалпы көлеміндегі орта және ұзақ мерзімді несиелердің үлесінің өсу тенденциясы табылады. Теңгелік несиелердің үлес салмағы өсуде.
Кесте 2
Екінші деңгейлі ... өсу ... ... ... ... ... ... банктердің саны
44
38
35
35
2 кестенің жалғасы
1
2
3
4
5
2
Екінші деңгейлі банктердің филиалдарының саны
400
367
376
378
3
Екінші деңгейлі банктердің есеп ... ... саны ... ... банктердің шетелдегі өкілдерінің саны
8
7
7
7
5
ҚР бейрезидент-банк өкілдерінің саны
12
14
19
18
6
Кастодиалдық қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар ... саны ... ... ... ... банктік жүйесі ТМД елдерінде қарқынды дамып келе жатқандардың бірі болып табылады. Сөйтіп, активтердің ЖҰӨ-ге қатынасын ... ... ... ... 2004 жылы 48,5%-дан 2005 жылы 61,8% өсті. Бұған нормативті-құқықтық база және мемлекеттік бақылау-реттеушілік органдар саясаты құрылған жағымды макроэкономикалық айналасы ... ... ... ... банктердің активтердің өсу динамикасы,
2000-2005жж.
Сурет 1
Қаржылық ... ҚР ... ... ... ... банктерінің жиынтық активтері 2005 жылға 68% - 4 515 ... ... өсті ... 33,5 ... ... бұл 2000 ... ... рекортты өсуі болып табылады (Сурет 1).
Банктердің жиынтық міндеттемелері 68,6 % - 4 073,4 ... ... (АҚШ 30,4 ... ... ... оның 50,2% ... еместердің алдындағы міндеттемелері, бұл дегеніміз, жоғары халықаралық ... бар ... ... ... алатын қарыздарының шапшаңды өсуі болып табылады.
Банктік сектордың капитаизациясы несиелік ұйымдардың активтерімен ... озық ... өсіп ... ... Қазақстанның несиелік мекемелерінің жиынтық капиталының көлемі 2005 жылы 69,2% өсіп, 2006 жылдың 1 қаңтарына 586,9 млрд. ... (АҚШ 4,4 ... ... құрады. Банктердің жиынтық капиталының ЖҰӨ қатынасы көрсеткіші 8% құрады.
Заңды және жеке тұлғалардан (банктер мен ... ... ... ... ... ... ... жалпы сомасы 2005 жылы 56,9% өсіп, 2006 жылдың басына 2 523 ... (АҚШ 18,8 ... ... ... несиелік қоржыны 1 484 млрд. деңгейінен 2 592 млрд. тенгеге (АҚШ 19,6 ... ... ... ... 2004 ... өсім 74,6% құрады. Банктік несиелердің ЖҰӨ қатынасының индикаторы бойынша көрсеткіш 42% ... - ... ... мемлекеттермен салыстыруға болады деген сөз.
Алдында айтылғандай, несиелік операциялар коммерциялық банктердің белсенді операциялардың негізгі түрі болып табылады, ... ... ... ... ... куә болады: коммерциялық банктердің құрылымындағы 60% жоғарысы несие үлесіне келеді.
Кесте 3
Коммерциялық банктердің ... ... ... салмағы, пайызбен
2004ж
2005ж
2006ж
1
2
3
4
1
Банк ЦентрКредит
63,3
63,8
72,3
2
Темірбанк
65,1
64,6
72,1
3
Нұрбанк
77,1
59,7
68,8
4
Казкоммерцбанк
70,3
62,4
67,5
5
Альянс Банк
44,5
54,0
66,0
6
Каспий Банк
59,6
74,6
63,9
7
Банк ТуранӘлем
67,3
68,9
63,3
8
Халық Банк
66,3
76,6
62,6
9
Еуразиялық ... ... ... ... кестенің мәліметтері бойынша екінші деңгйлі банктердің несиелеу көлемі жылдан жылға өсіп ... көре ... 2004 жылы 2003 ... ... ұсынылған несиелер көлемі 505882 млн. теңгеге немесе 51,7% өсті, 2005 жылы 2004 ... ... ... берілген несиелер көлемі 1108080 млн. теңгеге немесе 74,7% өсті. Егер 2005 жылдың көрсеткіштерін 2003 жылмен салыстырсақ, несие көлемінің өсу ... 165% ... ... 4 ... ... бойынша екінші деңгейлі банктердің несиелерінің динамикасы, 2003-2005 жж., млн. теңге
2003
2004
2005
1
2
3
4
Барлық несиелер
978128
1484010
2592090
соның ... ... ... ... ... ретінде әр түрлі кешендердің кәсіпорындары бола алады. ... ... ... ... ... ... ... отырып келесідей қорытынды жасауға болады: сауда кәсіпорынының үлесіне берілген несиелердің ең үлкен үлес салмағы келеді (24,6% - 2005ж). Бұл ... ... ... ... тауарлық-делдалдық қызмет кәсіпкерлік қызметтің негізгі түрі болып табылады. Екінші орында берілген несиелердің көлемі бойынша өндірістік кәсіпорындар ... (16,9% - ... ... ... ... рөлі үлкен. Несие алушының берілген категориясына несиелерді берудің ... ... ... 2005 жылы 2003 ... ... шағын бизнестің субъектілеріне берілетін несие көлемі 273956 млн. теңгеге немесе 139,6% өсті (Кесте 5).
Кесте 5
Шағын бизнес субъектілеріне екінші ... ... ... ... ... ... ... ішінде:
ұлттық валютада:
104434
171541
261121
қысқа мерзімді
48249
71860
100628
ұзақ мерзімді
56185
99681
160494
шетел валютасында:
91778
116826
209046
қысқа мерзімді
32334
25692
40804
ұзақ мерзімді
59444
91134
168243
Сонымен қоса ұлттық валютада берілген несиелер көлемі шетел валютасымен ... ... ... асып ... Бұл ... түсіндіріледі: несие алушының ұлттық валютаға деген сұранысы оның басқа валюта ... ... ... өсуі ... жоғарлады.
Қазақстан Республикасының кейбір коммерциялық банктерінің несиелік қоржынының құрлымын талдай келе, келесідей қорытындыға ... ... ... берілген несиелердің неғұрлым үлкен үлес салмағы ұзақ мерзімді несиелерге келеді.
Мұны ұзақ мерзімді ... ... ... ... шығындарды, сонымен қатар, құрылыс шығындарын және капитал айналымын толтыруға қарағанда ... ақша ... ... ... ... үйді ... (коммерциялық, тұрғын) байланысты шығындарды қаржыландырудың негізгі көзі екенімен түсіндіруге болады.
Кесте 6
Несиенің жалпы қоржынындағы ... ... ... ... ... пайызбен
Несиенің жалпы қоржынындағы ұзақ мерзімді несиелердің үлесі
Несиенің жалпы қоржынындағы қысқа ... ... ... жалпы қоржынындағы өзге де несиелер
2004
2005
2006
2004
2005
2006
2004
2005
2006
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
1
Еуразиялық банк
86,6
87,1
88,7
12,5
11,5
10,7
0,9
1,4
0,6
2
Альянс Банк
70,9
83,1
86,9
24,8
14,0
13,6
4,3
2,9
0,0
3
Нұрбанк
82,7
79,7
77,7
16,8
18,8
21,7
0,6
1,5
0,6
4
Халық Банк
70,3
77,9
77,7
26,0
19,5
21,2
3,6
2,6
1,1
5
Темірбанк
70,4
72,6
77,1
22,4
17,0
21,6
5,2
10,4
1,4
6
Банк
ЦентрКредит
66,6
73,7
75,3
32,6
25,8
24,2
0,8
0,5
0,5
7
Банк ТұранӘлем
66,7
59,8
74,8
32,1
38,8
21,7
1,2
1,4
3,5
6 кестенің жалғасы
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
8
АТФ банк
64,4
64,2
72,7
32,6
35,0
26,7
3,0
0,8
0,5
9
Казкоммерцбанк
66,5
68,2
68,9
30,3
29,8
30,1
3,2
2,0
1,0
10
Каспий ... 6 ... АҚ ... жалпы қоржынындағы ұзақ мерзімді несиелердің үлесі 2005 жылға қарағанда 2006 жылы 1,6 пайызға жоғарлаған, несиенің жалпы қоржынындағы қысқа мерзімді несиелердің ... 1,6 ... ... ал ... ... портфеліндегі өзге де несиелер өзгеріссіз қалған.
2.2 Коммерциялық банктегі несиелік саясат және несиелік процесс
( АҚ ... банк ... ... ... ... ... саясатын өзі анықтайды.
Коммерциялық банктің несиелік саясатының рөлі мен тағайындалуы - бұл жүйелі әрекетті қамтамасыз ету және ... ... ... ... сақтау.
Коммерциялық банктің несиелік саясатының мақсаты болып несиелік ... ... ... ... ... ... және ... басқару негізінде несиелік қоржынның сапасын көтеру және қалпында ұстау табылады.
Коммерциялық банктің несиелік саясатының мазмұнына стратегияны анықтау және несиелік ... ... Банк ... ... ... ... ... стратегиялық бөлігінде қағидалары, мақсаттары және несиелеу сферасындағы банк приоритеті болады, ал ... ... - ... ... жүзеге асыру үшін арналған қаржылық және банктік инструментарий болады.
Несиелік саясат несиені ұсыну мен несиелік тәуекелді басқарудың негізін, Банк қызметкерлері ... ... ... ... ... ... ... қалайды.
Несиелеу коммерциялық негізде тәуекелді басқару және бақылау жағдайында, ... ... ... және ... ... жағдайында банкпен беріледі.
Банктің несиелік саясат бойынша стратегиясы бекітілген Стратегиялық жоспардың құрамдас бөлігі болып ... және ол ... ... ... ... ... ...
Банк несиелік нарықтың тиімді секторында әрекеттерін ұлғайтуға тырысады, аймақтың және ... ... даму ... байланысты ұзақ мерзімді өзара тиімді байланыстарға бағытталған қатынастарды дамытып, бекітеді.
Банк өзінің ... ... ... ... ақша ... ... қаржылық көрсеткіштері және даму перспективасы бар шағын және орта бизнестегі фирмалар мен ... ... ... ... ... негізіне келесідей қағидалар жатады:
* банктің мүмкін шығын көздерін болжау, сонымен қоса несие алушының төлемқабілеттілігін төмендететін қиын жағдайларды немесе несиені қайтармауды ...
* ... ... ... ... мен бөлімшелерінің жетекшілерінің және несиелік офицерлерінің жауапкершілігі, саясаттың және тәуекелмен басқару механизмінің нақтылығы.
* банк жүйесінің қызмет ... ... мен ... бөлімшелері бойынша тәуекелді басқару мен үйлестіру және тәуекелмен басқару процедуруларын сақтаудың анық ... үшін ... ... ... несиелік тәуекелмен - несие алушының несиені қайтару міндеттемесін орындамау тәуекелімен, сонымен қатар, кепілді хат бойынша міндеттемелер тәуекелімен, овердрафтпен және аккредетивпен ... ... ... ... тәуекел Банк пен зайым келісім-шарты бойынша несие алушымен ... ... ... ... ... ол Банктен де несие алушыдан да тәуелді.
Несиелік тәуекелдің дәрежесін анықтайтын ... ... - ол ... ... ... ... алушының несиеқабілеттілігін бағалау кезінде келесі факторлар назарға ...
* ... ... ...
* ... қаржылық-шаруашылық жағдайын динамикалық талдау;
* несие алушының Банк алдындағы негізгі қызметі және аударылған ақшалай сыйақысы ... ... ... үшін ... ақша ... ... ... ағымды қабілеттілігі;
* меншікті капиталдың жеткіліктілігі және оны жобада қолдану мүмкіндігі;
* несие алушы нарығының коньюктуралық жағдайы және оның ... даму ...
* ... ... ... ... және басқару мүмкіндігі жағынан қарағанда адамгершіліктік және істік абыройлығының тұрақтылығы;
* ликвидті кепілділік мүлкінің немесе қаржылық ликвидті құралдардың қолда бары ... ... ... ... ... ... және т.б.). ... тиімді басқару үшін айтылған осы факторлардың әрқайсысы талданып, бағалануы керек.
Несиелік тәуекелдің дәрежесіне, бұдан басқа, Банктің несиелік ... ... ... жұмыс сапасын анықтайтын факторлар әсер етеді:
* банктің несиелік ... ... ... және ... ... қолда бары;
* ссуданы қайта қарастыру мен оны берудің үрдісінің қолда бары;
* ... ... ... ... ...
* моноторинг жүйесі және несиені беру мен нақты өтеу көздерінің ерекшеліктерін ... ...
* ... ... ... ... мен қарыз алушы жайында анықтылық ақпараттың бар болуы;
* несиелік үрдіске қатысатын Банк қызметкерлерінің ... ... ...
* ниетсіз Банк қызметкерлері жағынан алаяқтықты және жемқорлықтың алдын алу.
Банктің несиелік бөлімшелерінің ұйымдастырылған ... ... ... ... ... ... едәуір дәрежеде төмендетеді.
Несиелік тәуекел дәрежесіне маңызды ықпалын несиелік қоржынның концентрациясы мен диверсификациясы тигізеді.
Несиелік қоржынның концентрациясы дегеніміз - ... ... ... бөлігінің тәуекелдің (бір-екі несие бойынша жоғалтулар несиелік қоржынның сапасының нашарлауына немесе оның мүлдем құлдырауына әкелуі мүмкін) үлкен концентрациясымен байланысты ... ... ... ... Банк ... ... ... арқылы несиенің артық концентрациясымен байланысты тәуекелдің төмендеуіне тырысу керек. Несиелік қоржынның диверсификациясы ссуданы әр түрлі географиялық ... мен ... ... ... кең тобы ... ... ... алушының көп санына аз мөлшерде несие беруді, қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... қоржынның сапасын көтереді, тәуекелдің жалпы деңгейін төмендетеді, бірақ ол кәсіпкерлік басқаруды және нарықтың жақсы меңгерілуін талап етеді. ... ... ... және Банк ... ... басқару үшін дербес несиелеудің шектеулері бекітілген:
* филиалдарына - Банк басқармасына;
* несилеу ... - Бас ... ... ... бас ... Несиелік комитетіне - Банк Басқармасына;
* банк ... - ... ... ... кері ... ... дербес жағдайда, несиені беру туралы шешім Банк басқармасымен бекітілген несиелік шектеу шегінде Басқарманың төрағасымен қабылдануы мүмкін.
Банк Басқармасымен бекітілген несиелеу ... тыс ... беру ... шешім Банк Директорларының Кеңесімен қабылданады.
Банк бөлімшелері үшін ... ... ... ... бір ... ... шектеу;
* несиені беру мерзімі бойынша шектеу;
* несиелеу бағамы бойынша шектеу;
* банк қызметкерлерінің тұтынушылық ссудасы бойынша шектеу.
Несиелеу үрдісі ... ... ... ... ерекше міндеттемелер пайда болуы мүмкін. Неғұрлым кең таралғандарға Банкпен ерекше қатынастағы жақтар арасындағы өзара байланысқан шоттар мен ... ... ... ... шоттар:
* несие алушы бір немесе бірнеше Банк бөлімдерінен бірден артық қарыз алады;
* несие алушы басқа несие ... ... ... бола ... банк ... тек ... ... алушысымен ғана емес, сонымен қатар өзінің тікелей немесе жанама кәсіпорындарымен жүзеге ... ... ... ... тікелей немесе жанама бақыланатын екі (немесе одан да көп) қарыз ... ... ... ...
Мұндай компанияларды несиелендіру Банк үшін үлкен тәуекел. Мұндай қарым-қатынастар болған жағдайда жалпы тәуекелден шыға отырып ... ... ... ... ... сұрақтарды шешу қажет.
Несие немесе кепілдік, аккредетив, баланстан тыс міндеттемелер ... ... ... бір ... ... ... ... клиенттер үшін Банктің жиынтық капиталының 25% аспауы керек.
Банкпен байланысты ерекше қатынастағы жақтармен келісімдер (инсайдерлермен):
Банкпен ... ... ... ...
* кез ... лауазымды тұлғалар немесе Банктің жетекші жұмыскерлері
(Директорлар Кеңесінің мүшелері мен төрағасы, Басқарма ... оның ... және Банк ... ... ... ... мүшелері немесе ревизор, Бас офистің бас бухгалтері және оның ... Банк ... ... ... бас ... ... қатар, олардың жақын туысқандары (жұбайлары, ата-аналары, балалары, апасы, ағасы);
* Банктің ірі акционері болып табылатын (Банк акциясының 10% ... ... ... және жеке ... ... ... ... қатысушысының лауазымды тұлғасы, сонымен қатар олардың туысқандары;
* екінші пункте айтылған заңды тұлғалар осы пункта үлкен қатысушылар
болып табылады. Заңды тұлғалардың ірі ... ... ... ... ... акциясының 10% иемденетін тікелей немесе жанама иесі саналады;
* Банк оған қарағанда ірі қатысушы болып табылатын заңды тұлға, оның
лауазымды тұлғасы болып ... ... ... ... ... ... тобының біреуімен ерекше қатынастағы байланыстағы тұлға әрқайсысымен де байланысты болады.
Екі немесе одан да көп ... ... кем ... біреуі екіншісінің ірі қатысушысы болса, олар өзара байланысқан заңды тұлғалар тобы ... ... ... ... ... ... ... қатынастар заңға сәйкес шешілуі керек. Заң бойынша Банк оларға жеңілдіктер жағдайында несие бермеуі ... ... ... ұсыну дегеніміз келісімге тұру дегенді білдіреді, оның мақсаты, ерекшелігі және тәуекелі бойынша Банк өзімен ерекше қатынастағы байланыстағы емес клиенттерімен ... ... ... ... тек ... Несиелік саясаты анықтайтын жалпы жағдайда Директорлар Кеңесінің шешімі бойынша ғана беріледі.
Инсайдерлердің несие немесе кепілдік, ... ... ... тыс және ... да ... бойынша жиынтық борышы Банктің жиынтық капиталының 10% аспауы керек.
Несиелеудің негізгі бағыттары ... ... ... және әлеуметтік жағдайын бағалау негізінде, оның динамикасы, ... ... ... ... ... ... және ... мүмкіндігі негізінде құрылуы керек. Осыны ескере отырып, несиелеу ... ... ... ... ... ...
Қарыз алушының типі бойынша:
* заңды тұлғалар - тиянақты капитализациясы, жақсы қаржылық ... ... ... мен ... репутациясы, қаржылық және несиелік тарихы бар компаниялар, фирмалар;
* жеке тұлғалар - ... ... ... және іске ... ... ірі ... шоттарды ашуға мүмкіндігі бар жеке тұлғалар, ақшалық табысының ... ... ... ... жеке ... ... бойынша - жүріп тұрған бизнесті кеңейтуге берілген несиелер, айналым капиталын толтыруға арналған несиелер (шиказатты, материалдарды және т.б. өндіріске ... ... ... ... алу), ... ... ... нарықтың коньюктурасына байланысты), бөлшек несиелеу;
Несиені кепілдікпен қамтамасыз ету түрі ... :
* ... ... ... ... қаланың шетіндегі, тұрғын үйге сұранысы бар аймақтардағы тұрғын үйлер (пәтерлер, жер учаскесі, сатып алынған жер үйлер);
* ... және ... ... ... мен ... ... тауарлық павильондар, мейрамханалар, және т.с.с. қаланың мәртебелі аймағындағы сұранысы бар өтетін өндірістік аудандар мен жүріп тұрған өндірістік кәсіпорындардың және ... ... ...
* ... ... ... халықтық тұтынудағы тауарлар (қолданыста болмаған);
Несиелеу мерзімі бойынша - ... ... (бір ... ... ... ... қажеті аз бағыттар:
* жаңадан басталған бизнес, ғылыми-зерттеулік жұмыстар, пайдалы қазбаларды барлау, бастапқы инвестициялар (құрал-жабдықтар, өндірістік ... ... ... ... ... ... аяқталмаған өндіріске, физикалық тозуы 40% аспайтын қаланың шетінде орналасқан ғимараттар мен құрылғыларға, зергерлік ... асыл ... мен ... ... ... меншігі болып табылатын жылжитын және жылжымайтын мүлік объектілеріне, патенттерге, лицензияларға, және сертификаттарға беріледі.
Несиелеу кезінде тыйым салынатын ...
* ... түрі ... - ... (лицензия болмаған жағдайда) және жауынгерлік техникамен айналысу, есірткісі бар заттарды сату, және кез келген басқадай заңмен рұқсат етілмейтін ... ... ... ... ... - ... ... мекемелермен берілген мерзімі өтіп кеткен қарыздарды өтеу, несиені кәсіпорынның ... ... салу ... беру, кәсіпорын жарғысына сәйкес келмейтін мақсатта несиені беру, спекулятивті мақсаттағы несиелер (қор нарығында), қоршаған ортаға үлкен зардап тигізетін жобаларды несиелеу;
* ... ... ету ... - ... ... ... ... саналмайтын депозиттік қаражаттар (мысалы, сақтандыру компаниялардың сақтандыру қорлары) бірінші қажеттілікті заттар және ... ... мал, улы, ... және ... әсер ететін заттар, қару-жарақтар және т.б.;
* бюджеттік және төлемқабілеттілігі жоқ ұйымдар ... ... ... ... табысы жоқ тұлғаларғ несие беру.
Несиелік үрдістің ұйымдастырылуы келесідей кезеңдерді қарастырады:
* несиелік мәлімдемені ... ... және ...
* несие алушының несиеқабілеттілігін бағалау және эксперттік қорытындыны ...
* ... ... ... ... ... және ...
* заңгерлік қорытындыны дайындау;
* қауіпсіздік қызметін көрсету бойынша қорытындыны ... ... ... нормативті актілерімен айқындалған);
* несиені қолдау үрдісі және оны беру;
* несиелік мәлімдеменің заңгерлік ... және ... ... қою;
* ... ... ... ... және оны өтеуді бақылау.
Несиелік мәлімдемені қабылдау, қарастыру және талдау. Несиелік мәлімдемені және кепілді ұсыну ... ... ... және қарастыруды банктің әрекет етуші үрдістеріне сәйкес жүргізу керек. ... ... ... ... іске ... ... орнын
эксперттің қарауынсыз мүмкін емес, нәтижесінде активтер құрлымының нақты көрінісін, есептің және есеп айырысудың нақтылығы мен дұрыстығын және кепілдікке ... ... ... және ... көруге болады.
Егер берілген кезеңде жағымды ой ... онда ... ... ... ... яғни қарыз алушының жалпы несиеқабілеттілігін бағалауға және мәлімдеме ... ... ... ...
Несие алушының несиеқабілеттілігін бағалау және эксперттік қорытындыны ... ... ... және ... ... беру, кепілдіктерді және аккредетивтерді шығару) әрекет ететін типтік құрылымды сараптық (эксперттік) қорытындыларға сәйкес жүргізіледі. ... беру ... ... ... ... ... мәртебесіне, шаруашылық субьектісінің негізгі қарызды және сыйақыны өтеуге ... ... ақша ... қамтамасыз ету қабілеттілігіне негізделу керек.
Несиенің кепілдікпен қамтамасыз етілуін ... ... ... минимизациялау мақсатында несие зайымды өтеудің екіншілік көзінің - негізгі қарызды өтеуге жеткілікті кепілдік қамтамасыз ету және барлық несиелеу кезеңі бойынша ... бар ... ... ... бөлек нормативті актілерімен қарастырған жағдайлардан басқа).
Кепілденген мүлікке негізгі талаптар:
* экономикалық талаптар:
* кепілдік объектісін ... ... - ... ... ала ... ... пен ... құрал - жабдықтар ретінде таңдау;
* ұсынылған кепілді қамтамасыз етудің нақты нарықтық құнын бағалау;
* ... ... ... үш ай ... ... ... ... байланысты кепілді мүлікті қайта бағалау;
* ұзақ мерзімді несиемен қамтамасыз ету бойынша кем дегенде үш жылда бір рет қайта бағалау ...
* ... ... кепілді заттардың сақталуына бақылау ұйымдастыру;
+ заңгерлік талаптар - кепіл беруші мен кепіл ұстаушының міндеттері мен
құқықтық келісім-шарттарындағы нақты анықтамасы, кепіл бойынша ... ... ... ... ... мен толықтығы, бекітілген тәртіпті ұстану және сақтау.
Несиенің кепілді ... ... ... Қазақстан Республикасының заң актілерін есепке ала отырып жүргізілуі керек, ... ... ... ... бағалаушылармен, АҚ бекітілген ережесіне сәйкес тәуелсіз бағалаушылармен (банктің бөлек нормативті актілерімен қарастырған ... ... ... ... ... ... және жоба бойынша заңгерлік қорытындыны дайындау. Заңгерлік ... ... ... ... ... үрдіс кезінде болатын әрекет етуші заңнаманы бұзуы жайында ескерту, қарызды төлету кезінде Банк мүддесін қорғау үшін жағдай жасау, заң бойынша ... ... ... ... ... ... ... алу табылады.
Заңгерлік сараптау заңгерлік қызмет көрсету қызметкерлерімен несиелік жобаның Заңгерлік сараптауы жайындағы ... ... ... ... ... сараптаусыз беруге болмайды (банктің бөлек нормативті актілермен қарастырылған жағдайлардан басқа).
Несиені беру және өтеу тәртібі. Несиені беру (кепілдікті, ... ... ... саясатының үрдісі мен жағдайының қатаң талаптарына сәйкес жүргізілуі керек.
Банк пен несие алушы арасындағы қарым-қатынас келісім-шарттық негізде құрылады, яғни несиелік ... ... ... ... түрінде (займ, кепілдік, аккредетив) толтырылады.
Банк несиелеуді Несилеу саясатының талаптарына сәйкес ақша ... беру ... ... ...
* ... ... - ... серіктестіктерге (серіктестіктің, акционерлік қоғамдардың, компаниялар мен фирмалардың барлық түрлері), кооперативпен ... ... ... ... емес ... мен ...
* жеке тұлғаларға - Қазақстан Республикасының резиденттеріне және резидент еместеріне, жеке меншік кәсіпкерлерге, банк қызметкерлеріне.
Зайымды беру тек ... ... ... ғана іске ... ...
* банктің өкілетті органымен жағымды шешім қабылдау және Несилік комитеттің Бас офисінің, Банк Басқармасының және Директорлар Кеңесінің ... ... ... шектік мәлімдемелер бойынша жазбаларды алу (несиені беру мәселесін шешудегі өкілеттілігіне байланысты);
* несие алушыдан барлық керекті құжаттарды алу және ... ... жою, ... қамтамасыз етумен иемдену, оның дұрыс толтырылуы мен бекітілген тәртіпте мемлекеттік тіркелуі (банктің бөлек нормативті актілермен қарастырылған жағдайлардан ... ... беру бір ... ... ... бекітілген кезең бойынша мерзімінде, қолма қол ақшасыз тәртіпте, жабдықтаушылардың ... ... ... ... ... мен ... үшін есеп айырысу құжаттар төлеміне жүргізіледі.
Кей жағдайларда ғана қолма қол ақшалармен беру ... ... егер ол ... ... қолдануы банк бақылауында болса, олардың мақсаты несиені тек Несиелік Комитетпен ... ... ... өтеу әр ... ... ... ... ал қарызды өтеу негізгі қарыз бойынша - Келісім шарт ... ... ... болып табылатын төлем графигіне сәйкес жүргізіледі. Несиені өтеу күні беру күнінен бастап 15-ші күнінен 45-ші күн мерзіміне дейін бекітіледі.
Қарызды өтеу ... қол ... ... қол ... ... ... ... немесе үшінші тұлғамен жүргізіледі. Төлем мерзімі өтіп кетсе немесе Келісім шартта бекітілген басқа жағдайларда Банктің несие алушының кез ... ... ... аударып алуға хақы бар және несиелік саясат пен әрекет ... ... ... соттық және соттан тыс тәртіпте кепілденген мүліктен қанағат алуға құқы бар. ... ... ... ... ... ... мен пассивтерді басқару бойынша комитет (ALKO) прайм-рейт сыйақы ставкаларын бекітеді.
Бекітілген прайм-рейт ставкасын қолдана отырып, Бас ... ... ... ... ... банк бөлімдеріне дейін жеткізілетін несие бойынша ұсынылатын сыйақы ставкаларын анықтайды. ... ... ... ... ... ... ставкаларын бекітуге тыйым салынады.
Берілген несие бойынша мониторинг және оны өтеуді бақылау. Банктің Несиелік саясатындағы мониторинг түсінігіне ... ... ... ... ... жасау негізінде несиені өтеуді бақылау бойынша күнделікті жұмыс, зайым, ... ... ... ... талаптарды орындауды бақылау және несие сапасының нашарлауы кезінде несие алушыға әсер ететіндей шаралар қолдану жатады.
Бұл мәселеден шыға ... банк ... ... алушымен несиені өтеу бойынша болып қалатын мүмкін қиыншылықтардың алдын алу үшін немесе оларды оперативті және уақытында шешу үшін ... ... ... ... ... ... алу ...
Банктің несиелік үрдісін тиімді ұйымдастырудың негізгі мәселесі болып несиелеу ... ... ішкі ... ... ... мен ... болдырмау мақсатында құрылымдық бөлімшелер арасындағы қарым- қатынасты жетілдіру табылады.
Несиелік үрдісті ұйымдастыру жұмыскерлеріне жоғарғы кәсіпқойлыққа жетуді рұқсат ететін, шешім ... ... ... ... жүру үшін құрылымдық бөлімшелердің нақты функционалдық шек қоюына негізделуі керек.
Несиелу ... Банк ... ... жүргізуші рөліндегі бөлімдерге мыналар жатады:
* фронт-офис - клиенттермен тікелей жұмыс істейді, тұрақты және табысты клиенттерді тартуға және ... ... ... және ... ... банк ... көтеруге жауапты;
* бэк-офис (сонымен қатар заңгерлік қызмет көрсету және қауіпсіздік ... - ... ... ... және ... ... бойынша шараларды қолданады, несиелік қоржынның сапасы үшін жауап береді және несиені қарастыру және беру ... ... ... ... ... ... ... операцияларды жүзеге асырады және берілген несиелерге мониторинг жүргізеді.
Несиелеу бөлігінде бөлімдердің қызметін реттеуді және жүйелеуді Бас ... ... ... ... ...
Несиелеу Департаментінің негізгі мақсаты мен функциясы Несиелеу Департаментінің Жағдайымен анықталған.
Банктің несиелік қызметін реттейтін және ... ... ... ... ететін орган болып Бас офистің несиелік комитеті - Несиелік комитет бойынша Жағдайға негізделген коллегиалды ... ... ... ... ... ... құрамы мен өкілеттігі Басқармамен анықталып, Банктің Директорлар Кеңесімен бекітіледі.
Нашарланып бара жатқан және ... ... ... ... ... асыру кезінде әрекет етуші заңдар шегінде несиені қайтаруға және несие бойынша міндеттемелерді ... ... ... ... төлеуге бағытталған жоспарлық саясатты жүргізу қажет.
Несиенің нашарлауы байқалған кезде қалыптасқан жағдайды талдау қажет, егер ол уақытша ... ... ... ... онда оның ... ... ... Жағдайына сәйкес жеңу жағдайларын қарастыру керек.
Мұндай жағдайлар негізінде мерзімін ұзартуды ұсыну мәселесін немесе несие алушының өтініші бойынша шешілетін, қалыптасқан ... және оны ... ... ... бар ... несиені қайта құрылымдық қарауды қарастыруға болады.
Талдау нәтижесі бойынша мәселенің қалыптасуына алып ... ... ... және ... ... және ... қайта құрылымдық қарау кезеңіне ақша ағымының міндетті түрде болжамы бар жеңу ... ғана ... ... сараптық қорытынды жасалады. Бұдан басқа, несиенің кепілдікті қамтамасыз етуіне қайта бағалау және қажетті қосымша қамтамасыз ... ... ... ... ... ... келесі қадам мен шешімді қабылдау немесе несиені қайта құрылымдық қарау ... ... ... ... және ... сәйкес жалпы бекітілген тәртіпте жүзеге асырылады.
Қабылданған жағымды шешімдер бойынша зайым ... және ... ... (кепілді тіркеген органға бір нұсқасын бере отырып) қосымша келісімдер (төлем графигіне өзгерістерді ... ... ... ... өтеу ... ... ұзақ ... сипатта болса немесе несие алушының әрекетінен пайда болған кепілдіктің қауіпсіздігімен байланысты болса, онда несие проблемалық болып табылады, және келесілерді ... ...
* банк ... ... қызметін қалыптасқан мәселе бойынша хабардар ету;
* қауіпсіздік қызмет ... ... қоса ... алушының қалыптасқан жағдайды қысқа мерзімде түзете алатын мүмкіндігін зерттеу;
* кепілдік мүлкінің жағдайын ... оның ... ... және сұранысын анықтау, басқа өтеу көзі болмаған жағдайда ... өтеу үшін оның ... ... ... проблемалық несиені сақтап қалу мүмкін емес жағдайында банктің Несиелік саясатына және ... ... ... ... оны ... ... қолдану.
Мерзімі өтіп кеткен қарыздың пайда болуы мен оны өтемеуі кезінде банк бөлімі әр айдың бірінші жұлдызына Несиелеу Департаментіне ... ... ... ... және оны өтеудің шаралары жайында ақпараттар ұсынуы керек.
Келешекте банкпен ... өтеу ... ... болған несие алушыларға несиені тек Несиелеу Департаментінің рұқсатымен ғана берілетін болады.
Несиенің сыныпталуы - Банктің несиелік қоржынының оның ... ету ... ... ... ... ... несие алушымен ертеде алынған несиенің жіктелу категориясы және т.б. ... ... ... ... әсер ... ... ... сапасын бақылаудың жүйелік әдісі. Сыныптама несиелік қоржынды тәуекел деңгейі ... ... және ... ... қажетті қорды құруға мүмкіндік береді.
Сыныптама барлық несиелер бойынша әр ай сайын Қазақстан ... ... ... ... ... жасалады және уақытында қалыптасқан мәселелерді айқындап, несиелік тәуекелмен ... ... ... және ... ... ... ... банкпен анықталған мөлшер негізінде провизия қоры құрылуда.
Зайымдарды сыныптау әр ай сайын 7 ... ... ... емес айдың соңғы жұмыс күніне дейін банкпен жүргізіледі, провизия мөлшерінің өзгерісі әр айдың соңғы жұмыс күнінің ... ... ... ... ... ... несиені сыныптау қатарындағы Бас банктің несиелік бөлімшесі мен бөлімдері ссудалық қоржынның ... ... ... ... анық ... ... ішкі ... сәйкес жүргізу керек.
Құрылған провизиялар есебінен баланстан несиені шығару мерзімі өтіп кеткен қарыз есебіне негізгі қарыздың сомасын шығарған күннен бастап ... 180-ші ... ... ... ... мерзімі өтіп кеткен қарызды өтеу бойынша барлық банк филиалдары барлық шараларды қабылдау керектігін ұмытпаған жөн (несие алушымен, ... ... ... ... жұмыс істеу).
2.3 АҚ несиелік қызметі бойынша талдауы
Банктің депозиттік ... ... ... ... қоса 2004 ... 1 ... келесіні құрайды:
* Жеке тұлғалар - 42 840 млн. ... ... ... - 47 836 млн. ... ... ... бойынша ұжымдық сақтандыру жүйесіне кіретін екінші деңгейлі банктер арасындағы банктің нарықтық үлесінің анағұрлым артуы байқалды. ... ... 1.01.05 ... 9,6% ... ал 2004 ... 1 қаңтарына ол 6,2% құрады.
2005 жыл бойы банктің депозиттік қоржыны 16 088 млн. теңгеге өсті және 2006 жылдың 1 ... 58 928 млн. ... ...
Жеке тұлғалардың депозиті бойынша нарықтық үлес 2005 жыл бойы 9,6% -дан 10,7%-ға дейін өсті (Сурет 2).
АҚ заңды және жеке ... ... ... ... ... 2 ... жылдың 1 қаңтарына банктің несиелік қоржынының көлем жылдың басында 42 234 млн. теңгеге (79,3%) өсіп, 95 539 млн. ... ... Ал ... 1 ... ... қоржынның көлемі жылдың басынан 121 381 млн. теңгеге (127%) өсіп, 216 920 млн. ... ... ... ... ... ... өсуі ресурстық базаның кеңеюімен және шағын және орта бизнесті қаржыландыруды кеңейтуге бағытталған банк стратегиясымен байланысты, сонымен қатар, ... және ... ... әр ... ... ... ... мұнымен қоса несиелік қоржынының табыстылығының едәуір төмендеуі байқалды - ... ... ... ... 2006 жылы ... 14,7% -дан 14,6% -ға дейін, ал бұл Қазақстанның несиелік нарығының жалпы тенденциясының пайыздық ставкасының төмендеуімен байланысты. ... және ... ... ... банк өзінің клиенттеріне кепілдіктер мен аккредетивтерді ұсынады. Келісім-шарттық қаржыландырудың мөлшері 2004 жылы 9,5% 14 393 млн. ... ... ... Ал 2005 жылы 55,9% - 22 440 млн. теңгеге дейін өсті (Сурет 3).
АҚ 2003-2005жж. арналған ... ... ... әр ... секторларын несиелеу кезінде банк диверсификация саясатын ұстанады, негізгі мақсаты болып банк қызметіне кешендік тәуекелдің жағымсыз әсерін шектеу.
Кесте 7
АҚ ... ... ... ... ... сектор
20
30
Өндіріс
9
6
7 кестенің жалғасы
1
2
3
Тамақ өнеркәсібі
11
7
Тау-кен өндірісі
8
6
Ауыл шаруашылығы
9
9
Құрылыс
7
11
Көліктік кешен
1
1
Жылжымайтын мүлік ... ... ... қызметтер
2
Басқалары
9
5
Экономиканың кешендерін несиелеу кезінде несиелік қоржынның үлес салмағының едәуір бөлігі саудаға келеді, жеке меншікті, азық-түлік ... ... және ... несиелеу - олардың үлесі жиынтық несиелік қоржынның 73%, ал 2005 жылы 51% құрайды. 2004 жылы ауыл шаруашылықты несиелеу ... ... 9%-ға, жеке ... ... ... 20-ға ... 2005 жылы ауылшарушылқты несиелеу бойынша несиелеу көлемі 7%-дан 11%-ға, ал жеке ... ... ... ... ... 30%-ға ... өсті (Кесте 7).
АҚ 2004-2005жж. несие қоржынының құрылымы, пайызбен
Сурет 4
Несиенің жүруі несиелеу мерзімінің ұзартылуымен несиелік қоржынның ... ... ... ал бұл ... ... ... ... сәйкес келеді. Несиелеу мерзімі үш жылдан асатын несиенің едәуір өсуі ... ... ... ... жақсаруымен, нарықтық коньюктураның қолайлығымен түсіндіріледі, сонымен қатар банктің ұзақмерзімді ресурстарының артуымен түсіндіріледі, ал бұл банкке орта және ... ... ... ... ... ... ... жасады.
Банк Еуропалық реконструкциялық және даму банкінің (ЕРДБ) несиелік сызығы бойынша шағын бизнес субъектілерін несиелеу ... ... ... негізгі көмегі болып шағын кәсіпорындардың бизнесін кеңейту, жеке кәсіпкерлік қызметті дамыту табылады. 2004 жылы берілген бағдарлама бойынша 38 млн. АҚШ ... ... 6 513 ... ... ... ... ... Қазақстан экономикасын дамыту бойынша басқа да бағдарламалар іске асырылады:
* астықты қолхат бағдарламасы;
* агротехниканы қаржыландыру бағдарламасы;
* тауарлық ... ... даму ... және Бүкіләлемдік банктің агенті бола отырып, Банк ауылшаруашылық кәсіпорындарды қолдау Бағдарламасын іске ... ... ... ... даму ... ... ынтымақтастық клиенттерге ұзақмерзімді инвестициялық және қысқамерзімді эксперталды қаржыландыруды төмен пайыздық ставкамен алуға жағдай ... ... ... тұрғын үй құрылысы бойынша Мемлекеттік бағдарламаға белсенді қатысады.
Өкіметтің жергілікті органымен бірге банк шағын және орта бизнесті дамыту мен ... ... іске ... ... қатар, Қазақстанның ауылшаруашылық министрлігінің бағдарламасын іске асырады.
Банк өзінің ... ... және ... ... ... ... шегінде ипотеклық несиелеуге үлкен мән береді.
Банк отандық ауылшарушылық өндірушілерді қаржыландырумен байланысты жобалар бойынша мемлекеттік азықты корпорациялармен белсенді ынтымақтастықты әлі ... ... ... ... ... банк ... клиенттеріне қаржылық құралдардың кең түрдегі таңдауын ұсынады, сонымен қатар, экспорттық-импорттық операцияларды қаржыландыру үшін шетел банктердің несиелік ... ... ... ал бұл арзан несиелік ресурстарды қолдануға мүмкіндік ... ... ... Банк ... ... ... басты ерекшелітерінің бірі болып табылады. 2004 жылы банк осы облыста едәуір нәтижелерге жетті.
2004 жылдың 12 айы ... ... 25,5 ... ... ... ... Бөлшек несие жалпы соманың 21,5 млрд.теңгеден асатын соманы құрайды, оның ішінде:
* 21,8 мың несие ... ... ... ... 13 ... ... асатын сомаға берілді;
* 3,7 тыс. несие Қазақстандық ипотеклақ компаниялардың бағдарламасы бойынша 8,5 млрд. ... ... ... ... тұлғалардың ссудалық қоржыны 25 млрд. деңгейіне жетіп, екі есеге өсті.
Банктегі несиелеудің маңызды бағыты болып ипотекалық несиелеу табылады. Ипотекалық несиелеу ... ... ... ... ... АҚ табылады. Компанияның ссудалық қоржынында 2004 жылдың қараша айының басында банк несиесінің үлесі 40% астамын құрады. Егер ипотекалық несиелеудің ... ... ... онда банк ... 14% (134 млн. АҚШ дол.) ... ... жылы ... үш жылдан он жылға дейін меншікті ипотекалық облигациялар шығарылды.
Кең түрдегі ... ... бола ... банк ... ... аймағында әр түрлі мақсатқа жеке тұлғаларға несиелік өнім ұсынады.
2005 жылдың 11 айы ішінде бөлшек несиелеу бойынша банктің ... ... 4,2% ... 11% ... ... ... бағдарламасы бойынша жек тұлғалардың ссудалық қоржыны 2005жыл бойы 314% ... ... ... 57 449,8 млн. ... ... ... ... 2005 жылдың басында көрсеткіш тек 13 883 млн. теңгені құрады.
2005 жыл бойы тұтынушылық несие ... 38 273 ... 36 132 млн. ... ... және ... ... бойынша 6 915 несие 25 739 млн. теңге сомасына берілді.
Қол жеткен көрсеткіштер ипотекалық несиелеудің ... өсу ... ... ... салдары болып табылады. Егер орта есеппен алғанда барлық бөлшек несиелеу бойынша ... ... ... ... 4есеге өссе, ипотекалық бойынша 6есеге өседі.
Бөлшек несие қоржынының динамикасы, млн.тенге
Сурет ... жыл бойы ... атты жаңа ... өнім енгізілді. Сонымен қатар, несиелік бөлімшелердің құрылымдық қайта ұйымдастырылуы жүргізілді.
Қазіргі уақытта банк әр түрлі өнісдік сызықты ... ... ... ... ... ... банк несиелеу жағдайын клиент талаптарына максималды жақындатуға тырысады.
3 БАНКТІК НЕСИЕЛЕУ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
Әр түрлі мемлекеттердің банктік жүйелері әр ... ... ... ... мен дамуы әр түрлі және өзіндік ерекше тарихи ... ... ... әр ... даму кезеңдерінде болды, ал олардың қызмет етуінің мақсатты басты ерекшеліктері бірнеше рет өзгерді.
Дамыған ... ... өсуі ең ... қаржылық-несиелік механизмінің тұтқасын қолдануға, ғылыми білімдер мен технологияны қолдануға және ... ... да бір ... әсер ... ... Бұл ... экономикалық тапшылықты жеңу мен экономикалық өсуді қамтамасыз ету үшін қолданылатын базалық ... ... ... ... және ... жеке ... банктер арқылы инвестицияларға трансформациялау (Жапония, Германия);
* тәуелсіз шаруашылық субъектілерді несиелеуге негізделген механизм (Үлкен Жетіліктің елдері);
* даму ... ... ... ... мемлекеттік инвестициялық банктер арқылы экономикалық өсудің басты ерекшелік бағытын жүзеге асыруды инвестициялық қолдау (Жапония, Қытай, Үндістан, Бразилия);
* даму ... ... ... жасалатын қайта қаржыландыру механизмі (Қытай, Үндістан).
Банктік жүйе ең қарқынды дамып келе ... жүйе ... ... ... ... банктік жүйенің дамуы келесілермен сипатталады:
* капиталды базаның кеңеюімен, қысқа мерзімді өтімділіктің өсуімен, қорларды өсірумен, екінші деңгейлі ... ... мен ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалар тарапынан банктік қызметтерге сұраныстың едәуір түрде өсуімен сипатталады;
* ... ... ... ... ... ... ... жандануымен және 1999-2005 жылдармен салыстырғанда несиелеумен байланысты тәуекелдің едәуір төмендеуімен сипатталады;
* қор нарығындағы банктер қызметінің жандануымен, және ... ... ... операцияның өсуімен сипатталады;
* банктердің өз еркімен несиелік серіктестіктерге қосылу ... ... ... ... ... жолымен қайта ұйымдастырылудың жалғасатын үрдістерімен сипатталады;
* меншікті ... ... ... оның ... құрамына бағалы қағаздар, сақтандыру және зейнеткерлік нарықта қызмет көрсететін, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... құрумен сипатталады.
Мемлекеттің қатысуымен, сонымен қатар тиімді механизмдерді және несиелеудің ... мен ... ... ... ... жүйенің ұйымдастырылған құрылымын дамыту көмегімен, экономиканың нақты және қаржылық секторы арасында тығыз қарым-қатынас ... ... ... ... ... ынтымақтастықтың астында рационалды несиелеу жүйесі жатыр, ол тек мемлекет экономикасында өзінің позициясын ... қана ... ... ... ол ... ... қалыптастырып, оны дамытуға қабілетті.
Мұнда негізгі блоктарды айқындауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... қажет. Қысқаша түрде басқару процесі 3 негізгі функциядан тұрады.
* қаражаттарды ... ... ... ... және ... ... ... асыру. Осыдан
шыға отырып, тұрақты экономикалық өсуді қамтамасыз ету мақсатында несиелеу үрдісін басқарудың ... ... ... ... ... аккумуляциялау блогы үшін негізгі мақсат болып банктік ... ... ... ... ... қаржылық ұйымдар мен даму бюджетінің қаражаттары банктік жүйенің активтерін ... ... көзі ... ... ... ... ұйымдастыру
Сыйақыны төлеу блогы
Банктік жүйе
Халықаралық қаржылық ұйымдар
Заңды және жеке тұлғалар
Даму банкі
Мемлекеттік ... ... ... даму ... ... ... секторы
Несиелеу блогы ... 1 ... ... ... ... ... болып жеке және заңды тұлғалардың депозиттері табылады. Оларды ұлғайту үшін салымдарды кепілдендіру жүйесін жетілдіру қажет. Маңызды болып әрекет етуші ережелердің, есеп беру ... ... ... аудиттің, бақылаудың халықаралық стандартқа сәйкестігі табылады.
Мұнда ерекше орынды банк қызметі туралы шынайы ақпаратпен қамтамасыз ... бөлу ... ол ... ... ... қорғауға және банктерді нарықтық тртіпке бағынуға мүмкіндік береді. Меншік ... ... ... ... заңнамалық базасының анықтылығы, банкротқа ұшыраған банктердің жабылғандығы туралы анықтылығы және Орталық банктан бақыланатын ведомость тәуелсіздігінің анықтылығы өте ... ... ... бөлігі болып банктік депозиттерді сақтандыру жүйесін қажетті қаржыландырумен және маманданған персоналмен қамтамасыз ету табылады. Салымдарды кепілдендірудің тиімді ... ... ... шек ... ... зейнетақы қорының салымдарымен болғандай).
Несиелеу блогы үшін негізгі ... ... ... ... ... ... активтерін басқару болып табылады. Берілген блокта экономиканың өндірістік секторын ... ... ... және ... ... ескеретін несиелеу ұсынылады.
Мәселені шешу үшін банктік және банктік емес ... ... ... ... Мемлекеттік несиелік ұйымдарды құрудан басқа жергілікті басқару органдарының, сонымен қатар, Қазақстанның даму Банкінің аймақтарындағы несиелік ұйымдардың кеңеюіне ... қол ... ... ... еді. ... Қазақстанда әрбір филиал мен есеп айырысушы-кассалық бөлімге 10 мың тұрғын келді. Салыстыру үшін, Еуропаның әрбір еліндегі, ... және АҚШ ... ... ... 700-2200 ... келеді. Ресейде - 3000 тұрғын келеді. Мұнымен ... ... ... ... ... ... ... банктердің біркелкі дамуын қиындатады. Бүгінде 33 банктің 24-і 7 ... ... ... қоса оның ... ғана ... ... бойынша 10 ірі банктің құрамына кіреді. Республиканың қалған облыстарында банктер ... ... ... ... ... ... ... банктер облыстың экономикасын көтеру құралының бірі болып табылады.
Аймақтық ... ... ... ... ... ... органы, Қазақстанның даму Банкісі, сонымен қатар Алматы мен Астана қалаларынан басқа территорияның аймағында ... ... ... ... ... ... қызығушылықпен қарайтын шетел институционалдық инвесторлар мен халықаралық ... ... ... мемлекеттік банктерге ірі инвестициялық жобаларды несиелеуге белсенді қатысуына болады.
Аймақтық банктерден басқа Германиядағы кооперативтердің несиелік жүйесін үш деңгейлі ұйымдастыру мысалы бойынша ... ... ... ... ... қайтаруды кепілдендіру жүйесінің толыққанды қызметі үшін кепілді операцияларды жүргізуге жауапкершілік, қызметті ұйымдастыру, рөлін, орнын, статусын айқындайтын нормативтік-құқықтық ... құру ... ... қоса, кепілді қорды құру үлкен шығындарды қажет етпейді. Батыс елдеріндегі кепілді қорды функциялау тәжірибесі ... ... ... ... және ол ... ... алу мен бекітуге, бөлмені жалдауға және тағы басқалары біріктіріледі. Содан соң, қорлар өздерінің қызметінің дамуына байланысты берілген кепілдер ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын таладудың әдістемесі мақсатты түрде және инвестициялық жобаларды жүзеге асыруға банк қатысқан жағдайында толық қолданыла алмайды.
Банкпен қолданылатын ... ... ... ... ... ... болып әрбір фактордың сандық өлшем бірлігінің және оның ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығы көзбен бағаланады, ал бұл клиенттің несиеқабілеттілігін талдауына ... ... үшін бір ... қолдануға мүмкіндік бермейді. Бұл көрсеткіштердің салыстырмалы мәнін дұрыс бағаламаудың ... және ... ... ... ... ... тәуекеліне әкеледі. Сондықтан несие алушының несиеқабілеттілігінің рейтингтік бағалауын қолданған жөн, ол берілген коммерциялық банктің саясатына, ... ... оның ... өтімділігіне ссудалық нарықтағы жағдайына байланысты әрбір жеке несие алушы көрсеткіштің мәнін анықтауға мүмкіндік береді. Бұдан басқа, несие алушының тиесілі ... ... ... ... ... және ... ... жағдайын ескерген жөн.
Несиені қамтамасыз ету несиелеу жүйесінің бөлінбес элементі болып табылады. Несиені қамтамасыз етудің және тәуелсіз жағдайды қалыптастырудың ең кең ... түрі ... ... ... ... ... ... кез келген мүлік алынады. Бірақ, өкінішке орай, банктің меншігінде кепіл құралдары көп ... ал ... ... көбі ... ... ... табылады немесе олардың мемлекеттік тіркелуі болмайды.
Несиені қамтамасыз ету мәселесі - ... үшін ғана ... ... ... ... кәсіпорын клиенттері үшін де маңызды болып табылады. Осылайша, талдау ... ... алу ... ... ... оған 20 шағын және орта бизнестің жетекшілері мен 10 ірі ... ... ... ... ... несиені қамтамасыз етудің, бизнес-жоспарды құрудың және жоғары деңгейлі пайыздық ставканың мәселелігін дәлелдеді. Сұрау әрекет ... ірі ... ... ... ... алу мүмкіндігі жоғары екендігін көрсетті. Ал немес банкротқа ұшырауға таяп қалған ірі кәсіпорындарға тек сырттан қандай да бір ... ... ... ... ... ... нақты секторын несиелей отырып, банктер жеткіліксіз кепіл мен ... ... ... ... несиені қайтармау мүмкіндігінен шығынға ұшырауы мүмкін, ал нақты сектор болса, қаражатсыз қалады. ... ... ... бере алу жағдайы экономиканың нақты секторы үшін тиімсіз.
Үшінші блок салынған қаражаттар бойынша сыйақыны төлеуді ... ... ... ... ... ... рөлді несие бойынша пайыздық ставкалардың деңгейінің төмендеуі ойнады. ... ... ... ... ... Ұлттық Банкпен 9% құрады. Айта кеткен жөн, ТМД елдерінің ішінде Қазақстанда қайта қаржыландырудың ең төменгі ставкасы, бірақ егер ... ... ... ... ең төменгі ставка - 0,1%, АҚШ - 1,25%, Канадада - 2,25%.
Бірақ егер әр түрлі елдер бойынша несие мен ... ... ... ... ... айырмашылықты алсақ, онда келесіні айқындауға болады: маржа орта есеппен Канадада - 1,48% ... АҚШ - 2,94%, ... - 1,85, ... - 7,06%, ... - 12,3%, Украинада - 16,8%, Беллоруссияда - 10,2% құрайды, Қазақстанда минималды деңгейі - 8%, максималды деңгейі - 14% ... ... ... ... ... - ... ... Демек, банктердің қор базасын үлкейту үшін депозиттер бойынша сыйақы ставкаларын көтеруге және экономиканың нақты секторына тартылған қаражаттарды инвестициялау үшін ... ... ... ... ... ... туып отыр.
Экономиканың нақты секторын несиелеу үрдісіне мемлекеттің қол сұғушылығы ұсынылғандықтан, мұнда пайыздық саясатты қолдану ... ... ... ... ... ... ... көлеміндегі біркелкі еместігі табылады. Жоғарыда айтылғандай, қазақстандық экономиканың ерекшелігі болып оның шикізаты табылады, сондықтан ... ... ... дамыту саясатын жүргізу қажет. Төмендетілген пайыздық ставканы Қазақстан Республикасының 2010 жылға дейін ... ... ... ... деп ... ... кезінде қолдануға болады, олар: импорт-айырбастаушы, жоғары технологиялық кешендер, ауылшаруашылық, ақпараттық және ғарыштық технологиялар, биология, химия, медицина. ... ... ... ... ... ... ... барлау кешендерін несиелеу кезінде қолдануға болады.
Несие үшін сыйақы ставкалардың дифференциациасы несиені сақтандыру жүйесінің дамуына әсер етуі ... ... ... ... ... дамымаған, өйткені несие үшін пайызды төлеуден басқа, оны ... - ... ... ... енгізуін талап етеді, ал бұл несие құнын бірден өсіреді. Ал несие үшін ... ... ... кезде ғана кейбір жағдайларда берілген қамтамасыз ету көзін қолдану мүмкін болады. Айта кеткен жөн, несиені сақтандыру ... ... ... клиенттің техникалық, қаржылық жағдайы, нарықтағы орны, маркетинг деңгейі, яғни несие алушы екі жақты ... ... ... ... ұсынылған сызбасы кезінде банктер тікелей қаржыландыру мен инвестициялық ... ... ... механизмдерін белсенді қолдана алады: мемлекеттік инвестициялық бағдарламаларға қатысу, құралжабдықтарды сатып алуды ұзақ мерзімді несиелеу, лизингтік операцияларды қаржыландыру, жобалық қаржыландыруға ... ... ... ... ... ... есеп беру, басқару бойынша агенттік қызмет көрсетулер.
Белсенді несиелік саясат ... ... ... ... ... бизнестің субъектілеріне тұтынушылық және ипотекалық несиелерді беру арқылы несие көлемінің едәуір өсуіне жетті.
Ипотекалық несиелеу жүйесі мемлекеттің ... ... үй ... ... пайызбен ұзақ мерзімге қаржыландыруға қатысуын қарастыру керек. Мемлекет тұрғын үйді несиелеу жүйесінің реформалау кепілі мен ... ... ... ... ... деңгейлі банктерде халықтың депозиттерін кепілдендіру жүйесінің жағымды ... ... ... ... ... ... қайтармау тәуекелін төмендету мақсатында, олардың ұсынысын көтеріп, құнын төмендету мақсатында сақтандыру бағдарламасы іске асырыла бастады. Хеджирлеу тәсілін қолдана отырып, ... АҚ ... ... ... ... ... ... байланысты несиелік тәуекелді төмендетуді қарастырады, көп жағдайда ол тәуекелді толығымен жоққа шығарады. Ипотекалық несиелерді кепілдендіру қоры ... ... ... ... алу ... ... ... алушының кең шеңберіне бағытталған ипотекалық несиелік қоржынды ұсына алады.
Қор кепілі, ең біріншіден, үйді бірінші рет алып тұрып, оның алғашқы салымын ... ... ... жоқ, ... ... ... бар жас мамандар мен отбасылардың тұрғын үй мәселесін шешудің мүмкіндігі болып табылады. Талап етілетін алғашқы салымның сомасын төмендету несие ... ... ... алу үшін ... үй ... жүзеге асыруға көмектеседі. Несие мерзімін ұзарту әр айлық төлемге қол жетерлікке және ... ... ... ... әсер ... ... жүйесінің артықшылығы мен кемшілігін және халықтың қаржылық ресурстарын тартуды салыстырмалы талдай отырып, келесілерді айқындауға болады: ипотека ... ... ... инвестициялық-құрылыстық салада пайда болуы - әлемдегі кең таралған құбылыс. Көбінесе, Англия мен Францияда қазірде ипотекалық ассоциациялар мен компаниялар ретінде жұмыс ... ... ... ... ... ... ... пайда болды. Қазақстанда тұрғын үй нарығының қанығу деңгейі мен ... үйге ... ... төмендеуінен девелоперлік компаниялар төлемі ұзартылған немесе ипотекалық ссудаларды ұсынумен ... үйді ... ... ... ... көп ... бөледі.
Қазіргі уақытта мемлекете екінші деңгейлі банктермен және Қазақстан Ипотекалық компаниясымен кепілге берілген ... ... ... ... ... және ... Бұл экономиканың жағдайына байланысты жылжымайтын мүлік объектілерінің құнында болатын ... ... ... ... ... құны оған ... ... төмен болатын жағдайлар да болған. Физикалық амортизация мен моральді тозу салдарынан объект құнының ... - ... ... беру ... банк ... бір ... ... келісім-шартта мазмұнына талаптар мен жылжымайтын мүлік объектісінің пайдалануы жайында келіседі.
Ипотекалық несиелеу жүйесін дамытудың қажетті жағдайы болып жылжымайтын мүлік ... ... ... ... сатудың заңнамалық нормасы табылады. Егер несие алушы қарызды өтемесе, мәжбүрлік сату ... ... ... ... ... ... ... Әдетте, ипотекалық банк жылжымайтын мүлікті мамандандырылған құрылымдарға сату үшін бірден береді.
Мемлекет орташа және аз қамсызданған халыққа ... ... бір ... жабу үшін ... үйді ... алып, оны келешекте сатып алуға құқығы бар мүмкіндікті жүзеге асыру үшін субсидиялар береді. Сонымен ... ... ... ... берілген соманы бірітіндеп жинау шараларын қолдануға және жүзеге асыруға субсидиялар ... ... ... емес ... ... ... азаматтар үшін неғұрлым жағымды жағдай қалыптастыруда келесідей бағыттар ұсынылады:
* мемлекетпен салым ... 200-250 ... есеп ... ... ... ... ... ал бұл әрекет етуші заңнамаға өзгерістер енгізуді талап етеді;
* аймақтарда салымшыларды тарту үшін жеңіл ұзақ мерзімді бюджеттік
несиелерді ұсыну;
* тұрғын үй ... ... ... ... ... үйдің құнынан 20-25% төмендету;
* жеке мақсатта қолданылатын салынып жатқан тұрғын үй қорын кепілге
беру ... ... ... ... ... енгізу.
Халықты ипотекалық несиелеу жүйесіндегі берілген шаралар төлемқабілеттілік сұранысының мерзімінен ерте өсіп кетуін болдырмау мақсатында, сонымен қатар бағалылық және ... ... ... ... ... ... құнын төмендету шараларымен бірге жүзеге асырылуы керек. ... ... ... барлық шаруашылық процесіне қатысушылардың қызметінде банктік несиелеу жүйесі маңызды рөл ... ... ... ... ... алға басқан сайын өз алдына несиелеудің көптеген түрлеріне қажеттілікті арттырады.
Осы дипломдық жұмысты қорытындылай келгенде:
Банк көп жағдайда экономикалық басқарудың органы болып ... ... ... ... банктік іске монополиясы болған кезде жеке меншік, кооперативті банктер мемлекеттік органға айналғандағы кезеңге сүйенеді; банк мемлекетпен біріккендей ... ... ... ... жүзеге асыратын мемлекеттік басқару аппаратының бір бөлігі болды. Нарыққа өтумен банктің жағдайы экономикада күрт өзгерді және оның басқару ... ... ... өз ... ... ... ... функциясы - басқа экономикалық субъектілерге қарағанда банкке тән құбылыс. Осыдан, ақшаны орналастыру процестері, ... ... ... банк ... ... ... да оның ... ретінде саналмайды.
Банктің екінші функциясы - ақша ... ... ... Банктер әр түрлі шаруашылық субъектілердің төлем айналымы өтетін орталық болып табылады. Есеп айырысу жүйесі арқылы банктер өз ... үшін ақша ... мен ... ... айналысқа түсіру үшін мүмкіндік туғызады. Ақша айналымын реттеу төлем қаражаттарын ... ... ... қажеттіліктерін несиелендіру, халыққа және шаруашылыққа бұқаралық қызмет көрсету арқылы жетеді. Сондықтан мынадай қорытынды жасауға болады: ... ... ... тән, ... ... ... ... операциялар кешенімен іске асырылады.
Банктің үшінші функциясы - делдалдық функция. Мұнда банк қызметі ... ... ... ... Банк ... ... ұйымдардың, халықтың төлемдері жүргізіледі, яғни банк клиенттердің арасында бола тұрып, олардың тапсырмасы ... ... ... отырып делдалдық қызмет атқарғандай болады
Банктер өз функцияларын екі ... ... ... - пассивті және активті операцияларда орындайды:
* банктік ... ... ... ... ... ...
* банктік ресурстарды орналастырумен байланысты операциялар активті
операцияларға жатады.
Несие сыныптамасы кезінде ... ... ... ... қысқа мерзімді, ұзақ мерзімді және орта мерзімді ссудаларға жіктеледі.
Қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... ағымды қажеттілігіне қызмет көрсетеді.
Орта мерзімді және ұзақ мерзімді несиелер өндірісті ... және ... ... ... ... ... асыру үшін арналған ұзақ мерзімді қажеттіліктерге қамтамасыз етеді.
Қазақстанда орта ... ... өтеу ... 6 ... 12 айға ... ... ұзақ ... несиелерге мерзімі 1 жылдан асатын несиелер жатады. ... ... ... ... ... ... Банкпен ұсынылды.
Екінші деңгейлі банктер үшін экономиканың нақты секторын несиелеу операциялардың приоритетті түрі болып қала ... 2003 жылы ... ... жалпы көлемінің өсуі 2002 жылмен салыстырғанда 45,5% құрады, 2004 жылы 2003 ... ... - 51,7 % ... Экономика дамуы үшін жағымды жағдай экономикадағы несиелердің ... ... орта және ұзақ ... ... ... өсу ... табылады. Теңгелік несиелердің үлес салмағы өсуде.
2000 жылдан бастап Қазақстанның банктік жүйесі ТМД елдерінде қарқынды ... келе ... бірі ... ... Сөйтіп, активтердің ЖҰӨ-ге қатынасын сипаттайтын қаржылық делдалдылық тереңдігі 2004 жылы ... 2005 жылы 61,8% ... ... ... база және мемлекеттік бақылау-реттеушілік органдар саясаты құрылған жағымды макроэкономикалық айналасы негіз болған.
Банктердің ... ... 68,6 % - 4 073,4 ... ... (АҚШ 30,4 ... ... өсті, оның 50,2% резидент еместердің алдындағы міндеттемелері, бұл дегеніміз, жоғары халықаралық дәрежесі бар ... ... ... алатын қарыздарының шапшаңды өсуі болып табылады.
Банктік сектордың капитаизациясы несиелік ұйымдардың активтерімен салыстырғанда озық ... өсіп ... ... Қазақстанның несиелік мекемелерінің жиынтық капиталының көлемі 2005 жылы 69,2% өсіп, 2006 жылдың 1 қаңтарына 586,9 млрд. теңгені (АҚШ 4,4 ... ... ... ... ... капиталының ЖҰӨ қатынасы көрсеткіші 8% құрады.
Коммерциялық банктің несиелік саясатының ... ... ... және ... ... бөлігіндегі Банк тактикасы жатады.
2005 жылдың 1 ... ... ... ... ... ... басында 42 234 млн. теңгеге (79,3%) өсіп, 95 539 млн. теңгені құрады. Ал 2006жылдың 1қаңтарына несиелік ... ... ... ... 121 381 млн. ... (127%) ... 216 920 млн. теңгені құрады.
2004 жылдың 12 айы ішінде банкпен 25,5 мыңнан ... ... ... ... ... ... соманың 21,5 млрд.теңгеден асатын соманы құрайды, оның ішінде:
* 21,8 мың ... ... ... ... ... 13 ... ... асатын сомаға берілді;
* 3,7 тыс. несие Қазақстандық ипотеклақ компаниялардың бағдарламасы бойынша 8,5 ... ... ... ... ... ... ссудалық қоржыны 25 млрд. деңгейіне жетіп, екі есеге өсті.
Мемлекеттің қатысуымен, сонымен ... ... ... және ... әдісттері мен түрлерін қолдана отырып, несиелік жүйенің ұйымдастырылған құрылымын дамыту көмегімен, экономиканың нақты және қаржылық ... ... ... ... ... мүмкін болады.
Мәселені шешу үшін банктік және банктік емес ұйымдар желісін кеңейту ұсынылады. Мемлекеттік несиелік ұйымдарды құрудан басқа ... ... ... ... ... ... даму ... аймақтарындағы несиелік ұйымдардың кеңеюіне белсенді қол сұғушылығы мақсатты болар еді. Бүгінде Қазақстанда әрбір филиал мен есеп ... ... 10 мың ... ...
Несиені қайтаруды кепілдендіру жүйесінің толыққанды қызметі үшін кепілді ... ... ... ... ... ... ... статусын айқындайтын нормативтік-құқықтық базасын құру қажет.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Лаврушин О.И. Банковское дело: учеб.для студ.вузов, обуч. по ... Изд. 4-е, ... - М.: ... 2006 - ... ... И.Т. ... и ... дело: Учеб.пособие. - СПб.: Питер. 2003 - 253с.
* Заң күші бар ... ... ... ... ... 11.07.1997 жылғы өзгерістер мен қосымшалар есебімен)
* Заң. 13.05.2003 жылдан №415, - ... ... ... А.Т. ... проблемы экономики и финансов Републики Казахстан - Алматы: Қаз. Ун-ті, 2004 - ... ... С.Б. ... ... операциялары: Оқу құралы, Алматы/ 2004.-272б.
* Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, ... ... Оқу ... ... ... ... С.С. Жаңа ... теориясы: Оқулық, Алматы: Дәнекер, 2004. - 151б.
10. Хамитов Н.Н. Банк ісі: лекциялар ... ... ... 2006. - ... ... К.О. ... ... Оқу құралы, Алматы: Қазақ университеті, 2004. - 77б.
12. : жүйесі, ... ... ... ... ... -2005.-№3.30-33 б.
13. Банковская система за десять лет независимости Казахстана: Национальный Банк Республики Казахстан. - ... ... ... и ... 2001. - 199 ... ... К.К. Финансовая и банковская статистика: учеб. пособие/ Алматы: Экономика, 2000
15. Искакова З.Д. Финансовая-кредитная система ... в ... ... ... ... ... Кучукова Н.К. Финансово - кредитная система в условиях углубления экономической реформы: Учеб.пособие/Н.К.Кучукова. - ... ... АҚ 2003 - 2005 ... ... ... есебі.
18. Мурзиева А.А. Понятие и сущность обязательства ипотечного кредитования, Вестник КазНУ: сер. юридическая. - 2004. - №2 - С. ... ... Е. ... ... ... ... ... Банковские технологии.- 2005 - №4 - С. 49-54.
20. ... ... ... ... ... 2001 - 2005 гг.= ... ... қаржысы: стат.жылнама/ под.ред. Ю. Шокоманова. - ... ... ... статистика агенттігі, 2006. - 151 с.
21. Хамитов Н.Н. Банковское дело.- Алматы: Экономика, 2005. -215с.
22. Шилибаев С. Меры по ... ... ... ... ... 2002. - 141с.
23. Серикбаева Ж.Д. Совершенствование механизма денежно-кредитного регулирования экономики РК: Автореф.дис... канд.экон.наук.: 08.00.10.- Защищена 27.04.04/ ... Б.и., 2004 - ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік несиелеу31 бет
Банктік несиелеу. Корпоративтік клиенттерге берілген несие түрлері14 бет
Банктік несиелеудің принциптері мен әдістері96 бет
Қазақстанның банктік жүйесіндегі ипотекалық несиелеудің қазіргі жағдайы61 бет
Қазақстанның банктік секторындағы несиенің түрлері және несиелік құрамдас бөлігінің дамуы мен несиелеу жүйесі68 бет
"Банк Центркредит" АҚ-ы мысалының негізінде проблемалық несиелерді талдау және оларды ҚР-да шешу жолдары73 бет
«АТФ Банк» АҚ27 бет
«Темірбанк» АҚ50 бет
«ЦентрКредитБанкі» АҚ ұйымдық экономикалық сипаттамасы және қаржы жұмысының ұйымдастырылуы29 бет
Банк ресурстарын қалыптастыру операциялары13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь