Ұйымның қысқа мерзімді міндеттемелерінің есебі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1КӘСІПОРЫНДАҒЫ ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЕСЕБІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Қысқа мерзімді міндеттемелердің экономикалық мазмұны ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Бюджетпен және банк ұйымдарымен есеп айырысу операцияларының негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9

2«КАЗТРАНСГАЗ.АЛМАТЫ» АҚ.НЫҢ ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ
2.1 Кәсіпорынның жалпы экономикалық көрсеткіштері және есеп саясаты..20
2.2 Бюджетпен және бюджеттен тыс мекемелермен бухгалтерлік есепті ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
2.3 Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу есебі ... ... ... ..39
2.4Жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы төлеу есебін ұйымдастыру.43

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 49

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51
КІРІСПЕ

Курстық жұмыстың өзектілігі. Еліміздің даму кездерінің қай сатыларында болмасын дамудың объективті экономикалық заңдылықтарын анықтау және ол заңдылықтарды пайдалану шараларын дұрыс белгілеу үшін есеп жұмыстарын дұрыс ұйымдастырудың маңызы зор.
Бухгалтерлік есеп және есеп беру мәліметтері шаруашылық жүргізуші субъектілердің және олардың құрылымдық бөлімшелерінің қызметін жедел басқару үшін, экономикалық жоспарлар жасап, оның орындалуын бақылау үшін қолданылады.
Елімізде 1997 жылы 1 қаңтардан бастап 2003 жылдың 1 қаңтарына дейін қазақстандық бухгалтерлік есеп стандарттары басшылыққа алынып келді, 2003 жылдың 1 қаңтарынан бастап қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттарын қабылдадық. Қаржылық есеп беру екі бөліммнен тұрады. Бірінші бөлім жеке кәсіпкерлер және орташа кәсіпорындарға арналған, екінші бөлімі Қазақстан территориясындағы үлкен кәсіпорындарға және шетелдік серіктестік ұйымдарға арналған [1, 87 б].
Кәсіпорын қаржылық – шаруашылық қызметті жүргізу кезінде қызқа мерзімді міндеттемелері пайда болады. Себебі, бюджетпен, банктік ұйымдармен есеп айырысу, жабдықтаушылар мен мердігерлермен есеп айырысу, жұмысшылар мен қызыметкерлерге еңбекақы төлеу сияқты міндеттемелері туындайды.
Қысқа мерзімді міндеттемелерге 12 айдың ішінде өтелуі тиіс кредиторлық берешектер жатады.
Ағымдағы міндеттемелерді ашып көрсеткен кезде, кредиторлардың талабы бойынша төленуге тиісті міндеттемелер мен есепті күннен кейінгі бір жылдың ішінде өтелуге тиісті қысқа мерзімді міндеттемелердің бөлігін қоса алғанда мынадай баптар ашылуы тиіс: қысқа мерзімді несиелер; салықтар бойынша берешек; төлеуге арналған дивиденттер; жұмысшылар мен қызыметкерлерге еңбекақы төлеу; жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу.
Экономиканың қай саласындағы болмасын шаруашылық субъектілер мен еңбек ұжымдары шикізат пен материалдарды ұқыпты жасауға, өндіріс қалдықтарын азайтуға, ысырапты жоюға, өндірісті ұлғайтуға, өндіретін өнімнің өзіндік құнын төмендетуге және де қоршаған ортаны сақтап, оған зиян келтірмеуге мүдделі [2].
Курстық жұмыстың мақсаты – Алматы қаласындағы «КазТрансГаз-Алматы» Ационерлік Қоғам материалдары негізінде қысқа мерзімді міндеттемелердің бухгалтерлік есебін ұйымдастыруды және талдаудауды тану болып табылады.
Курстық жұмыстың міндеті. Осы мақсатқа жету үшін келесідей сұрақтар қарастырылды:
1. Қысқа мерзімді міндеттемелердің мазмұны және олардың жіктелуі;
2. Несие операцияларының негізі және оның түрлері;
3. Бюджетке түсетін салық және салық салу түрлері және оның есебін ұйымдастыру;
4. Еңбекақы түрлері және есебінің жүргізілуі;
5. Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысуын ұйым-дастыру;
6. Кәсіпорындағы қысқа мерзімді міндеттемелердің бухгалтерлік есебін ұйымдастырудың жетілдіру жолдары
Курстық жұмыстың құрылымы. Курстық жұмыс: кіріспеден, екі бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылғын әдебиеттер тізімінен тұрады. Әр бөлім бөлімшелерден құралған:
Бірінші бөлімде кәсіпорынның қысқа мерзімді міндеттемелерінің ұйымдастырылу тәртібі, мазмұны көрсетілген.
Екінші бөлімінде бюджетке түсетін салық және салық салу түрлері және оның есебін ұйымдастыру, еңбекақы түрлері және есебінің жүргізілуі, жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысуын ұйымдастыру көрсетілген.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Баймұханова С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық. – Алматы, 2007. 87-бет
2. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Е.Т., Жұмағалиева Ж.Т. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» Алматы – Экономика 2001 ж.
3. Кеулімжаев Қ. К., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006. 254-бет
4. ТөлегеновЭ.Т. Бухгалтерлік ақпарат жүйелері, А., Экономика. 2001ж-200б.,
5. Кеулімжаев Қ. К., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006. 278-бет
6. ҚР Еңбек Кодексі – 2007 жылдың 15 мамырынан, №251-ІІІ 3ҚР
7. Кеулімжаев Қ. К., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері. Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006. 304-бет
8. Қазақстан Республикасының «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдері туралы» кодексі (Салық кодексі) Астана, 2010 ж
9. А.Д. Үмбеталиев, Ғ.Е. Керімбек. «Салық және салық салу», Алматы, Экономика, 2006
10. Ақша, несие, банктер. Ғ.С. Сейітқасымовтың жалпы ред. — Алматы: Экономика, 2001.
11. Экономикалық теория негіздері, Оқулық. – Алматы, 2005
12. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктердің операциялары. — Алматы: Қазақ университеті, 2002
13. К.З.Хамитова, Экономика және кәсіпкерлік негіздері. – Астана, 2007
14. Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі
15. Укашев Б.Е., Әжібаева З.Н. Бухгалтерлік есеп теориясы, А.,Ұлағат университеті. 1999ж-220б.,
16. Баймұханова С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық. – Алматы, 2007. 11-бет
17. Лоханина И.М., Золкина З.К. Основы анализа финансового состояния предприятия. Учебное пособие - Ярославль, 2003.
18. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2007.
19. Баймұханова С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық. – Алматы, 2007. 236-бет
20. Мақыш С.Б. Комерциялық банктердің операциялары. Оқу құралы. – Алматы. – 2004
21. Баймұханова С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық. – Алматы, 2007. 278-бет
22. Әкімбекова Ш. Қазақстандағы еңбек нарығының қалыптасу ерекшеліктері. – Жаршы. -2005
23. Баймұханова С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық. – Алматы, 2007. 290-бет
24. Баймұханова С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық. – Алматы, 2007. 291-бет
25. Ефимова О.В. Как анализировать финансовое положение предприятия. -Интел-Синтез, 2004.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БИЗНЕС УНИВЕРСИТЕТІ
... ... ... ... ... ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЕСЕБІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Қысқа мерзімді міндеттемелердің экономикалық мазмұны.........................5
1.2 Бюджетпен және банк ұйымдарымен есеп айырысу операцияларының негізі..........................................................................................................................9
2 ... ... ... МІНДЕТТЕМЕЛЕР ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ
2.1 Кәсіпорынның жалпы экономикалық көрсеткіштері және есеп саясаты..20
2.2 Бюджетпен және ... тыс ... ... ... ... ... және мердігерлермен есеп айырысу есебі..............39
2.4Жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы төлеу есебін ұйымдастыру.43
ҚОРЫТЫНДЫ....................................................................................................49
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ........................................................................................51
КІРІСПЕ
Курстық жұмыстың өзектілігі. Еліміздің даму кездерінің қай сатыларында ... ... ... ... заңдылықтарын анықтау және ол заңдылықтарды пайдалану шараларын дұрыс белгілеу үшін есеп ... ... ... ... зор. ... есеп және есеп беру мәліметтері шаруашылық жүргізуші субъектілердің және олардың құрылымдық бөлімшелерінің қызметін жедел басқару үшін, экономикалық ... ... оның ... ... үшін қолданылады.
Елімізде 1997 жылы 1 қаңтардан бастап 2003 жылдың 1 қаңтарына дейін қазақстандық бухгалтерлік есеп ... ... ... келді, 2003 жылдың 1 қаңтарынан бастап қаржылық есеп берудің халықаралық стандарттарын қабылдадық. Қаржылық есеп беру екі ... ... ... ... жеке кәсіпкерлер және орташа кәсіпорындарға арналған, екінші бөлімі Қазақстан территориясындағы үлкен ... және ... ... ... ... [1, 87 ... ... - шаруашылық қызметті жүргізу кезінде қызқа мерзімді ... ... ... ... бюджетпен, банктік ұйымдармен есеп айырысу, жабдықтаушылар мен ... есеп ... ... мен ... еңбекақы төлеу сияқты міндеттемелері туындайды.
Қысқа мерзімді міндеттемелерге 12 айдың ішінде өтелуі тиіс кредиторлық берешектер ... ... ашып ... ... ... ... ... төленуге тиісті міндеттемелер мен есепті күннен кейінгі бір жылдың ішінде өтелуге тиісті қысқа ... ... ... қоса ... ... баптар ашылуы тиіс: қысқа мерзімді несиелер; салықтар бойынша берешек; төлеуге арналған дивиденттер; жұмысшылар мен ... ... ... жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу.
Экономиканың қай саласындағы ... ... ... мен ... ... ... пен ... ұқыпты жасауға, өндіріс қалдықтарын азайтуға, ысырапты жоюға, өндірісті ұлғайтуға, ... ... ... ... ... және де ... ... сақтап, оған зиян келтірмеуге мүдделі [2].
Курстық жұмыстың мақсаты - ... ... ... ... материалдары негізінде қысқа мерзімді міндеттемелердің бухгалтерлік есебін ұйымдастыруды және талдаудауды тану болып табылады.
Курстық жұмыстың міндеті. Осы мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ... мазмұны және олардың жіктелуі;
2. Несие операцияларының негізі және оның түрлері;
3. Бюджетке түсетін салық және салық салу түрлері және оның ... ... ... ... және ... ...
5. ... және мердігерлермен есеп айырысуын ұйым-дастыру;
6. Кәсіпорындағы қысқа ... ... ... есебін ұйымдастырудың жетілдіру жолдары
Курстық жұмыстың құрылымы. Курстық жұмыс: кіріспеден, екі ... ... ... әдебиеттер тізімінен тұрады. Әр бөлім бөлімшелерден құралған:
Бірінші бөлімде кәсіпорынның қысқа мерзімді міндеттемелерінің ұйымдастырылу тәртібі, мазмұны ... ... ... түсетін салық және салық салу түрлері және оның есебін ұйымдастыру, еңбекақы түрлері және есебінің жүргізілуі, жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысуын ... ...
1 ... ... ... МІНДЕТТЕМЕЛЕРДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Қысқа мерзімді міндеттемелердің экономикалық мазмұны
Кәсіпорындар мен ұйымдар өздерінің шаруашылық қызметі барысында меншікті капиталдарымен қатар басқа ... ... ... да қолданады. Бұл қатыстырылған капитал бухгалтерлік есепте міндеттемелер деп аталады. Кез келген ... ... ұйым сол ... ... үшін қажетті шикізаттар мен материалдар алғаны үшін жабдықтаушы-мердігерлердің алдында міндетті болса, саудамен айналысатын ұйымдар өзінің ... ... ... ... яғни ... көрсетуші ұйымның алдында қарыз болуы мүмкін. Тіпті өндіріспен де немесе саудамен де ... ... өзі ... ... ... ... мен ... олардың істеген еңбегі үшін, сондай - ақ бюджетке ... ... үшін ... ... оның ... ... ... мүмкін. Қазіргі таңда қаржының жетіспеушілігінен банктер, банктен тыс мекемелерден, шет елдерден қарыз, несие алып ... ... ... жатқан, сондай-ақ міндеттемелерін шектен тыс көбейтіп алып, оны қайтаруға мүмкіншілігі болмай жабылып, аукционға салынып, сатылып жатқан ұйымдар көптеп ... Осы ... ... ... ... ... ең ... яғни қай саладағы болмасын кәсіпорындардың көкейтесті мәселелері екендігі сөзсіз. Кәсіпорындардағы ... ... ... ... кестесінің міндеттемелер деп аталынатын бөлім шоттарында есептеліп жүргізіледі [3, 254 б].
Міндеттеме - бұл бір тұлғаның (борышкер) ... ... ... тұлғаның (кредит беруші) пайдасын көздейтін істі орындау борышы немесе міндеті. Борышқордың нақты ... ... ... ... ... ... орындау, ақша төлеу және басқалар, әйтпесе белгілі бір әрекеттен тартыну (бас тарту) ал кредит беруші борышқорынан өз ... ... ... етуге құқылы.
Міндеттеме өткен кезең оқиғасынан пайда болған субъектінің берешегі. Бұл берешекті реттеу (жою) экономикалық пайдасы мол ресурстар ... ... ... әкеп ... Міндеттеме сомасы болашақтағы барлық ақшалай төлемдердің ағымдағы құны ... ... ... реттеу мынадай тәсілдермен іс жүзіне асырылады:
* ақшалай қаражатпен төлеу;
* активтерді табыстау;
* қызмет ұсыну;
* міндеттемені басқа міндеттемемен ауыстыру;
* міндеттемені капиталға аудару.
Міндеттеме ... ... ... ... ... ... ... немесе есептелетін күннен 12 айдың ішінде өтеледі) және ұзақ мерзімді (төлеу мерзімі бір жылдан көп) ... ... ... ашып ... кезде, кредиторлардың талабы бойынша төленуге тиісті міндеттемелер мен есепті күннен кейінгі бір ... ... ... ... ... ... ... бөлігін қоса алғанда мынадай баптар ашылуы тиіс: қысқа мерзімді несиелер; салықтар бойынша берешек; төлеуге арналған дивиденттер; жұмысшылар мен ... ... ... ... және ... есеп ... өз өндірісінің тиімді және ырғақты жұмысын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... яғни ... ... ... құрайды. Кәсіпорынды жабдықтау экономикалық және әлеуметтік даму жоспарларына сәйкес жүргізіледі. Кәсіпорын өзінің ұдайы өндірісін қамтамасыз ету үшін өнім ... ... ... ... ... келісімшартқа отырады [4].
Өнім жеткізушілермен есеп айырысу есебі арнайы нысандағы журналда, машинограммада немесе тізімдемеде әрбір шот-фактурасы ... ... ... ... ... ... ал бұл өз ... әрбір құжат бойынша есеп айырысуларды бақылап отыруға мүмкіндік береді.
Келіп түскен шот-фактураларды алдымен тіркейді. Қоймаларға құндылықтардың түсуіне қарай журналда кіріс ... ... ... ... да, ... ... қорлардың немесе түспеген жүктерді іздестірумен байланысты сұрау салудың нәтижесінде алынған деректер негізінде келіп түскен күнін жазып қояды. Журнал бойынша ... жол ... ... ... ... бақыланады. Журналға жабдықтау бөлімінің тауарлы - ... ... ... ... ордерлері, материалды қабылдау туралы актілері негізінде кәсіпорын қоймасына материалдық құндылықтардың түсуіне қарай жазып отырады. бағасына ... ... ... бас ... ... ішінара акцептелген сомасы немесе басқалары жөніндегі мағлұматтар жазылады. Журналға тек акцептелген шот - фактурасы ғана ... ... ... ... номерін көрсете отырып, түскен жүктердің акцептелген шоттары бухгалтерияға беріледі. Осында олардың деректерін жабдықтаушылармен және ... есеп ... ... ... журналға жазылады, ал ол үшін кезең бойынша жүреді.
Бірінші кезеңде ... ... шот - ... және ... да есеп ... ... ... түскен кездегі жазулар жазылады. Бұл ретте тіркеу нөмірі мен ... ... ... ... ... шот - ... акцептің сомасы жазылады.
Екінші кезеңде журналда қоймадан бухгалтерияға келіп түскен кіріс ... ... ... ... - ... құжаттары, материалдар қабылдау туралы актілері) негізінде жазылады. Журналда осы құжаттардың номерлері келіп ... ... ... ... ... ... көрсетілген бағасы бойынша алынған құны және тауарлы ... ... ... ... ... есебі бойынша жекелеген шоттар шегінде төлем талап - тапсырмаларына сәйкес ... ... құны ... ... ... мұқият тексерілуі және төлем тапсырмаларындағы материалдық құндылықтар санына сәйкес келуі тиіс. Егер ... ... ... жабдықтаушының немесе көлік ұйымының кінәсінен құндылықтардың жетіспейтіні немесе бұзылуы анықталады. Осы кезде келісім - шарт ... ... ... 1% ... ... ... ... мен қызметтер берушілермен есеп айырысулар есебі бойынша операциялар да көрсетіледі. Жұмысты орындағаны немесе қызметті көрсеткені үшін ... шот - ... ... ... жазылған кезде, оның не үшін берілгені көрсетіледі.
Үшінші кезеңде журналда шот - фактурасының төленгені көрсетіледі. Төлем туралы ... ... есеп ... және ... да шоттар бойынша үзінділері (көшірмелері) бойынша расталады. Айдың аяғында журналдың жиынтығы есептелінеді және төленбеген шоттар бойынша қалдықтары шығарылады.
Жабдықтаушыламен есеп ... ... ... ... ай ... ... ... көрсетіледі. Талдама есептің құрылымы негізінен жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп ... ... ... ... ... ... ... ету үшін және есеп айырысуын жедел бақылау үшін мына төмендегі топтардан қалыптасады, атап айтсақ: төлеу мерзімі келмеген есеп айырысулар жөніндегі ... ... ... ... жабдықтардан; мерзімінде төленбеген есеп айырысу құжаттары бойынша жабдықтаушылардан.
Талдамалық деректер вексельдер бойынша берешектерді анықтама түрінде ... ... ... ... төлем мерзімі өткен вексельдер бойынша, жолдағы материалдар [5, 278 б].
Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп ... ... ... түрлері, еңбекақы төлеудің нысандары мен жүйелері.
Жалақы екі түрге бөлінеді:
- негізгі;
- қосымша.
Негізгі - бұл ... ... ... ... ... ... орындаған жұмыстары мен өнеркәсіптік өнімдерінің саны мен сапасы үшін ... ... мен ... ... ... жалақы. Негізгі жалақының құрамына кіретіндер:
- жұмыс істеген уақытына тарифтік ставкалар, қызметақы, кесімді бағалаулар немесе ... ... ... ... ... ... өткерген жылдар үшін үстеме;
- жұмыс жағдайының өзгеруіне байланысты кесімді ақы алушыларға ... ... ... ақы ... ... бағалаулар бойынша қосымша ақы;
- ақшалай және натуралды сыйақылар және сыйақы берудің бекітілген тәртібіне ... ... ... ... ... тыс ... жұмыс үшін қосымша ақы;
- түндегі жұмыс үшін қосымша ақы;
- жұмысшының кінәсі жоқ тұрып қалуға ... - бұл ... ... ... ... ... ҚР ... сәйкес есептелетін жалақы.
Қосымша жалақының құрамына кіретіндер:
- балаларын тамақтандырушы аналардың жұмысындағы ... ... ... ... ... ... төлем;
- мемлекеттік және қоғамдық міндеттемелерді орындауға жұмсалған жұмыс уақытына төлем;
- негізгі және қосымша демалыстар уақытына төлем;
- ... ... үшін ... шыққанда берілетін жәрдемақы.
Қызметкерлер жалақыдан басқа әлеуметтік сақтандыру ... ... ... ... ... ... жәрдемақыны алады.
Негізгі және қосымша жалақылар жалақы қорын құрады. Жалақы қорының ... ... ... ... әртүрлі сыйақылар, үстемелер, қосымша ақылар, заңға сәйкес қызметкердің жұмыс жасамаған уақытына есептелген ақша сомаларын қоса алғанда, ақшалай немесе натуралды ... ... жеке ... ... ... жоспарымен белгіленген, жалақы төлеу шығыстарының сомасы жалақының жоспарлы қоры деп аталады. Ал есепті кезеңде қызметкерлерге нақты төленуге тиіс жалақының ... ... ... есептік қоры деп аталады.
Бухгалтерлік есепте еңбекақы төлеудің 2 нысаны бар:
1-нысаны - ... - ... ... кезінде еңбекақы төлеу жұмыспен өтелген уақыттағы тарифтік ставкалар немесе қызметақылар бойынша ... ... ... мерзімдік нысаны мынадай жағдайларда қолданылады:
- жұмысшы өнім шығарудың артуына тікелей әсер ете алмайды;
- кесімді бағалауға қажетті ... ... ... емес;
- жұмыс уақытын пайдалануға қатаң бақылау ұйымдастырылған, нақты жұмыспен өтеген уақытына қатаң есеп ... ... ... ... ... яғни ... біліктілігі орындалатын жұмыстың разрядына сәйкес келуі;
- қызметкерлерге еңбекақы төлеу ... ... жай және ... сыйақылар болып бөлінеді.
Жай мерзімдік еңбекақы тек жұмыспен өтелген уақытпен және қызметкердің тарифтік ставкасымен немесе қызметақысымен анықталады. Практикада осы табыстарды есептеудің үш ... ... ... ... күндік ақы;
- айлық ақы.
Мерзімдік - сыйақылық еңбекақы ... тек ... ... ... ... қана ... ... сондай - ақ еңбектің соңғы нәтижесі ескеріледі [6].
Кесімді еңбекақы шығарған өнімін ескеруге болатын жұмыскерлерге ғана қолданылады. Бұл ... ... ... 5 ... ... ... кесімді жүйе;
- кесімді - сыйақылық жүйе;
- ... - ... ... ... - ... жүйе;
- аккордық жүйе.
Тікелей кесімді төлемде жалақының мөлшері тек шығарылған бұйымның саны мен өнім бірлігі үшін ... ... ... ... - ... ... кесімді жалақы сомасынан басқа, белгілі бір сандық және ... ... қол ... үшін ... ... - ... ... өндірілген өнімді белгіленген нормалар шегінде тікелей бағалаулар бойынша төлем көзделген. Ал нормадан тыс бұйымдарды шығару көтермеленген бағалаулар ... ... - ... жүйе ... және жұмыс орындарына қызмет көрсетуші жұмыскерлердің еңбек өнімділігін өсіруге ынталандыру үшін ... ... ... еңбегі олар қызмет көрсететін негізгі жұмысшылар өндіретін өнімнің есебінен жанама - кесімді бағалаулар төленеді.
Аккордтық жүйеде орындалатын ... ... ... ала ... ... белгіленеді. Жұмыс орындалу мерзімін көрсету арқылы бағаланады. ... ... ... ... да, онда ... ... ... жұмысты аяқтау мерзімі, көрсеткіштер мен сыйақының мөлшері көрсетіледі. Бұл құрылыс саласында жиі қолданылады [7, 304 б].
1.2 Бюджетпен және банк ... есеп ... ... ... ... ... алдындағы әрбір салық төлеушінің міндеттемесі болып табылады және ол салық заңына сәйкес жүргізіледі.
Салық кодексі республикалық және ... ... ... салықтарды, алымдар мен салымдарды және басқа да міндетті төлемдерді белгілейтін, Қазақстан Республикасы заңдарымен реттелетін ... баж ... ... мен ... ... ... ... Республикасындағы барлық салықтық қатынастарды реттейтін бірден - бір ... ... ... табылады.
Салық кодексі салықтардың толық тізімін, оларды есептеу тәртібін, салық салу объектілерін, салықтың негізгі түрлері бойынша ... ... ... ... мен ... да міндетті төлемдер деп Кодексте белгіленген тәртіпке сәйкес ... ... ... ... ... аударылған (бөлінген) құжаттарды айтамыз [8].
Салықтарды, алымдарды және басқа да міндетті төлемдерді енгізу және аудару немесе тоқтату құқығы Қазақстан Республикасы заң ... ... ... Бұл ... ... ... объектісі және салық салумен байланысты объектілері: мүлік және әрекеті болып табылады, егер де олар бар болса, онда салық төлеушінің ... де ... ... ... деп - ... физикалық базасын айтады және салық салу объектісіне басқа да сипаттамасы бойынша салық салуға жатуы ... ... ... ... салық сомасы және басқа да төлеулердің мөлшері ... ... - ... ... ... ... есептелген салық деңгейі болып табылады. Салық мөлшерлемесі пайыздық немесе абсолюттік сомасы бойынша салық базасының өлшем бірлігіне қарап белгіленеді.
Салық ... - бұл ... ... ... ... ... және ... кодексінің басқа да міндетті төлемдеріне қолайлы етіп ... сол ... ... ... салық базасы анықталынып бюджетке төленуге жататын салық басқа да міндетті төлемдерде есептелінеді.
Қазақстан Республикасындағы салық заңы - ... ... және ... сату ... ... қызметтің көрсетілген, жұмыстың атқарылған кезеңімен есептелген шығысы мен төленген табысының кезеңіне қарамастан, салықтық ... ... орап ... ... ... құрылады.
Қазақстан Республикасында әрекет етіп тұрған салықтар мен басқа да бюджетке төленетін міндетті төлемдердің сызбасы төменде көрсетілген.
Корпоративтік ... ... ... салынатын негізгі объектісі салық салынатын табысы болып табылады, оның деңгейі жылдық табыс ... мен ... ... ... ... ... салынатын табыс жиынтығы = Жылдық табыс - Шегерімдер
Жылдық табыс жиынтығына: жөнелтілген өнімдер, атқарылған жұмыстар, ... ... және де ... да ... ... салық төлеушінің алуына жататын ақшалай немесе басқа қаражаттар, ... есеп ... ... үшінші тұлғаларға жіберілген, тікелей, не жанама түріндегі шығындарды өтеуге жіберілген қаражаттар кіреді.
Кәсіпкерлік қызметтен түсетін кірістерге: өнімді сатқаннан ... ... ... ... сату кезінде құнының өсуінен, сондай - ақ амортизациялауға жатпайтын активтерден инфляцияға, олардың құндарына түзетулерді есепке алу барысында түскен ... ... ... ... ... кіріс; дивиденттер; ақысыз алынған мүліктер мен ақша қаражаттары; мүліктерді жалға беруден түсетін кірістер; рояльти; мемлекеттен және басқа да ... ... ... ... ... ... ... немесе оның қызметін шектеуден алынған кірістер; қарыздарды есептен шығарудан түсетін кірістер және тағы басқалары жатады.
1кесте - Корпоративтік табыс ... ... ... салығын төлеушілер
Салық салынатын объектілер
Салық мөлшерлемесі
Салықтық кезең
Заңды тұлға, ҚР Резиденттері
Салық салынатын табыс
20 %
Календар
лық жыл
Төлем көзінде алынатын табысқа салынатын салықтар
15%
Заңды тұлға, ҚР ... олар үшін жер ... ... құралы б.т.
Салық салынатын табыс
10%
Календар
лық жыл
ҚР тұрақты ұйымдар арқылы, қызметін жүзеге асыратын резиденттер емес ... ... ... ... жыл
Таза табыс
15%
ҚР-да төлем көзінде табылатын резиденттер емес заңды тұлғалар
Төлем көзінде алынатын табысқа ... ... ... ... ... алынған табыстар, дивиденттер
15%
Календар
лық жыл
тәуекелділіктен сақтандыру келісім шарты бойынша ... ... ... ... ... келісім шарты бойынша төленетін сақтандыру пайдасы;
5%
халықаралық тасымалдауда транспорттық қызмет көрсеткеннен түскен табыс;
5%
басқа да табыстар;
20%
Ескерту: ҚР 2010 ж 10 желтоқсанының ... ... ... ... ұсталатын салықтар. Төлем көздерінен ұсталатын салықтар 15% мөлшерлемесі бойынша төлем көзінен ұсталатын табыстардың қатарына:
* ... ... ... марапаттаулар (жеке тұлғалардың банкке және
ұйымдарға салған салымдары бойынша төленетін депозиттері және ҚР ҰБ ... алып ... ... ... ... ... үшін төленетін депозиттері кірмейді);
* ұтыс;
* заңды тұлғалардың төлейтін марапаттау сомасы (банк - резидент, зейнетақы жинақтау қоры, ... ... ... ... ... ... ... үшін төленетін марапаттау сомасы.
Егер де ұтыстардан, марапаттаудан табыс салығы ұсталса және оларды растайтын құжаттары болса, онда олар корпоративтік табыс салығының ... ... емес ... ... таза табысынан 15% мөлшерлемесінде салық ұсталынады. Олардың таза табысы салық салынатын табыс пен ... ... ... ... шығады.
Төлем көзінен алатын табысына салынатын салықтар. Төлем көзінде салынатын салық төлеушінің табысына алынады, олардың қатарына:
- еңбеккерлердің табысы. Төлем көзінде табыс ... ... ... ... ... ... немесе заттай нысанында есептеген жалақысы жатады, оған әрекет етіп тұрған ... ... ... ... ... ... ... материалдық олжасы, әлеуметтік және материалдық олжасы, әлеуметтік және ... ... тағы ... ... ... құн салығы. Бұл өндіріс процесіне және тауардың (жұмыстың, қызметтердің) айналысына қосылған, сату ... ... құн ... бюджетке аударылатын, қосылған құны салығы болып табылады, сондай-ақ ҚР-ның аумағына тауарларды импорттау кезінде жасалатын аударымдар. Бюджетке төлеуге ... ... құн ... ... ... ... ... орындалған жұмыстан, көрсетілген қызметтен ұсталынады. Қосылған құн салынатын объектілері болып, салық салынатын импорт болып табылады.
Сондай-ақ ... ... ... ... ... берілетін тауарлардың құнына қосылған құнға салынатын салық енгізіледі.
Салықтан босатылған ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының қатысуымен жасалған халықаралық шарттарды түсті және қара металлдардың сынығын қоспағанда, тауарлардың ... ... ... ... ... ... ... салынатын салықтың мөлшерлілігі салық салынатын айналымның 12% құрайды. ... ... ... ... ... ... жататын қосылған құн салығының сомасы сатылған тауарға есептелген ҚҚС сомасы мен алынған ... үшін ... ... ҚҚС ... арасындағы айырмасынан шығады.
ҚҚС төлеушінің тауарды сатуы бойынша жасаған айналымына салық салынады және ол салық салынатын айналым болып табылады. Салық ... ... ... ҚР ... ... орны ... ... онда олар салық салынатын айналымға кірмейді. Салық салынатын ... ... ... құн ... сомасына қоспай, тариф пен тараптардың мәмлесі бойынша белгіленген бағасын қолдана отырып, тауардың сатылған құнын негізге ала отырып анықтайды.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... салық салынады (ҚҚС босатылғаннан басқасы). Оларға салынатын салық деңгейі ҚР кеден заңына сәйкес анықталады және оларға ... құны да ... ... - сатып алушы төлейтін тауардың бағасына немесе ... ... ... ... ... ... кесте - Әлеуметтік салық көрсеткіштері
Әлеуметтік салықты төлеушілер
Салық салынатын объектісі
Салық мөлшерлемесі
Салық кезеңі
ҚР заңды тұлға резиденттері, ҚР тұрақты мекемелер арқылы өз ... ... ... ... ... ке келген табысы, ақшалай да, заттай да нысанындағы
Шетел мамандарының табысынан-11%
Қалған басқа барлық еңбеккерлерден ... ай, әр ... ... есеп берумен бірге
Жеке нотариустар, адвокаттар
Еңбекерлердің саны, салық төлеушінің өзін қоса есептегенде
өзі үшін 3 айлық есептік көрсеткіші;
Әрбір ... үшін 2 ... ... ... ... ... ... көрсеткіштен- 20%
Ескерту: ҚР 2010 ж 10 желтоқсанның кодексі негізінде құрылған
Жер салығы. Салық салу мақсатында барлық жер ҚР-ның заң актілеріне ... ... ... және ... бір ... ... қарап қарастырылады.
Жер салығы олардың меншік құқын, тұрақты пайдалану құқын, уақытша тегін пайдалану құқын растайтын ... ... ... және әр ... 1 қаңтарына жердің сапасы бойынша есебі мен ... ... ... ... жер ресурстарын басқаратын өкілетті органдарға ұсынады.
Көлік құралдарына салынатын салық. Мемлекеттік есепте тұрған ... және ... ... ... ... ... алынғандар және жеке тұлғалар салық төлеушілер болып табылады.
* Көлік құралдарына салынатын ... жыл ... ... және ҚР заңдарымен белгіленген кезінде төлем жасалады және олар ... ... ... әр ... ... ... ... көрсеткіші бойынша алынады [9].
3 кесте - Мүлікке салынатын салық көрсеткіштері
Мүлік салығын төлеушілер
Салық ... ... ... ... ... тұлға резиденттерінің меншігіндегі салық салынатын объектілері
Салық салынатын объектісі: негізгі құралдар және МЕА б.таб. Заңды және жеке ... ... ... ... ... есеп ... бойынша анықталған орташа жылдық қалдық құны
Салық салынатын объектінің жылдық ... ... 0,1% ... ... емес ... әлеуметтік сферадан, кітапхана саласы мен байланыстықызметтерден; мемлекеттік ... ... ... ... ... резидент еместердің меншігіндегі салық салынатын объектілері
Жеке кәсіпкерлердің меншігіндегі ... ... ... ... ... ... ... және меншігінде емес мүліктер жатады: саяжайы, т.б. аяқталмаған құрылыс объектілері
Салық салынатын ... ... ... ... 1% ... ... жыл
Жеке тұлғалардың меншігіндегі салық салынатын объектілері
Салық мөлшерлемесін, салық салынатын объектінің құнына қарап, ... ... ... ... ҚР 2010 ж 10 ... ... негізінде құрылған
Несие.
Несие - нарықтық экономиканың тірегі ретінде экономикалық дамудың ажырамас ... ... Оны ... ... ... ... ... те, үкімет те, сондай-ақ жеке азаматтар да пайдаланады.
Несиенің пайда болуын өнімдерді өндіру сферасынан емес, олардың ... ... ... ... Тауар айырбастау - бұл тауардың бір қолдан екінші қолға өтуін білдіреді десе, шынымен де ... ... ... несиеге байланысты қатынас туындайды.
Сонымен қатар, несие мен қаржы категорияларын бір санайтындар да аз емес, несие - бұл ... ... екі ... ... яғни ... ... берілуін және уақыт өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал қаржы - сол қаражаттың бір жақты қозғалысын бейнелейді, яғни ... ... ... ... ... ... олар қайтарымсыз сипатқа ие.
Несие - бұл пайыз төлеу және қайтару шартында уақытша пайдалануға (қарызға) берілетін ссудалық капитал қозғалысы ... ... ... ... капиталға өтуін қамтамасыз ете отырып, несие берушілер мен ... ... ... ... қатынасты бейнелейді. Несиенің көмегімен заңды және жеке тұлғалардың уақытша бос ... мен ... ... жүйе төңірегінде жинақтала отырып, уақытша және негізгіге пайдалануға берілетін ссудалық капиталға айналады.
Экономикалық ... ... ... - ... ... және ... ... халық арасындағы несие қоын құру және олардың қайтарылу, пайыз төлеу шартында ... бір ... ... ... беру негізінде қалыптасатын өндірістік қатынастар жиынтығы [11].
Қарыз алушы - бұл несиені алушы және оны қайтаруға міндетті, ... ... ... жағы. Борышқор және қарыз алушы бір-бірімен жақын сөздер ... де, ... ... әр ... ... ... немесе жеке азаматтардың коммуналдық қызметке, салықтарға т.б. байланысты төлемдері кешігуі ... ... бұл ... ... да несиелік қатынас туындамайды. Борыш бұл тек қана экономикалық қатынасты емес, сондай-ақ адамзаттық қатынастар жағдайын ... ... - бұл өте ... ... Ал ... ... - бұл ... қаражатқа деген сұранысы бар тұлға.
Қарыз беруші және қарыз алушымен ... ... ... ... ... объекті де жатады. Беру объектісі - бұл ... ... ... яғни қарызға берілген құнды білдіреді.
Несиенің айналыс шығындарынан үнемдеу қызметінің іс жүзіне асуын ... ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттардың түсуі мен жүмсалуы арасындағы уақытша болатын алшақтық кей жағдайларда қаржылай ресурстарға деген ... ... ... ... да мұндай жағдайлада қарыз алушылардың барлық категориялары өздерінің меншікті қаражатқа деген жетіспеушіліктің орнын толтыру үшін ... ... Бұл ... капитал айналымын қамтамасыз етіп қана қоймай, айналыс шығындарын үнемдеуге де мүмкіндік жасайды.
Несиенің формалары және олардың жіктелуі. Несиенің формалары, оның ... және ... бір ... ... ... ... ... байланысты келеді.
Несиенің формасы - бұл ... ... ... ... негізгі қызметтерінің, яғни әр алуан сыртқы және ішкі өзгерістер барысында толық сақталатын көрінісін білдіреді.
Несие берушілер мен қарыз алушылар арасындағы ... ... ... де, ... ... сол күйінде сақталады.
Несиенің екі формасы бар: тауарлы және ақшалай. Мұндағы тауар ... ... ... - коммерциялық, ал ақша түріндегі несиені банктік деп атайды.
Қалған несиенің түрлері осы екі ... ... ... туады. Коммерциялық несие - бұл қарыз берушінің қарыз алушыға берген тауарын білдіреді. Коммерциялық несие - бұл ... ... ... ... себеп болған, экономикадағы несиелік қатынастардың алғашқы формасы. Несиенің бұл формасының ... ... - ... өту ... ... ... одан ... табу.
Коммерциялық несиенің банктік несиеден айырмашылығы мынадай:
* қарыз беруші рөлінде банктік мекемелер ... яғни ... ... ... ... айналысатын кез келген заңды тұлға бола алады;
* коммерциялық несие тек қана ... ... ... ... ... ... ... сауда капиталымен байланысты;
* коммерциялық несиенің орташа құны сол кезеңдегі банктік пайыз мөлшерімен салыстырғанда ... ... ... беруші мен қарыз алушы арасындағы несиелік мәміленің заңды түрде рәсімделуі барысында, бұл несие үшін төленетін ақы тауар бағасының ... ... ... - бұл ... ... ... ... ақшалай түрде берілетін несиені білдіреді.
Банктік несие - бұл экономикадағы кеңінен тараған несиелік қатынастардың формасы болып табылады. ... ... ... ... ... ... несиелік шарт немесе несиелік келісім жатады. Банктік несиеде несие беруші: банк және арнайы қаржы мекемелері болса, ал қарыз алушылар ретінде: ... ... ... ... ... ресурстарына деген сұранысы бар кез келген заңды ұйым болып табылады. Мұндағы қарыз берушінің басты ... - бұл ... ... табыс алу.
Несиенің түрлері коммерциялық және банктік несиеден туындайды.
Коммерциялық банктер өздерінің клинеттеріне әр түрлі несиелер береді. Олар мынадай белгілеріне байланысты ... ... ... ... қарай: Қаржылық институттарға берілетін несиелер: мақсатты қорларға; банктерге; қаржы-несиелік мекемелеріне. Қаржылық емес ... ... ... өнеркәсіп салаларына; ауыл шаруашылығына; саудаға; дайындау ұйымдарына; жабдықтау-сату ұйымдарына; кооперативтерге; жеке ... ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді (1 жылға дейін); орта мерзімді (1 жылдан 3-5 жылға дейін); ұзақ мерзімді (5 жылдан ... ... және ... сипатына қарай: негізгі қорларға жұмсалатын; айналым қаражатына жұмсалатын.
4. Қамтамасыз ету дәрежесіне қарай: Қамтамасыз етілген: кепілхатпен, кепілдемемен, кепілдікпен, сақтандырылған, қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... стандартты несие - қайтарылу уақыты ... ... ... ... ... жоқ ... күмәнді несиелер - қайтарылу уақыты кешіктірілген, мерзімі ұзартылған және банк үшін ... ... ... ... ... ... жіктеу ережесіне сәйкес, күмәнді несиелер ішінара бөлінеді:
1-санатты күмәнді, 2-санатты күмәнді, 3-санатты күмәнді, 4-санатты күмәнді, 5-санатты ...
- ... ... - қайтару уақыты кешіктірілген, мерзімі өткен ссудалар шотына жазылған ... ... ... қарай: ұлттық валютамен; шетел валютасымен.
7. Берілу шартына қарай:
- тұтыну несиесі - бұл жеке тұлғаларға тұтыну ... ... алу үшін және ... қызметтерді өтеуге берілетін несие.
- ипотекалық несие - бұл ... ... ... ... ... ғимараттарын, жерді және т.с.с.) кепілге ала отырып, ұзақ мерзімге берілетін несеие.
- овердравт несиесі - ... ... ... ... ... ... бойнша берілетін қысқа мерзімді несиенің формасы.
- овернайт несиесі - өтімділікті қолдану мақсатында бір түнгі берілетін банкаралық ... ... ... несие - кредитордың алғашқы талабы бойынша ... ... ... ... ... ... - банктердің бір-біріне берітін несиесі.
- ломбарттық ... - тез іске ... ... ... ... ... ... кепілге алып, берілетін несие.
- лизингттік несие - құрал-жабдықтарды жалға алумен ... ... ... ... ... - ... ішке алып кіру және ... фабрикат пен дайын өнімдерді сыртқа шығару тәжірибесінде пайдаланылатын несие.
- сенім несиесі - банктің ... ... ... ... жоғары клиенттерге берілетін несие.
- маусымдық несие - жабдықтаушының қаржыландыру уақыты мен түсімді алу мерзімі арасындағы уақыт ... ... ... ... ... ... объектісіне қарай: меншікті айналым қаражаттарын толықтыруға; материалдық қорлар жиынтығы мен ... ... ... ... ... ... ... экспорттау мен импорттауға; азаматтардың жеке қызметтері үшін шикізаттар, материалдар, құралдар және басқа да ... ... ... ... және ... ... ... және демалыс үйлерінің кірістері мен шығыстары арасындағы маусымдық үзілістерге; күрделі жүмсалымдарды қаржыландыруға; тез өтелген тиімділігі ... ... ... ... - жалпы банктердің (ұлттық және коммерциялық) және банктік операциялардың жекелеген түрлерін жүзеге асыру асыратын ... емес ... ... ... ... банк жүйесіне қарағанда кеңірек, яғни мұнда өзге де несиелік мекемелер қамтылады. Әр елдің ... ... ... ... немесе банк жүйесінің құрылымы қалыптасады. ҚР-дағы несиелік жүйе екі буыннан тұрады: біріншісі - ... ... ал ... - парабанктік жүйе (банктік емес мекемелер).
Несие заңдарын білу және ... ... ... ... ... ... ... өндіріс қорларының айналыстары мен айналымдарының біркелкі еместігіне байланысты бос тұрған қаржыларды орынды пайдалануға мүмкіндік береді.
Несиенің пайда болу заңының ... ... ... ... ... ... ... ғана әрекеттік күші бар. Нақты несие қатынастары шаруашылық байланыстарф баламалық және тепе-теңдік қатынастарға негізделген экономика салаларындағы ғана туындайды.
Егер ... ... өзі ... отырған жұмысының нәтижесі үшін нақты материалдық жауапкершілігі болмаса, несиелік қатынастардың дұрыс жұмыс істеуінің, несиенің қайтарылып келетіндігінің кепілдігі болмайды. Несиенің ... болу ... ... экономикадағы қарама қайшылыққа және инфляцияға әкеп соқтырады.
Банктік несие. Нарықтық экономикада несиенің негізгі формасы банк несиесі. Бұл жағдайда несие қатынасының ... ... ... қаражатпен беру процесі жатады. Мұнда несие уақытша қаржылай көмекке мұқтаж мамандырылған қаржы-несие ұйымдарына, көбінесе банктерге, қарыз ... ... ... ... ... беріледі.
Банк несиесінің бірінші ерекшелігі - банк өз қарыз алушыларына несиені өзінің капиталынан ғана ... ... ... ... ресурстардан да (заңды және жеке тұлғалардың депозитінен) береді. Қазақстан банктерінің ... ... ... ... ... ... ... құрайды, ал қалғаны - тартылған ресурстар (депозиттер, банк аралық қарыз ақшалар).
Осы несие формасының екінші ерекшелігі - ... ... әлі түсе ... ... ... ... банкке орналастырылған уақытша бос қаражатын банк ссудаға береді.
Банк несиенің үшінші ерекшелігі - банк ақшалай қаражатты ... ... ... құн ... ... капитал формасында береді. Мәселенің мәнісі мынада: қарыз алушы бұл ссуданы пайдаланғаны үшін банкке пайыз төлейді. Қарыз алушы несиені өндіріс саласында ... ... ... ... әрі оның есебінен несиелерге пайыз төлейді. Несиеге қажеттілік оның ажырағысыз атрибуты болып табылады. Банк ... ... ... ғана қызмет ететін коммерциялық несиеден айырмашылығы, ол сонымен қатар, өндіріс саласына және жинақтау саласына да қызмет етеді. Банк несиесінің қолданылу аясы ... ... ... ... кең, ... ... ... - несие мәмілесінің бағытымен, мерзімімен және сомасымен шетеліп ... ... ... - Банк және ... тыс ... қарыздары шоты бойынша жүргізілетін операциялар

Операциялар мазмұны
Дебит шот
Кредит шот
1
Алынған банк ... ... ... есеп ... ... ... тусті
1010, 1030
3010
2
Жабдықтаушы мердігерлерге банк несиесінің есебінен қойылған ... ... ... сома банк ... ... ... мердігерлерге алдағы уакытта алынатын материаддық қорлар үшін банк несиесінің есебінен берілген аванс
1610
3010
5
Көрсететін қыметі немесе орындайтын жұмысы үшін жабдықтаушы ... банк ... ... ... ... ... бойынша ұйымның бюджетке карыз сомасы банк несиесінің есебінен аударылды
3110
3010
7
Вексельге алынған банк ... банк ... ... ... ... ... есеп айырысу шотынан өтелінді
3010
9
Банктен тыс мекемелердің несиелерінің ... ... ... ... сома ... тыс мекемелерден алынған несиелер бойынша қарыз есеп айырысу шотынан төленді
1040
3010
Ескерту: Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары ... ... ... ... ... ... ... ҰЙЫМДАСТЫРУ
2.1 Кәсіпорынның жалпы экономикалық көрсеткіштері және есеп саясаты
АҚ-ның есеп саясаты бухгалтерлік есепте және ... ... ... есеп стандарттарымен және бухгалтерлік есеп типтік жоспары, Қоғам пікірінен шығу және оның ... ... орай ... ... ... және ... есептемені құрастыру үшін Қазақстан Республикасының заңдылықтар талабына сәйкес ұйымның ... ... ... талптарынан, ережелерінен және тәжірибелерінен жасақталған.
Есеп саясаты мыналардың негізінде құрастырылған:
1. Қазақстан Республикасының 28 ... 2007 ж. №234 III Заңы ... және ... Бухгалтерлік есеп стандарттары (өзгертулерімен);
3. Бухгалтерлік есеп стандарттарына методикалық көрсетулері (өзгер- тулер және толықтырулармен);
4. Бухгалтер есеп ... ... ... ... ... ... құқықтық актілері және басқа да заңнамалары (өзгертулер және ... ... ішкі ... ... және ... ... негізгі Есеп саясатына негізделген мәліметтерге сәйкес Қоғамның түрлі тұтынушылары үшін қаржылық, статистикалық, салықтық және басқару есебінің есептепмесі ұсынылады: құрылтайшылық ... ... ... ... орны ... мемлекеттік статистика ұйымына; мемлекттік бақылау және қатаң бақылау ұйымына компетенциясымен сәйкес.
Қаржылық есептемені және басқа да ... ... ... ... Қоғам президентінің келісімімен немесе оның орынбасры келісімімен Қазақстан Республикасының Заңдылығына сәйкес беріледі.
Есеп саясатының жүргізілуіне ұйым ... ... ... ... ... ... ... өзгерген жағдайда Есеп саясатының кейбір жағдайлары тез арада және тиісті тәртіпте өзгерілуі тиіс, сонымен қатар ол құжатты пайдаланушылардың ... ... ... ... ... және ... ... Қоғам органдары: жоғарғы орган - президент кеңесі; басқару органдары - ... ... ... қол қою ... ие тұлға: президент;
3. Бухгалтерлік есепті жүргізуші және екінші қаржылық қол қою құқы- ғына ие тұлға: бас бухгалтер [13].
Еңбекақы есебі және ... есеп ... ... ... ... есеп ... №2 ... нұсқауларға сәйкес жүзеге асырылады.
2. Қоғамның жеке жұмысшы құрамының есебі кадр ... ... Жеке ... ... есеп ... ... ... Қазақстан Республикасының еңбек заңына байланысты жасақталуы тиіс. Қоғам директорының бұйрығы жұмыс беруші мен жұмысшының ... ... ... ... және ... ... ... Бұйрық негізінде кадр бөлімі барлық есептік формаларды, беттік шоттарды, жеке ... ... ... және ... да ... ...
3. ... уақытын пайдалану есебі ауытқуларды (жұмыска келмеу, кешігу және т.б.) тіркеу жолымен ... ... ... ... ... ... жұмыс уақытының алғашқы құжат - ведомостісінің есебін пайдалану арқылы жүзеге асырылады.
4. Еңбекақы ... ... түрі мен ... штаттық кестеге және еңбек келісім-шартқа сай төленеді. Қоғамның штаттық кестесі қоғам директорының бұйрығымен бекітіледі.
5. Еңбекақы түрі мен ... ... және ... ... төлеу тәртібі еңбекақы және теңестіру жағдайымен анықталады [14].
Меншік капиталы.
1. Қоғамның меншік капиталы жарғылық капиталдан, қосымша ... және ... ... ... ... және ... табыстан (зияннан) тұрады.
2. Қоғамның жарғылық капиталының көбеюі немесе азяюы тек қана акционерлердің жалпы жиналысында ... ... ... ... және Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес болуы мүмкін.
3. Қазақстан Республикасының Заңында қарасытырылған барлық салық түрлерін төлегеннен ... таза ... бөлу ... ... жиналысында анықталады.
4. Меншік капитал есебі типтік шоттар жоспарының 5 тарау шоттарында жүргізіледі.
Дебиторлық қарыз .
1. ... ... ... сату және ... көрсету нәтижесінен туындайтын, алынатын шот және вексель секілді анықталады. ... ... ... қарызға жал төлемі, пайыз және басқа да алынатын, есептік кезеңде келіп түсетін төлемдер жатады.
2. Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің ... ... ... және басқа дебиторлық қарыздар, сонымен қатар болашақ кезең ... және ... ... ақпараттарын сараптау үшін серіктестікте Типтік шоттар жоспарының 3 бөлімінің шоттары қолданылады.
3. Тиелген дайын өнім ... ... ... және көрсеткен қызмет, сонымен қатар, жасалған материалдық есем активтер, негізгі қралдар, инвестициялар, қаржылық инвестициялар, және басқа да ... ... ... құжаттарын ұсынатын бірлесіп басқарылатын заңды тұлғалардың, еншілес және тәуелді ұйымдардың дебиторлық қарыз түрлері ... ... ... үшін 1220 бөлімше шоттары қолданылады.
4. Келісім - шартқа сәйкес белгіленген ... ... ... ... ... қарыз бойынша резерві құрылады.
5. Күмәнді қарыз бойынша резерв ... жыл ... ... ... ... ... қарыздарды түгендеу кезіндегі нәтижелер негізінде құрылады. Есепттерді түгендеу нәтижелері актпен рәсімделеді. Актіде түгенделген шоттар аттары және ... ... ... төленбеген дебиторлық қарыздар сомасы көрсетіледі. Есептерді түгендеу актісіне қосымша ... ... ... ... ... ... ... және пайда болу уақыты туралы анықтама тіркелуі тиіс.
6. Ұйымның резервін құру кезінде ... ... ... жұмыс (көрсетілген қызмет) көлемінен пайыз әдісін қолданады. Күмәнді қарыз бойында ... ... ... ... табылады.
7. Дебиторлық қарыздың баланста ашылуы күмәнді қарыз бойынша резервтің шегерісінде көрініс табады.
8. ... ... ... сәйкес талап уақыты өткен дебиторлық қарыздар үмітсіз қарыз болып саналады және серіктестіктің дирокторы бұйрығымен ... ... ... ... ... ... ... қарыз.
1. Қоғамның түрлі заңды және жеке тұлғалармен, сонымен қатар алынған қарыз (кредит) және мақсаттық жиындарды қаржыландыру қаражатынан алынған серіктестік қызметін ... тыс ... ... ... ... есептесу түрлері туралы ақпаратты сараптау үшін Типтік шоттар жоспарының 6 бөлімінің шоттары қолданылады.
2. Тиелген ... өнім ... ... ... және ... ... ... қатар, жасалған материалдық есем активтер, негізгі қралдар, инвестициялар, қаржылық инвестициялар, және басқа да ... ... ... ... ... бірлесіп басқарылатын заңды тұлғалардың, еншілес және тәуелді ұйымдардың дебиторлық қарыз түрлері туралы ақпаратты сараптау үшін 1220 бөлімше ... ... ... тұлғалардан алынатын табыс салығының есебі.
1. Қоғамда заңды тұлғалардан алынатын табыс салығының есебі ҚЕХС 11 сәйкес міндеттеме әжісімен жүзеге асырылады.
2. ... ... ... ... ... тұрады:
- Төленетін табыс салығы (салық есебі бойынша анықталады);
-Уақытша айырмашылықтардың салықтық эффектісі (уақытша айырмашылықтар сомасын табыс салығының ставксіне ... ... ... ... ... ... мерзімі ұзартылған салықтық түзетулер (табыс салығының ставкасы өзгерген кезде анықталады).
3. Бухгалтерлік және салық салынатын табысты анықтау кезінде ... және ... ... туындайды. Бір есептік кезеңде туындаған уақыттша айырмашылықтар келесі есептік кезеңде күшін жояды. Тұрақты айырмашылықтар жылдық қаржылық есептемеге тіркелген түсініктемелік ... ... ал ... айырмашылықтар уақытша айырмашылықтардың салықтық эффектісін анықтау жолымен есептік және қаржылық ... ... ... ... ... ... ... - бұл уақытша айырмашылықтар нәтижесінде пайда болған алдағы кезеңде төленетін ... ... ... ... төленген салық төлемінің сомасы.
Табыстар.
1.Табыс - бұл активтердің көбеюі немесе есептік кезеңде міндеттемелерді азаюы ... ... ... ... ... ... ҚЕХС №12 сәйкес қаржылық есептемеде көрініс табу жолымен бағаланады және танылады. ... ... ... ... ... ... және қаржылық есептемеде табысқа ие болған кезде ғана көрініс ... ... ... және ... ... қызмет) сатудан түскен және басқа да табыстар, сонымен қатар сатылған тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) және басқа да табыстар, сонымен ... ... ... және ... ... мен ... ... табыстары туралы ақпаратты сараптау үшін 6 Типтік шоттар жоспары арналған.
3. Бір келісім ... бір ... ... ... және ... бір ... болып табылады.
4. Негізгі және негізгі емес қызметтен түскен табыс жиынтық табысты ... ... ... ... табыстар алынуы мүмкін: құрылыс жұмыстарынан; серіктестік жарғысында көзделген ... да ... ... емес ... ... ... алынуы мүмкін: негізгі құралдарды сатудан түскен табыстан; материалдық емес активтерді сатудан түскен ... ... ... ... табыстан; басқа да қызметтерді көрсетуден түскен табыстан; күмәнді кредиторлық табыстарды шегеруден ... ... ... ... түскен табыстар; пайыздық түрдегі табыстардан; басқа да табыстардан.
5. Тауарды өткізуден немесе қызмет көрсетуден түскен табыс алынған немесе алынуға тиіс өткізу ... ... ... ... көрсетуден түскен табыс шарттардың сақталуында ғана табыс болып табылады (жалпы ережелер);
Табыс ... ... ... ... ... ... ... келісімшартта көзделген екі жақта сатушы қандай сома сұрап отырғанын, ал ... ... ... сома беру ... ... ... байланысты экономикалық тиімділік серіктестікпен алынуы ықтималдығы болады, яғни, қызмет көрсетуші өзінің сатқан ... ... ... ... үшін ... ... ... төлейтінін анық біледі.
6. Табыс аралық төлем немесе алынған аванстар негізінде табыс болып саналмайды.
7. Жыл ішінде алынған өндірістің таза ... ... ... ... ... Тауарды сатудан түскен табыс жалпы талаптарды және келесілерді сақтаудан табыс болып саналады: ұйымның сатып ... ... иесі ... беруі; мәміле бойынша нақты және жоспарлы шығындарды бағалау үлкен деңгейлі сеніммен (нақтылықпен) жүргізіледі.
9. Қызмет көрсетуден түскен табыс ... ... және ... ... ... болып саналады: мәміленің аяқталу сатысы үлкен деңгейлі сеніммен (нақтылықпен) есептік күнге анықталады; мәміле кезінде туындаған ... және ... ... ... ... ... ... сеніммен (нақтылықпен) бағаланды; сипатына қарай мәміленің аяқталу сатысы нақты көрсетілген қызмет ... ... ... сәйкес түрде анықталады.
10. Пайыз, роялти және дивиденттер түрінде түскен табыс жалпы талаптарды және келесілерді сақтаудан табыс болып ... ... ... ... ... ... есептейтін уақытша қатынастар негізінде анықталады; роялти, келісім мазмұнына сәйкес аудару әдісі бойынша анықталады; дивидент, акционерлердің оны алу құқығына ие болғанда ғана ... ... ... ... түскен табысын есепте үшін шот атауларына қатысты 6 Типтік шоттар жоспар шотына жоғарыда аталған жалдан табыс, басқа да сату ... ... ... кредиторлық қарыздарды шегеру және басқа да табыстарды апарады. Осы аталған табыстардың әр қайсысына алынатын ... ... ... ... шот ашуы керек. Аталған шоттардың әр қайсысына аналитикалық шоттар ... ... мен атау ... ... ... ... өзгеруі мүмкін.
12. Қызмет көрсету немесе жасалған жұмыс мерзімі өзіне бірнеше кезеңдерді кірістіретін жағдайда, серіктестік табысты жасалған жұмысты талдау жолымен ... ... ... - бұл ... ... ... немесе активтердің қызқару нәтижесінде азаюы, немесе пайда (табыс) алуда шаруашылық қызметті нәтижесінде пайда ... ... ... ... үшін ... баптар Наменклатурасына сәйкес шығындар баптары Типтік шоттар ... 7 және 8 ... ... ... ... шығындар өндірісік бөлімшелеріне сәйкес бұл шығындарды тудыраты 2421-2428, 1310-1315, 3350, 3310 және бағы ... да ... ... ... шот ... 8 ... ... көрініс табады. Ай сайын кредит шотындағы шығындар 7010 ... ... ... ... ... кезеңінің басында 1340 кредит шотынан 8 бөлімнің дебит ... ... тиіс ... ... ... шығындары 8 бөлімнің кредит шотынан 1340 дебит шотына апарылады.
4. Әрбір объект бойынша тікелей шығындарды есептеу үшін 7 және 8 ... ... ... ... ... ... шот ашылады.
5. Құрлысқа тікелей қатысты жұмысшылардың еңбекақсы әр ... ... ... ... ... уақыты есеп табеліне негізделе отырып аударылады.
6. Қоғамның басқарушылық және ... ... ... ... сараптау үшін 7210 баланстық шотына аналитикалық шот ашылады.
7. Сатылған немесе қандай да бір болмасын себеп салдарынан ... ... ... ... шегеру, сонымен қатар, курстық айырмаға байланысты туындаған шығындар тиісті 7470 ... ... ... жүргізіледі.
Корреспонденцияда тиісті шоттармен шығып қалған активтер немесе бағалы қағаздардың баланстық ... ... ... 7410 ... көрініс табады.
Корреспонденцияда тиісті шоттармен валюта курсының өзгеруі нәтижесінде туындайтын курстық айырма дебиттік шотпен 7430 шотында көрініс табады.
7470 шоты ... жал ... ... басқа да қызметтер шығындары, тауарларды өткізу сияқты ... ... емес ... да ... ... ... ... берілген шоттар 6280 шотымен жабылады.
8. Сатылған тауардың (жұмыстың, қызметтің), сонымен қатар, басқа да берілген өнімді (жұмысты, қызметті) сатумен байланысты ... ... тыс ... ... ... және тағы да басқа шығындардың өзіндік құнын көрсету үшін 7 Типтік шоттар жоспарының шоттары арналған [15].
Қаржылық ... ... ... ... ... ... мыналар кірістірілген: қызметтің үздіксіздігі және есептеуі (аударымы), сонымен қатар, сапалық сипаттама: түсініктілік, мәнділік, елеулілік, сенімділік, құқықтық ... ... ... ... ... салыстырмалық және ақпараттық сенімділігі, уақыттылығы, пайда мен шығын арасындағы баланс, сапалы сипаттама арасындағы баланс.
Есептеу (начисление).
Принцип, табыс ... ... ғана ... ... (есепте көрініс табады) танылады, ал шығын және зиян ақша ... ... ... ... ... ... ... ұшыраған кезінде танылады.
1. Қызметтің үздіксіздігі. Субъект өз қызметін ұзақ кезең аралығына дейін жалғастырады және болашақта қандай да ... ... ... банкротқа, тарауға ұшырамайды деп болжайды.
2. Түсініктілік. Қаржылық есептемеде ... ... ... түсінікті болуы тиіс.
3. Мағыналық. Шешім қабылдау кезінде және оны бағалау кезінде көмектесу үшін пайдаланушыны ... ... ... мағыналы болуы тиіс.
4. Елеулілік. Қаржылық есептемедегі ақпарат елеулі болып табылады. Себебі, оны құрастыру кезінде оның болмауы немесе дәлсіздігі елеулі ... ... ... ... әсер ... ... Қаржылық есептемеде көрсетілген ақпарат сенімді болып табылады, егер онда елеулі қателер болмаса және оған пайдаланушылар сүйене алса.
6. Шындық және ... ... ... есептемеде көрсетілген ақпарат қаржылық жағдай туралы шындық және риясыз ұсынба ... ... ... ... ... ... сенімді болуы тиіс.
8. Абайлампаздық. Есептеме жоғарғы сапалы ұқыптылықпен ... ... және ... ... қатар, міндеттемелер және шығындар жоғарғы сапалы нақтылықпен бағаланады.
9. Аяқтаушылық. Бір есептік ... ... ... ... ... ақпарат.
10. Салыстырмалылық. Бір есептік кезеңнен екінші есептік кезңемен ... ... [16, 11 ... ... Бухгалтерлік баланс.
1. Қаржылық есептеме ҚЕХС №1 сәйкес тапсырылады.
2. Қаржылық ... ... ... ... ... және ... ... есептеме; ақша айналымы туралы есептеме; меншік капиталының өзгерісі туралы есептеме; есеп ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есптемесі заңдылықтарына сәйкес және бухгалтерлік есеп ... сай ... ... жасақтау тәртібі белгіленеді.
4. Қаржылық есептеменің мақсаты болып пайдаланушыларды қаржылық жағдай, қызмет нәтижелері және есептік ... ... ... ... ... ... ... және мәнді ақпаратпен қамтамасыз ету болып табылады.
5. Серіктестіктің бухгалтерлік балансы ҚЕХС-ның ... сай. ... ... ... бар ... ... капиталды, міндеттемелерді көрсетеді.
6. Серіктестіктің ұзақ мерзімді активтері келесілерді құрайды: негізгі қралдар; материалдық емес ... ұзақ ... ... ... ... кезең шығындары; ұзақ мерзімді қаржылық инвестициялар.
7. Ағымды активтер келесілерден құралады: ... ... ... ... ... ақша ... қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар; дебиторлық қарыздар.
8. Ұзақ мерзімді міндетемелер келесілерден құралады: несиенің қамтамасыз етілуі; несиенің қамтамасыз етілмеуі; ... ... ... және ... еншілестерінің бір біріне өзара берілген қарыздары; мерзімі ... ... ұзақ ... ... қарыздар.
9. Ағымды міндеттемелер келесілерден құралады: қысқа мерзімді несиелер; кредиторлық қарыздар; төленілетін ... ... ... кезең табыстары; басқа да есептік есеп айырысулар.
10. ... ... ... ... ... жарғылық капитал; қосымша төленген және төленбеген капитал; резервтік капитал; бөлінбеген пайда (зиян).
11. Бухгалтерлік есепте шаруашылық операцияларды көрсеу кезінде ... ... ... ... ... ... ... қызмет етеді.
Қаржылық-шаруашылық қызмет нәтижелері туралы есептеме.
Қаржылық-шаруашылық қызмет нәтижелері туралы есептеме ҚЕХС-на ... ... ... кезеңде табылған барлық кіріс және шығыс баптары есептік кезеңде ... таза ... ... ... ... ... ... нәтижелері туралы есептеме есептік кезеңге серікттестіктің қаржылық нәтижелерін ... ... ... ... ... тауарлы-материалдық қордан, көрсетілген қызметтен, жасалған жұмыстан болады. Дайын өнімнен (тауардан, жұмыстан, ... ... ... қосылған құн салығы, акциздер және тағы сол ... ... және ... ... сонымен қатар, қайтарылған тауарларды, сатып алушыға сатудағы жеңілдіктерді және бағалық жеңілдіктерді қоспай көрсетеді (алып тастап).
2. ... ... ... ... ... ... ... құны өнім (тауар, жұмыс, қызмет) өндірумен байланысты, яғни, экономикалық мазмұнына қарай: материалдық шығындар, ... ... ... аударымдары, негізгі құралдар ақауы және басқа шығындар элементтеріне топтастырылатын нақты шығындарды ... ... ... ... - сатылған дайын өнімнің (таруардың, жұмыстың, қызметтің) қаржылық нәтижесі. Ол негізгі ... ... ... ... ... ... жұмыстың, қызметтің) және сатылған дайын өнімнің (тауардың, жұмыстың, қызметтің) ... құны ... ... ... ... ... - бұл өндірістік дайын өнім (тауар, жұмыс, қызмет) өзіндік ... ... ... ... ... ... жатқызылады: жалпы және әкімшілік шығындар; сату шығындары; сыйақыларды төлеу шығындары.
5. Негізгі өндіріс қызметінен түскен ... ... ... ... ... ... және жиынтық табыс пен кезең шығындары арасындағы айырма арқылы анықталады.
6. Негізгі қызметтен емес табыс, негізгі қызметтен емес ... ... ... ... нәтижесін білдіреді, яғни айналымнан тыс активтер алмастырылуы, биржада айналымда болатын бағалық қағаздардың қайта бағалануы.
7. Салық салынғанға дейінгі ... ... ... ... көрсеткіштерінен сомалау жолымен анықталатын салық салуға дейінгі қарапайым қызметтен түскен ... ... ... көрініс табады.
8. Табыс салығы ҚЕХС №12 сәйкес анықталады.
9. Салық салынғаннан қарапайым қызметтен түскен табыс және ... ... ... ... бойынша есептеу жолымен анықталады;
10. Салық салудан кейінгі қарапайым қызметтен түскен ... пен ... ... ... ... арасындағы айырмашылық жолымен анықталатын Қоғамның есептік кезеңде алынған қалдықтық нәтижесинде таза табыс (зиян) көрініс табады;
Ақша қозғалысы туралы есептме.
1. Ақша қозғалысы ... ... ... ... ... мен ... туралы ақпаратта көрініс табады.
2. Ақша қозғалысы туралы есептеме ҚЕХС №7 және барлық ақша ... ... ... ... ... ... әдіс жолымын есептелінеді;
3. Операциялық қызмет - серіктестіктің табыс алумен байланысты қыз-меті және ... және ... ... қатысты емес қызметі.
4. Инвестициялық қызмет - сатып алынған және сатылған активтер, төленетін кредиттерді беру және ... ... ... ... қызмет - жарғылық капитал көлемі мен ... ... және ... ... ... басқа да бағалы қағаздарды шығару жолымен түскен қарыз ... ... ... алу, ... ... ... кеткен ақша қаражаттары, өз акцияларын сатып алу, дивиденттерді төлеу және басқа операциялар нәтижелері болып табылатын серіктестік ... ... ... ақша ... ... ... ... инвестициялық және қаржылық қызметтерден болған ақша ретінде калассификацияланады.
7. Пайыздар және дивиденттер түрінде алынған және төленген ақша қозғалысы бір есептік ... ... ... ... ... болатын операциондық және қаржылық қызмет түрінде классификацияланады.
8. Табыс салығын төлеу ... ... ақша ... операциондық қызмет тірінде калассификациялаады, егер де ол қаржылық және инвестициялық қызмет нәтижесі ретінде ... ... ... ... орналасқан банктердегі есеп айырысу, валюталық шоттарындағы ұйымның ... және ... ... ... бары мен ... туралы ақпаратты сараптау үшін және мәліметтер көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ұйым жеке өзінің даму деңгейін бақылау мақсатында есептілік ... ... ... ... олар болашақ жоспарлар құра алады. Сол себептен оның маңыздылығы зор.
4 кесте - АҚ-ның негізгі технико-экономикалық ... ... (+,-), 2007/ ... ... (%), 2007/ ... (+,-), 2008/ ... темпі (%), 2008/ 2007
1
Өнімді өткізуден пайда, мың ... ... ... мың ... ... мың тенге
80000
80990
99000
+990
+1,2
+18010
+22,2
4
Таза табыс, мың тенге
8501
8769
9554
268
+3,0
+785
+8,9
5
Негізгі құралдардың орташа жылдық құны
20187
21300
22660
+1113
+5,5
+1360
+6,4
6
Қор қайтарымдылығы
4,0
4,05
4,24
-0,05
+1,2
+0,19
+4,7
4 ... ... ... ... ... ... саны ...
860
+53
+6,6
+7
+0,8
9
Еңбек өнімділігі. тг/адам
50,8
65,2
66,1
+14,4
+28,3
+0,9
+1,3
10
Орташа айлық жалақы
45,2
46,6
50,1
+1,4
+3,0
+3,5
+7,5
11
Жалақы қоры
30342,2
30550
34221
+207,8
+0,6
+3671
+12,0
Ескерту: ... ... жыл ... ... (kaztransgas.kz)
4 - Кестеден көріп отырғандай алғашқы көрсеткіш кәсіпорынның өнімді өткізу деңгейі 2008-2010 жылдар бойынша өсу қарқынды белгіленген. Кәсіпорын табысын қарастыратын ... ... ... ... 2008 жылы 160420 мың ... ал 2009 жылы 164770 мың ... болып, өзгеріс көлемі 4350 мың тенгеге жоғарлаған немесе 2,7 пайыз мөлшерге көбейді. Келесі жыл ол көрсеткіш 174140 мың ... өсім ... 13720 мың ... ... 2008 ... ... 12,5 ... өскен. Бұл өндіріс өнімдерінің өткізіліп сатылу көлемінің артуына, нарықтағы жоғары сұраныстың болуына байланысты қарастырылған.
АҚ-ның қаржылық-шаруашылық қызметтер деңгейінің жүргізілу барысына ... ... ... ... ... өзіндік құнын анықтауымыз қажет, ол үшін өнімді өндіруге, өткізуге жұмсалған шығындар құрылымына талдау жасауымыз ... ... ... көлемі жоспарлық көлемнен аз, яғни материалдық шығындар өнім ... ... ... ... ... 84210 мың теңгеге өнімнің өзіндік құны бағаланса, 2009 жылы ол 84390 мың теңгеге жоғарлаған, өсу ... 180 мың ... ... ... 0,2 пайызға өскен. Ал 2010 жылы бұл көрсеткіш 92070 мың тенгеге немесе 9,1 пайызға өскен.
Соның ішінде шикізат пен материалдарға, реогенттерге, ... ... ... жөндеу жұмыстарына қажетті трубалардың бағасының өзгерісі де өз әсерін ... ... ... ... жұмыстарына трубалар да екі есе көп қолданылған.
2.2 Бюджетпен және бюджеттен тыс ... ... ... ұйымдастыру
Бюджет - жалпы мемлекеттік тұрғыдан бөлініп (бекітіліп) пайдалану, жұмсау үшін ... ... қоры ... ... ... ... экономиканы дамытуға, халықтың материалдық әл-ауқатын, мәдени деңгейін көтеруге және басқа да мақсаттарға пайдаланады.
Қазақстан Республикасының салық кодексіне сәйкес жеке және ... ... ... ... Мемлекеттік бюджетті толықтырудың негізгі көзі болып табылады.
Әлеуметтік салық -- заңды тұлғалардың бюджетке төлейтін салықтарының бірі. Оның басқа ... ... ... - бұл ... ... кәсіпорынның жұмысшылары мен қызметкерлеріне олардың атқарған қызметі мен орындаған жұмысы үшін есептелетін еңбекақы төлеу қорына тікелей ... ... ... ... бұл ... ... еңбекақы төлеу қорының белгілі бір пайызы түрінде есептеліп Кәсіпорынның шығындарына қосылып отырады. Бірақ та жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелген ... ... ... салықты төлеушілердің қатарына барлық заңды тұлғалар мен кәсіпкерлік ... ... жеке ... ... ... салу объектісіне, яғни еңбекақы төлеу қорына, табыстың барлық түрлері ... Оның ... әр ... сыйақылар, жәрдемақылар, жеке әлеуметтік жеңілдіктер және тағы да ... ... ... ... әлеуметтік салық ағымдағы айдың еңбекақы төлеу қорының заңда қаралған ... ... ... де, ... ... 15-ші ... кешіктірілмей төленуі тиіс. Кәсіпорында әлеуметтік салық сомасы есептелгенде оның бухгалтериясында мынадай жазу жазылады:
Д-т: 7210 деп аталатын шот;
К-т: 3150 деп ... ... ол сома ... есеп ... ... ... 3150 деп аталатын шоты;
К-т: 1030 деп аталатын шоты түріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
Заңды ... ... ... ... ... ... ... табыстары бар заңды тұлғалар табыс салығын төлеушілер ... ... ... ... төлеушілер қатарына заңды тұлғалар, олардың филиалдары және оқшауланған (дербестелген) бөлімшелері кіреді.
Әрбір салық төлеуші салық салынатын ... ... ... жылдық табыстың жинақталған сомасынан табыс табу мақсатында жұмсалған шығындар мен шеккен ... ... ... ... табысына, яғни жыл бойы кіріс еткен сомаларының жиынтығына, сатылған немесе өткізілген өнімдер, атқарылған жұмысы мен көрсетілген ... және ... да ... үшін ... ... ... ... тиісті ақшалай немесе басқа да каражаттары, сондай-ақ сатып алушыдан ... ... ... есебінен өзара есеп айырысу ретінде үшінші тұлғаларға жіберілген немесе тікелей не болмаса ... ... ... ... ... ... салынатын табыстардың және одан шегерілетін шегерімдер мен жеңілдіктердің құрамы, ... ... ... ... ... салық кодексінде қаралады.
Салық төлеуші Кәсіпорын тиісті салық органына ұсынуға тиіс.
Ұйым өзінің ... ... ... ... ... табыс салығы сомасын есептеу барысында бухгалтерлік есепте мына түрдегі екі жақты жазу жазылады:
Д-т: 7710 шоты;
К-т: 3110 - ... бұл сома ... ... 3110 деп аталатын шот;
К-т: 1030 деп аталатын шоты туріндегі бухгалтерлік жазуы жазылады.
Кейінге қалдырылған қорпоративтік табыс салығының есебі.
Бухгалтерлік ... ... ... ... ... есеп стандартьна сәйкес анықталған табыс пен шығындардың айырмасьнан құралады. Салық салынатын табыстың (зиянньң) ... ... ... ... анықталады. Салық заңы талаптарының бухгалтерлік есеп талаптарынан өзгешелігі бар. Осының негізінде бухалтерлік есепте анықталған табыс пен ... ... ... ... ... ... ... Бұл айырмашылық пайда болу себептеріне байланысты тұрақты немесе ... ... ... айырмашылықтың пайда болу себебі, бухгалтерлік табысты анықтау барысьнда есепке алынатын табыс пен шығындардың кейбір бөлігі салық салынатын табысты ... ... ... Тұрақты айырмашылықтар қатарына мыналар жатады:
* валюталық шоттармен шетел валютасы бойынша туындаған бағамдық айырмашылық;
* бюджетке төленетін айыппұл ықпалшаралары (санкциясы);
* кәсіпкерлікпен байланысты емес ... ... ... ... ... ... ... мөлшерде төленген іссапарлық, өкілдік (представительские) және тағы да басқа шығындар.
Уақытша айырмашылықтың пайда болу ... есеп ... ... есептелген бухгалтерлік табыстар мен шығындардың кейбір баптар бойынша сомасы осы ... ... ... ... ... ... алынбай келген кезеңдердегі салық салынатын табыстардың құрамына кіргізіледі. Сөйтіп, есеп ... ... ... болған уақытша айырмашылық келешектегі есеп беретін мезгілде күшін жояды.
Уақытша айырмашылық мыналардың нәтижесінде пайда болады:
* бухгалтерлік есеппен салық ... ... мен ... ... ... ... тәсілдемесінің айырмашылығынан (бухгалтерлік есепте - есептеу принципі, ал салық есебінде - ... әдіс ... ... есеп пен ... ... ... ... есептегенде әр түрлі әдістерді қолданудан;
* негізгі құралдарды бухгалтерлік есептен шығару мен ... ... ... ... шығарудан болатын айырмашылықтан және тағы да басқалардан.
Бухгалтерлік және салық есептерінің талаптарындағы өзгешеліктер нәтижесінде пайда болған айырмашылықтар деп аталатын ... ... Бұл ... шот ... кейінге қалдырылған салық сомасы өскенде бұл шот кредиттелініп, ал ... ... ... қалдырылған салық сомалары бұл шотта өздерінің түрлері бойъшша бөлек есептеледі.
Қосылған құнға салынатын салық. Қосылған құнға салынатын салық тауарларды өндіру, жұмысты ... ... ... көрсету және олардың айналысы барысында қосылған құн өсімінің бір бөлігін аудару, сондай-ақ осы елге тауарлар импорты кезіндегі аударым болып табылады. Бұл ... ... ... айналым мен салық салынатын импорт салық объектісі болып табылады. Қосылған құнға салынатын салық шотында есептеледі. Бұл ... шот ... ... ... салық сомасы, ал дебитіне бюджетке аударылған және субъектінің жабдықтаушыларға тиісті түрде ресімделген салық шоты ... ... ... ... Бюджетке төленуге тиісті қосылған құнға салынатын салық өткізілген өнім, орындалған жұмыс немесе көрсетілген қызмет үшін ... ... ... ... ... ... мен ... алынған тауарлар, материалдар мен жабдықтаушылардың көрсеткен кызметі, орындаған жұмысы үшін төленген (есептелген) қосылған ... ... ... ... ... айырма ретінде айқындалады. Қосылған құнға салынатын салық мөлшері Қазақстан Республикасының салық заңында белгіленеді.
Кәсіпорынның бюджетпен есеп ... ... 3100 ... ... ... ... табыс салығы бойынша бюджетпен есеп айырысу 3110 шоты бойынша жүзеге асырылады.
АҚ-нда ... ... ... ... ... 7710 шот ... 3110 шоты ... Бұл салық жылдың соңында бір рет есептелінеді. Ал осы корпоративтік табыс салығын бюджетке есептеген кезде оның аванстық төлемін қоса ... 3110 шоты ... 1030 шоты ... қалдырылған табыс салығы және сонымен байланысты есеп айырысулар. ... ... ... ... үшін 4310 шоты ... Бұл шотта бухгалтерлік және салық есебінің талаптарындағы айырманың нәтижесінде пайда болған уақытша сомалары көрсетіледі.
Бухгалтерлік есепте табыс пен зиян есеп ... ... және есеп ... ... ... ... ... қызметінің нәтижесі анықталады. Салықтық есепте табыс пен зиянның сомасы бухгалтерлік есепте көрсетілген сомамен салыстырылып, солардың арасындағы ... ... ... көмегімен анықталады.
Бұл арада мынаны ескерген жөн: салық есебінде жиынтық жылдық табыстан (негізгі ... - ... ... ... ... - жабдықтарды жөндеу, пайыздар және тағы басқалары бойынша) ұстап қалулар ... ... ... ... ... ... ... сату кезінде құнның, сондай-ақ ақша құнсыздануына түзетулерді есепке ала отырып амортизациялауға жатпайтын алашақтардың өсуі; кәсіпкерлік қызметті шектеуге келіскені және ... ... үшін тағы ... ... ... қалыптасады; бұл хабарламада салық салынатын табыс сомалары және ... ... ... ... тұлғалардан алынатын табыс салығының сомалары туралы бухгалтерлік әрі салық есебі деректері арасындағы алшақтыққа әкеліп ... құн ... ... ... ... ... ... немесе қызмет көрсетуді жүзеге асыратын қосымша құнға салынатын салық бойынша есепте тұрған салық төлеуші аталған тауарларды, ... ... ... ... қызметтерді қабылдап алатын тұлғаға салық шот-фактурасын ұсынуға міндетті.
ҚҚС есептеу кезінде 1210 шоты ... де, 3130 шоты ... ... ... 1210 шоты ... 3140 ... деп ... субшоты кредиттеледі. Ал оны бюджетке аударған кезде, 3140 дебеттеліп, 1030 шоты кредиттеледі [18].
Жер ... ... 7210 шот ... 3160 шот ... ... төлеу салықтық кезеңнің 1-ші шілдесінен кешіктірмей тіркелген объектілер бойынша жергілікті бюджетке төленеді. Ол ... 3160 шот ... 1030 шот ... ... ... ... ... мүлік бойынша салынатын салықтың есебі 3180 шотында көрініс табады.
Жеке тұлғалардан ... ... ... Жеке ... бойынша бюджетпен есеп айырысу есебі 3120, 3190 пассивтік шотында жүреді.
Еңбеккерлердің табысы бойынша жеке табыс салығының ... ... ... ... ... ... есептелінеді. Табыс салығын ұстаған 3350, 3120, 3190 шоты кредиттеледі [19, 236 б].
5 ... - ... есеп ... шоты бойынша жүргізілетін операциялар

Операциялар мазмұны
Дебит шот
Кредит шот
1
Заңды ұйымдардан бюджетке алынатын қорпоративтік ... ... ... ... және ... ... байланысты табыстар (зияндар) салығының сомасына
7470
3110
3
Төтенше жағдайдың және тоқтатылған операциялардың ... ... ... байланысты, өзгерген салық сомасына
3110
7470
4
Заңды ұйымдардын бюджетке нақты аударған корпоротивтік табыс салығы сомасы
3110
1040
5
Салық есебіндегі кайта бағалау үстеме өсімінің, бухгалтерлік есептегі ... ... ... ... жоғары болған кезінде
3110
5320
6
Сатып алушыларға және тапсырыс берушілерге сатылған өнім (жұмыс, кызмет) үшін талап етілген шот ... ... құн ... ... ... ... құн ... сомасына
3130
1030
8
Жеке тұлғаларға есептелген табыс салық сомасына
3350
1030
9
Серіктестіктерге қатысушылардың дивидендтері мен табыстарынан, олардың үлес теріне карай, төленетін көздерінен ұсталуға тиісті, есетелген салық ... ... ... ... ... ... сомасының бюджетке аударылғаны
3120
1030
11
Бюджетке артық аударылған салық сомасының кайтарылуы
1030
3120
12
Есептелген әлеуметтік салық сомасы
3150
1030
13
Есептелген акциз салық сомасы
1210
3140
14
Есептелген акциз салығынын сомасы бюджетке есеп айырысу ... ... жер ... ... ... есеп ... ... жоспары негізінде құрылды
2.3 Жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу есебі
Кез келген кәсіпорын үзіліссіз және ырғақты жұмыс істеп ... үшін оны ... ... ... ... отырудың маңызы зор болып табьлады. Ұйымды материалдық қорлармен жабдықтау экономикалық және әлеуметтік дамыту жоспарларына сәйкес жүргізіледі. Кәсіпорын өнім ... ... ... делдалдық ұйымдармен өзіне керекті материалдық қорлармен және техникалармен қамтамасыз ету жөніңде келісімшарттар жасасады немесе өзінің делдалдары ... ... ... ... Осы ... ... ұйымды керекті материалдармен және басқа да құндылықтармен жабдықтайтын Кәсіпорындармен есеп айырысуының есебі деп ... ... ... Бұл ... есеп айырысу сомасының деңгейіне және нысандарына қарамастан жабдықтаушылардан алынған материалдар мен қосалқы бөлшектер, олардың атқарған жұмыстары мен көрсеткен қызметтері үшін ... ... ... ... ... деп аталатын шоттың кредитінде тиісті материалдық қорлар, шығындар бойынша жабдықтаушылардың акцептелген шот-фактурасына сәйкес есептелген ... ал бұл ... ... ... деп ... ... және баска да шоттардың кредитінен (төленген жерлеріне байланысты) оларға төленген сомалар жазылады. шоты бойынша есеп нөмірі 6-журнал-ордерде ... ... ... бойынша бөлек жүргізіледі. Бұл журнал-ордерде жабдықтаушы-мердігерлердің шот-фактураларының ... ... ... ... мен ... ... олардың құнының төленуі жайлы мәліметгер жазылады [20].
Келіп түскен шот-фактураларды ... ... түрі М-1 ... Бұл ... бойынша ұйымда материалдық құндылықтардың уақытылы келіп түсуіне бақылау жасалады. Журналға жазылуға тиісті мәліметтер-ді жабдықтау бөлімі тауар-көлік жүк құжаттары ... ... ... материалдарды қабылдау туралы актілер негізінде Кәсіпорын қоймасына материалдық құндылықтардың келіп түсуіне қарай ... ... ... тек ... ... ғана ... ... есебі.
Кейбір жағдайларда келіп түскен материалдық ққұдылықтардың құжаттары (шот-фактуралары) болмауы мүмкін. Мұндай құндылықтарды фактураланбаған ... деп ... ... ... ... яғни шот-фактураларымен бірге келген жеткізілімдер тәрізді әрбір жабдықтаушылар бойынша жеке көрсетіледі. Фактураланбаған жабдықтарды жазу үшін үлгілі түрі М-7 қолданылады, олар ... ... ... сондай-ақ, қабылдау кезінде артық шыққан тауарлык-материалдық құндылықтарға да жазылады. ... ... ... ... ... ... бұрын жазылған деректер сторно етіліп нөмірі 6-журнал-ордерге шот фактурадағы мәліметгер жазылады. Төлем жасалған, бірақ айдың аяғына ... ... ... ... ... құндылықтардың шот-фактуралары немесе төлем талап тапсырмалары негізінде 6-журнал-ордерге әдеттегі тәртіп бойынша жазу жазылады. Айдың аяғында жолдағы материалдық ... ... ... деп аталатын арнайы бағанасында көрсетеді. Журнал-ордер бойынша жиынтықтарды шығарғаннан кейін жолдағы тауарлық-материалдык қорлардың құнын материалдақ ... ... ... олар ... жауапты адамдар есебіне жатқызылмаса да, жедел ескеріліп отырады. Сөйтіп, жолдағы тауарлық-материалдық қорлар айдың аяғында тиісті шоттарда шартты түрде ... ... ... ... мен есеп айырысулар тұрғысында дебиторлық қарыз болып табылмайды. Келесі айдың басында жолдағы материалдардың қалдығы сторно етіледі (қызыл жазумен жазылады).
Жабдықтаушылар және ... ... есеп ... ... ... журналды ай аяғында деп аталатын шот бойынша талданған қалдықтар көрсетіледі. Талдамалық есептің құрылымы ... және ... есеп ... ... қалдықтар туралы мағлұмат алуды қамтамасыз ету үшін және есеп айырысуды ... ... үшін мына ... ... құны ... бірақ іс жүзінде алынбаған (қабылданбаған) материалдық қорлар, көрсетілген қызметгер бойынша есеп айырысудан;
* фактураланбай қалған жабдықтар бойынша есеп ... ... ... есеп ... және ... есеп айырысулар есебі бойынша мынадай шоттар қорреспонденциясы беріледі [21].
7 кесте - ... мен ... есеп ... шоты бойынша жүргізілетін операциялар

Операциялар мазмұны
Дебит шот
Кредит шот
1
Жабдықтаушы-мердігерлердің шоттары акцептелді:
- материалдарды ... және ... ... кұнына;
- қосылған кұн салығының құнына
1310
1420
3310
2
Орындалған кұрылыс-монтаж жұмыстары үшін мердігерлердін талап еткен шоттарына:
- ... ... ... кұн ... сомасына.
2930
1420
3310
7 кестенің жалғасы
3
Тасымалдау ұйымдарының өнім сату бойынша ... ... үшін ... ... шоты ... ... ... көрсетілетін қызмет келісімшартта өнім берушінің есебінде болған жағдайда): - көрсетілген ... ... - ҚҚС ... материалдарды қабылдаған кезде кем шыққан және бағасының сәйкес келмеуіне, арифметикалық жіберген ... және т.б. ... ... ... келіп түскен материалдарды көрсету (шартта көрсетілген баға бойынша)
1310
3310
6
Жабдықтаушылардан келген шот-фактураға сәйкес бұрынғы шот-фактурасын ... ... ... құны сторно етіледі (қызыл сиямен).
1310
3310
7
Құны төленген, бірақ айдың аяғыңда жолда қалған материалдардың немесе қоюшылардың коймасынан әкетілмеген материалдардьң ... ... ... ... ... ... ... шоттары төленгенде
3310
1040
10
Жабдықтаушы-мердігерлерге алдын ала берілген аванс сомасы есептелді
3310
1610
Ескерту:Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары негізінде құрылған
2.4 Жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы төлеу есебін ... ... ... ... ... қызметкердің кірісі субъект жұмысының түпкілік нәтижелерін ескергенде, оның жеке үлесімен анықталады және салықтармен реттелінеді. Жалақы ... ... ... бөлігін құрайды, сондықтан да сұраныстың мөлшеріне, тауардың тұтынысына және ... ... ... әсер ... ... ... және шынайы түрлері болады. Номиналды жалақы - дегеніміз жалдамалы еңбектің қызметкері өзінің күндік, ... ... ... үшін алатын ақша сомасы. Номиналды жалақының мөлшеріне қарап табысының деңгейі жайында айтуға ... ... ... деңгейі мен адамның әл-ауқаты жайлы айту мүмкін емес.
Шынайы жалақы - ... ... ... ... ... ... ... мен қызметтердің жиыны. Ол наминалды жалақыға тікелей қатынаста және тұтыну заттары мен ақылы қызметтердің бағасы деңгейімен кері қатынаста болады. ... ... ... ... негізгі элементтерінің бірі болып табылады, сондықтан да жалақы есебінің дұрыс ұйымдастырылуы еңбек өнімділігінің артуына, өнімнің өзіндік құнының ... және ... өмір ... ... ... болады.
Қызметкерлермен есеп айырысу есебінің негізгі міндеттері:
1. Еңбектің саны мен ... ... ... орындалуына, жұмыс уақыты мен жалақы қорының пайдаланылуына бақылау жасау;
2. Субъектінің әрбір қызметкерлеріне ... дер ... және ... ... ... дер ... және ... ұстап қалу;
4. Белгіленген мерзімдерде қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп айырысуды жүргізу;
5. Есептелген жалақыны өнімнің, жұмыстың, қызметтің өзіндік ... дер ... және ... ... Өндірістік процеске басшылық жасау операцияларына қажетті еңбек пен жалақы туралы деректерді алу;
7. Еңбек және жалақы бойынша статистикалық септемені жасау [23].
Адам ... және ... ... пайдаланудың есебі. Шаруашылық қызметінің процесінде жұмысқа қабылдау және жұмыстан шығару нәтижесінде ... саны ... ... ... ауысулар жүргізеді. Адам құрамының есебін кадрлар бөлімі жүргізеді. Ол жалпы кәсіпорын бойынша, оның құрылымдық бөлімшелері бойынша қызметкерлердің саны ... және осы ... ... ... туралы: жынысы, санаты, лауазымы, мамандығы, жұмыс стажы, білімі және басқа белгілері бойынша ... ... ... ... ... ... етеді. Адам құрамын есепке алу үшін № Т-2 нысанындағы жеке ... ал ... ... үшін № Т-4 ... ғылыми қызметкерлерді есепке алу карточкасы қолданылады. Жұмысқа келген адамдар соңғы жұмыс орны туралы жазулар жазылған еңбек кітапшасын ... ... ... ... ... ... қызметкерге еңбек кітапшасы толтырылады. Ол кадрлар бөлімінде сақталады. Оған табельдік номерлер ... есеп ... ... ... ... оған ай ... ... туралы мәліметтерді енгізеді. Жаңадан қабылданғандарды жұмысқа қабылдау туралы № Т-1 нысанындағы бұйрықпен рәсімдейді. Басқа жұмысқа ... ... № Т-5 ... ... қызметкерді бір бөлімшеден басқа бөлімшеге, бір лауазымнан басқасына өткізуді рәсімдеу кезінде қолданылады. Соның негізінде жеке ... және ... ... ... қойылады. Демалыс беру туралы № Т-6 нысанындағы бұйрық жыл ... және өзге ... ... ... Оның негізінде жеке карточкаға белгілер қойылады, ол бухгалтерия демалыс кезеңіне ақы төлеуді жүргізеді.
Еңбек шартын тоқтату туралы № Т-8 ... ... ... ... ... ... қолданылады және еңбек кітапшасына жазулар жазуға, жеке карточкасын жабуға және түпкілікті есеп айырысуға негіздеме болады. Өз еркімен жұмыстан кеткен ... ... № Т-8 ... кері ... өтініш жазады. Материалдық жауапты адам қабылданған, ауысқан және жұмыстан кеткен жағдайда толық материалдық ... ... шарт ... жаңадан тағайындалған адамдарға құндылықтарды берудің тәртібі мен ... ... ... ... ... ... ... қарай былайша бөлінеді: тұрақты - жұмысының аяқталу мерзімі ... ... - 2 ай ... ... ... - ... жұмыстарды орындау кезеңіне (6 айдан аспайды). Кәсіпорындарда жұмыс жасайтындарды ... және ... емес ... деп ... Орындайтын функцияларына байланысты жұмыс жасайтындарды жұмысшылар және қызметкерлер деп бөледі. Қызметкерлер басшылар, мамандар және басқа қызметкерлер ... ... ... ... ... ... ... негізгі және көмекші деп бөледі.
Жұмыс уақытының есебі. Жұмыс уақытының есебін ... ... ... ... ... еңбек тәртібін сақтауға, жұмысқа келу мен кетудің уақытылығына бақылау жасауға, жұмыспен өтелген уақыт туралы және жұмысқа себепті және себепсіз келмеу ... ... ... ... ... жалақы есебін жүргізуге қажет. Кәсіпорындарда табельдердің мынадай түрлері қолданылады:
* № Т-12 ... ... ... пайдалануды есепке алуға және есептік деректерді өңдеудің механикалық әдісі негізінде жалақыны есептеп шығаруға арналған;
* № Т-13 ... ... ... жұмыс уақытын пайдалану есептерін есепке алуға арналған;
* № Т-14 нысаны, ... ... ... ... немесе ставкасы бар қызметкердің жұмыс уақытын есепке ... ... - бұл ... жасаушылардың санаттары бойынша қызметкерлер тізімі. Табельге жазуды және одан қызметкерлердің ... алып ... адам ... ... алу ... ... ... жасайды. Табель күн сайын жұмыс күні аяқталған ... мына 2 ... ... ... ... ... ... жұмыс сағаты - 8 сағат 12 минут қойылады. ... ... ... ... ... қойылады.
2 - әдіс. Бағандарға тек жұмысқа келмеу белгісі қойылады. Ал ... ... ... ... бос ... ... ... толтыру үшін жұмыс уақыты үш топқа бөлінеді.
1. Жұмыспен өтелген уақыт (жұмыс күні ішіндегі жұмыс сағаты, жұмыс ... тыс ... ... және ... ... ... Жұмыспен өтелмеген, бірақ төленген уақыт (ауырған күндер, дема-лыс, жасөспірімдердің жеңілдік сағаттары, нәрестелерді тамақтандыруға арналған үзіліс);
3. Жұмыспен ... ... ... (бос ... ... кінәсі бойынша тұрып қалу, кешігу, жұмыстан ерте кетіп қалу).
Жұмыстың уақтылы басталуына және ... ... күні ... ... ... ... ... жасауды кәсіпорын башысы жүзеге асырады.
Бақылау әдістері:
* карточкалық, бақылау сағаттарының ... ... ... ... мен маркілерді пайдалану арқылы;
* өткізу, мұндай кезде кіріп - шығуға ... ... беру ... ... басында және аяғында жүргізіледі;
* рапорттық - ведомстік, бөлімше бастығының рапорттары мен табельдік ведомостерін пайдалану арқылы;
* бақылау - ... ... ... ... яғни ... ... жұмыстың күрделілігі мен қызметкерлердің біліктілігі ескеріліп, жалақының тарифтік жүйесі арқылы жүзеге ... ... ... ... нормасын әзірлеу еңбекті есепке алудың маңызды элементі болып табылады. Осы сетканың және разряд аралық коэффициенттердің негізінде ... ... ... мен лауазымдық кесімді жалақылар тарифтік келісімдер мен ұжымдық шарттарды жасасуға негіз болад. Қызметкердің айлық тарифтік ставкасы сол ... ҚР - да ... ең ... ... ... разрядтағы қызметкердің тарифтік коэффициентіне көбейту ретінде анықталады [24].
Жинақтаушы зейнетақы қорымен есеп айырысудың есебі. ... ... есеп ... ... деп аталатын шотта жүргізіледі. Меншік нысанына қарамастан ... ... мен ... ... жеке ... ... ... тұлғалар шарттар бойынша жұмысшы жалдайтын тұлғалар, зейнетақы қорына жарналар аударып түруға міндетті. Зейнетақы ... ... ... ... ... ... Кәсіпорындар өсім сомасын төлейді, сондай-ақ ұйымның лауазымды тұлғаларына бұндай жағдайда айыппұлдар салынуы мүмкін.
8 кесте - ... мен ... ... есептегенде бухгалтерлік есепшоттары бойынша жүргізілетін операциялар

Операциялар мазмұны
Дебит
шот
Кредит
шот
1
Жұмысшылар мен кызметкерлерге еңбекақы.
сыйақы және басқа да төлемдер есептелінді:
- негізгі өндіріс жұмысшыларына
8012
3350
- қосалкы өндіріс ... ... ... ... ... ... да тауарларды
сатумен айналысатын жұмыскерлерге
8048
3350
2.
Жұмысшыларға кезекті ... ... ... ... ... ... ... салық сомасы
3380
3380
3350
3150
3.
Жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелген еңбекақыдан зейнетақы қорына ұсталынатын сомаға
3350
3160
4.
Жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... сот органдарының шешіміне сәйкес орындалатын құжат бойынша ұсталған сомаға
3350
3210
6.
Жұмысшылардың еңбекақысынан олардың есеп беруі бойынша ... ... ... ... ... ... ... енбекақысынан ұсталатын сомаға
3350
1250
8.
Жұмысшылардың еңбекакысынан олардың алдынғы уақыттарда алған қарыздары үшін ұсталатын сомаларға
3350
1250
9.
Есептелген, бірақ белгіленген мерзімде таратылмаган еңбекақы
3350
3210
10
Жұмысшылар мен ... ... ... енбекақы, сыйакы, жәрдемақы және зейнетақы сомасына
3350
1010
Ескерту: Бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспары негізінде құрылған
Кәсіпорынның деп аталатын ... ... ... зейнетақы қорына аударым қаражаттарын уақтылы төлемегені үшін есептелген өсім сомасы көрсетіледі. Уақытылы зейнетақы қорына аударылмаған жарна үшін есептелген өсім сомасына ... мына ... жазу ... 7200 деп ... ... 3220 деп ... ... бұл соманы кәсіпорын тиісті қорға аударған уақытта:
Д-т: 3220 деп аталатын шот,
К-т: 1030 шоты ... ... жазу ... ... төленетін жарналар жұмысшылар мен қызметкерге есептелген еңбекақы сомасынан салықтар сомасы есептелініп ұсталғанға дейін олардың табыстарының барлық ... 10% (он ... ... ... ... ... ... жарналарды ай сайын еңбекақы төлеу мерзімі күшінде аударулары тиіс, бірақ келесі айдың 10-ынан кеш қалмауы ... ... ... - ... ... ... есеп айырысудың есепшоты бойынша жүргізілетін операциялар

Операциялар мазмұны
Дебит шот
Кредит шот
1
Жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелген еңбекақы сомасынан жинактаушы зейнетакы қорына ұсталған сомаға
3350
3220
2
Жинақтаушы зейнетақы ... ... ... есеп ... ... ... ... есептің типтік шоттар жоспары негізінде құрылған
Кәсіпорын қаржылық - шаруашылық қызметті жүргізу кезінде қызқа мерзімді міндеттемелері пайда ... Ұйым ... ... ... есеп ... ... мен ... есеп айырысу, жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы төлеу сияқты міндеттемелермен ... ... ашып ... ... ... ... бойынша төленуге тиісті міндеттемелер мен есепті күннен кейінгі бір жылдың ішінде ... ... ... ... ... ... қоса ... мынадай баптар ашылады: қысқа мерзімді несиелер; салықтар бойынша берешек; ... ... ... ... мен ... ... төлеу; жабдықтаушылармен және мердігерлермен есеп айырысу.
Қорыта келгенде экономиканың қай саласындағы болмасын шаруашылық субъектілер мен еңбек ұжымдары ... ... ғана ... ... ... ... пен материалдарды ұқыпты жасауға, өндіріс қалдықтарын азайтуға, ысырапты жоюға, өндірісті ұлғайтуға, ... ... ... ... төмендетуге және де қоршаған ортаны сақтап, оған зиян келтірмеуге мүдделі.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі өмірдің талабына сай дамып тұрған өркениетті елдердің қайсысы ... ... ... және орта ... ... отырып, айтарлықтай экономикалық өсу дәрежесіне жеткендігі баршаға мәлім.
Қазақстан Республикасының қазіргі кездегі дамуы ... есеп ... ... ... ... нарықтық қатынастар дамуының стратегиялық бағыты есеп пен есептік ақпараттың сапасына айрықша талаптар қоюда. Сондықтан кәсіпорындардың бухгалтерлік ... ... ... жас ... ... меңгеруі олардың кәсіби дайындығы мен іскерлік қабілеттерін қалыптастыруда маңызы зор болмақ. Осы ... ... ... ... есебінің теориялық және әдістемелік қағидаларының бұдан былайғы дамуымен байланысты.
Қазақстанда нарықтық экономикаға көшу кәсіпкерлік қызметтің түрлі субъектілерінің қарым - ... ... жаңа ... ... ... ... объективті жақтарын белгілейді, олардың арасында аудиторлық институт лайықты орын алып отыр. Нарық жағдайында түрлі субъектілер жүргізген ... ... ... мен ... ... ... ... бақылауы нәтижесінде ғана шынайы бағалана және растала алады.
Әрбір кәсіпкерліктің алдында тұрған мәселе, бұл табыс табу екені бәрімізге белгілі және әр ... ... ... ... ... ... Мекемелер алға қойған мақсаттарға жету үшін, жаңа технологиялар алу әрдайым қаржыны талап етеді. Бұндай ... ... ... банк мекемелерінен, өзге де мекемелерден алуға болады.
Сондықтан да ... ... ... ... ... және осы ... ... барысында пайдаланылған мәліметтер тек мені ғана емес кез-келген экономикадан хабары бар ... ... ... ... сәйкес АҚ-ның ағымдағы міндеттемелер есебі және оны экономикалық тиімді пайдалануын зерттей келе, келесідей қорытындыға келдім:
1. Шаруашылық ... ... ... ... ... Республикасының бухгалтерлік есеп стандарттарына байланысты жүргізіледі;
2. АҚ-да ағымдағы міндеттемелерінің әрбір баптары бойынша дұрыс ... ... ... қабілетті болуына жағдайлар жасалған.
3. Ағымдағы міндеттемелердің аналитикалық және синтетикалық есебі заңға сәйкес белгіленген ... ... ... ... уақтылы, яғни бюджетке төленетін төлемдер дер кезінде төленуіне жауапты адамдар белгіленіп, оған бақылау жасалынып отырады;
Қандай да болмасын отандық кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... осыған орай кез-келген субъектінің табысының жоғарлауы мемлекет бюджетіне тікелей әсерін тигізуі сөзсіз, ал бұл өз кезегінде кәсіпорынның ... ... ... ... ... Кәсіпорын табыстылығының артуы жұмысшылар мен қызметкерлердің жалақысының ұлғаюына тікелей байланысты, яғни олардың зейнетақы қорларына ... да ... орай қай ... ... ... жағдайының жақсаруы барлығына да жағымды әсерін тигізеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Баймұханова С.Б. ... ... ... - ... 2007. ... ... К.Ш., ... Е.Т., Жұмағалиева Ж.Т. Алматы - Экономика 2001 ж.
* Кеулімжаев Қ. К., Құдайбергенов Н.А. ... есеп ... және ... ... - ... ... 2006. 254-бет
* ТөлегеновЭ.Т. Бухгалтерлік ақпарат жүйелері, А., Экономика. ...
* ... Қ. К., ... Н.А. ... есеп ... және ... ... - Алматы: Экономика, 2006. 278-бет
* ҚР ... ... - 2007 ... 15 ... ... ... Кеулімжаев Қ. К., Құдайбергенов Н.А. Бухгалтерлік есеп теориясы және ... ... - ... ... 2006. 304-бет
* Қазақстан Республикасының кодексі (Салық кодексі) Астана, 2010 ж
* А.Д. Үмбеталиев, Ғ.Е. Керімбек. , Алматы, Экономика, ... ... ... ... Ғ.С. ... ... ред. -- ... Экономика, 2001.
* Экономикалық теория негіздері, Оқулық. - Алматы, 2005
* Мақыш С.Б. Коммерциялық ... ... -- ... ... университеті, 2002
* К.З.Хамитова, Экономика және кәсіпкерлік негіздері. - Астана, 2007
* Қазақстан ... ... ... ... Б.Е., ... З.Н. ... есеп ... А.,Ұлағат университеті. 1999ж-220б.,
* Баймұханова С.Б. Қаржылық есеп: Оқулық. - Алматы, 2007. 11-бет
* Лоханина И.М., Золкина З.К. ... ... ... ... ... ... ... - Ярославль, 2003.
* Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. - Алматы: 2007.
* Баймұханова С.Б. ... ... ... - ... 2007. ... ... С.Б. ... банктердің операциялары. Оқу құралы. - Алматы. - ... ... С.Б. ... ... ... - ... 2007. 278-бет
* Әкімбекова Ш. Қазақстандағы еңбек нарығының қалыптасу ерекшеліктері. - ... ... ... С.Б. ... есеп: Оқулық. - Алматы, 2007. 290-бет
* Баймұханова С.Б. Қаржылық ... ... - ... 2007. ... ... О.В. Как анализировать финансовое положение предприятия. -Интел-Синтез, 2004.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кредиторлық берешек аудитінің есебі21 бет
«Казтрансгаз-Алматы» АҚ-ның қысқа мерзімді міндеттемелер есебін ұйымдастыру44 бет
Кәсіпорындағы қысқа мерзімді міндеттемелер есебінің теориялық негіздері71 бет
Кәсіпорынның айналым қаражаттары мен қысқа мерзімді міндеттемелерін басқару69 бет
Фирмалардың айналым активтері мен қысқа мерзімді міндеттемелерін басқаруын талдау65 бет
Қысқа мерзімді міндеттемелер есебі, iшкi аудиті мен талдауы66 бет
Қысқа мерзімді міндеттемелердің есебі10 бет
Қысқа мерзімді міндеттемелердің есебі және аудитін ұйымдастыру, оны пайдалану тиімділігін жақсарту71 бет
Айналым капиталының экономикалык мазмұны мен негіздері112 бет
Айналым капиталының экономикалық мазмұны64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь