Шудың адамзатқа кері әсері

Жоспар:

1)Дамыған мемлекеттер ақуалы.
2)Тірі организмдер дүниесі.
3)Организмдердің қоршаған ортамен байланысы.
4)Тірі организмдердің ерекше қасиеттері.
5)Державалық мемлекеттердегі тірі организмдерге шудың әсері.
6)Шу.толқынды қатты дыбыс.
7)Шудың адамзатқа кері әсері.
        
        Жоспар:
1)Дамыған мемлекеттер ақуалы.
2)Тірі организмдер дүниесі.
3)Организмдердің қоршаған ортамен байланысы.
4)Тірі организмдердің ерекше қасиеттері.
5)Державалық мемлекеттердегі тірі организмдерге шудың әсері.
6)Шу-толқынды қатты дыбыс.
7)Шудың адамзатқа кері ... ... ... ... ... ... ... дәлірек айтсақ отар шағын мемлекеттермен салыстырғанда жер мен көктей жоғары,кез келген мемлекетпен бәсекеге тұра алатын ... ... ... ... емес әрі ғасырға жуық уақыт бойы тәуелді болмаймыз деген алдарына жоспар ... ... ... ... ... ... ... секілді қарсы шыққанға экономикалық,инновациялық даму жағынан,сапа көрсеткішінің деңгейі жағынан дес ... ... де ... ... ... ... да ... көкейкесті мәселелері бар.Санамалап айтып қатарға тізсек ол мәселелердің санын болжап айтуда қиын.Мысалы Америка ... бір ... ... ... ... ... ... қайтара алмауы,қаржылық дағдарысқа ұшырап,үй жайларын тастап кетіп жатқан босқын халықтар ... ... бәрі көп ... ... өтіп ... ... мұндай факторлардың ақыл-ой көмегімен қалыпқа келтіріп,салдарын жоюға болады.Ал антропологиялық және табиғи факторлардың үйлесім ... ... ... ... кері ... жою әлемді толғандырып отырған мәселе.Бірақ осындай мәселелерге бей-жай қараушылық кез келген елде басым.себебі зиянды әсерді бірінші байқайтын да,одан бірінші ... ... ... төндіріп алатын да бұқара халық.Дәрмені жетпегенқауқарсыз халықтың басшылық ұсынған жарлықты орындаудан басқа ... ... үшін ... басына түскен қиындыққа көну міндетті.Қазіргі кезде адамзатты алаңдатып отырған мәселе шудың тірі ... ... жер ... ... ... ... кері әсері.Жалпы қоршаған ортаға назар салып қарасақ өмір сүріп жүрген жәндіктерді басқада организмдерді көреміз.Міне осылар тірі организдер.
Тірі ... ... - ... және биосферадағы функциялық рөлі жөнінен тірі организмдердің ең ірі бірлестіктері тірі организмдер дүниесінің 5 түрі сараланады. Прокариот жоғары ... екі ... -- ... мен ... қамтиды, олар: редуценттер рөлін атқаратын ядросыз организмдер, биологиялық азот ұстаушылар, продуцент- хемотрофтар мен продуцент-фототрофтар (цианбактериялар). Эукариот жоғары дүниесі үш ... ... ... ... -- хлорофилы бар бір клеткалы және көп клеткалы организмдер, мұның өзі ... ... ... ... ... ... (фотоавтотрофтар) болуына мүмкіндік береді. Жануарлар -- дайып органикалық (тірі не елі) заттекпен көректепетіп гетеротрофтық организмдер. Бұл өте-мәте әр ... топ ... ... мен ... ... ... Жануарлардың барынша жылжымалылығы нәтижесінде олар органикалық заттектің орнын ауыстыруда (өсімдіктердің тұқымы мен тозаңын тасуды қоса) ... ... ... ... ... ... ... (өсімдіктер мен әр түрлі жануарлар, микроорганизмдер, саңырауқұлақтар), -- экожүйелердегі ... ... ... ... табылады. Саңырауқұлақтар -- (микроскоптық ашытқы клеткаларынан, өңездерден альт ... ... ... ... тобы, олар органикалық заттектің редуценттері рөлін атқарады, өсімдіктердің топырақтан минералдық заттектер мен су сіңіруіне жәрдемдесіп, олармен сөлбеспелік байланыстар түзеді және ... мен ... ... ... ... ... болып табылады.
Тірі организмге оны өлі табиғаттан ерекшелендіретін бірнеше қасиет тән болады.
1. Зат пен ... ... ... тірі ... ... ... ... және энергиямен алмасып отырадьі. Олар сыртқы ортадан зат пен ... ... ... ... ... ... ... өнімдері мен жылу түрінде түрленген энергия бөліп отырады. Зат алмасудың нәтижесінде ... ... ... қүрамының түрақтьглығы, қүрылысының күрделі реттілігі сақталып, тіршілік орекеттері ... ... ... Тірі ... ... қасиеттерінің бірі өрбіп-көбею қабілеті. Осының нәтижесінде организм өзіне ұқсас, өзіне тән ұрпақ қалдырады, түр сақталады.
3. ... ... ... оның жеке ... толысып қалыптасуы. Туғаннан бастап өлгенге (тіршілік тоқтағанға) дейін жеке дарақтарда байқалатын қайтарымсыз, ... ... ... ... ... байланысты мөлшерлік (өсу, үлкею, жасушалар санының көбеюі т.б.) және сапалық (жіктелу, жетілу, ... ... ... материя дамуының екі жолы болады жеке даму (онтогенез) және тарихи даму (филогенез).
4. Тітіркенгіштік - әр ... ... ... ... ... ... өзгертумен жауап беруі. Осының нәтижесінде тіршілік сақталады, өсу, даму, жетілу үрдістері жүреді.
5. Өздігінен ... ... - ... бір ... ... ... әрекет етуін қамтамасыз ететін тікелей және қайтарымды ... ... ... үрдісіңдегі жүйелілік.
Денедегі зат алмасу процесі қуат алмасуымен тығыз ... Зат ... ... ... ... потенциалдық энергия босанып, ол механикалық, жылу, электр, сәуле энергияларына айналады да, ең соңыңда организмнен жылу түрінде ... ... ... ... ... ... ... келеді де, ол тіршілік әрекеттерін атқаруға, түрлі өнімдер өндіруге жұмсалады.Өлі табиғаттағы энергия ... ... ... ... үш түрлі принциппен ерекшеленеді
1) қоректік заттардың химиялық ... жылу ... ... ... ... ... атқаруға пайдаланыла береді және энергияның басқа түріне ... ... ... тірі ... ... принциппен жұмыс істеп, энергия көзін тиімді пайдаланады.
2) тірі организмде энергия мысқалданып бөлінеді. Бұл ... ... ... ... ... ... пайдалануға мүмкіндік береді.
3) көмірсулар, белоктар, майлар ыдыраған кезде бөлінген ... ... ... энергияның биологиялық аккумуляторы - мол қуатты заттардың (макроэрттердің) құрамына ену арқылы организмде жинақталып, қорда сақталады.Жасушаларда энергия үшкарбон қышқылы айналымына қатысатын ... ... ... ... ... босанып, жинақталады. Бұл процесс үстінде сутегі ... ... ... қышқыл газы түзіледі. Босанған сутегі молекуласы дегидрогеназалар коферменттерінің (НАД, НАДФ, ФАД) көметімен ... ... ... ... тізбекке қосылады. Бұл тізбекте сутегі электрондары біртіндеп жоғары энергетикалық тізбектен төменгі энергетика-лық тізбекке өтеді де, ең ... ... - ... ... ... ... ол ... Бұл процесс барысында бөлінген энергияның аздау бөлігі (30-40%) жылу түрінде болінеді де, қалған бөлігі (60-70%) АТФ-тың макроэргиялық байланыстарында ... ... ... ... тізбектегі сутегінің тотығу энергиясының есебінен түзілу жолын тотықпалы фосфорлану деп атайды. Сонымен, энергия өзгерістерінің негізінде қоректік заттардан электрондар босанып шығуы ... ... ... организмдегі химиялық реакцияларды жаңдандыратын қасиеттері жатады.
Организмдегі энергая алмасуын энергия тендестігін анықтау арқылы зерттейді. Ол үшін организм қабылдаған және бөлген ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін брутто (жалпы) энергия деп атайды. Брутто энергия мен организмнің ... ... ... ... ... және қабылданған қорек пен ішкен суды жылытуға шығындаған энергиясының айырмасын нетто-энергия дейді. Демек, нетто-энергия организмнің тіршілік әрекеті үшін ... ... ... мен ... ... ... қорыту энергиясы дейді. Ал, қорыту энергиясы мен зәрмен ... ... ... ... энергиясы деп атайды. Алмасу энергиясы организмнің тіршілік ... мен өнім ... ... ... ... ... ... жалпы энергияны қоректік заттардың қуаттық құндылығына сүйене отырып анықтайды. Ал, қоректік заттардың қуаттық құндылығын анықтау үшін арнаулы ... құты ... ... ... ... 1 г ... зат салынады да, оны таза оттегімен толтырып, электртогын қосып, жағады. Зерттелетін зат бөлген жылу ... ... ... ... ... ... жанғанда 1 г көмірсу 17,6 кДж (4,1 ккал), 1 г белок - 24,3 кДж (5,7 ... 1 г май - 38,9 қДж (9,3 ... ... ... ... ... толық тотықпайды белок құрамынан бөлінген амин тобынан түзілген несепнөр ... ... ... ... ... қалады. Осымен байланысты белоктар орга-низмде 17,6 кДж (4,1 ккал) ғана ... ... ... ... белоктар және майлар мөлшерін анықтағаннан соң, организм қабылдаған энергия мөлшерін есептеп шығаруға болады,Калориметриялық бомба көмегімен зәрдің, нәжістің кұрамындағы энергияны ... ... ... ... ... ... тотыққан орга-никалық заттардың табиғатына байланысты өзгеріп отырады. Мысалы, белок тотыққанда организм сіңірген ... әр ... 4,8 ккал ... май ... - 4,7 ... ал ... тотыққанда -5,05 ккал энергия бөлінеді. Демек, организм шығындаған энергияны анықтау үшін денеде ... ... ... білу ... Ал, оны ... коэффициенгі (ТК) арқылы анықтайды.Тыныс коэффициенгі деп ... ... ... ... ... ол ... ... көлемдік катынасын айтады. Организмде көмірсулар тотыққаңда тыныс коэффициенті 1-ге тең, ... ... - 0,8, май ... - 0,7-ге тең ... ... ... қоректенген жағдайда тыныс коэффициенті 0,7-1 аралығында, көбінесе 1-ге жақын, ал ... ... - 0,75 ... ... ... ... майға айналу процесі жүрсе, тыныс коэффициенті 1-ден артып кетеді. Оның себебі ... ... ... салыстырғанда оттегі көп, сондықтан майды түзуден артылған оттегі тотығу процесінде пайдаланылады да, ауадан ... аз ... ... ... ... көмірсуға айналу процесі жүрсе, тыныс коэффициенті 0,7-ден төмендеп кетеді. Бұл жағдайда ауадан сіңірілген оттегі тек қана ... ... үшін ғана ... ... молекуласын түзу үшін де жаратылады. Осы себепті ауадан оттегі көп мөлшерде қабылданады. Сонынен, организмнің энергия шығынын жанама ... ... үшін ... ... ... есептеп шығарады да, арнаулы таблицадан сол коэффициентке сай оттегінің немесе көмір ... ... ... ... ... Осы ... организм қабылдаған оттегі немесе бөлген көмір қышқыл газы мөлшеріне ... ... ... бір ... ішіндегі энергия шығынын анықтайды.Изотермия нерв жүйесінің дамуымен байланысты қалыптасқан қасиет, сондықтан төменгі сатыңағы жануарларда изотермия болмайды. ... ... ... балықтарда, қос мекенділерде, бауырымен жорғалаушыларда дене температурасы тұрақсыз және ... орта ... ... ... ... ... дене температурасының тұрақтылығын сақтай алмайтын жануарларды салқын қанды (пойкилотермиялы) жануарлар деп атайды. Дене температурасын тұрақты деңгейде сақтайтын ... жылы ... ... ... ... ... жылдың бір мезгілінде гомойотермиялы орга-низм тәрізді, ал екінші бір мезгілінде пойкилотермиялы организмдер тәрізді тіршілік етеді Мұндай жануарларды гетеротермиялы жануарлар ... ... - ... ... гомойотермиядан кеш пайда болған қасиет деп есептеледі. Бұл қасиет ортаның түрлі ... ... ... ... рөл ... ... ... су жетіспеген жағдайда, қоршаған орта температурасы төмендеп суығанда мұндай организмдер ұйқыға кетеді де, ... ... ... ... ... ... ... тіршілік етеді.
Дене температурасының тұрақтылығы тек жылу түзу және оны бөлу ... ... ... ... ғана сақталады. Бұл тепе-теңдік арнаулы физиологиялық тетіктер - химиялық және физикалық жылу реттеу механизмдері,- ... ... Осы ... арқылы денеде түзілген жылу шығын болған жылудың орнын толтырып отырады.
Химиялық жылу реттеу, немесе жылу ... ... зат ... ... күшейту не бәсендету арқылы жүреді. Жылу қызмет әрекеті күшті органдарда - ет талшығында, ... ... ... ішкі ... ... ... - көбірек түзіледі. Тыныштық жағдайында организмде түзілетін жылудың 25 пайызы бұлшық етте, 20% - ... 13% - ... 11% ... 7% бүйректе, 5% теріде, ал қалған 19% басқа мүшелерде түзіледі. Дене жұмысы ... ... 70-75% ... етте ... Дене ... жәй ширығуының өзі жылу өндіруді 10 пайызға, ал қимыл-қозғалыс - 60-80 пайызға арттырады. ... ... ... орта темлературасы зор әсер етеді. Ол жоғарыласа жылу түзу азаяды, ал төмендесе - артады. Суық ауа ... ... ... еріксіз жиырылып, дене дірілдей бастайды. Осыған байланысты бұлшық еттердегі зат алмасу ... ... жылу ... ... ... жылу түзуде өкпенің маңызды рөл атқаратыны жайлы пікірлер айтылуда. Өкпенің ... ... - ... Қан құрамынан сүзіп алған майлар осы жерде тотығып, ыдырайды.Осының нәтижесінде түзілген жылу бір жағынан өкпеге ... ... ... екіншіден, қан арқылы бүкіл денеге тарайды. Сондықтан кейбір ... ... ... жылу ... ... ... мүшесі, ал бұлшық ет бұл ... тек ... ... ... деген пікір айтуда.Сыртқы орта температурасының өзгеруіне байланысты денеден жылу бөлу процесі де өзгеріп отырады ауа ... ... ... ... ... ... ал ол жоғарыласа - көбейіп отыра-ды. Дене жылуын сыртқа беруді күшейтіп, не ... ... ... ... ... физикалық жылу реттеу деп атайды. Денеден жылу шығару қарқыны тері тамырларының, тер бездерінің, терінің бірыңғай салалы ет талшықтарының ... ... ... ... ... ... отырады. Денеден жылу өткізу, конвекция, радиация (сәуле шашу) және булану сияқты физикалық процестердің арқасында ... деп ... ... ... температурасы төмен зат-тарға берілуін айтады (мысалы, құс денесінен жылудың ұяға берілуі). Конвекция деп ... ... ... ауа ... берілуін ай-тады. Ауа ағыны жылдамдаса, конвекция күшейеді. Сәуле шашу деп денеден жылудың инфрақызыл сәулелермен таралуын ... ... деп ... ... газ ... күйге айналуын айтады. Жылудың белгілі бір бөлігі зәр және ... ... да ... ... денеден бөлінетін жылудың 70 пайызы конвекциялық және радиациялық жолмен шығарылады. Қоршаған орта мен тері температурасының ... ... көп ... ... жылу тез ... ... Тері ... кеңеюі жылу шығаруды арттырады. Денеден бөлінген тердің әр грамы 2,42 кДж жылу ... Тері ... ... тері ... ... ... ... азайтады.Дене температурасын реттейтін орталық аралық мидың гипотала-мус аймағында орналасқан. Гипоталамустың алдыңғы бөлімінің тор-шалары қан температурасының жоғарынауына реакция ... де, жылу бөлу ... ал ... ... ... ... ... реакция беріп, жылу түзу (өндіру) орталығын құрайды. Жылу реттеу орталыгы не рефлекстік жолмен, не гуморальды түрде қозады.Жылуды ... ... ... тері ... ... ... ... Терінің жылылықты не суықтықты қабылдайтын рецепторы қозғанда тітіркеніс нерв орталығына ... одан әрі ... ... ... ішкі ... бездері арқылы зат алмасу процесінің қарқынын өзгертеді. Сонымен ... ... ... ... ... ... арнасы, тер бөлу процесі, тынысты реттейтін орта-лық қызметі өзгереді.
Жылуды гуморальды реттеу қан температурасының қан тамырларындағы немесе гипоталамустағы терморецепторларға ... ... ... ... ... ... ми ... шарларының (маңдай бөлігінің) жасушалары да қатысады. Ми қыртысын сылып тастаса, жылуды реттеу процесі нашарлайды. Сыртқы орта ... ... ... ... оңай ... табиғаттан тірі организмдерді өздеріне тән негізгі касиеттері аркылы бірден ажыратуға болады. Тірі организмдерге тән негізгі қасиеттер:
химиялық ... ... мен ... ... деңгейінің ұқсас болуы,
көбею,
тұқым куалаушылық,
өзгергіштік,
өсу мен даму,
тітіркенгіштік,
дискреттілік (оқшаулану),
өзін-өзі реттеу,
ырғақтылық қасиеттер де тән.
Тірі организмдердің химиялық құрамының біркелкі болуы. Тірі организмдердің құрамында ... ... ... ... ... элементтер болады. Тірі организмдер мен өлі табиғаттың құрамындағы химиялық элементтердің мөлшері әр түрлі. ... өлі ... ... ... ... кремний, темір, магний, алюминий, т.б. элементтер көбірек кездеседі. Тірі организмдердің химиялық құрамының 98%-ын, негізінен, 4 ... ... ... ... ... -- көміртек, оттек, азот және сутек жатады. Тірі организмдерде бұл элементтер күрделі органикалық молекулалардың түзілуіне қатысады. Өлі табиғатта бұл ... ... ... және ... ... ... Өлі ... кездесетін органикалық қосылыстар, негізінен, тірі организмдердің тіршілік әрекеттерінен пайда болған. Тірі организмдер құрамындағы органикалық молекулалардың өздеріне тән ерекшеліктері бар және олар тірі ... ... бір ... ... организмдердегі заттар мен энергияның алмасуы (метаболизм)
Метаболизм гректің "metabole" сөзінен ... ... ... ... ұғымды білдіреді. Қоршаған орта мен тірі организмдер арасында үнемі заттар мен энергия алмасу процесі жүреді. Зат алмасу кезінде тірі ... ... ... ... ... сіңіріп, тіршілік әрекетінен пайда болған ыдырау өнімдерін сыртқа шығарады. Өлі табиғатта да зат алмасу болады. Өлі табиғаттағы зат ... ... ... бір ... ... орынға тасымалданады немесе бір күйден екінші күйге ауысады. Мысалы, ... ... ... ... буға не ... ... т.б. Тірі организмдерде жүретін зат алмасудың сапалық жағынан өлі табиғатта болатын зат алмасудан ... ... ... Тірі ... қоршаған ортадан түрлі заттарды қабылдап, өзінің тіршілігіне кажетті заттарға айналдырады және сол ... ... ... Бұл ... ... (пластикалық алмасу немесе ассимиляция) деп аталады. Ол грекше "anabole" -- "өрлеу" деген ұғымды ... Зат ... ... ... -- ... ... ... немесе диссимиляция) деп аталады. Ол грекше "Katabole" -- ... ... ... ... ... ... процесінде организмдер денесіндегі күрделі органикалық қосылыстар карапайым заттарға ыдырайды да, сол организмнің тіршілігіне ... ... ... ... мен энергия алмасу аркылы тірі организмдердің ішкі ортасының құрамына кіретін заттар мөлшерінің өзара тұрақтылығы камтамасыз етіледі.
Тірі организмдердің ... ... ... болуы
Барлық тірі организмдердің құрылымдық және қызметтік бірлігін жасуша құрайды. Жасушаның құрылысын және оның құрамындағы әрбір органоидтердің атқаратын қызметін ... ... ... ... ... ... ... ұрпақ қалдырып, өз түрінің тіршілігін үнемі жалғастырып отырады. Тірі организмдердің көбеюі кезінде ДНҚ молекулалары арқылы әрбір ... ... тән ... ... ... ... бір молекуласынан екі еселену аркылы бір-біріне өте ұқсас әрі бастапқы белгісін дәл қайталайтын екі орамды ... ... ... Тірі ... көбеюі тікелей тұқым қуалаушылық касиетімен байланысты.
Тірі организмдердің тұқым қуалаушылығы
Тұкым куалаушылық аркылы тірі организмдер өздерінің ... ... және ... ... ... ... Тірі организмдердің белгілері олардың түрлі тіршілік деңгейлеріндегі құрылыс ... ... ... Организмдердің касиеттері әрбір құрылымдық қосылыстардың атқаратын қызметі аркылы білінеді. Тұқым қуалаушылық касиет арнайы ... бар ... ... ... ... коды ... ... Генетикалық код ДНҚ молекуласындағы аминқышқылдарынан тұратын нуклеотидтердің орналасу ретіне ... ... ... организмдердің өзгергіштігі.Тірі организмдердің өзгергіштік қасиеті тікелей тұқым қуалаушылык касиетімен байланысты жүреді. Өзгергіштік ... ... ... негізі болып саналатын гендердің құрылымы өзгереді. Тұқым қуалаушылық қасиет мүлде өзгермейтін болса, тірі ... ... орта ... түрлі өзгерістеріне бейімделе алмайды. Өзгергіштік арқылы организмдерде гендер құрылымының жаңа белгілері мен қасиеттері пайда болады. Сонымен ... ... ... табиғи сұрыпталуға жол ашылады. Организмдер қоршаған орта жағдайларының түрлі өзгерістеріне бейімделіп, тіршілік әрекетін әрі карай жалғастырады. ... ... жаңа ... ... ... организмдердің өсуі мен дамуыТірі организмдерге тән қасиеттің бірі -- ... өсуі мен ... ... өскен кезде жасушалар санының артуынан жеке мүшелері ұлғаяды да, жас даралар бірте-бірте ... ... Даму ... тірі ... және өлі ... тән кері қайталанбайтын заңды құбылыс. Даму арқылы табиғатта жаңа қасиеттер пайда болады да, тірі организмдер мен өлі табиғаттың құрылымдық ... ... Тірі ... ... ... -- ... ал тарихи дамуы -- филогенез деп аталады. Онтогенездік даму кезінде тірі организмдерде бірте-бірте белгілі ... жеке ... ... тән ... ... Филогенездік даму -- тірі организмдерге тән әрі белгілі бір ... ... ... кері ... ... Кез келген тірі организм сыртқы орта жағдайларымен және басқа да организмдермен өзара ... ... ... Тірі ... ... орта жағдайларының әр түрлі тітіркендіргіштеріне түрліше жауап қайтарады. Көп жасушалы жануарлар тітіркендіргіштерге жүйке жүйесі аркылы ... ... ... орта ... ... жүйке жүйесі арқылы жауап қайтаруын рефлекс дейді. Жүйке жүйесі болмайтын бір ... ... ... мен ... ... ... өсуінде тітіркендіргіштердің әсерінен болатын өзгерісті таксис немесе тропизм дейді. Мысалы, өсімдіктердің жарыққа карап қозғалуын фототаксис ... ... ... және ... (оқшаулану) латынның "discretum" деген сөзінен алынған, "бір-бірінен айқын оқшаулану" деген ұғымды ... Жер ... ... жеке -- жеке ... ... формасында кездеседі. Кез келген организмнің оқшауланған құрылысы, оның әркелкі деңгейлік ... ... ... байқалады. Мысалы, организмді құрайтын жасушалар -- жеке ... көп ... ... ... -- жеке ... ... -- жеке даралардан тұрады. Мысалы, өсімдік ... ... ... ... ... мен ... ... әр түрлі ұлпалардан тұратындығымен ажыратылады. Жоғарыда айтылған әрбір тіршілік деңгейлерінің құрылымдық ерекшеліктерін естеріңе түсіріңдер.
Тірі организмдер орта жағдайларының ... ... ... ... ... ... физиологиялық процестердің бір қалыпты жүруін үнемі реттеп отырады. Жануарларда бұл кезде организмнің ішкі ... ... ... ... ... сақталады. бұл процесс жүйке, эндокриндік, т.б. жүйелер арқылы реттеліп отырады.
Тірі организмдер тіршілігіндегі ырғақтылық
Қоршаған орта жағдайларында оқтын-оқтын болып тұратын ... тірі ... ... ... ... әсер ... ... орай тірі организмдердің тіршілігінде ырғақты өзгерістер айқын байқалады. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... жылдық, т.б. уақыттар аралығында жүріп отырады. Мысалы, адам өміріндегі тәуліктік ырғаққа байланысты ұйқы мен сергектікті, ... ... ... маусымдық ұйқыға кетуді, қоныс аударуды, т.б. атауға болады.[1]
Тірі организмдердегі ... ... ... ... ... -- ... ... -- ДНҚ, РНҚ жатады. бұл косылыстар тірі организмдердің ... ... және ... ... арқылы ұрпақтарына беріліп, тірі организмдер тіршілігін үнемі жалғастырып отырады.
Организмдер жоғары да ... ... ... өмір ... ... ... өліп кету ... төнеді.Организмдердің құрылымына көңіл бөлсек ендігі кезекте оларға әсер ететін сыртқы күштердің әсіресе шудың әсері.Шудың таралу мөлшерін салыстырсақ алдыңғы ... ... ... ... алда ... ... ... т.б мемлекеттер.Шудан тірі организмдер құрып кетеді.Жоғары толқынды шудың әсерінен жануарлардың тепе-теңдігі бұзылып,организм қалыпты жағдайдан арылып қатты ауырлықты сезінеді.Шу дегеніміз не?Шу-қатты ... ... ... жылдамдықпен таралуы.Алғашында шу деген сөз дыбыс толқыны деген ... ... ... оның мағынасы кеңіді.Мысалы завоттардан шығатын шу,табиғаттан пайда болатын шу,ірі ... ... ... ... үйлесімдігі мен жиілігі.Ал тірі организм үшін жағымсыз құбылыс.Шу ... және ... емес ... ... ... ... өз өлшемдеріне қарай бөледі:
Төменгі жиілік-("400 Гц");
Ортаңғы жиілік-("400-1000 Гц");
Жоғарғы жиілік-("1000 Гц")
Табиғатта былай ерекшеленеді:
Механикалық
Аэродинамикалық
Гидравликалық
Электромагниттік
Децибиллмен ... ... ... шу ... 40 -- ... 50 -- 60
Көше: 70 -- 80
Өнеркәсіп (ауыр): 70 -- 110
Тоқ ара: 100
Реактивті ... ... ... шығу ... ... газ күйіндегі заттардан акустикалық шу шығады.
Ал текникадағы шудың шығу ... ... мен ... ... ... ... шығуы оның қалыпты жұмысының бұзылғанын көрсетеді.
Шудың адамға кері әсері:
Шудың дыбысы адамда алаңғасарлық тудырып және жұмыс жасау қабілетінің төмендеуіне алып ... ... ... ... адамның жұмыс істеу қарқынын төмердетеді.Шу орталық жүйке жүйесін тоздырып,тыныс алу мен пульсті өзгертеді.Зат алмасуды бұзып,жүрек қан тамырлары ... алып ... ... ... аурулар пайда болып,асқазан қатерлі ісігі пайда болады.Жоғары қарқынды шу өлімге алып келеді.
Ғылым және техниканың қарқынды дамуына, қала халқының күрт ... ... ... деңгейі де тоқтаусыз өсті. Бұл қазіргі заманда тө­тенше де ... ... ие ... ... шу ... ... ... темір жолдардың гүрсілінен және ұшақтардың гуілінен, құрылыс ... ... ... ... ... ... ... құралдарының шуынан, бір сөзбен айтқанда, адамды қоршайтын барлық заттан тарайды. Шудың ең қуатты түрін автокөлік қозғалысы береді. Ол ... ... ... 80 ... ... ... ірі ... қалалық көліктердің шуы қатты алаңдатады. Қалалық көлік саны толассыз өсуде. Таза техникалық пробле­малардың ... ... тек қана ... кана қоймай, қазіргі заманға сай гүрсілі аз автомобильдерді таңдау қажетті деп санауымыз керек.
, - деп ... ... ... ... ... жоғарылатады, шығармашылық әрекетті, еңбек өнімділігін және халықтың тынығу тиімділігін төмендетеді. ... ... ... ... шудың жоғарғы қысымы жүрек, қантамыры, асқазан, жүйке жүйесі ауруларын қоздырады.
Балалар невропотологі Светлана Михновец: - ... ... ... ... ... ... ... жүйке жүйесіне нұқсан келтіріп, қатты шаршатады. Кей жағдайда шудың әсерінен әлсіз балалар аяқ-қолы дірілдеп, талып қалады екен. Ал, би ... ... ... ... ... музыканың даусы, тіпті, зиян. Төменгі жиіліктегі инфрақызыл шудың зияны аз. Біз әдетте ультра дыбыстарды ... ... ... бала ... ... ... ... Жастар көбіне радиоқабылдағышты құлаққа салатын құрал арқылы тыңдайды. Оның да есту ... ... гөрі ... ... ... ... ... құбылыстары, яғни, жер сілкінісі, цунамидің әсерінен адамның генетикасы бұзылуы мүмкін. Мысалы, қатты жер сілкінісі немесе ... ... ... құрсағындағы нәрестенің денсаулығына кері әсері болмай тұрмайды. Мұндайда сәби ... ... ... ... ақауы бар болып туылады екен.
Қазір дүниеге келіп жатқан балалардың көпшілігінде тума жүйке аурулары кездеседі. Іште ... ... ... ... ... жиырылып алады екен. , - дейді С.Михновец. Сол үшін болашақ ... ... ... ... ... жаңа туылған балаға ойыншық таңдаған кезде қатты салдырлайтын сылдырмақты алудан аулақ болған жөн. Жылаған баланы жұбатамын деп үні ... ... ... ... ол ... ... ... жұмып алады екен. Үлкендердің айқайлап сөйлеуінің әсерінен нәресте ашуланшақ болады.
Бұрындары көптеген зауыт-фабрикалар қаладан тыс, үлкен жолдардан алыс жерлерге ... ... ... ... ... ... да ... жері тыныш болуы басты назарға алынатын. Тұрғын үйлер жолдан белгілі бір қашықтықта салынатын. Ал, бүгінгінің үй­лері жолға тиіп тұр. ... ғана ... ... ... ... үй ... қойылатын талаптарға пысқырап та қарамайды. Көбіне жатын бөлмелердің терезелері аулаға емес, ... ... ... ... ... ... ... құбылыс деп есептеу - үлкен қате. Мамандар ... ... ... ғимараттарында еденге, төбеге, қабырғаға шуды естіртпейтін құралдарды орнатқан жөн деп есептейді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1) Сәтімбеков Р. Биология: Жалпы білім ... ... ... ... 11-сыныбына арналған окулық. -- Алматы: ... ... 2007. ISBN ... ... түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д,, профессор Е. Арын - Павлодар: С. ... ... ... ... ... 2006. ISBN ... Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі:Экология және ... ... ... ... басқарған - түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдаламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан ... ... ... ... А.Қ.Құсайынов. - Алматы: баспасы>> ЖАҚ, 2002. - 456 бет. ISBN 5-7667-8284-5
4)www.wikipedia.ru ... ... ...

Пән: ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ДЭЕМ қондыру және қамтамасыздандыру бойынша техникалық талаптар8 бет
Шыңғыс Айтматов7 бет
«Қазақстан» және «Хабар» телеарналарындағы адамзатқа тән құндылықтарды насихаттайтын бағдарламалардың шығармашылық сипаты45 бет
Кеден Одағының Қазақстан үшін оң және кері тұстары7 бет
Кері байланыс және олардың реттегіштерге әсері3 бет
Кері байланыстар және олардың реттеуге әсері3 бет
Отаршылдық саясаттың Түркі өркениетіне тигізген кері әсері3 бет
Радиациялық жағдайдың қоршаған орта мен адамзатқа әсері26 бет
Реттегіштердің кері байланысы және олардың реттегіштерге әсер етуі4 бет
Симметриялық шифрлау кері шифрлау. “Базарбай Бектас” мәтінін вижинер кестесі арқылы шифрлау6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь